პასტერნაკი ბორის 

ლექსები  

 

  (...იყო ცნობილი არ არის კარგი)

  (...ო, რომ მცოდნოდა, თუ ასე ხდება)

  (არა, ეს მე არ მომიგვრია...)

  (დაფერდებული სურათების მძაფრ კორიანტელს...)

  (ზოგიერთების სიყვარული მძიმე ჯვარია...)

  (მაინც და მაინც ცნობილი იყო...)

  (მე ვიზრდებოდი ...)

  (მეგობარო...)

  (მცოდნოდა მაინც ...)

  (მცოდნოდა მაინც - როცა ვიხუმრე...)

  (სანამ კავკასიონს ვებღატებით...)

  (ხოჭოთა გუნდებს...)

   MEIN LIEBCHEN,WAS WILST DU NOCH MEHR? *

  აგვისტო

  ბ ო ლ ო ს ი ტ ყ ვ ა ო ბ ა

  ევა

  ზაფხული ქალაქში

  თებერვალია

  ი მ პ რ ო ვ ი ზ ა ც ი ა

  მარბურგი

  ს ი ზ მ ა რ ი

  სიზმარი

  სიცოცხლის განცდა

  ჰამლეტი

  ჰამლეტი,  თარგმანი - სერგო წურწუმია ეპისტოლარული მემკვიდრეობა

  პირადი წერილი 

 

 

(...იყო ცნობილი არ არის კარგი).

 თარგმანი რუსულიდან - სერგო წურწუმია.

 

იყო ცნობილი არ არის კარგი,

ეს არ ამაღლებს კაცს ცაზე მაღლა.

ხელნაწერების ნუ შექმნი არქივს,

არ ღირს მათ გამო შრომა და დაღლა.

 

შემოქმედების არის მიზანი –.

თვითშეწირვა და არა ხმაური,

სამარცხვინოა და საზიზღარი.

არარაობის აურზაური.

 

თვითმარქვიობის იყავ გარეშე,

განვლე ცხოვრება დაუძრახველი,

რომ გრძნობა გიძღვნან ყველა მხარეში.

და თან მომავლის გესმას ძახილი.

 

დატოვე მუდამ შეუვსებელი.

ბედი და არა თეთრი ქაღალდი,

ვერ პოულობდეს რათა მძებნელი,

რასაც ცხოვრების წიგნად სახავდი.

 

რომ დავიწყების ფარდა გფარავდეს,

რათა იფარო იგი ლითამად,

როგორც ნისლს იხდენს მიწა დანადენს,

როცა თვალთან ჭირს თითის მიტანა.

 

მომავლის მგზავრი გზას არ აცდება,

შენს ნაკვალევზე სხვები ივლიან,

არც გამარჯვება, არც დამარცხება.

არ დაჰყო, რაც კი გამოგივლია.

 

ხვედრიც რომ გერგოს გასაოცარი,

ნუ უღალატებ რაც გწამს გულამდე,

იყავ ცოცხალი, მხოლოდ ცოცხალი,

იყავ ცოცხალი აღსასრულამდე.

1956 

 

 

(არა, ეს მე არ მომიგვრია...).

 თარგმანი რუსულიდან - ანი კოპალიანი.

 

არა, ეს მე არ მომიგვრია თქვენთვის ნაღველი,

მე არ ვყოფილვარ სამშობლოსაგან ღირსი გაცემის,

ეს მზის ალმურში ელვარებდნენ მელნის ლაქები.

და ლაპლაპებდნენ, ვით მოცხარის მწიფე მარცვლები.

 

და სისხლი ჩემი აზრების და ჩემი რვეულის.

გაჟღენთილიყო ფერით ძახველის,

განუყრელნი ვართ აწი მე და ეს ძოწეული.

არა, ეს მე არ მომიგვრია თქვენთვის ნაღველი.

 

ეს წუხელ მწუხრი ირწეოდა სასოწარკვეთით,

სულდაწეწილი მოწიწებით გიწნავდა მახეს,

ეს ჩრდილი მაჯას გისინჯავდათ. წნელით გაკვეთილ.

ღობეზე მდგარი მინდვრებისკენ იშვერდით სახეს.

და წრიალებდით კუტიკარის წებოს მიკრული,

სულ წალეკილი ვარდით, ნაცრით და კარბუნკულით.

 

ეს მთელმა სთველმა, მიწებებულ იარლიყებით,

წნორების მიღმა, მზის ცხელ გულზე დახრილ თვალებით,

ლუქით დაბეჭდა განიერი მკერდი ბურლაკის.

და დაწვა თქვენი კაბები და მოსართავები.

 

ავიწროებდნენ ერთურთს თქვენთა წამწამთ ღერები.

ეს მრგვალი რკალი გამოქანდა რქაწაშვერილი,

წამახულ წვეტით გადალეწა ბაღის შვერილი.

ეს დასავლეთმა შეგიწმახნათ თმებში ალმასი,

წამოშხუილდა და გაგშორდათ წამსვე გაღმასვლით.

გამეწამულდნენ მოწიწებით ჟოლოს ღაწვები...

ეს მე არ, ეს თქვენი... თქვენი ეშხით და სილამაზით. 

 

 

 

(დაფერდებული სურათების მძაფრ კორიანტელს...).

 თარგმანი რუსულიდან - ვახუშტი კოტეტიშვილი.

 

დაფერდებული სურათების მძაფრ კორიანტელს,

კედლის ლურსმნებს რომ ეწყვიტება, წყდება, ინთქმება,

ჩამომიქროლებს შოსედან და ჩამიქრობს სანთელს,

ვერ გადავაჩვევ ჩემს ლექსებში ცვენას რითმებად.

