ჰომეროსი

ილიადა

 

პოემა

 

ქება პირველი. ჟამიანობა. რისხვა

 

რისხვას, ღმერთქალო, უგალობე აქილევსისა,

 აქაველთ თავს რომ დაატეხა ვნება ულევი!

 გმირთა სულები გადახვეწა ქვეშეთის მხარეს,

 გვამნი დაყარა ყვავ-ყორანთა დასაყივარად

 

5 და ძაღლთა წილად . . . ზევსის ნება მაშინ აღსრულდა,

 მტრად მოეკიდნენ ოდეს ერთურთს მამაცთა მეფე

 აგამენონ და აქილევსი, ღმერთის სადარი.

 რომელმა ღმერთმა გააღვივა ნეტავი შუღლი?

 - ლეტოს და ზევსის ძემ, მეფეზე განრისხებულმა.

 

 10 სასტიკი ჭირი ჯარს შეჰყარა, მუსრი გაავლო:

 რად მოეპყრაო უპატიოდ ქურუმს ატრიდი!

 მოსულა ქრისე აქაველთა მალემსრბოლ გემთან,

 სურდა ასული გამოეხსნა ურიცხვი ძღვენით.

 ხელთ ჰქონდა ოქროს კვერთხი უფალ აპოლონისა,

 

 15 თავსაკრიანი, აქაველებს ევედრებოდა,

 ყველაზე მეტად - ორსავ ატრიდს, სპათა მესვეურთ:

 ”სპანო საბარკულმშვენიერნო! ატრევსის ძენო!

 ოლიმპოს ღმერთნი შეგეწიონ, რომ პრიამოსის

 ციხე დალეწოთ და მშვიდობით ეწვიოთ მამულს!

 

 20 ოღონდ ასული დამიბრუნეთ, ძვენი ინებეთ,

 პატივი დასდეთ შორსმოისარ უფალ აპოლონს!”

 ერთხმად გაისმა აქაველთა მძლავრი ყიჟინა -

 მოგვს პატივი ვცეთ, მივიღოთო ძვენიც მდიდარი.

 მხოლოდ ატრიდმა გულთან ახლოს არ გაიკარა

 

 25 მამის ვედრება, მოიშორა მრისხანე სიტყვით:

 ”გასწი, ბებერო! ხომალდებთან აღარ გიხილო!

 ფეხს ნუ აითრევ და ნურასდროს ნურც მობრუნდები,

 თორემ ვერ გიხსნის ვერც კვერთხი და ვერც ღვთის

 გვირგვინი!

 ქალს ვერ გავუშვებ, ტყვეობაში შემაბერდება,

 

 30 არგოსში წავალთ, მოვაშორებ მშობლიურ მხარეს,

 რომ სარეცელიც დამიმშვენოს სელის მბეჭველმა.

 ნუღარ მარისხებ, გამეცალე ცოცხალი თავით!”

 ასე თქვა, თრთოლვით შეისმინა სიტყვა მოხუცმა.

 უხმოდ გაუყვა მრავალხმიან ზღვის სანაპიროს. . .

 

35 გასცილდა გემებს.

 შეევედრა გულამომჯდარი

 ლამაზთმიანი ლეტოს პირმშოს უფალ აპოლონს:

 ”მიხსენ მე, ვერცხლისმშვილდოსანო, ქრისეს ქომაგო,

 კილას მფარველო, მძლე მეუფევ ტენედოსისა,

 სმინთევსო!

 თუკი შემიმკია ტაძარი შენი,

 

 40 თუ შემიწირავს საზვარაკო მსუყე ბარკალი

 ჯიხვთა და ხართა, შემეწიე!

 რაც ცრემლი ვღვარე,

 ბასრი ისრებით აზღვევინე დანაელთ ლაშქარს!”

 ასე ღაღად-ყო და სხივოსან აპოლონს ესმა.

 გული ირისხა, გადმოიჭრა ოლიმპოს მთიდან,

 

 45 ბეჭზე კაპარჭი მოსალტული, მშვილდი მოეგდო

 და ფრთოსან ისრებს აწივლებდა სისწრაფე სრბოლის, -

 ღმერთი მაღალი მოღელავდა პირღამიანი.

 გემებთან ახლოს ჩაიმუხლა, სტყორცნა ისარი,

 ზარისმცემელი ვერცხლის მშვილდი ააზუზუნა.

 

 50 მუსრი გაავლო მაწანწალა ძაღლებს, სახედრებს,

 შემდეგ სიკვდილიის მთესველ ისრით მისწვდა მხედრობას.

 გვამთა შთანთქმელი კოცონები დააგზნო ყველგან.

 ცხრა დღე და ღამე ღვთის ისარი მუსრავდა ლაშქარს.

 მეათე დღეს კი კრებდა უხმო ხალხს აქილევსმა.

 

55 ხელთეთრა ჰერამ შთააგონა ვაჟკაცს ეს აზრი,

 ქალღმერთს დანაელთ სპათ ხილვით გული ეწვოდა.

 ოდეს აქაველთ მოიყარეს კრებაზე თავი,

 ადგა ფეხმარდი აქილევსი და ასე ბრძანა:

 ”აგრე მგონია, მრავალტანჯულთ გვმართებს, მეფეო,

 

 60 შინ გავეშუროთ, თუ გვწადია, გავექცეთ სიკვდილს;

 აქაველთ მუსრავს სნეულება, სასტიკი ომი!. .

 ქურუმს მივმართოთ, ან მისანმა აგვიხსნას ეგებ -

 სიზმრის ამხსნელმა (სიზმარსაც ხომ ზევსი მოგვივლენს) –

 აპოლონ ღმერთი ასერ რისთვის შემოგვწყრომია?

 

65 აღთქმის გატეხამ განარისხა, თუ ითხოვს ჩვენგან

 ასზვარაკეულს და საზორავს ვერძთა და ჯიხვთა,

 რომ შეგვეწიოს, აგვაშოროს იავარყოფა!”

 ასე თქვა. მაშინ თესტორის ძე კალქანტი ადგა,

 ფრთოსან ჩიტებზე მჩხიბაობით სახელგანთქმული,

 

 70 წარსულის, აწმყოს და მყოფადის საქმეთა მცოდნე.

 ილიონისკენ გემებს იგი გამოსძღოლია,

 აპოლონისგან რაკი ერგო მისნობის ნიჭი.

 ახლაც კეთილი აზრით უთხრა გმირს თესტორიდმა:

 

 75 ო, აქილევსო, ღვთის რჩეული, გიბრძანებია

 აგიხსნათ რისხვა შორსმმუსვრელი აპოლონისა.

 მე თანახმა ვარ, ოღონდ შენგან ზენაარს:

 შემფიცე, გმირო, რომ დამიცავ სიტყვით თუ საქმით!

 ვშიშობ - ვაი თუ მხოლოდ მეფე გავაგულისო,

 

 80 - არგიველთა და აქაველთა ლაშქრის უფალი.

