ჩანტლაძე შოთა

ლექსები 

 

 

 (გვინდა თბილისი იქცეს სიახლედ... )

(მიდის ცხოვრება...)

(სარკმლიდან შუქი შემოდის საკანში...)

(ფიქრებით დატვირთული მივესვენები...)

(ჩამქრალი გულით დავდივარ...)

(წავიდა თოვლი...)

* * *(სახეზე მომეჩრდილა თამბაქოს კვამლი)

* * * (მე თქვენ გიყურებთ)

* * * (გოგო იყო პატარა)

***(მე ვდგევარ ხიდზე და ვხედავ)

ვის ვუთხრა გალობა ჩემი?!

თოვლი და ქალაქი

მანიფესტი

ნუ მიმატოვებ

ტრამვაი

ჩემი მაგიდის წიგნი

ჩემს ლექსებში

ჩემს სეხნიას,შოთა ნიშნიანიძეს

მოთხრობა

“ნემეცკი შჩოტი“

ერთი შემთხვევა

ჭადრაკის მსხვერპლი      

 

 

 

(გვინდა თბილისი იქცეს სიახლედ... )

 

 

 

გვინდა თბილისი იქცეს სიახლედ,

 

 პოეტსაც ჰქონდეს თემა ახალი,

 

 თუმც ვერ დაიტევს დღეს ლექსი ამდენს,

 

 თუნდაც შიგ გულში მოხვდეს ლახვარი.

 

 ქუჩამ გააღო მშიერი ხახა,

 

 ბილიკი აღარ გადის ხლართებად.

 

 ასფალტიანი გამზირი ახლა

 

 გველეშაპივით გადიშხლართება.

 

 გადიშხლართება და იგრძნობს მკერდზე

 

 ფოლადის კაცის უმძიმეს ტერფებს,

 

 იკივლებს, მაგრამ ელვარე მზეზე

 

 ისიც ფოლადის მიიღებს ელფერს..

 

 

(მიდის ცხოვრება...)

 

 

მიდის ცხოვრება და არ იცოდებს

 სოფელს, სიცოცხლის შუქით მოფენილს,

 წუთით ვართ სოფლად, მიტომ უწოდეს

 ალბათ სოფელსაც წუთისოფელი.

 

 მე უკვე ვხედავ, საფლავს მითხრიან,

 სიკვდილი გამსრესს სადმე კედელთან,

 ის ხომ ვერ არჩევს, როგორც იტყვიან,

 სულელთ და სიბრძნის ოქრომჭედელთა.

 

 და ეს ცხოვრება გაივლის ასე,

 ბევრ სატიალეს გაატიალებს,

 და მე მჯერა, რომ ჩემს გვარის თქმაზე,

 ენას მოიმტვრევს მემატიანე.

 

 მაინც შემაქებს სიტყვის შესევით,

 იტყვის: ,,გავიდა შემდეგ რა ხანი,

 რაც არ გვსმენია მისი ლექსებით

 სიხარულის და ჯავრის ჯახანი “..

(სარკმლიდან შუქი შემოდის საკანში...)

 

 

 სარკმლიდან შუქი შემოდის საკანში

 

 და შუქი აბნელებს საკანს,

 

 12 “პატრონა“ აწყვია ნაგანში

 

 და ფლობს პოლიციელი ნაგანს.

 

 საკანში 5 აგდია პატიმარი,

 

 თვლემენ პატიმრები მძიმედ,

 

 იციან პატიმრებმა, არ აპატიებენ

 

 და მაინც არ კარგავენ იმედს.

 

 დროდადრო თვალებს ახელენ დაზარებით

 

 და გადახედავენ მძინარედ,

 

 მძინარედ ესიზმრებათ დიდი ყაზარმები,

 

 სადაც უძილობა მძვინვარებს.

 

 სხეულზე ეხებათ ცივი იატაკი,

 

 რომელიც ახსენებთ საწოლებს

 

 და მათ ენატრებათ ცივი ნიადაგი

 

 და იქნებ ცივი საცოლეც.

 

 ხვალ რომ მზე საკანში შემოვა გარედან,

 

 თვალებს გაახელენ უცებ,

 

 ფიქრებში გადაშლიან ყველანი კალენდარს

 

 

(ფიქრებით დატვირთული მივესვენები...)

 

 

 

ფიქრებით დატვირთული მივესვენები. ფეხმა ქვა

 ამოაგდო ქვაფენილიდან. და მეც ამოვვარდი ფიქრებიდან..

 და ამოაცლიან ფურცელს..

 

 

 

(ჩამქრალი გულით დავდივარ...)

 

 

ჩამქრალი გულით დავდივარ

 

 და გრძნობაც ჩაქრა, გაცივდა,

 

 ჩემი ოცნების ლანდი ვარ,

 

 სევდა წვიმებად მაწვიმდა.

 

 და ზღვას ვეახლე, მინდოდა,

 

 გული ამენთო ისევ,

 

 მე სიახლისეს დავეძებ,

 

 რა შორს ხარ, სიახლისევ..

 

 

 

(წავიდა თოვლი...)

 

 

 

წავიდა თოვლი,

 მოვიდა მიწა..