 

რა მოხდა მერე, თუ სამყარო იგუებს ნიღბებს?

რა მოხდა, თუკი არ არსებობს ქვეყნად განედი,

რომელიც სუსხში ღრიჭოების ქოლვას არ იღებს.

და არ ილესვის მთელი სიგრძით და სიგანეთი.

 

მაგრამ საგნები თავაწყვეტით იგლეჯენ იერს,

კარგავენ პატივს, სინდის – ნამუსს, ქცეულს ხუნდებად,

როცა ქარიშხლის შემოტევას იგრძნობენ ძლიერს.

და როცა უცებ სიმღერა და ცეკვა უნდებათ. 

 

 

 

(ზოგიერთების სიყვარული მძიმე ჯვარია...).

თარგმანი რუსულიდან - ვახუშტი კოტეტიშვილი.

 

ზოგიერთების სიყვარული მძიმე ჯვარია,

შენს ურიოშო მშვენებას კი არ უდევს ზღვარი.

მისი გაგება შესაძლებელს გადამცდარია,

რადგანაც არის ყოფნის არსის ამოხსნის დარი.

 

გაზაფხულობით შრიალს იწყებს სიზმრების ტევრი.

და ჩქეფს ჭეშმარიტ სიახლეთა წყარო ანკარა.

შენა ხარ ამგვარ საფუძველთა ოჯახის წევრი,

ბუნებით წმინდა, ჰაერივით ხარ უანგარო.

 

არ არის ძნელი, აგეხილოს თვალი და მყისვე.

გულიდან უცებ წამობერტყო სიტყვის ნაგავი.

და ამიერით ქვეყნად უკვე იცხოვრო ისე,

რომ დარჩე წმინდად, დაუნაგავ-დაუჟანგავი.

1931 

 

 

(მაინც და მაინც ცნობილი იყო...).

 თარგმანი რუსულიდან - ვახუშტი კოტეტიშვილი.

 

მაინც და მაინც ცნობილი იყო,

ეს არც იმდენად არის ლამაზი,

არქივის შექმნას ხელი რომ მიჰყო,

სჯობს არც იფიქრო ქვეყნად ამაზე.

 

ხელოვნებაა სულის გამხელა.

და არა ყალბი, ფუჭი დიდება,

სამარცხვინოა, შენი სახელი.

თუ ყველას პირზე ურცხვად იდება.

 

უნდა იცხოვრო სადად, უბრალოდ.

და უნდა გქონდეს სმენა მახვილი.

და რომ არ გაქრე ქვეყნად უკვალოდ,

გესმას მომავალ დროთა ძახილი.

 

და სჯობს, რომ თუნდაც აჩნდეს ხარვეზი.

შენს ბედს, რომელსაც ძლივს გაუძელი,

ვიდრე შენს ნაწერს. გქონდეს არეზე.

გადახაზული ყოფის ფურცელი.

 

და არცნობაში ჩაგუბდე უხმოდ,

არა ბაგ-ბუგით, ზარით, გუგუნით,

არამედ ისე, არვის რომ უხმობს,

არე რომელსაც შთანთქავს უკუნი.

 

სხვის მეკვლეობა უნდა არჩიო,

გზას გაიგნებენ, მათ თუ დააცდი,

მსგრამ შენ თავად არც გაარჩიო,

სად გაიმარჯვე, ან სად დამარცხდი.

 

მაგრამ არასდროს, თუნდ ერთი მისხლით.

არ აირიდო ბოლო კარამდის.

სიცოცხლის ნიჭი, გიდუღდეს სისხლი,

იყო ცოცხალი აწ და მარადის! 

 

 

 

(მე ვიზრდებოდი ...).

 თარგმანი რუსულიდან - ვახუშტი კოტეტიშვილი.

 

მე ვიზრდებოდი და ვით განიმედს.

მიმაქროლებდა ბედი, იღბალი.

და ფრთები მიწას, ვით ჩემგან იმედს,

მაშორებდა და გადავიღალე.

 

მე ვიზრდებოდი. საღამოს ლანდებს.

გარს მოვიხვევდი, როგორც ნაქსოვთა.

ჩამოვაწრევდი, ვით ღვინის ნალექს,

მას, რაც სევდიან ჰანგად მახსოვდა.

 

მე ვიზრდებოდი. მაგრამ ახლავე.

ვხვდები, რომ ვხდები კერძი არწივის.

წარსულს ჩაბარდა ის სიახლოვე.

და სიყვარულიც ძველებრ არ წივის.

 

მაგრამ ეს განა არ არის ბედი?

რასაც ვერასდროს ვერ აღწერს ენა,

რომ შენ, ვით უკვე ნამღერი გედი,

არწივის გვერდით შეიძლებ ფრენას. 

 

 

 

(მეგობარო...).

თარგმანი რუსულიდან - ვახუშტი კოტეტიშვილი.

 

მეგობარო, შენ მკითხავ, ვისი ბრძანებით.

გიზგიზებს გიჟის მეტყველება?

 

მოდი სიტყვები ვფანტოთ,

თითქოს ბაღს ქარვა მოდნა.

და ნიავს ჩუმად ვანდოთ.

ოდნავ, სულ ოდნავ, ოდნავ.

და რაღა კვლევა უნდა,

დილით ფოთლებზე მდგარი.

რატომ ციმციმებს მუდამ.

ლიმნის და ენდროს ცვარი.

ვინ აქცევს ხოლმე ნემსად.

ცრემლს და ჟალუზებს მოდებს,

ყუნწში ძვრება და კემსავს.