 მდაბიოს მართებს არ აღაგზნოს სახმილი რისხვის,

 ძრწოდეს, თუ სცოდა!

 მეფე ბოღმას თავდაპირველად

 გულში ინახავს, ჯავრს სანამდის არ ამოიყრის. . .

 მაშ, თვით განსაჯე, შეძლებ იყო შემწე, შემხიდე?”

 

 85 ფეხმარდმა გმირმა აქილევსმა მიუგო კალქანტს:

 ”ღვთის ნება გვამცნე გაბედულად, რაც უნდა იყოს!

 ვფიცავ აპოლონს, ზევსის რჩეულს, რომელსაც, კალქანტ,

 შენც ჰფიცავ ხოლმე, როს დანაელთ ღვთის ნებას

 ამცნობ -

 სანამდის პირში სული მიდგას და ვჭვრეთ მზის ნათელს,

 

 90 დანაელთ შორის შენზე ვერვინ ხელს ვერ შემართავს!

 თუნდ იყოს იგი თვით მრისხანე აგამენონი,

 მთელს მხედრობაზე ზვიადობით აღმატებული”.

 მაშინ თამამად თქვა მისანმა სწორუპოვარმა:

 ”აღთქმას და ზვარაკს არ მოითხოვს! ღმერთი შემოგვწყრა,

 

 95 რაკიღა ქრისე დაუმცირა აგამენონმა,

 ასული აღარ დაუბრუნა, ძღვენიც უარყო.

 არვის დაგვინდობს ამისათვის შორსმოისარი

 და არ მოიშლის არგიველთა განადგურებას,

 სანამ არ მივგვრით მშობელ მამას პირმშოს შავთვალას,

 

 100 და ჰეკატომბეს არ შევწირავთ კუნძულ ქრისეზე.

 მხოლოდ მაშინღა დამშვიდდება ღმერთი მრისხანე”.

 ეს თქვა თუ არა, აგამენონ ზეწამოიჭრა -

 სივრცეთმპყრობელი ატრევსის ძე განრისხებული.

 უგლიმი გული აღვსებოდა ბოღმით და ბრაზით,

 აალებული თვალებიდან სულ ცეცხლსა ყრიდა.

 

 105 კალქანტს შეხედა ღვარძლიანად და უთხრა ასე:

 ”შე ყიამყრალო! სასიკეთო რომ არ დაგცდება,

 და გეამება ხალხს აუგი აუწყო მხოლოდ!

 არასდროს გითქვამს სიტყვა გულის მაამებელი.

 და აი ახლაც დანაელებს ამცნობ ღვთის ნებას,

 

 110 თითქოს ხალხს ღმერთი შორსმმუსვრელი განრისხებია,

 რომ არ მივიღე ქრისეისის გამოსასყიდი!

 როგორ მეწადა ეს გოგონა შინა მყოლოდა,

 ლამის მერჩივნა კლიტემნესტრას, ჩემს შესართველად

 ქალწულად მოსულს! ქრისეს ასულს ხომ ვერვინ სჯობნის

 

 115 ვერცა მშვენებით, ვერც გონებით და ვერცა საქმით.

 მაგრამ მაინც ვთმობ, რაკი არ ჩანს ხსნა არსაიდან,

 ვინძლო მხედრობის ავაცილო გაცამტვერება!

 ოღონდ სანაცვლოდ სხვა საუნჯე უნდა მომართვათ,

 საკადრისია არგიველთა შორის მე დავრჩე

 

 120 მთლად გაძარცვული? თქვენ ხომ ხედავთ, ვთმობ, რაც

 მებადა!”

 მაშინ მიუგო აქილევსმა ღმერთის სადარმა:

 ”ატრევსის ძეო, თვალხარბო და გაუმაძღარო!

 აქაველ მოყმეთ დიდსულოვანთ რა შეუძლიათ

 მოგართვან?

 განა აქვთ საერთო საუნჯე სადმე?

 

 125 ციხე-ქალაქთა ნანგრევებში განძი გავყავით,

 და რაც გავყავით, ხელყოფა ხომ არ გეკადრება.

 სჯობს ღვთის გულისთვის შენი დათმე და აქაველნი

 სამგზის, ოთხწილად მაგ დანაკარგს გადაგიხდიან,

 როს მტკიცე ტროას დაანგრევენ ზევსის შეწევნით!

 

 130 მყისვე მიუგო მძლე ატრიდმა აგამენონმა:

 ”უბადლო კი ხარ, აქილევსო, ღმერთის სადარო,

 მაგრამ ნუ ფლიდობ, ასე უცბად თვალს ვერ ამიხვევ,

 შენ არხეინა გსურს განძს ფლობდე, მე კი დამტოვო

 უაზნოქმნილი!

 დაბრუნებას მირჩევ ქალისა?

 

 135 მაშინ აქაველთ დიდსულოვანთ სამაგიეროდ

 შესაფერისი სხვა საუნჯე უნდა მიბოძონ!

 თუ არ ინებებთ, თვითონ მოვალ, დავეუფლები

 სიმდიდრეს შენსას, აიანტის, ოდისევსისა,

 ვაი - უბედურს, ვისაც რისხვით თავს დავატყდები!

 

140 მაგრამ ამაზე შემდეგ ვიტყვით, ახლა კი დროა

 შავმკერდა გემი ჩავაცუროთ ღვთაებრივ ზღვაში,

 მძლე მეხოფურნი შევარჩიოთ, დავსხათ ზვარაკი,

 ტურფაღაწვება ქრისეისი დავსვათ გემბანზე.

 ხომალდს წარუძღვეს მჭევრმეტყველი ვინმე რჩეული -

 

 145 იდომენევსი, აიანტი ან ოდისევსი,

 ან თვითონ შენა, პელევსის ძევ უმამაცესო,

 ზორვა ვყოთ, ვინძლო შეგვიწყალოს შორსმოისარმა!”

 ცერად გახედა აქილევსმა, მრისხანედ უთხრა:

 ”ეჰ, შე ურცხვობის საბუდარო, პატივმოყვარევ!

 

150 ვინღა ისურვებს შეასრულოს ბრძანება შენი?

 ვინღა შეებმის შეუპოვრად ტროელთა ლაშქარს?

 განა მოვსულვარ, რომ ტროელებს, შუბის მტყორცნელებს

 შევრკინებოდი? მე არ მახსოვს მათგან ზიანი:

 ცხენთა რემა და ჯოგი როდი გაუტაცნიათ

 

 155 უხვნაყოფიან და ხალხმრავალ ფთიიდან ტროელთ,

 ჯეჯილი როდი უთელიათ! გვაშორიშორებს

 ჩრდილის დამფენი მთაგრეხილი, ზღვა - მოგუგუნე.

 შენდა შემხიდედ შევიკრიბეთ, შენს სახიეროდ,

 მენელაოსის ნამუსისთვის ვიბრძვით, პირძაღლო!