 

 

* * *(სახეზე მომეჩრდილა თამბაქოს კვამლი)

 

 

 

 სახეზე მომეჩრდილა თამბაქოს კვამლი ,

 

 ქაღალდზე ასოები წაწვნენ მოთიბული თავთავებივით,

 

 ფიქრმა დღე გუშინდელი მოინახულა გავლით,

 

 და ლექსი ჩაითვალა გათავებულად.

 

 

 

 გუშინ შუანა თითით ვერ გავხვრიტე „ყაზბეგის“

 

 ცარიელი ყუთი.

 

 

 

 და გული მომივიდა, როგორც მომდიოდა,

 

 შარვალზე დადიოდა უთო,

 

 როგორც ახალდაგებულ ასფალტზე ტრაქტორი დადიოდა.

 

 

 

 ვარაზის ხევის ამოვსებას, როგორც იქნა, ბოლო მოეღო,

 

 თბილისს მოემატა ახალი ქუჩა,

 

 თბილისში მშენებლობას კარგი პირი უჩანს.

 

 

 

 იქნება დაანგრიონ ჩვენი სახლიც

 

 და ახალი ბინები დაგვირიგონ,

 

 სიხარულით კედლებს თავს ვახლი,

 

 მასალას მივცემ სატირიკოსს.

 

 

 

 ღმერთო ჩემო, ეს ქვეყანა როგორ აირია,

 

 ეხლა ცხოვრება სულ სხვანაირია,

 

 ცხოვრება შარია,* * * (მე თქვენ გიყურებთ)

 

 მე თქვენ გიყურებთ და თვალები ჩემნი დნებიან.

 

 თვალები ჩემნი გარს ევლებიან შენი სხეულის ნაკვთებს

 

 იდუმალს და აღტაცება პირზე ღიმილს გააჩენს ელვად.

 

 მე გარს ვევლები ჩემი თვალებით შენი სხეულის ყოველ

 

 ნაწილს

 

 და მე არ ძალმიძს არ დავკოცნო ჩემი სიტყვებით:

 

 შუბლი შენი, როგორც ეს ფურცელი მაღალნათელი,

 

 რომელზეც უნდა დაიწეროს შენი სხეულის ქებათა ქება.

 

 დალალნი შენნი, დაბმულნი გრიგალნი, დალალნი შენნი —

 

 ტევრნი უსიერნი, რომელშიც იხლართებიან ჩემი თითები და

 

 კანკალებენ, როგორც ბალღები დაბნეულნი უსიერ ტყეში.

 

 წარბები შენნი — ხიდნი შავნი, შავად გადასალტულნი,

 

 რომლებიც ინგრევიან, ოდეს აბორგდება სისხლი შენი

 

 რისხვით მოცული.

 

 თვალები შენნი — ორნი დანნი ტყუპნი და ტოლნი,

 

 თალხით შემოსილნი, წვიმიან ამინდში სატირალს მავალნი.

 

 ყურები შენნი, რომელთაც ესმით ყველგან და მარად და

 

 ყოველისაგან: — მონა ვარ შენი.

 

 ლოყები შენნი, რომლებიც თრთიან ბაგეთა შეხებით,

 

 როგორც ტბა ანკარა, რომელსაც ეცემა გაზაფხულზე

 

 ყვავილი ატმის.

 

 ბაგენნი შენნი, ბაგეთა უცხონი. ბაგენი შენნი

 

 ღამის მომლოდინე ნატვრაა ჩემი.

 

 ნიკაპი შენი-სიმორცხვე შენი.

 

 კისერი შენი – ტალღა ატყორცნილი,

 

 მკლავს რომ ენანება დაამსხვრიოს ბროლებად.

 

 მკლავები შენი, რომელზედაც სულს ღაფავს კოცნა.

 

 მკერდი შენი...

 

 იღლია შენი — ჩიტის ბუდე დაცარიელებული,

 

 რომელშიც ჩაფრინდებიან ჩემნი კოცნანი, როგორც ბარტყები.

 

 თითები შენნი — შინაური მტრედები.

 

 მუცელი შენი — ლოდი მარმარილოს, სიპი და გლუვი,

 

 სხლტებიან ხელები.

 

 

 

 ფეხები შენნი, ტანს რომ ატარებენ და რომელიც უნდა

 

 ატარონ თავად,

 

 მთლიანად შენ — შენ....

* * * (გოგო იყო პატარა)

 

 

გოგო იყო პატარა, ობოლი,

 

 ტყეში ედგა პატარა ქოხი.

 

 ტყეში ხილი იყო ველური.

 

 ხეები — მაღალი და ფართო.

 

 ტყეში იყვნენ ჩიტები მგალობელნი

 

 და ზეცაში იყო ღმერთი მწყალობელი.

 

 გოგო ხშირად დადიოდა ტყეში.

 

 მშვენიერი იყო

 

 და მას ჩიტები სიხარულით ევლებოდნენ გარშემო.

 

 ეტრფოდნენ მის თვალებს, როგორც ბუდეებს .

 

 ერთხელ, დილით, საოცარი რამ იგრძნო პატარა გოგომ.

 

 

 

 ვერ ისვენებდა სხეულში, როგორც კვირტში ყვავილი.

 

 მზე იყო მაღალი და მცხუნვარე. მზე იყო სხეულში.

 

 ტყეში წავიდა იგი. იარა ბევრი.

 

 ჩიტებმა უთხრეს სალამი, გაეხუმრნენ და გააცინეს.