თაროზე გაშლილ ნო.

კარსუკან ნაგდებ ფარდაგს,

დაჩაგრულს ფეხების გასმით,

ვინ კაზმავს ნაჯაფს და ნადაგს,

ვინ ფერავს სურმით და ბასმით?

შენ მკითხავ, აგვისტოს ვინ.

მიიჩნევს უავგუსტესად,

ვისაც ფონი არ აქვს წინ.

და მაინც წინსვლა აქვს წესად.

ვინ ავლებს ნეკერჩხალს ხაზებს,

ან ეკლესიასტეს შემდეგ.

ყალიბს თაბაშირით ავსებს.

და იღებს საოცარ შედეგს.

შენ მკითხავ, ეს ვიღამ ბრძანა,

რომ ამ ნაგვიანევ ასტრებს.

სექტემბრის სუსხები ასწრებს?

 

და წნორის წვრილ ფოთლებს თანაც,

ცის თაღი რომ ვეღარ იტევს,

დააფენს ჰოსპიტლის პლიტებს.

ჩუმი შემოდგომის ხანა.

შენ მკითხავ, ეს ვიღამ ბრძანა?

გეტყვი: - სიყვარულის ღმერთმა,

ყოვლისმძლემ და ერთადერთმა,

იაგაილოთ და იადვიგთა.

უმცირეს დეტალთა ღმერთმა.

ას ჩვენი ფიცი თუ მტკიცი.

სიკვდილის ახსნისა სუსტია,

მაგრამ სიცოცხლე კი ვიცი,

ჩუმ შემოდგომისებრ ზუსტია. 

 

 

(მცოდნოდა მაინც ...).

 თარგმანი რუსულიდან - ვახუშტი კოტეტიშვილი.

 

მცოდნოდა მაინც ნეტავ ადრევე,

როდესაც ახლად ვიწყებდი მხოლოდ,

რომ სტრიქონები გკლავენ, გღადრავენ,

გაგგუდავენ და გიღებენ ბოლოს.

 

სჯობდა, მაშინვე მეთქვა უარი,

დასაწყისშივე, ფრთებს სანამ ვშლიდი,

რასაც ვითომცდა შორით ვუარე.

მორიდებულად, კდემით და რიდით.

 

მაგრამ სიბერე – ეს არის რომი,

ვინც მსახიობის თამაშის ნაცვლად.

არის ნამდვილი სიკვდილის მდომი,

სწყურია ნაღდი სისხლისგან დაცლა.

 

და როცა გრძნობა ათავთავდება,

სცენას მოდგება მონა ნადაგი.

აქ ხელოვნება უკვე თავდება.

და სუნთქავს ბედი და ნიადაგი. 

 

 

 

(სანამ კავკასიონს ვებღატებით...).

 თარგმანი რუსულიდან - ვახუშტი კოტეტიშვილი.

 

სანამ კავკასიონს ვებღატებით,

მტკვრის სულისმხუთავი ჩარჩო.

არაგვს ნისლ-ბურუსად ეფხატება,

სადღაც მთებს შორის რომ ჩარჩა.

აგვისტოს ცის თაღის სისქე.

არის მარმარილოდ გაშლილი,

კოშკებს კისრები აქვთ ცისკენ.

წაჭრილი ადამის ვაშლივით.

სანამ ტვინს ვიღლი და ვიღლეტ,

ამ ძველ ციხე-კოშკთა კვლევით,

დროის ლაჟვარდოვან მიღმეთს.

რომ ეძირებიან ქვევით,

სანამ გავარჩევდე ტყით თუ.

ბუჩქით ხარ მოსილი, რით ხარ?

კავკასო, შენ უნდა გკითხო,

რა ვქნა? რა წყალს ვეცე? მითხარ!

 

შენს ჩახუტებათა წყებამ მუდამ.

ნუთუ მარტოოდენ ეს ინება?

თვალს ქუთუთოებქვეშ რატომ ჭუტავ?

ყაზბეგო, რაზე გეცინება?

როცა მწვერვალებზე მორეული.

სუნთქვა შემეკვრება და იმედი,

ნუთუ შენ გგონია, შორეულო,

რომ გული მატკინე რაიმეთი?!

და გერმანიაშიც, ალპებში, იქით.

კლდეები ასევე რომ ცდიან ძალას.

ეჭახუნებიან, ვით ჭიქას ჭიქით,

ნუთუ შენ გგონია, რამე შეგეშალა?

ცხოვრების მორევში მბრუნავი ნეტავ.

ბედსა და იღბალს აქ რად ველი?

როცა ჩემი ბედის ჭრაზე მეტად.

მიჯობს წყალში ვცვითო მაკრატელი.

ნუ წვალობ, შენს სიზმრებს მოარგე სარკე,

მოეშვი, მე მიყვარს და ვიცი ყოველი,

თვით მდინარეებსაც ვერ საზრობს ცალკე.

ქვეყნად არსებობის გამჭოლი ქსოვილი.  

 

 

(ხოჭოთა გუნდებს...).

 თარგმანი რუსულიდან - ვახუშტი კოტეტიშვილი.

 

ხოჭოთა გუნდებს ღუმელთა ჭვარტლად.

აფრქვევს მთვლემარე ბაღების ტევრი,

ჩემს სანთლის გასწვრივ, მე ვხედავ ნათლად,

თავქვე ჰკიდია სამყარო ბევრი.

 

შევალ, ვით უცხო რწმენის წიაღში,

მე ამ ღამეში თეთრად ნათევი,

სადაც ალვისხემ სივრცე მიახშო.