 

 160 აინუნშიაც არას აგდებ, მეც მემუქრები,

 ჩემი ნადავლის მიტაცებას იქადი კიდეც,

 აქაველებმა რომ მომიძღვნეს ბრძოლით დაქანცულს.

 მე ანაკლები სულ მხვდებოდა შენზე ნაკლები,

 ოდეს ვიკლებდით აყვავებულ ციხე-ქალაქებს.

 

 165 თუმც შერკინების სისასტიკე ჩემი მკლავების

 ხარჯზე წყდებოდა, როს გაყოფა დაიწყებოდა,

 შენ უდიდესი წილი გქონდა, მე - უმცირესი. . .

 უხმოდ ბანაკში ვბრუნდებოდი ბრძოლით მაშვრალი.

 ახლა ფთიაში მივიჩქარი, ო, რა ტკბილია

 

 170 შინ დაბრუნება მალემსრბოლი გემებით! კმარა -

 შენგან შერცხვენილს არ მსურს შენი განძი ვამრავლო!. . .”

 მყისვე მიუგო თემისთავმა აგამენონმა:

 ”თავიდან მომწყდი, გაიქეცი, თუ გული გერჩის!

 და არ გეგონოს, რომ ვერ დაგთმობ! ღირსებას ჩემსას

 სხვაც ჰყავს ქომაგი, უწინარეს - ზევსი დიადი!

 

 175 ყველაზე მეტად შენა მძულხარ ბელადთა შორის!

 შენ მხოლოდ ომი გიხარია, სისხლისღვარა გატკბობს,

 თუმც ძალა გამკობს, ეგეც ღვთისგან მოგნიჭებია!

 შენი გემებით გამეცალე! მხედრობას შენსას -

 

 180 მირმიდონელთა ტომს უმეფე! არად მიღირხარ!

 რა ბედენაა რისხვა შენი! გიქადი თვითონ:

 რაკი აპოლონს ქრისეისის გაშვება უთქვამს,

 დავთმობ! ჩემივე გემით წავა, ჩემს რაზმს ვაახლებ. .

 თვით კი აწ მნებავვს ბრისეისი ლამაზღაწვება

 

 185 შენ გამოგტაცო, რომ შეიცნო, ამაყო კაცო,

 ჩემი უფლების სისასტიკე! დე ყველა ძრწოდეს,

 ვინცა ეცდება გამიტოლდეს და გამეჯიბროს!”

 ასე თქვა. პელიდს მწუხარება მოჰგვარა ამით.

 ფიქრით მი-და- მო ორ აზრს შუა კრთებოდა გული:

 

 190 ან უნდა ეძრო ხმალი, თეძოს რომ ეხლებოდა,

 დამხვედურს დასხმოდა, დაცაეკლა აგამენონი,

 ან დათრგუნა მრისხანება, გული დაეცხრო.

 როცა ამ ფიქრით ემღვრეოდა სული, გონება,

 საზარელ მახვილს იშიშვლებდა, ცით მოევლინა

 

 195 ათენა ჰერას დავალებით: ღმერთს თეთრხელებას

 თურმე ორივე მოყმის ბედით გული ეწვოდა.

 ღმერთქალი გმირის ქერა კულულს ხელით შეეხო -

 მისთვის საჩინო, სხვათათვის კი უჩინოქმნილი.

 შეკრთა აქილევს, უკუმიდგა, იცნო პალასი,

 

200 ათენას თვალნი შესაზარი ცეცხლით აენთო.

 ქალღმერთს მიმართა აქილევსმა ფრთიანი სიტყვით:

 ”ფაროსან ზევსის პირმშოვ, მამცნე, რად მომევლინე,

 აგამენონის ვერაგობა გსურდა გენახა?

 მითქვამს და ვიცი, რომ ნათქვამი ამისრულდება:

 

 205 ამ თავხედობას გადაჰყვება ამპარტავანი!”

 ფეხმარდ აქილევსს თვალმცეცხლია ათენამ უთხრა:

 ”ცით მოველ, რათა რისხვა დათმო, დაგვემორჩილო.

 მე მომავლინა თეთრხელება ქალღმერთმა ჰერამ,

 ორივე მოყმის ბედით გული ეწვის თანაბრად.

 

 210 სჯობს შუღლს ერიდო, დაიმშვიდო მრისხანე გული,

 სიტყვებით კენწლე, ხოლო მახვილს ნუ შეეხები.

 მითქვამს და ვიცი, რომ ნათქვამი ამისრულდება:

 მოვა დრო, სამჯერ უძვირფასეს ჯილდოს მიიღებ

 დამცირებისთვის! დაშოშმინდი, დაგვემორჩილე!”

 

215 ქალღმერთს ფეხმარდმა აქილევსმა ასე მიუგო:

 ”ვალად მმართებსო შევასრულო სურვილი თქვენი,

 რაც უნდა რისხვით ვმძვინვარებდე, დაგყვებით ნებას,

 ვინც ღმერთს მორჩილებს, მოწყალებას მისგანვე ელის”.

 მძლავრი მრჯვენა დააბჯინა ვადას ვერცხლისას,

 

220 საზარი ხმალი კვლავ ჩააგო, ღმერთს დაუჯერა.

 ათენამ მყისვე მიაშურა ოლიმპოს მწვერვალს,

 ეგიოხ ზევსის სრა-სასახლეს და უკვდავ ღმერთებს.

 ხოლო პელიდმა კვლავ მიმართა განრისხებულმა

 ატრიდს - თემისთავს, გულში ბოღმა არ დასცხრომია:

 

 225 ”მშიშარავ, ირმისგულიანო, ძაღლისთვალებავ,

 მემთვრალევ, ლოთო! არ აგისხამს თორნ-მუზარადი

 და სანგარიშიაც არასოდეს ჩასაფრებულხარ

 ლაშქართან ერთად, სიკვდილივით შიშს გვრიდა ბრძოლა.

 რა სათქმელია, ბანაკში მყოფს არაფრად გიღირს

 

230 ომნაცად მებრძოლს გამოსტაცო მონაპოვარი!

 კაცთა შთანთქმელო, ლაჩართ ზედა მეფობის ღირსო,

 ვაჰ, სხვა დროს ვინღა შეგარჩენდა მაგ თავხედობას!

 გეტყვი ჩემს სათქმელს და შეგფიცავ საფიცარს ჩემსას, -

 ამ კვერთხსა ვფიცავ, აწ რომ ვეღარ აიყრის ფოთლებს,

 

 235 ან შტოებს, მთაში მოკვეთილი ერთხელ ხიდან,

 არც იყვავილებს, რადგან მძიმე ბრინჯაოს ცულმა

 შტონი მოსხეპა და ფოთოლნი. . . დღეს ხელთ უპყრიათ

 აქაველთ ძეებს, კრინიონის წესთა დამცველებს. . .