 

 უეცრად ტყეში მონადირე გამოჩნდა.

 

 ჭაბუკი ვინმე — ჯერ უწვერული.

 

 დაფრთხა პატარა გოგო,

 

 მაგრამ ვაჟის თვალებმა გააშეშა და ხეს მიაყრდნო იგი.

 

 ვაჟი მივიდა ახლოს, სულ ახლოს. .

 

.

 

 ვაჟმა ჩაიკრა გულში პატარა გოგო.

 

 იქ იყო სითბო და სიტკბო ჯერეთ უცნობი.

 

 გოგო გაინაბა. მინებდა. მიენდო ნადირ - მონადირეს.

 

 ვაჟმა დასწურა მისი მკერდი — მკვრივი და ცხელი....

 

 როდესაც ქალი გონს მოეგო, ატირდა მწარედ.

 

 არავინ სჩანდა ირგვლივ.

 

 მხოლოდ ხეებზე ჩიტები იცინოდნენ, როგორც ბალღები.

 

 ტყე წინაღამის იყო ნაწვიმარი.

 

 პატარა ქალი მონადირის გაჰყვა ნაკვალევს.

 

 ნაკვალევმა მიიყვანა პატარა მდინარემდე

 

 და გაქრა კვალი. გოგომ შეაბიჯა მდინარეში

 

 და ზვირთებმა ასტეხეს ხარხარი...

 

 მეორე დილით მზე არ ამოსულა.

 

 ტყეში იდგა ხეები მაღალი და ფართო.

 

 ტყეში იყვნენ ჩიტები მგალობელნი

 

 და ზეცაში იყო ღმერთი — მწყალობელი?...

 

 

***(მე ვდგევარ ხიდზე და ვხედავ)

 

 

მე ვდგევარ ხიდზე და ვხედავ:

 

 მდინარის პირას პატარა სახლი დგას.

 

 სახლს, რასაკვირველია, ფანჯარა აქვს

 

 და ფანჯრიდან, რასაკვირველია, ქალი იყურება.

 

 ეს სახლი, ეს ფანჯარა და ეს ქალიც,

 

 რასაკვირველია, მდინარეშიც ჩანს.

 

 მე მივალ ამ სახლთან, რომელიც მდინარის პირას დგას,

 

 და თუ ქალმა კარები არ გამიღო,

 

 მაშინ, რასაკვირველია, ფანჯრიდან გადაძრომას შევეცდები,

 

 და თუ ეს ვერ მოვახერხე,

 

 მაშინ, რასაკვირველია, იმ ფანჯრიდან შევეცდები გადაძრომას,

 

 რომელიც მდინარეში ჩანს,

 

 და როდესაც ის ქალი, რომლის სახლიც მდინარის პირას დგას,

 

 ამას დაინახავს,

 

 რასაკვირველია, შეშინდება და კარებსაც გააღებს

 

 და იმ სახლშიც გაიღება კარები,

 

 რომელიც მდინარეში ჩანს

 

 და მე შევალ ღია კარებით იმ სახლში,

 

 რომელიც მდინარეში ჩანს.

 

 მე არ დავტოვებ გამოსათხოვარ წერილს.

 

 

 

ვის ვუთხრა გალობა ჩემი?!

 

აი წმინდანი, ტაძარში რომ დაყუდებულა

 და იწვის, როგორც შეწირული უფალს სანთელი,

 ო! უსათუოდ შეიცნობდა თავს უბედურად,

 იესოს სული მას ისევე რომ არ ანთებდეს.

 

 

 

 ამ ქვეყანაზე ყველა იმას ეტრფიალება,

 ვინც მეტია და მათი ფიქრით მათზე ძლიერი,

 მთელი ქვეყანა ტაძარია, ისმის გალობა

 და ამ გალობით საუკუნო ცას ეძინება.

 

 ო! მე კი თითქოს ქვეყანაზე არა მყავს ტოლი,

 ვის ვეტრფთოვლი და ქალაქი

 

ქალაქი იყო ჩვეულებრივი:

ქუჩებით, ადამიანებით, სახლებით,

რომლებიც ერთმანეთს დაცილებულნი იყვნენ საჭირო

დისტანციით.

 

ზამთრის დღე იდგა ქალაქში.

დღე იყო შეუმჩნეველი,

როგორც ტრამვაის გაჩერებასთან მდგარი ხის შემდეგ

მდგარი ხე.

 

არ იყო თოვლი.

არ იყო სიცივე.

არ იყო სითბოც.

 

ქალაქი იყო ისე ჩვეულებრივი,

რომ ვერ იფიქრებდი ქალაქზე ვერასგზით

უეცრად ქალაქში მოვიდა თოვლი...

ფიფქები იყო ძალიან ფართო.

ფიფქები იყო ძალიან ხშირი.

ფიფქებსა და ფიფქებს შორის აღარ იყო ადგილი

ფიფქებისათვის.

 

ფიფქები იყო ძალიან მძიმე,

სიმძიმის გამო ძლივს იძროდნენ ფიფქები,

დიდი ცდისა და ტანჯვის შემდეგ

აღწევდნენ ასფალტსა და სახლებს.

 

ასეთი იყო თოვლი...

 

თანდათან შეიცვალა ქალაქიც;

ქალაქი აღარ იყო ჩვეულებრივი:

ქალაქის ქუჩებმა მიიწიეს ერთმანეთთან.