დაფერდებული მთვარის ნათელით.

 

სადაც ტბა ჩნდება უეცრად, აქვე,

ვით საიდუმლოს გამოცხადება,

სადაც ბაღს, მასში ჩაკიდულს თავქვე,

თვალწინ უპყრია ზეცის ხატება.  

 

 

CHEN, WAS WILST DU NOCH MEHR? *

თარგმანი რუსულიდან - ვახუშტი კოტეტიშვილი.

 

კედელზე ისრებს აუტყდათ ცოცვა,

ხოჭოსას მოჰგავს საათის ქცევა.

რა საჭიროა თავების ხოცვა,

თეფშების სროლა, ჭიქების მსხვრევა?!

 

ამ ფარღალალა აგარაკს იქნებ.

ხვალ უარესის მოუწევს ნახვა,

რატომ მივეცეთ ავბედით ფიქრებს,

წინასწარ ძრწოლას და პირჯვრის სახვას?!

 

იქნებ დაგვატყდეს მეხი ან კოხი,

იქნებ ვერ შევძლოთ ვერაფრის შველა,

იქნება თავზე დაგვექცეს ქოხი,

ან გააჩუქონ ლეკვები ყველა?!

 

ჩვენ ხომ ეს ტყე გვაქვს მომდგარი კარად,

და მთვარედ გვადგას ნათელი უფლის,

ახლადგარეცხილ წინსაფრის დარად.

ქათქათით შრება ნაფლეთი ღრუბლის.

 

და როცა ჭისკენ გზად მიმავალი.

მოწყენილობის უცები სმერჩი.

გადაწყვეტს, ქება გიძღვნას მრავალი,

სხვა რაღა გინდა, ვის რაღას ერჩი?

 

და როგორც ჭრაქზე ფარვანა, ისე.

ნავთს შეეწირა ეს ერთი წელი,

როცა რუხ-ლურჯი დადგა აისი,

გამოიღვიძა და იყო სველი.

ის იჭვრიტება სულ ყველგან ლამის.

და თანაგრძნობის ეცემა დამბლა.

მისგან სველდება ბალიში ღამის,

სადაც მან ჩუმი ქვითინი დაფლა.

 

რით ვანუგეშო ეს ნაბდისძველა?

მას ხომ არასდროს არ აქვს ნახუმრი.

ვით ჩავუჩუმო დარდები ყველა.

ამ ნაზაფხულევს შემონახული.

 

ტყე ჩამოწვება ისე, ვით ტყვია,

ჭაღარავდდება რუხი ბუჩქნარი.

ის პირქუშია, შენ კი ხარ ღია,

დღე - მოუთმენლად გასაფურჩქნავი.

 

რაღა ატირებს ამ ბებერ სულელს?

სხვა ვინ უნახავს უფრო ნეტარი?

მზესუმზირების ამ მზეებს ულევს.

რატომ აქრობენ სოფლად ნეტავი?

________________

* საყვარელო, რა გინდა მეტი? (გერმ.).   

 

 

  აგვისტო.

 თარგმანი რუსულიდან - ვახუშტი კოტეტიშვილი.

 

მზემ შეასრულა გუშინდელი დანაპირები,

აღარ დასჭირდა ჩვენი თხოვნა განმეორებით.

შინ გვეწვია და ვით ზაფრანის ზოლი ირიბი.

სარკმლის ფარდიდან დივანამდე გაწვა ზმორებით.

 

გადმოგვაბერტყა კალთა ცხელი ოხრით ავსილი,

გადაფერა და გადაფარა ტყე, მინდორ-ველი,

წიგნების თაროს უკან კედლის ერთი ნაწილი,

ჩემი ნაწოლი საწოლი და ბალიში სველი.

 

მე გამახსენდა, რატომ იყო ჩემი ბალიში.

ოდნავ ნოტიო. დამესიზმრა, თითქოს თქვენ ყველამ.

გამომიგლოვეთ ნაშუადღევ სიმხურვალეში.

და ჩემს მდუმარე პროცესიას მოსდევდით ნელა.

 

სასაფლაოს გზას პროცესია მდუმარედ მიჰყვა,

უცებ ვიღაცას არ დასჭირდა ბევრი წვალება,

რომ გაეხსენა, ძველი სტილით ზუსტად დღეს იყო.

ექვსი აგვისტო, ჩვენი უფლის ფერისცვალება.

 

ამ დღეს ყოველთვის, ჩვეულებრივ, ცა დალოცვილი.

ზეგარდმო ნათელს გადმოგვაფენს ისე, ვით შველას.

და შემოდგომა, იდუმალი ნათლით მოსილი,

როგორც წინასწარმეტყველება, გვატყვევებს ყველას.

 

თქვენ სასაფლაოს მეჩხერი ტყე დაგიხვდათ შიშვლად,

ვით მათხოვარი და მას ჰქონდა შეცვლილი ფერი,

როგორიც არის მოვარვარე, მღვივანი წითლად.

საფუნთუშესთან გამოკრული ნაბეჭდი კვერი.

 

და ამ ტყის თავზე ყველასათვის თვალნათლივ ჩანდა,

მის კენწეროებს რომ ჰგუობდა ცის თაღი მშვიდად.

მიდუმებული არე-მარე ხანდახან ზანტად.

მამლების მყივან გადაძახილს სივრცეში შლიდა.

 

იქ, სასაფლაოს შესასვლელთან უცებ დავლანდე,

როგორც მოხელე მიწისმზომლის, სიკვდილის დგომა.

ის დამაკვირდა მუშტრის თვალით, რადგან მანამდე.