 დე საწინდარად ექმნეს კვერთხი ზენაარს ჩემსას -

 

 240 დრო მოვა, კვლავაც აქაველებს მოენატრებათ

 პელევსის შვილი, შენც ინანებ, როდესაც ლაშქარს

 ვეღარ დაიხსნი კაცთამჟლეტი ჰექტორის ხმლისგან.

 დაღუპვა გელით, სინანულით მჯიღს იცემ მკერდში,

 რადგან შენ დათმე, შენ შერისხე უმამაცესი!”

 

 245 ასე მიმარათა პელევსის ძემ. ძირს დასცა კვართხი

 ირგვლივ ოქროთი მოოჭვილი. თქვა და ჩამოჯდა.

 პირისპირ ჰყავდა აგამენონ გააფთრებული.

 ნესტორმა ამოდ მოუბარმა, პილოსის მეფემ,

 გოლულვით ტკბილი სიტყვით მიმართა მოყმეთ.

 

 250 უკვე გამქრალა ქვეყნად მოკვდავთ ორი თაობა,

 მის დროს შობილი და პილოსში დასახლებული.

 მესამე მოდგმას ხელმწიფობდა ახლა მოხუცი.

 კეთილი გულით მიუბრუნდა თანამებრძოლებს:

 ”ღმერთო, აქაველთ მიწას დიდი ურვა დაატყდა,

 

 255 გაიხარებენ პრიამე და პრიამეს ძენი,

 ყველა ტროელი სიხარულით სულასაც აღივსებს,

 თუ ყური მოჰკრა თქვენს ქიშპობას, დანაელთ შორის

 სწორუპოვარნო ბრძოლის ველზე თუ საფიხვნოზე!

 ნებას დამყევით, თქვენ ხომ ჩემზე უმრწემესნი ხართ!

 

 260 ბევრი მიხილავს მამაცი და სვიანი გმირი

 და ხშირად ტკიბილი საუბარიც მქონია მათთან.

 მაგრამ ვერც ვნახავ, არც მინახავს ვინმე სადარი

 პერითოესი, გინდ დრიანტის ხალხის ბელადის,

 ექსადიესი, კაინევსის, პოლიფემისა,

 

265 ეგეოსის ძის თესავესისა, უკვდავთა სწორის!. .

 აი, ვინ იყო მოკვდავთაგან დიდების ღირსი!

 თვით უძლეველნი უძლიერესთ ძლევდნენ სპილენძით,

 ტოლს არ უდებდნენ მთი ურჩხულებს და ამარცხებდნენ.

 მათ ვმეგობრობდი, როს განვშორდი პილოსის მხარეს,

 

 270 აპიეს მიწას შორეულსა. თვითონ მიმიხმეს.

 რაც ძალა მქონდა, მეც ბრძოლაში მხარს ვუმაგრებდი.

 ვინ შეედღება დღეს იმ გმირებს ძალგულოვნებით,

 ვინ გაუბედავს შერკინებას? მაგრამ ჩემს რჩევას

 ყურად იღებდნენ, არც თქვენ გაწყენთ ნათათბირევი.

 

 275 შენ, აგამენონ, რაც არ უნდა ძლიერი იყო,

 აქაველთ ჯილდოს - ლამაზ ასულს ნუ სტაცებ პელიდს.

 და შენც აქილევსს, მოერიდე მასთან ქიშპობას!

 არ ღირსებია ესოდენი დიდება არც ერთს

 მეფეს სკიპტროსანს, ზევსის მიერ აღზევებულსა.

 

 280 შენ განთქმული ხარ სიმამაცით, გშობა ქალღმერთმა,

 მაგრამ ის შენზე ძლიერია: უთვალავ ხალხს ფლობს.

 გული იყუჩე, აგამენონ, მე გთხოვ, მხცოვანი,

 დაიცხრე რისხვა აქილევსზე, ყველა აქაველს

 აღემატება, უძლეველი ბურჯი ბრძოლისა!”

 

 285 უმალ მიუგო მამაცთ მეფემ აგამენონმა:

 ”სამართლიანად, გონივრულად ბრძენებ, მოხუცო!

 მაგრამ ამ კაცმა აღზევება მოიწადინა,

 სურს მბრძანებელად მოევლინოს ლაშქარში ყველას,

 მე კი ფიქრადაც მორჩილება არ გამივლია!

 

 290 განა მამაცად რომ უშვიათ უკვდავ ღვთაებებს,

 იმიტომ აძლევს თავს უფლებას პირში მაგინოს?

 სიტყვა მრისხანედ ჩამოართვა გმირმა ფეხმარდმა:

 ”მხდალად მიხმობენ და ლაჩარი ვიქნები მართლაც,

 თუ შენს ბრძანებას უდრტვინველად დავემონები!

 

 295 სხვისგან ელოდე მორჩილებას და არა ჩემგან!

 აინუნშიაც არ ჩავაგდებ მე შენს ბრძანებას!

 ერთს კიდევ გეტყვი და განსაჯე გულში, მეფეო:

 ქალისთვის არც შენ, არც არავის შევებრძოლები -

 ნება თქვენია, თქვენვე მიგაქვთ თქვენივე ჯილდო!

 

 300 ოღონდ გახსოვდეს, ჩემს მალემსრბოლ, შავ ხომალდებზე

 სხვას უნებართვოდ ვეღარაფერს ვერ ახლებ ხელსა!

 თუ გული გერჩის, ერთი სინჯე, იხილოს ყველამ -

 ეგ შენი შავი სისხლი შუბლზე ვით დამეღვენთოს!”

 ასე კენწლავდნენ ერთურთს გმირნი მხედართმთავარნი.

 

 305 წამოიმართნენ, წამოშალეს აქაველთ კრება.

 მირმიდონელთა გემებისკენ გამწყრალ აქილევსს

 გაჰყვა ერთგული მენეტიდი და რაზმი მისი.

 აგამენონმა ჩააცურა ზღვაში ხომალდი,

 ოცი მენიჩბე შეარჩია, დასხა ზვარაკი

 

 310 დე ქურუმ ქრისეს ქალიშვილი დასვა ხომალდზე.

 გემს მიუძღოდა ოდისევსი, ჭკუაულევი.

 სწრაფად გასწიეს, სველ შარაზე გაფრინდა გემი.

 ლაშქარს უბრძანა მხნე ატრიდმა - განწმენდილიყვნენ.

 აქაველთ მტვერი სხეულისა ზღვას გაატანეს.

 

 315 აპოლონისთვის აარჩიეს შემდეგ ზვარაკი,

 ჯიხვნი და ხბონი უნაყოფო ზღვის პირას დაწვეს,

 აბოლქვილ კვამლით ცას აღწევდა მსხვერპლის სურნელი.

 ასე იღვწოდნენ არგიველნი.

 ატრიდს კი რისხვა

 არ დასცხრომია და ახსოვდა, რაც დაიქადა.