ქალაქის ქუჩებმა დაჰგმეს საჭირო დისტანცია.

ქალაქის ქუჩები შეერთდნენ ერთ ქუჩად.

ქალაქში იყო ქუჩა ერთადერთი.

 

სახლებმა დაჰგმეს საჭირო დისტანცია.

მიუჩოჩდნენ ერთმანეთს და გადაიზარდნენ ერთმანეთში

და ქალაქში იყო სახლი ერთადერთი.

ადამიანებმაც დაჰგმეს საჭირო დისტანცია, —

გადაიზარდნენ ერთმანეთში და გაერთიანდნენ ორ ადამიანად.

 

ქალაქში იყო ერთადერთი ქალი

და ქალაქში იყო ერთადერთი კაცი...

ქალაქში იყო ერთადერთი სახლი,

ქალაქში იყო ერთადერთი ქუჩა.

ეს ქუჩა შეიკუმშა, დაპატარავდა

და შეიპარა ამ სახლში იატაკად

და თან შეიტანა ამ სახლში

ერთადერთი ქალი და ერთადერთი კაცი.

ქალაქი გახდა ერთადერთი სახლი ორი ადამიანით.

ამ სახლში თოვდა;

ჭერიდან ეშვებოდა თოვლი იატაკზე.

ამ ოთახში თბილოდა სანეტაროდ.

ამ ოთახში იყო ორი ადამიანი.

და ამ ორ ადამიანს, ალბათ, უყვარდათ ერთმანეთი

 

იალო და ვის უთხრაგალობა ჩემი,

 არვის დიდება, ძლიერება არ ამათრთოლებს

 და მოკვთავთაგან არასოდეს გამომარჩევენ..

 

 

 

 

 

მანიფესტი

 

 

ბატონებო და ქალბატონებო,

 

 ეს გახლავთ ჩვენი უკანასკნელი სიტყვა,

 

 ჩვენი პირველი და უკანასკნელი სიტყვა გახლავთ ეს:

 

 პოეტები დაეშვნენ ოლიმპოდან.

 

 

 

 იმათთვის, ვინაც წინ მიგვიძღვოდა ჩვენ,

 

 პოეზია გახლდათ ფუფუნება;

 

 ჩვენთვის კი იგი — პური და წყალია

 

 და წარმოუდგენელია ცხოვრება უმისოდ.

 

 

 

 პატივისცემით უნდა მოგახსენოთ -

 

 წინაპრებისგან განსხვავებით -

 

 ჩვენ მიგვაჩნია:

 

 ალქიმიკოსი როდია პოეტი,

 

 იგიც სხვასავით ადამიანია,

 

 იგი კალატოზია სახლის მშენებელი,

 

 იგია მშენებელი, რომელიც კედელში

 

 ფართო კარებს და ფანჯარას ჰკვეთს.

 

 

 

 ჩვენ ერთმანეთში ვლაპარაკობთ

 

 ჩვენი დღეების უბრალო ენაზე,

 

 კაბალისტიკის არ გვწამს არაფერი.

 

 და კიდევ ერთი:

 

 დედამიწაზე იმისათვის არსებობს პოეტი,

 

 რათა ხე მრუდედ არ ამოიზარდოს აროდეს.

 

 

 

 ჩვენ ამით მოგმართავთ თქვენ

 

 და ვდგებით გზაზე

 

 პოეტ-დემიურგის,

 

 იაფი პოეტის,

 

 წიგნთსაცავის ვირთხას რომ გავს.

 

 პატივისცემით მოგახსენებთ —

 

 ყველა ეს ვაჟბატონი

 

 უნდა გასამართლდეს,

 

 რამეთუ აგებენ ჰაეროვან კოშკებს

 

 და უმოწყალოდ ფლანგავენ სივრცესა და დროს.

 

 უძღვნიან სონეტებს მთვარეს,

 

 სიტყვებს აწყობენ ალალბედზე,

 

 იცავენ პარიზის უკანასკნელ მოდას,

 

 ხოლო ჩვენებურად კი ასე არ არის:

 

 აზრი იბადება არა ბაგეებზე,

 

 არამედ გულისგულში იბადება აზრი.

 

 

 

 გადაჭრით უარვყოფთ —

 

 მზის სათვალეების პოეზიას,

 

 პლაშჩის და ხანჯლის,

 

 ფრთიანი შლიაპის პოეზიას.

 

 სამაგიეროდ, გთავაზობთ —

 

 ნათელი თვალის პოეზიას,

 

 გაშიშვლებული სულის,

 

 შიშველი თავის პოეზიას.

 

 არ გვწამს არაფერი ალის და ფერიების.

 

 პოეზია არის ასული,

 

 ერთი იღლია მწიფე თავთავებით

 

 ანდა პოეზია საერთოდ არ არის.

 

 

 

 სად არიან ისინი, ვინც წინ მიდიოდნენ,

 

 ჩვენი კეთილი და უახლოესი წინაპრები...

 

 მე ვიცი ერთი:

 

 მათგან მხოლოდ ცოტანი აღწევდნენ

 

 ხალხის გულამდე

 

 და ცხოვრობენ ამ გულში.

 

 სხვები კი მუდამ, როცა კი შეეძლოთ,

 

 გამოდიოდნენ სიტყვით და საქმით

 

 პოეზიის არსის წინააღმდეგ...