უცნობი იყო მისთვის ჩემი სამარის ზომა.

 

უცებ იმ ხალხის სიახლოვეს ხმა შემოისმა,

რასაც უთუოდ შეიგრძნობდა ყველა მათგანი.

ეს იყო არა რაღაც გარე მიდამოის ხმა,

არამედ ჩემი ხმა მისნური, ხმა შინაგანი:

 

«გემშვიდობები, შენ ლაჟვარდო ფერისცვალების.

და შენ, ტაძარო მაცხოვრისა, ოქროდ ნაფერო,

ამას გთხოვ, ჟამი აღსასრულის, ბოლო წვალების.

როგორმე ქალის ალერსივით რომ მომაფერო.

 

გემშვიდობებით, უდროობის წლებო, გშორდებით,

შენც, ქალის ხიბლო, აწ მეტს რაღას უნდა მიზამდე?!

შენი ყოფილი ბრძოლის ველი გემშვიდობები,

აწ და მარადის, უკუნითი-უკუნისამდე!

 

მშვიდობით, ჩემო ფრთების გაშლავ, მივდივარ მარტო,

ფრენით ნავარდის ლაღი ჟინი აღარ მედება,

მშვიდობით, სიტყვად ზმანებულო სამყაროს ხატო.

და შენ, სასწაულთმოქმედებავ, შემოქმედებავ!»

 

 

  ბ ო ლ ო ს ი ტ ყ ვ ა ო ბ ა

 თარგმანი რუსულიდან - ვახუშტი კოტეტიშვილი.

 

შემზარავია, კარგო, როცა გეტრფის პოეტი,

ეს იმას ნიშნავს, რომ გიყვარებს ღმერთი მბორგავი.

კვლავ აღოღდება ქაოსი და მიეთ-მოეთი.

განათხარ დროთა, ველური და შეუბორკავი.

 

მას თვალთ უცრემლებს ეს სამყარო ნაბინდი ბუნდად.

იგი ჰგავს მამონტს. უყურებ და ხვდები უეცრად,

რომ ის მოდიდან გასულია. მასაც არ უნდა.

გრძნობს, რომ მისი დრო ჩავლილია


 თანაც უმეცრად.

 

 

შეუღლებთა უაღვირო დოღი, ჯირითი.

და ხედავს: თრობის ძილ-ღვიძილში რაღა არ ხდება,

და მოყიყინე ბაყაყების მყაყე ქვირითი.

უდახვეწილეს ხიზილალად როგორ საღდება.

 

მათ შეუძლიათ, რომ ცხოვრებას, ვით საბურნუთეს,

ვატტოს ხუმრობის მარგალიტის მისცენ იერი.

იძიონ შური, რადგან სადაც ცრუს მრუდე უტევს.

და ჭორს - ტყუილი, იქვე ბოღმა ჩნდება ძლიერი,

 

სადაც ნაყირჭი ფუფუნება ქირქილებს, ჰყვავის,

მუქთახორულად ჰხურობს ვნებებს, ნაფიტს და მიმხმარს,

და თქვენს დას ისე, ვით ამფორის მთვრალ როსკიპს თავის.

ჟინის საკლავად აიყვანს და უტიფრად იხმარს.

 

ანდებს ადნობს და ანდობს ნატიფ ამფორას ამბორს.

ცაზე ზეობა ვარსკვლავეთის გუნდმა ინება.

მინდვრიდან ღამე მოღოღავს და არაფერს ამბობს,

მას პირი თეთრად ეღება და ეღებინება.

 

ხეობათაგან, ოდითგან რომ უწევთ ბოგინი.

ბოტანიკურ და უკუნეთურ საფარ-სამოსით,

დაჰკრავს სურნელი ტიფოზური სევდის ლოგინის.

და ზეამოხეთქს უსიერიად ბნელი ქაოსი.   

 

 

ევა

 თარგმანი რუსულიდან - ვახუშტი კოტეტიშვილი.

 

ხეები დგანან ტბორის ნაპირას,

თავზე ღრუბლების ფენა რომ ადევს,

თითქოსდა თევზის ჭერას აპირებს,

შუადღე ისე მოისვრის ბადეს.

 

და ამ ბადეში, როგორც თევზები,

ხარობენ ლაღად და თავაშვებით,

ფართხალებენ და ნაპირს ეძებენ,

ქალი, კაცი თუ ციცქნა ბავშვები.

 

და სანამ სხვები ისევ ცურავენ,

ნაპირს მოადგნენ აფანცქალებით.

და საცურაო სამოსს წურავენ.

მხურვალ ქვიშაზე სველი ქალები.

 

წურავენ, გრეხენ. თავნებად იწევს.

იქ ტრიკოტაჟი სლიპი და სველი.

და იკლაკნება თითქოს შიგ ისევ.

ბუდობდეს მათი მაცდური გველი.

 

ო, დედაკაცო, შენი იერი.

სულაც არ მიშლის მე რწმენის ბუდეს.

შენა ხარ გულის კრუნჩხვა ძლიერი,

მამაკაცს შენი ჟინი რომ უტევს.

 

შენ, როგორც ლექსის სულ სხვა სტრიქონი,

სანამ ავტორი იმ ციკლს შექმნიდა,

როგორც სიზმარში მომხდარს ვიგონებ,

მოულოდნელად ჩემი ნეკნიდან.

 

გაჩნდი და გასხლტი ისე, რომ შენი.

ჩახუტებაც კი ვერ მოვასწარი,

შენა ხარ კდემა, ასე რომ გშვენის,

და მამაკაცის გულის ხანძარი. 