 

 320 მალე მოიხმო ევრიბატე და ტალთიბიოს,

 მრისხანე მეფე თვის შიკრიკებს ასე მოძღვრავდა:

 ”ჩემო ერთგულნი, აქილევსის ბანაკს ეწვიეთ,

 ხელი ჩასჭიდეთ, აქ მომგვარეთ ბრისეს ასული.

 თუ არ დაგითმოთ, გამობრუნდით, მე თვითონ მივალ,

 

 325 ძალით მოვტაცებ და გაჩენის დღეს ვაწყევლინებ!”

 ასე დამოძღვრა, დაადევნა მრისხანე სიტყვა.

 უხმოდ გაუდგნენ მრავალხმიან ზღვის სანაპიროს.

 ბანკს ეწვივნენ, მირმიდონელთ მალემსრბოლ გემებს,

 და იქ იხილეს აქილევსი კარავთან მჯდომი,

 

330 ჩაფიქრებული.

 ნახვა მათი როდი ეამა.

 ორივ დაიბნა.

 შიშით ძრწოდნენ, ელოდნენ რიდით.

 დანაბარევი ვერც რა უთხრეს და ვერც რა ჰკითხეს,

 მალე მიუხვდა გულისწადილს, მიმართა გმირმა:

 ”სალამი თქვენდა, უკვდავთა და მოკვდავთ მაცნენო!

 

 335 თქვენ კი არა და ბრალი ატრიდს მოეკითხება -

 მან მოგავლინათ ჩემი ნორჩი ბრისეისისთვის.

 ძმაო პატროკლევ, მოიყვანე და მიეც ქალი,

 დე წარიტაცონ, მაგრამ თვითვე მეყოლონ მოწმედ

 ღმერთთა წინაშე, ყველა მოდგმის კაცთა წინაშე,

 

 340 წინაშე მეფის მძვინვარისა, რომ დრო დადგება -

 დაუმძიმდება ჩემი გაცლა, არ აცილდება

 ლაშქარს შერცხვენა და სიკვდილი. . . მძვინვარებს ალბათ,

 არ ძალუძს აწმყოს და მყოფადის დაკავშირება,

 არ იცის, როგორ უზრუნველყოს ხსნა მხედრობისა”.

 

 345 ასე თქვა. ძმობილს მენეტიდი დაემორჩილა,

 ხელით მოჰგვარა კარავიდან ლამაზღაწვება,

 მოციქულთ მისცა. გზას გაუდგნენ აქაველთ მხარეს,

 თან ქალი გაჰყვათ ნაღვლიანი.

 ცრემლმორეულმა

 პელიდმა მყისვე მეგობრები დატოვა მარტო,

 

 350 ჭაღარა ზღვასთან დაჯდა, ტალღებს ბნელს გაცქეროდა,

 ცრემლებს იწმენდდა ძვირფას დედის მავედრებელი:

 ”დედაო, როცა მშობე ქვეყნად საწუთრო-მცირე,

 რატომ დიდება არ მარგუნა მაღლით მგრგვინავმა

 დიადმა ზევსმა, რად ღირსება არ მომანიჭა?

 

 355 ძალა-უფლებით აგამენონს თავს გაუვიდა,

 წილ-ხვედრი ჩემი მომტაცა და თვითონ ფლობს ნადავლს!”

 ასე გოდებდა ცრემლიანი.

 დედა უსმენდა

 მოხუც ნერევსის სავანეში, ზღვის ჯურღმულებში.

 თეთრქაფა ზღვიდან ღრუბელივით ამოფრთხიალდა,

 

 360 ახლოს მიუჯდა ცრემლის მფრქვეველ პირმშოს

 საყვარელს.

 ეფერებოდა, ხელს უსვამდა, ეტყოდა ტკბილად:

 ”რა, შვილო ჩემო, რადა გმინავ, შენს გულს რა დარდი

 შემოსევია? ხვაშიადი გამაგებინე!. . .”

 ამოიხვნეშა და მიუგო გმირმა ფეხმარდმა:

 

 365 ”განა არ იცი? ყოვლის მცოდნეს რაღა გიამბო?

 დავესხით თებეს, ჰეტიონის ღვთაებრივ ქალაქს,

 იავარვყავით, რაც ხელთ ვიგდეთ, შინ წამოვასხით;

 აქაველებმა, ვით წესია, გაიყვეს დავლა:

 ატრიდს ვარგუნეთ ქრისეს ქალი ლამაზღაწვება. . .

 

 370 მალე მოადგა აპოლონის ქურუმი ქრისე

 არგიველთ გემებს რვალით ნაჭედს, შავფერდებიანს,

 სურდა ასული გამოეხსნა ურიცხვი ძღვენით.

 ხელთ ჰქონდა ოქროს კვერთხი უფალ აპოლონისა,

 თავსაკრიანი.

 აქაველებს ევედრებოდა.

 

 375 ყველაზე მეტად ორსავ ატრიდს, სპათა ბელადებს

 ერთხმად გაისმა აქაველთა მძლავრი ყიჟინა-

 მოგვს პატივი ვცეთ, მივიღოთო ძღვენიც მდიდარი.

 მხოლოდ ატრიდმა გულთან ახლოს არ გაიკარა

 მამის ვედრება, მოიშორა მრისხანე სიტყვით.

 

 380 წავიდა ქრისე გულნატკენი. ვერცხლისმშვილდამ კი

 მალე უსმინა მღაღადებელს - უყვარდა ქრისე:

 უსმინა და ჯარს დამღუპველი ისრები სტყორცნა.

 მუსრი გაავლო ხალხს.

 უკვდავი ღმერთის ისრები

 თავით ბოლომდე მთელს ბანაკში სიკვდილს თესავდნენ.

 

 385 ბრძენმა კალქანტმა გვამცნო ნება ფოიბოსისა.

 დავაცხროთ-მეთქი, პირველმა ვთქვი, ღმერთი მძვინვარე.

 რისხვით აინთო აგამენონ, ზეწამოიჭრა,

 მემუქრებოდა, აღასრულა კიდეც ქადილი!

 ქრისეში მიჰყავთ აქაველებს ასული მოგვის,

 

 390 მსუბუქ ხომალდით აპოლონი ზვარაკი მიაქვთ.

 ჩემთან კი მეფის ორი მაცნე მოვიდა ახლა,

 ბრისეს ასული გამომტაცეს, ჯილდო ძვირფასი!

 დედაო, შენ ხომ ძლიერი ხარ, შენ შემეწიე,

 ოლიმპოს წადი, შეევედრე ზევსს ყოვლისშემძლეს,

 

 395 სიტყვით ან საქმით თუ ოდესმე გიამებია.