 

 

 

 მით უფრო მწარეა აღიარება,

 

 რომ მათი პოეზია — კატასტროფაა,

 

 ზეიმი მეორეხარისხოვანი სიურრეალიზმის,

 

 დეკადენტობა მესამე ხარისხის,

 

 ნაპირზე,ზღვისაგან, მოგდებული ძველი ფიცრები.

 

 

 

 ზედსართავი ლექსები,

 

 ცხვირისა და ხორხის პოეზია,

 

 თვითნებური,

 

 წიგნებიდან გადმოწერილი,

 

 რომლის საფუძველში ძევს სიტყვის რევოლუცია.

 

 თუმცა, პირობის თანახმად,

 

 იგი უნდა დადგეს

 

 გრძნობისა და იდეის რევოლუციის საფუძველზე.

 

 ნახევარდუჟინი რჩეულების მოჯადოებული წრე:

 

 აბსოლიტურად თავისუფალი სიტყვა!

 

 და დღეს ჩვენ ვიკითხავთ გაოცებით:

 

 რისთვის იწერებოდა ყოველივე ეს?

 

 იმისთვის, რომ დაეშინებინათ წვრილი ბურჟუაზია?

 

 რა ტყუილა დაკარგულა დრო!

 

 ბურჟუა რეაგირებს მხოლოდ მაშინ,

 

 როდესაც საქმე ეხება საჭმლის მონელებას.

 

 შეეცადეთ შეაწუხოთ იგი ლექსებით!

 

 ასეთია ვითარება:

 

 სანამ ისინი აფუძნებდნენ

 

 შებინდების პოეზიას,

 

 ღამის პოეზიას,

 

 ჩვენ ვიცავდით

 

 განთიადის ლექსებს,

 

 ცისკრის პოეზიას.

 

 პოეზიის სინათლე უნდა უნათებდეს

 

 ყველას დედამიწაზე,

 

 ყველგან დედამიწაზე,

 

 ყველამდე აღწევდეს. ..

 

 

 

ნუ მიმატოვებ

 

 

გულზე წუხილი გადამათოვე,

 მიმატოვე და წახველ ერთთავად...

 ო, გევედრები, ნუ მიმატოვებ,

 ნუ მიმატოვებ,

 შენი ერთა ვარ.

 

 ახლაც გამქრალან სადღაც დილები

 და ღამეები გოლიათობენ...

 შენ უძილობა გეადვილება,

 მე კი მარტო ვარ, —

 ნუ მიმატოვებ.

 

 იგივ ვარსკვლავნი ზეცად ასულან,

 მე მიცქერიან და შენ გნატრობენ...

 თუნდაც დაგითვლი ვარსკვლავებს სრულად,

 ოღონდაც დარჩი, —

 ნუ მიმატოვებ.

 

 გულზე წუხილი გადამათოვე,

 მიმატოვე და წახველ ერთავად...

 ო, გევედრეტრამვაი

 

 

 

(რექვიემი)

 

ეძღვნება სახელურიან ტრამვაის

 

 

შენ გამოგაღვიძებენ ალიონზე,

დაგალევინებენ უგემურ სითხეს,

მყრალსა და მათრობელს,

ქალაქის თავზე ბადესავით გასროლილ მავთულებს

შენ ეხები ფრთით ერთადერთით

და იდუმალით იმუხტები ელექტრონებით...

და შენ ცახცახით ერთვი სამყაროს,

სხეულში გივლის ჟრუანტელი გამოღვიძების,

სხეულში გივლის ჟინი ხეტიალის,

თითქოს დასცალე ვეებერთელა ბორჯომის ბოთლი.

ამ დროს ქუჩებში სიმშვიდეა და არის სიცივეც,

ამ დროს ქუჩებში ,,სინათლეა დღის“

და არ არის ნათელი დღის,

ამ დროს არ არის ქუჩებში ხალხი,

არის მილიციელი მხოლოდ,

რომელიც წუხს, რომ ვერ იყენებს

თავის უფლებებს.

ქუჩაში არის მეეზოვე, რომელსაც სძინავს

და ხვეტავს ქუჩას,

ცოცხი ეხება დავარდნილ ფულს

და იდუმალი სხივები ფულის

აწუხებს თვალებს მზის სხივზე მეტად

და მეეზოვე დააჭყეტს თვალებს...

მაღაზიასთან თვლემს დარაჯი,

მოხუცი კაცი

და ეზმანება ფეხსაცმელი № 90,

ვიტრინაში რომ დაყუდებულა.

 

შენ ამ დროს იწყებ სიარულს შენსას,

მიდიხარ ნელა და ჩერდები “გაჩერებასთან“,

სადაც გელოდება მოქალაქე რამოდენიმე,

შენ იხვეჭ მათ და განაგრძობ გზას.

 

თანდათან თენდება,

თანდათან ამოდის მზე მანათობელი,

ქუჩები იტვირთება ხალხით და ტრანსპორტით.

“გაჩერებებთან“ ჩერდებიან მოქალაქენი

და მოუთმენლად გელიან შენ.

შენ “გაჩერებებთან“ ჩერდები ბარბაცით,

მთვრალი და მშიერი, შენ ფართო ფერდებით შთანთქავ ხალხს,

გერევა გული და გადმოანთხევ პირიდან მერე,

შენ თითქოს პირიდან ბადებ ადამიანებს,

როგორც პრეისტორიული, ლეგენდარული,

გიგანტური ხრტილოვანი ცხოველი.