 

 

ზაფხული ქალაქში

 თარგმანი რუსულიდან - ვახუშტი კოტეტიშვილი.

 

საუბრები ფრთხილზე ფრთხილი,

ოდნავ გასარჩევი ხმები,

კეფით თხემზე აკრეფილი.

თმები, საოცარი თმები.

 

სავარცხელქვეშ მოქცეული.

კუშტად იმზირება ქალი,

თავზე ცერად მოქცეული.

ადგას ნაწნავების რკალი.

 

ქუჩაში კი ის ქარია,

ამინდი რომ გვამცნო ავი,

გამვლელები იჩქარიან,

რომ შინ დროზე შერგონ თავი.

 

ხან ქუხილი შესძრავს ქალაქს,

ჩაუქროლებს ქუჩებს მარდად,

ხან სარკმელთან ალაგ-ალაგ.

ოდნავ შეტოკდება ფარდა.

 

თითქოს კვლავ სიმშვიდე დგება,

თითქოს წამით ცხრება ღელვა,

მაგრამ მაინც წყება-წყება.

ცაზე ისევ დაძრწის ელვა.

 

ხოლო როცა ცანათელი.

დილა დასცქერს წვიმის შედეგს,

ტროტუარზე ვით ათევენ.

გუბეები თავსხმის შემდეგ.

 

უგუნებოდ უწევთ მზერა.

ღამენათევ ცაცხვებს დაღლილთ,

ყვავილობა უდგათ ჯერაც.

და აფრქვევენ სურნელს მაღლით. 

 

 

 

თებერვალია

 თარგმანი რუსულიდან - ვახუშტი კოტეტიშვილი.

 

თებერვალია. წერა მინდება!

მელნით თუ ცრემლით, ქვითინით, ქარით,

სანამ მგრგვინავი უამინდობა.

შავ გაზაფხულად ანთია გარეთ.

 

ვიშოვო ეტლი თორმეტ შაურად,

გავცდე ყველაფერს უსიერ ტყეში,

სად უაღრესი აურზაურით.

ცრემლსა და მელანს აჭარბებს თქეში.

 

იქ, სადაც ზეცა ასობით ჭილყვავს.

შეჭვარტლულ მსხლებად დაგიშენს მაღლით.

გუბეში, სადაც ჩაძირულ იყავ.

თვალების ფსკერზე ჩამხმარი ნაღვლით.

 

იქ ბნელ ნაპრალებს სარქველს ახდიან.

ქარები ოხვრით ნათხარ-ნათრევი.

და ლექსის მოთქმაც უფრო ნაღდია –.

შემთხვევითი და ნაუცბათევი.   

 

 

 

ი მ პ რ ო ვ ი ზ ა ც ი ა

 თარგმანი რუსულიდან - ვახუშტი კოტეტიშვილი.

 

მე საკენკს ვუყრი მშიერ კლავიშებს,

აფართხხალებულთ კაკან-ღუღუნით.

და იდაყვებქვეშ, თავს რომ ავიშვებ,

გამეგლისება ღამის უკუნი.

 

და დგას სიბნელე. ტბორი. ტალღები.

და ჩიტებს, «მე თქვენ მიყვარხართ» ჯიშის,

უმალ, ულმობლად და ხელაღებით^.

ხოცავს ნისკარტთა ყივილის შიში.

 

ეს იყო ტბორი. იყო უკუნი.

დროდადრო კრთოდა შუქები ღამის.

ნავის ფსკერს ღრღნიდა ტალღა გუგუნით.

ჩიტები იდაყვს მაჭამდნენ ლამის.

 

ღამეს ლივლივით ივლებდნენ ყელში.

ტბები და სანამ შიოდათ ისევ.

ბარტყებს, მათ დედებს ჰანგების გეში.

აუთრთოლებდა გამოწვდილ კისრებს.  

 

 

 

მარბურგი

 თარგმანი რსულიდან - ვახუშტი კოტეტიშვილი.

 

შევკრთი. ავენთე. ჩავქრი. ირგვლივ ფუჭად ვუარე.

სულ არ ამეხსნა სიყვარული მისთვის ნეტავი.

მაგრამ რაღა დროს? უცებ მტკიცა ცივი უარი.

ვნანობ მის ცრემლებს. ვარ წმინდანზე უფრო ნეტარი.

 

გამოველ გარეთ. თითქოს ვიყავ შობილი ახლად.

ჩემს არსებაში ყველაფერი თავის არსებით.

უცხოვდებოდა და იწევდა თანდათან მაღლა.

და თანაც ძაღლად არ მაგდებდა უკვე სავსებით.

 

ფილაქანს ბუღი ასდიოდა. გოროზად მდგარი.

მიბღვერდა ქუჩა, რომ მოესწრო ბოღმით ავსება.

ცაცხვების თავზე ნიჩბებს მარჯვედ უსვამდა ქარი.

და ეს ყოველი მაინც იყო მხოლოდ მსგავსება.

 

მე კი ყველაფერს გავურბოდი, ისე თუ ასე.

თვალს ვარიდებდი იმათ მზერას სალმიანს ვითომ.

ჩემთვის ამქვეყნად აღარ ჰქონდა არაფერს ფასი.

ტირილი რომ არ აღმომხდოდა, აღმოვხდი თვითონ.

 

თანდაყოლილი ალღო ჩემი, მოთნე, ბებერი.

გაუსაძლისად მომეტმასნა და მუდამ მფრთხალი.

ფიქრობდა: «მისი ეს სიგიჟე ასაკს შეჰფერის,

სხვა გზა არ არის, ჩუმად უნდა მეჭიროს თვალი.».