 სიყმაწვილის ჯამს მე მსმენია, მშობლიურ სახლში

 ამაყად გითქვამს, რომ თვით ზევსი, ღრუბელთმქუფრავი

 უკვდავთა შორის შენღა იხსენ მძიმე ხვედრისგან;

 ოდეს ღმერთებმა გაუბედეს მამას შეთოკვა -

 

400 პოსეიდონმა, ათენამ და ხელთეთრა ჰერამ,

 ქალღმერთო, შენღა დაამსხვრიე ზევსის ბორკილი!

 მრავალქედიან ოლიმპოზე უხმე ასხელას

 (ღმერთნი ბრიარეს უწოდებენ, კაცნი - ეგეონს), -

 საშინელ ტიტანს, რომ აჭარბებს მამასაც ძალით.

 

 405 კრონიდთან დაჯდა ბუმბერაზი, მძლავრი, ამაყი.

 ღვთაებებს შიში შეეპარათ, უკუდგნენ მყისვე. . .

 ეს მოაგონე, მუხლზე ხელი მოხვიე აჯით,

 რომ მამას ჩვენსას ტრიელების ეჭიროს მხარე,

 არგიველები გემებამდე, ზღვამდე მიჭეჭყოს,

 

 410 მოსრას და მოსპოს. დაე, მეფის შეიცნოს ფასიც,

 იგრძნოს ატრიდმაც ქედმაღალმა - რა დააშავა,

 რომ შეურაცხჰყო გულუმხნესი აქაველთ შორის!”

 პასუხად უთხრა შვილს თეტისმა თვალცრემლიანმა:

 ”შვილო, რად გზარდე, ვარამისთვის მხოლოდ შობილო!

 

 415 ღმერთმა ქნას, შეძლო აქვე დარჩე უცრემლ-უნაღვლოდ,

 მცირე გაქვს დღენი სიცოცხლისა, ახლოა ბოლო,

 ყველა მოკვდავზე უფრო ადრე შეხვდები სიკვდილს!. . .

 ავ დღესა გშობე, შვილო ჩემო, მშობლიურ სახლში. . .

 წავალ თოვლიან ოლიმპოზე და ელვისმტყორცნელს

 

420 წვრილად ვუამბობ ყოველივეს, იქნებ მისმინოს.

 ხოლო შენ დარჩი მირმიდონელთ მალემსრბოლ გემთან -

 განრისხებული და ლაშქრობას თავი არიდე.

 მეხისმტყორცნელი წუხელ შორეთს, ოკეანეში

 ღმერთებთან ერთად ეთიოპებს სტუმრად ეწვია.

 

425 მეთორმეტე დღეს დაბრუნდება ოლიმპო მთაზე.

 მაშინ სასახლეს მივადგები სპილენძით ნაგებს,

 მეუფის მუხლებს მოვეხვევი და გულს მოვულბობ”.

 თქვა და დატოვა. მოყმე სატრფოს ლამაზსარტყლიანს,

 ატრიდის მიერ მიტაცებულს, დარდობდა ისევ. . .

 

430 ჭკუაულევი ოდისევსიც ამ დროს მიადგა

 აპოლონ ღმერთის ზვარაკითურთ ლაღ ქრისეს ყურეს.

 მსუბუქი გემი შესრიალდა ღრმა ნავსადგურში.

 სწრაფად დაკეცეს იალქნები შავი ხომალდის.

 ანძა ბაგირით დაუშვეს და მოარგეს ბუდეს.

 

435 ნავსაყუდელში დაამაგრეს გემი უმალვე -

 ქვები ჩაყარეს, ნავსაბმელით მიაბეს სადგომს.

 სანაპიროზე გადმოვიდნენ, ჩამოიყვანეს

 ხმელეთზე ხბონი - ჰეკატომბე აპოლონისა.

 მშობელ მიწაზე ქრისეისი ჩავიდა ბოლოს.

 

440 საკურთხეველთან მიიყვანა ის ოდისევმა,

 მოხუცს მიჰგვარა. მიესალმა ბრძნული სიტყვებით:

 ”ატრიდის ნებით ფოიბოსის ქურუმს გეახელ,

 თან მომყავს ქალი, ჰეკატომბეს ვუძღვნი აპოლონს

 დანაელთაგან.

 მუხლს მოვიდრეკთ მის საამებლად,

 

 445 ვინ გაგვირისხდა და არგიველთ ურვა არგუნა”

 თქვა და მიჰგვარა ქრისეისი, მოხუცი შვებით,

 სანუკვარ პირმშოს ჩაეკონა.

 აქაველებმა

 წმინდა ზვარაკი მიიყვანეს საკურთხველთან.

 წყლით განიბანნენ, მარილი და ქერი აიღეს,

 

 450 ლოცვა წარმოთქვა ქრისემ ცისკენ ხელაპყრობილმა:

 ”გენუკვი, ვერცხლისმშვილდოსანო, ქრისეს ქომაგო,

 კილას მფარველო, მძლე მეუფევ ტენედოსისა!

 შენ გულმოწყალე იყავ, ოდეს გეაჯებოდი,

 შენ განმადიდე, როს დათრგუნე აქაველები!

 

 455 ახლაც მისმინე, აღასრულე მოხუცის აჯა,

 დანაელთ დასჯა აკმარე და სენი აშორე!”

 ასე ღაღადყო და სხივოსან აპოლონს ესმა.

 მყის წმინდა ზვარაკს მარილი და ქერი აყარეს,

 გადაუწიეს მათ კისერი, გამოჭრეს ყელი,

 

 460 ტყავი გააძვრეს და ბარკლები ქონში ორკეცად

 გახვიეს, ზედვე შემოაწყვეს ხორცის ნაჭრები.

 ნელ ცეცხლზე წვავდა მათ მოხუცი და წითელ ღვინოს

 ზედ ასხურებდა. ყრმებს ხუთკბილა ეჭირათ ხელში.

 ბარკლები შეწვეს და იგემეს შიგნეულობა,

 

465 რაც დარჩა, ისიც წვრილად დაჭრეს და შამფურებზე

 წამოგებული ნაკვერჩხლებზე ააშიშხინეს.

 როს დაამთავრეს სამზადისი, დასხდნენ ნადიმად.

 საერთო ლხინში არვინ დარჩა მოულხენელი.

 როცა დაიცხრო შიმშილი და წყურვილი ყველამ,

 

 470 ყრმებმა მარჯვნიდან დაუარეს, ღვინით პირთამდე

 სავსე სასმისი მეინახეთ ჩამოურიგეს.

 მთელი დღე ჰანგით აამებდნენ უფალ აპოლონს,

 ხმამაღლა პეანს უმღეროდნენ ყრმა აქაველნი.

 მას ადიდებდნენ, ისრის მტყორცნელს, მას ახარებდნენ.

 

 475 მზე ჩაესვენა და წყვდიადი ჩამოწვა ღამის.

 ძილს მისცეს თავი ზღვაოსნებმა გემის სადგომთან.

 ღამე ვარდისფერთითებიან ეოსს გაეპო,

 როს გზას გაუდგნენ აქაველნი ბანაკისაკენ.