 

შენ ხარ შემდგარი ლიანდაგებზე,

არ გაქვს უფლება გადმოხვიდე ლიანდაგიდან,

შენ დაეხეტები ქალაქში მტვრიანში,

შენობებიდან შენობებამდე, მაღაზიებიდან მაღაზიებამდე.

ქუჩებიდან ქუჩებში... შენ ჩერდები ,,გაჩერებებთან“,

სადაც ყოველთვის ჩერდებიან მოქალაქენი,

სადაც ზოგჯერ გაჩერებულია საათიც.

ადამიანები მოძრაობენ ქუჩებში,

რადგან ქუჩები დგანან.

ადამიანები დგანან შენში,

რადგანაც დადიხარ შენ.

ქუჩებში დაწყებული ცხოვრება გრძელდება შენში.

შენა ხარ ქუჩა მოარული!

შენ ცხოვრობ ცხოვრებით შინაგანით,

შენში ხდება ამბავი მრავალი,

შენში წყდება მრავალი ბედი,

შენში იკვებება ქურდი თითოსანი,

შენში ნათლდება დოცენტი უვიცი,

შენში ეხება ადამიანი ორი,

შეხებით ,,შემთხვევით“

და ვერ შეხვდებიან ერთმანეთს სიკვდილამდე.

შენში შიშვლდება ნერვები, როგორც სიმები გიტარის,

შენში გრძნობენ ფეხებს, როგორც გულს,

შენში აჯარიმებენ მგზავრს უბილეთოს,

რომელსაც არა აქვს ბილეთის ფული

და შენ განიცდი ამას ყოველივეს,

მთელ ამ სიმძიმეს განიცდი შენ

და გატანჯული გარბიხარ, გარბიხარ,

და დაიგმინებ შესახვევში —

გმინვით შესაბრალით და ამაზრზენით.

 

და ხდება ასეც;

შენ მიექანები ბრმა გაქანებით და დამაბრმავებელი,

როგორც ნაკვალევი, ლიანდაგები, გრჩებიან უკან

და თავს საკუთარს გადაურბენს ბორბალი ყოველი,

ბორბალი ყოველი ჭ###ტს თავს საკუთარს.

ამ დროს მოქალაქე, რომელსაც ეჩქარება

და ეზარება ფეხით სიარული,

შეეცდება მოგექცეს გვერდზე

და არაგეომეტრიული თვალი მისი უშვებს შეცდომას

და მოქალაქე ბორბლების ქვეშ ექცევა უმალ

და მიზეზივით დაიხვევენ ბორბლები მოქალაქეს.

შენ ამ დროს ამსუბუქებ საკუთარ თავს,

შენ ბამბად იქცევი ვეებერთელად,

მაგრამ მოქალაქისთვის შენ ხარ მეტალი,

ცივი და უმძიმესი

და, ცოცხალ ხორცზე ბორბლებით შემდგარი,

შენ დაფლეთ ხორცსა და დატკვერ ძვლებს...

ქუჩაში უეცრად ჩერდება მოძრაობა,

გარს გეხვევიან ადამიანები და ხმაურობენ,

ცნობისმოყვარეობა მათი გიწვება ბორბლებთან.

შენ ამ დროს გინდა ამოხტომა ლიანდაგებიდან,

შენ გინდა, რომ დამალო ნომერი შენი

ისე, ვით კაცმა გვარი საკუთარი,

რომელსაც იცნობდნენ როგორც პატიოსანს

და დანაშაულზე წაასწრეს უცებ.

თანდათან იშლება ხალხი და ტრანსპორტი,

მოქალაქენი და მანქანები იცავენ წესებს.

შენ მიდიხარ ნელი და სევდიანი ხმაურით

და ლიანდაგებზე ტოვებ სისხლს, როგორც საკუთარს.

და ხდება ასეც:

უეცრად შეჩერდები

და ურმის გვერდით აღმოჩნდები სრულიად შემთხვევით,

რომელსაც უბია სახრესავით დაგრეხილი შავი კამეჩები.

შენ შემოგხედავენ კამეჩები წყლიანი თვალებით,

შენ შემოგხედავენ კამეჩები,

როგორც შენ უყურებ ტროლეიბუსს,

ტროლეიბუსი — ავტობუსს,

ავტობუსი — ავტომობილს.

შენ ამ დროს წითლდები,

შენ ამ დროს გრცხვენია,

შენ დარცხვენილი განაგრძობ გზას

და უკან გრჩება შავი კამეჩები,

ვითარცა წარსული,

და წინ, გელანდება შავი კამეჩები,

როგორც მომავალი.

ხდება უარესიც;

თქვენ ხუთივე ერთდროულად ხვდებით ერთმანეთს

და უხერხულობა შეანელებს ნაბიჯებს წამით

თქვენში იღვიძებს ხუთი გრძნობა ადამიანის

და კიდევ რაღაც გრძნობა მეექვსე, გრძნობა მეტალის,

რომელიც არის გრძნობა უსახელო.

ამ გრძნობამ ლამის იფეთქოს ცრემლებად.

და თქვენ გაურბიხართ ერთმანეთს საჩქაროდ.