 

«ერთი ნაბიჯიც» - მკარნახობდა ამ ალღოს გეში,

სქოლასტიკოსის დაჟინებით უცებ რომ მიხმო.

და წინ გამიძღვა ქალწულებრივ უსიერ ტყეში.

იასამნების და ხორციელ ვნებათა მიღმა.

 

«ჯერ ნაბიჯ-ნაბიჯ, მერე შეძლებ რბოლას მხიარულს» -.

ჩამჩიჩინებდა დაჟინებით და მზე სულ მაღლა.

ხედავდა, როგორ ასწავლიდნენ ველურს სიარულს.

ამ პლანეტაზე, ეს-ეს არის ფეხადგმულს ახლად.

 

ზოგს თვალებს სჭრიდა ეს სიჭრელე, ზოგისთვის ბუნდი.

უკუნი იყო. სადღაც იქვე ფეხის წვერებით.

გეორგინებში წიწილების ხარობდა გუნდი.

და საათივით წიკწიკებდნენ ლაღად მწერები.

 

დაფერდებული კრამიტები. და დღე ურთულეს.

მზერით ზვერავდა შენობების მიჯრილ მთათა რიგს.

მარბურგში ვიღაც ოსტატურად წკეპდა შურდულებს,

სხვა კი იჭერდა ბაზრობისთვის ჩვეულ თადარიგს.

 

ღრუბლების შთანთქმა აყვითლებდა ქვიშნარის იერს.

და ბუჩქნარს წარბებს უტოკებდა საავდრო ქარი,

სისხლდენის მკურნალ ბალახეულს დააჩნდა ძლიერ.

შედედებული ზეცა მათზე ცვარ-ნამად მდგარი.

 

მე შენ მთელი დღე გიზუთხავდი ისე, ვით ვიღაც.

პროვინციელი ტრაგიკოსი შექსპირის დრამას,

დაგატარებდი ქუჩა-ქუჩა, აქაც და იქაც,

გიმეორებდი, გიცოდი და ვერც ვგრძნობდი ამას.

 

როგორ დავეცი შენს წინაშე, მოვხვიე ხელი.

ამ ნისლს, ამ ყინულს. ამ რაღაცას, გარსზე უარესს,

(რა ლამაზი ხარ!) – ო, ეს ქარი მხუთავი, ცხელი...

გონს მოდი! მორჩა! დარჩი მხოლოდ ღირსი უარის.

- - -

აქ მარტინ ლუთერს უცხოვრია, იქ კი ძმებ გრიმებს.

კოწოლიანი შენობები, ქვები სამარის.

უფრთხილდებიან ხსოვნას, როგორც სანუუკვარ იმედს,

მაგრამ ეს მხოლოდ მოჩვენების მსგავსი რამ არის.

 

ეს განშორება არ მიტოვებს იმედს პაწიას.

ხვალ აღარ მივალ. ნათელია. ვართ ბარი-ბარში.

ჩვენ აღარ გველის სადგურების გაწამაწია.

რა მეშველება, ფილაქანო, ასე რომ დავრჩი?!

 

პორტპლედებს აფენს ნისლი ყველგან. და სათითაოდ.

ორსავ სარკმელში მილეული მთვარე ანათებს.

მგზავრობის ჟინი აფათურებს თაროებს თავად.

და წიგნით ხელში რბილ დივანზე მოიკალათებს.

 

მაშ რაღას ვუფრთხი? უძილობა, ვით გრამატიკა,

მე ხომ ზეპირად მაქვს ნასწავლი. რაღად მაშინებს.

შეჩვეულ აზრთა მოძალება, თითქოს, არიქა,

მთვარეულები დამესხმიან თავზე მაშინვე.

 

ჩემთან პარკეტის იატაკზე, ისე, ვით საქმეს,

ჭადრაკის სეანსს წამოიწყებს ღამე აზარტით.

ღია სარკმელში აკაცია საკმეველს აკმევს.

იქვე ფითრდება ვნება მოწმედ ამონაზარდი.

 

ალვა – მეფეა. უძილობას თამაშით ვუძლებ.

ლაზიერი კი – იადონი. ჟინი ძლიერი.

იადონისკენ წამაქეზებს. მე ვაგებ უცებ.

და სისხამ დილას უმალვე ვცნობ თეთრი იერით.   

 

 

ს ი ზ მ ა რ ი

 თარგმანი რუსულიდან - ვახუშტი კოტეტიშვილი.

 

მე დამესიზმრა შემოდგომა მინებს ნადენი,

იქ შენ ილხენდი მეგობართა მხიარულ წრეში,

და ჩემი გული ციდან ისე, ვით შევარდენი,

შენს ხელისგულზე ეშვებოდა ველური გეშით.

 

მაგრამ დრო მაინც მიდიოდა ყრუ და ბებერი,

და განთიადი მოავლებდა ვერცხლის მაქმანებს.

მინებს სარკმლისას, რომლებზედაც თვით სექტემბერი.

სისხლიან ცრემლებს მიმოაფრქვევს და მიაქანებს.

 

მაგრამ დრო მაინც მიდიოდა. მყიფე და თხელი,

როგორც ყინული, იმსხვრეოდა სავარძლის ფარჩა.

უცებ დადუმდი და სიზმარი, ისე ვით ძველი.

ზანზალაკის ხმა მიყუჩდა და სადღაც შორს დარჩა.

 

მე გამოვფხიზლდი. წამოვდექ და სარკმელთან მდგარი,

გავცქერ შორეთს და ბინდში, ვხედავ, თუ როგორ არყევს.

და ვით ურმიდან თივის ღერებს, იტაცებს ქარი.