 ზურგქარი ვერცხლისმშვილდოსანმა თან მიადევნა.

 

480 ანძა დადგეს და თეთრი აფრა ააფრიალეს,

 ქარმა დაბერა მეყსეულად, გემის კიჩოსთან

 აფორიაქდნენ, ახმაურდნენ უმალ ზვირთები.

 გემი მიქროდა და ტალღბზე კვალსა სტოვებდა.

 როს მიაღწიეს აქაველთა მხედრობის ბანაკს,

 

 485 გამოათრიეს ზღვის ნაპირზე გემი შავმკერდა,

 მაღლა ქვიშაზე ააცურეს, მორი დაუდეს

 და გაიფანტნენ თავ-თავიანთ ხომალდებისკენ.

 ამ დროს შავმკერდა გემთან მარტო იჯდა მრისხანე

 ყრმა ღვთისმიერი, აქილევსი, გმირი ფეხმარდი.

 

490 აღარც ბჭობაში - გმირთ დიდების მოსახვეჭელში,

 აღარც ბრძოლაში აღარ იყო. დარდი სერავდა

 მის გულს, ნატრობდა ბრძოლასა და თევგამოდებას.

 ბოლოს გავიდა თორმეტი დღ და დაუბრუნდნენ

 მარადიული ღვთაებანი დიად ოლიმპოს.

 

 495 წინ მიუძღოდა ზევსი. დედას შვილის ვედრება

 ახსოვდა,

 ადრე ამოვიდა ქაფიან ზღვიდან,

 დილის ბურუსში გაეშურა ოლიმპოს მთისკენ.

 განმარტოებულს ელვისმტყორცნელ კრონიონს შეხვდა

 მრავალქედიან ოლიმპოს მთის მაღალ მწვერვალზე.

 

 500 წინ დაუჩოქა, მეყსეულად მარცხენა ხელი

 მუხლზე მოხვია, მარჯვენა კი ნიკაპს შეახო,

 მავედრებელმა ასე უთხრა უკვდავთა მამას:

 ”თუკი ოდესმე, მამა ზევსო, მიამებია

 სიტყვით ან საქმით, ამისრულე ერთი მუდარა!

 

 505 შური მიძიე პირმშოსათვის

 საწუთრო-მცირე

 აგამენონმა დაამდაბლა, მამაცთა მეფემ,

 ჯილდო წაართვა და თვითონვე დაეპატრონა.

 შური იძიე, ზეციურო მეუფე ზევსო!

 იყავ ტროელთა შემწე, სანამ აქაველები

 

 510 არ მიაგებენ კვლავ აქილევსს კუთვნილ ღირსებას”.

 ასე ამბობდა. უბრად იჯდა ღრუბელთმქუფრავი.

 თეტისი კვლავაც ჩახვეოდა მეფის მუხლებს.

 ფეხქვეშ განრთხმული ელოდა და ევედრებოდა:

 ”აღთქმა მომეცი და თანხმობით დახარე თავი.

 

 515 ან უარმყავი, უშიშარო, თქვი და ვირწმუნებ,

 უკვდავთა შორის მე რომ გძულვარ ყველაზე მეტად”.

 ამოიხვნეშა და მიუგო ღრუბელთმქუფრავმა:

 ”ვწუხვარ, რომ ჰერას კვლავ აღუძრავ სიძულვილს ჩემსას.

 დამამცირებელ სიტყვებს მეტყვის და გამაშმაგებს,

 

 520 უკვდავთ კრებულში განუწყვეტლივ ისეც მაყვედრის,

 რომ თითქოს ტროელთ ვეხმარები მძიმე ბრძოლაში.

 გამცილდი ახლა, ოლიმპოზე თვალი არ მოგკრას.

 სხვა დანარჩენზე მე ვიზრუნებ და შევასრულებ:

 აჰა, დამშვიდდი, თანახმა ვარ, დაბლა ვხრი თავსა.

 

 525 ეს უკვდავთათვის უდიდესი საწინდარია -

 სიტყვას არ გავტეხ, განმტკიცებულს სამარადისოდ,

 და არ აღსრულდეს - არ იქნება, რასაც კვერს დავკრავ!”

 თანხმობის ნიშნად ძირს დახარა შავი წარბები,

 მყისვე კრონიდის უჭკნობ თავზე სურნელოვანი

 

 530 თმები შეირხა და ოლიმპო იძრა დიადი.

 შემდეგ ვერცხლისფერმუხლიანი თეტისი ადგა

 და ოლიმპოდან გაეშურა ზღვის ჯურღმულისკენ.

 ზევსი დაბრუნდა სასახლეში.

 წამოიშალნენ

 ძვირფასი მამის შესახვედრად მარადუკვდავნი,

 

 535 ვერვინ გაბედა, კრონიდს რომ არ შეგებებოდა.

 ოლიმპიელი ტახტზე დაჯდა. ქალღმერთმა ჰერამ

 იგრძნო ყოველი, ზევსთან ნახა გმირის მშობელი,

 ღმერთი ვერცხლისფერმუხლიანი - შვილის ნერევსის.

 ღვარძლით მიმართა მეყსეულად ქალღმერთმა კრონიდს:

 

 540 ”ვერაგო, შენთან რომელ უკვდავს მოუნდა ბჭობა?

 შნ ხომ გჩვევია საიდუმლო ფიქრებს მიეცე

 და მე ყოველი დამიმალო! შენი სურვილით

 აროდეს გითქვამს ჩემთვის ერთიც რამ ხვაშიადი”.

 მას უთხრა ზევსმა, უკვდავთა და მოვკდავთა მამამ:

 

 545 ”ნუ გაქვს იმედი, ყოველივე იცოდე, ჰერა,

 დაგიმძიმდება ცოდნა ეგე, თუმცა ცოლი ხარ!

 რისი გაგებაც შეიძლება, არც გაიგება

 შენზე უადრეს არც მოკვდავთა, არც უკვავთ მიერ.

 ხოლო თუ ღმერთთა უკითხავად გადავწყვეტ რასმე,

 

 550 ნუღარ ჩამკითხავ, ნურც მიხვედრას ეცდები შენით!”

 ზევსს კვლავ შესძახა ხარისთვალა ქალღმერთმა ჰერამ:

 ”ღრუბელთმქუფრავო! კრონიონო, აბა რას ბრძანებ?

 მე არც მიკითხავს, უშენოდაც არ მდომებია

 მივხვედრილიყავ.

 რაიც გინდა, ასრულებ კიდეც.

 

 555 მხოლოდ ერთს ვშიშობ, ვაი თუკი გადაგიბირა

 ღმერთმა ვერცხლისფერმუხლიანმა, ნერევსის შვილმა!

 თანხმობა მიეც, როგორც ვატყობა და განიზრახე

 არგიველთ ჯარზე პელიდისთვის იძიო შური”.