და შენც გარბიხარ, გარბიხარ, გარბიხარ

და გინდა, გინდა, ძალიან გინდა

ლიანდაგებიდან ამოსხლტე უცებ,

შეასკდე ბოძს

და თვითმკვლელობით დაამთავრო სიცოცხლე შენი.

 

ასე ეხეტები შენ მთელი დღე–ღამე,

ბოლოს ღამდება და დაქანცული შინისკენ მიემართები.

ამ დროს ქალაქი ისეთია, როგორც გათენებისას.

მხოლოდ ქუჩაში არ არის მეეზოვე.

 

შენში ამ დროს არის კონდუქტორი,

რომელიც არის ,,ტელოგრეიკაში“.

,,ტელოგრეიკა“ აღმოხეთქილს ვერ მალავს ძუძუებს

და უსაშველო თეძოები ვიწრო სკამზე ვეღარ ეტევა

და შენში ამ დროს მოქალაქეც,

რომელიც დამთვრალა და ჩასძინებია

და მეოთხეჯერ უვლის ქალაქს.

კონდუქტორს არ უნდა, რომ ეძინოს იმ მოქალაქეს.

ბოლოს და ბოლოს შენ შედიხარ ,,ტრამვაის პარკში“.

შენ ფრთას ერთადერთს დაკეცავ და გამოეთიშები,

გამოეთიშები სამყაროს ულევს,

თითქოს დასცალე ვეებერთელა ბორჯომის ბოთლი

და დაეყუდები ლიანდაგებზე და დადუმდები.

შენ აღარა გრძნობ სამყაროს მაშინ,

შენ მაშინ საკუთარს სხეულს გრძნობ მხოლოდ,

სხეულს დაბერებულს, ფილტვებს დასუსტებულს,

თვალებს დავსილს და მუხლებს დაქანცულს

და შენ გრძნობ კიდევ ფერს საკუთარს, ვერგახუნებულს,

შენ გინდა, დაღლილს, გადმოხვიდე ლიანდაგებიდან

და წამოწვე, როგორც კამეჩი,

მაგრამ ვალად გდევს იდგე ფეხზე გათენებამდე

და თვლემდე ასე.

შენ დგახარ ფეხზე გათენებამდე,

თვლემ და გეზმანება

ის დღე, როდესაც შენ პირველად შეგაყენებს ლიანდაგებზე —

ძლიერი, სველი და ფერადი ფერდებით.

ის დღე, როდესაც შენ პირველად გიხილა ქალაქმა

ლიანდაგებზე ამაყად მქროლი,

რომელიც ყურაღებას არ აქცევდი ვრცელ აღტაცებას

და ქედმაღალი იყურებოდი მაღლა და პირდაპირ,

შენ გეზმანება დიდი ქალაქი,

ბევრი ხალხი და დიდი მოძრაობა.

შენ გეზმანება კამეჩები და ავტომობილი,

კამეჩები შემდგარან ავტომობილზე და დაგდევნებიან

და მოგბღავიან კამეჩები და ავტომობილიები

ბღავილით შესაზარით,

შენ გეზმანება დარაჯი მაღაზიის,

მოხუცი კაცი,

რომელსაც ეზმანება ფეხსაცმელი № 90

ვიტრინაში რომ აყუდებულა.

შენ გეზმანება, რომ გიახლოვდებიან ფეხები გადაჭრილი

და გევედრებიან მუხლების ცახცახით

რისთვის დაგვაშორე საყვარელ სხეულს,

რისთვის დაგვყარე ობლად უბედურნი.

ო, აწი რაღას დავეყრდნოთ ჩვენ.

იგი იყო მეგობარი ერთადერთი ჩვენი და

ო, გევედრებით დაგვიბრუნე სხეული ჩვენი.

შენ გეზმანება, რომ გიახლოვდება სხეული უფეხებოდ

და გევედრება სხეული იგი ცხარე ცრემლებით —

რისთვის დამაშორე საყვარელ ფეხებს,

ო, რისთვის დამაგდე ობლად უბედური,

ო, აწი რაღას დავეყრდნო მე.

ისინი იყვნენ ჩემი ერთადერთი მეგობრები.

ო, გევედრები, დამიბრუნე ფეხები ჩემი,

თუ არა და, გამთელე მეც...

და ტანი იგი, სრულიად დამშვიდებით, გიწვება ბორბლებში,

შენ ამ დროს ცახცახებ და ოფლად იღვრები,

შენ იტანჯები ტანჯვით საზარელით

და ვეღარ უძლებ ტანჯვას ესოდენს.

და თვლემისაგან ერკვევი და გაახელ თვალებს;

სადღაც იკივლებს მატარებელი ჩქარი,

შენი შორეული სისხლი

და შენ სხეულში ამოიკვნესებს უკუნი...

სადღაც იკივლებს მატარებელი ჩქარი.

როგორც ქალი მშობიარე,

და ბადებს სისწრაფეს ცივ ლიანდაგებზე.

შენ ისევ ჩასთვლემ

და ამჯერად შენ გეზმანება

ვატმანი შენი,

მოხუცი კაცი

(პირველმა რომ გასწავლა სიარული ლიანდაგებზე),

რომელიც უკვე გავიდა პენსიაში.

მე ვიცი, გადიღალა და დაბერდა.

შენც გინდა იმ ვატმანივით...

ნუ დარდობ, ძმობილო!