ხეებს და ცაში მიაგელვებს გზისპირა არყებს.  

 

 

 

სიზმარი

თარგმანი რუსულიდან - სერგო წურწუმია.

 

მე დამესიზმრა შემოდგომის ბინდების თქორი,

მეგობრები და შენ მათთან შეხუმრებული.

დაუფლებული როგორც ნადავლს ჰაერში ქორი,

შენ ხელისგულზე დაგისკუპდა შენივე გული.

 

დრო მიდიოდა, ბერდებოდა და ყუჩდებოდა,

ცამ რომ დავერცხლა ბაღებიდან ჩარჩოს ძელები,

სარკმლის მინაზე განთიადი ისე ჩნდებოდა,

როგორც სექტემბრის დასისხლული ცივი ცრემლები.

 

დრო მიდიოდა, ბერდებოდა, ისე ფაშარი,

როგორც ყინული, აბრეშუმებს ხეთქდა კანივით.

უცებ დადუმდი და იდექი სიტყვაგამშრალი,

გაქრა სიზმარი, როგორც ზარის ჩუმი კნავილი.

 

მე გამეღვიძა, შემოდგომის ბინდს იმეორებს.

დილა და ქარი მიმქროლავი ძალუმად არხევს.

ვით ურმის კვალში მორიალე ნამჯის ღეროებს,

მწკრივად გაქცეულთ შორეული ცისაკენ არყებს.

1913   

 

 

სიცოცხლის განცდა

 თარგმანი რუსულიდან - ვახუშტი კოტეტიშვილი.

 

იგრძენ, რომ ქვეყნად არსებობა არ არის რთული.

და რომ ცოცხლობდე, ეს ხომ სულაც არ არის ძნელი.

მზე აენთო და აზეურდა, გაგილღო გული,

მოგიგურგურა და გაგითბო სხეული მთელი.

დღეს ჩემში არის შენივთული მარადისობა.

და გულგაღეღილ ათასწლეულთ მე წამებს ვადრი,

საუფლო ღვთისა, რითიც ასე მარად ვივსები,

არ არსებულა არასოდეს ჩემამდე, ადრე.

 

არსებობა და უკვდავება ერთია მაინც.

უმაღლეს ძალთა მადლი ქვეყნად დიდზე დიდია.

შენც მათ უმადლე იმ ჯადოსნურ ღვინისთვის, რაიც.

ძარღვებში გიდუღს, გიღუის და ცეცხლად გინთია.  

 

 

 

ჰამლეტი

 თარგმანი რუსულიდან - ვახუშტი კოტეტიშვილი.

 

ხმაური ჩაცხრა. მივეყრდენი მე სცენის კიდეს,

მივაყურადე შორეული ხმების მისნობას.

ვცდილობ, გავიგო, რა მოხდება ჩემს თავზე კიდევ,

მაგრამ ამქვეყნად ბედ-იღბლისა არ-რა იცნობა.

 

ღამის უკუნმა მოსპო თვალის ჩინი თუ ჩენა.

და დამაშტერა მე დურბინდი ათასჯერ ასი.

თუ შეიძლება, შემიბრალე, მამაო ჩვენო,

ჰქმენ სიკეთე და ამარიდე ეს სავსე თასი.

 

შენი ჯიუტი ჩანაფიქრი ჩემი ბედია,

ვიცი და მზად ვარ, შევასრულო ეს როლი მძიმე,

მაგრამ ამჯერად თამაშდება სხვა ტრაგედია,

შემეშვი, ნუღარ გარდამიწყვეტ სასოს და იმედს.

 

მაგრამ წინასწარ გათვლილია დრამის მსვლელობა.

მეფეთა ნაცვლად ამაქვეყნად მეფობენ დრონი.

მარტო ვარ, ირგვლივ ყველაფერს ნთქავს ფარისევლობა.

და ამ ცხოვრების მდინარებას არ უჩანს ფონი.   

 

 

 

პირადი წერილი

 თარგმანი რუსულიდან.

წერილი ნინო ტაბიძისადმი.

 

ძვირფასო ნინო!

აი, უკვე კვირაზე მეტია, პასტერნაკების ყაჩაღი ოჯახი მტაცებლურად და უსინდისოდ მუსრს ავლებს თქვენს ძღვენს. თავს დაესხა ტკბილეულობას და გაანადგურა, შესანსლა ვაშლი, დალია ღვინო ტოლფასი ბეთჰოვენის შთაგონებისა და საკუთარი სამზარეულოს უნიათო ნამოქმედარს აკეთილშობილებს თქვენი სასწაულმოქმედი ბროწეულის წვენით.

მაგრამ ყველაფრის დამაგვირგვინებელი ცხადია იყო ამ ტვირთის ჩამომტანი ჭაბუკი გურამ ასათიანი. რა მომხიბვლაობაა! მე მაშინვე ვიფიქრე, რაოდენ ამაღლებულად და ამავე დროს რა შეზღუდულად უნდა გრძნობდნენ თავს ასეთი ვაჟის მყოლი ლევანი და თინა ასათიანები. მე მაგონებს ჩემს დამოკიდებულებას სტასიკის მიმართ, როდესაც ოჯახის წევრის არსებობა სცილდება საგვარეულო სახლის ჩარჩოებს, თითქოს მთელი ცხოვრება ვიღაცა გყავს სტუმრად და მუდამ ზეიმობ.

ბორის პასტერნაკი.

23 თებერვალი 1953 წ.    

 

გვერდის მისამართი : ბიბლიოთეკა / პოეზია / პასტერნაკი ბორის / ლექსები