შენ მალე გადმოგაბრძანებ ლიანდაგებიდან...

 

 

1958

 

            ჩემი მაგიდის წიგნი

 

ქალაქი ჩემთვის წიგნია —

სქელტანიანი,

ეპოქალური და მოსაწყენი.

ეს წიგნი დასტამბულია მაღალხარისხოვან ასფალტზე;

პროსპექტი — ერთი ნაწილია ამ წიგნის, —

ეს წიგნი შედგება სამი ნაწილისაგან.

ქუჩა — თავია ამ წიგნის, —

ეს წიგნი შედგება მრავალი თავისაგან,

შესახვევი — ქვეთავია ამ წიგნის, —

ეს წიგნი შედგება უამრავი ქვეთავისაგან.

ჩიხი — ეპიგრაფია ამ წიგნის, —

ეს წიგნი შედგება მრავალი ეპიგრაფისაგან.

მოედნები — ცარიელი დაგილებია ამ წიგნის,

ბაღები — ამ წიგნის თავების მხატვრობაა,

მიწა და ზეცა — ყდებია ამ წიგნის.

ეს წიგნი შედგება დაახლოებით 700.000 სტრიქონებისაგან,

ეს სტრიქონები არ არიან ერთმანეთთან გარითმულნი,

მაგრამ მკაცრი აუცილებლობით არიან დაკავშირებულნი

ერთმანეთთან.

ამ წიგნის უხილავი ავტორი ყოველდღე შლის სტრიქონებს,

მთელ თავებს, ქვეთავებს,

ეპიგრაფებს და წერს ახალს.

იგი წერს ძალიან ძნელად და ნერვების მომშლელად.

ადამიანები — სტრიქონებია ამ წიგნის.

მახსოვს, დავდიოდი ამ ქალაქში პატარა ბავშვი

და ვკითხულობდი თვალებით ქალაქს,

და დავატარებდი ფეხებს ამ ქალაქში

ნელა და შეჩერებით,

როგორც ,,დედაენის“ სტრიქონებზე ნელა და შეჩერებით

დავატარებდი თითებს.

 

 

 

მე ღმერთმა მომისაჯა ამ წიგნის ყოველდღე კითხვა;

ეს წიგნი მე ახლა ზეპირად ვიცი

და მაინც ვიწყებ თავიდან მის კითხვას,

ზერელედ დავატარებ თვალებს ქალაქში;

მე ახლა არ მჭირდება მის წასაკითხად

ფეხების ტარება, როგორც თითების,

მე შემიძლია, ვიჯდე სახლში და ეს წიგნი წარმოვთქვა

ზეპირად;

მე ასეც ვიქცევი ზოგჯერ გუნებაში.

 

 

 

იცით რა წერია ამ წიგნში?!

ეს წიგნი იწყება იმით,

რომ გათენდა მოსაწყენი დილა და დაიწყო ცხოვრება,

ეს წიგნი მთავრდება იმით,

რომ გაიარა მოსაწყენმა დღემ

და დადგა მოსაწყენი ღამე.

 

 

 

ბოლოს ავტორი გვაძლევს მამაშვილურ დარიგებას,

წავიდეთ სახლში და დავიძინოთ,

რათა აღვიდგინოთ ენერგია,

რადგან ხვალ ხელახლა მოგვიხდება ამ წიგნის კითხვა.

 

 

ვინ დაწერა ეს დამტანჯავი წიგნი?

ვინ არის ამ წიგნის იდუმალი ავტორი?

ვინც უნდა იყოს, ეს სულ ერთია,

მე ვიცი, რომ იგი იტანჯება თავად,

იგი დატანებულია ამ წიგნის ყოველ სტრიქონში,

მისი გული ტანჯვით ფეთქს,

ამ გულის ფეთქვა სუნთქვაა ამ სტრიქონების,

ამ სუნთქვას ჰქვია ამ ქალაქის ცხოვრება.

მე ღმერთმა მომისაჯა ამ წიგნის ყოველდღე კითხვა.

ეს წიგნი ჩემი მაგიდის წიგნია.

 

 

                        ჩემს ლექსებში

 

 

მე არც თამადას ვირჩევ ჟინიანს,

 რომ გადარევით არ დაიგეშოს,

 თუმცა ლექსებში მუდამ ლხინია,

 ერთი სტრიქონიც ვერ გაილეშოს.

 

 ცეცხლი გამომყვა ძველთა მამათა,

 ლექსებს მივსდევდი მუდამ მადიანს,

 ლექსებში გრძნობა დავსვი თამადად

 და სამუდამოდ უთამადია..

 

 

ჩემს სეხნიას,შოთა ნიშნიანიძეს

 

 

(ლექსი წაწერილი საკუთარ პორტრეტზე)

 

 დახედავენ და იტყვიან უმალ:

 ვინ შეუცვალა ზღაპარს სახება,

 სად გაგონილა ასე ძალუმად

 ქართული სახის გაპარტახება.

 

 „მონღოლიაო“ — დასძენენ ფიცით,

 შეუკურთხებენ მნახველნი სურათს,

 შენ ხომ ამ გულის ამბავი იცი

 და ეს სურათი მიიღე ძმურად..

 

 

 

 

 

გვერდის მისამართი : ბიბლიოთეკა / პოეზია / ჩანტლაძე შოთა / ლექსები