 

 560 ჰერას მიუგო კრონიონმა ღრუბელთმქუფრავმა:

 ”მაოცებ, ამჩნევ ყოველივეს და მითვალთვალებ,

 მაგრამ ვერაფერს ვერ იღონებ, ამით მხოლოდღა

 მე განმარისხებ, უარესი დღეც დაგადგება!

 თუ ასე მოხდა, ჩანს, რომ მსურდა ეს მომხდარიყო!

 

 565 იყუჩე, ჰერა, და ჩემს ნებას დაემორჩილე!

 თორემ ვერ გიხსნის ღვთაებათა მთელი კრებული,

 თუ ქედზე ჩემი უძლეველი ხელი დაგადე”.

 თქვა. . . და შეძრწუნდა ხარისთვალა ქალღმერთი ჰერა,

 ხმა გაიკმინდა, დაიოკა გულისთქმა მყისვე.

 

 570 ზევსის სავანეს ღმერთთა ჩუმი ისმოდა ოხვრა.

 ოლიმპიელი დიდოსტატი ჰეფესტო ადგა,

 სანუკავრ დედას ამშვიდებდა, მშვენიერ ჰერას:

 ”აბა, როგორი ასატანი იქნება ჩემთვის,

 მოკვდავთა გამო თუ ერთმანეთს წაეკიდებით!

 

 575 რაღა დარცება სიკეთისგან, როცა ნადიმზე

 ღმერთების დასში ბოროტების ზარ-ზეიმია!

 დედავ, გარწმუნებ, სანუკვარო, - თუმცა თვით ხარ

 ბრძენი, -

 დაემორჩილე ზევსს, მეუფეს, რათა უკვდავმა

 რისხვით ნადიმი უდარდელი არ აგვიშალოს.

 

 580 თუ მოინდომებს ოლიმპელი, მეხით ელვარე

 ყველა ღვთაებას დაბლა დასცემს უძლიერესი!

 ეცადე, დედავ, ტკბილი სიტყვით დაიყოლიო,

 დაუყოვნებლივ მოწყალებით მოგვხედოს ყველას!”

 ასე წარმოთქვა და წამოდგა, ბრწყინვალე თასი

 

585 ორფსკერიანი მიართვა და კვლავ უთხრა დედას:

 ”დედავ, ითმინე, რაც არ უნდა გული გერჩოდეს,

 შვილს ნუ მომასწრებ შენს სატანჯველს, ზევსის განაჩენს,

 ვერ გადაგარჩენ გულმოკლული, ვერც შეგელევი!

 არ ძალუძს არც ერთ ოლიმპიელს ზევსს შეერკინოს!

 

 590 აკი ერთხელაც გულაღგზნებულს მოსაშველებლად,

 ფერხთ ხელი მტაცა, გადამტყორცნა ზეცის ზღურბლიდან:

 მთელი დღე სწრაფად ძირს მივქროდი და მზის ჩასვლის ჟამს

 ღვთაებრივ ლემონსს დავენარცხე, ძლივს დამყვა სული.

 სინტიელებმა იქ მიმიღეს და მომიარეს”.

 

 595 ასე თქვა, ჰერამ გაიღიმა - ხარისთვალებამ,

 შვილს ღიმილთვე ჩამოართვა ელვარე თასი.

 ჰეფესტომ თასით კრატერიდან ამოღებული

 ნექტარი ღმერთებს დაურიგა.

 მარჯვნიდან დაჰყვა.

 ცის ნეტარ ღმერთებს აუვარდათ სიცილ-ხარხარი,

 

 600 როცა ჰეფესტო თასით ხელში დაკელანობდა.

 ასე მთელი დღე, მზის ჩასვლამდე, ნეტარნი ღმერთნი

 გულს იხარებდნენ და იტკბობდნენ საერთო ლხინით,

 ფორმინგის ხმებით, აპოლონი რომ აჟღერებდა,

 ნარნარ მუზების მოძახილი ისმოდა ტკბილი.

 

 605 მაგრამ როდესაც ჩაესვენა მზის ელვარება,

 ძილმორეულნი თვის სავანეს ეწვივნენ ღმერთნი,

 ყოველს ცალ-ცალკე რომ აუგო კოჭლმა ჰეფესტომ

 ოლიმპოს მთაზე ოსტატობით და შთაგონებით.

 ზევსი ეწვია სამთიბიოს - ოლიმპოს მეფე.

 

 610 იქ, სადაც მუდამ მიმწუხრისას ტკბილ ძილს ელოდა.

 შევიდა. დაწვა. გვერდით ჰყავდა ქალღმერთი ჰერა.

 

ქება მეორე. სიზმარი. ბეოტია, ანუ ხომალდთა სია

 

 ყველას ეძინა ამ დროს - ღმერთებს და მხედრობასაც.

 ტკბილი ზმანება მხოლოდ კრონიდს არ მიეკარა,

 ფიქრს მისცემოდა - აქილევსის ღირსებისათვის

 ვით შევმუსროო ხომალდებთან სპა აქაველთა.

 

 5 ბოლოს ეჩვენა უმჯობესად - სწვეოდა ატრიდს,

 მძლე აგამენონს ავბედითი ძილისშორისი.

 მყისვე მოუხმო და მიმართა ფრთიანი სიტყვით:

 ”გასწი, ზმანებავ ავბედითოო, აქაველთ გემთან,

 ეძილისშორე აგამენონს, ძეს ატრევსისა,

 

 10 დაბეჯითებით უთხარ, რასაც ძეს ატრევსისა,

 ბრძოლად ჩააბას თმახუჭუჭა აქაველები,

 ტროელთა ქალაქს აიღებთ-თქო ფართოქუჩიანს,

 სხვაგვარად როდი ფიქრობენ-თქო ოლიმპოს მკვიდრნიც,

 უთხარი - ჰერამ დაითანხმა მავედრებელმა.

 

15 თავს დასტრიალებს ტროას დიდი უბედურება!”

 ასე უბრძანა და ზმანებამ უსმინა ნათქვამს,

 სწრაფად გაფრინდა აქაველთა ხომალდებისკენ,

 ატრიდს ეწვია, აგამენონს, ნახა კარავში,

 ამბროსიული ძილი ბელადს დაუფლებოდა.

 

 20 თავთან დაუდგა, ნელევსის ძეს ემსგავსა ნესტორს,

 მოხუცს, რომელიც აგამენონს ყველას ერჩივნა.

 ასე აუწყა ღვთაებრივმა ძილისშორისმა:

 ”გძინავს, ატრევსის - ბედაურთა მხედვნელის ძეო,

 სად გაქვს ძილის დრო, ბრძენო მოყმევ, ამდენი ხალხი

 

 25 რომ გაბარია და ამდენი გაქვს საზრუნავი?

 კარგად მისმინე, რასაც გეტყვი: ზევსის მაცნე ვარ -

 მაღალ ზეცაშიც შენზე ზრუნავს კვლავ გულმოწყალე.

 გიბრძანებს ბრძოლად გაიყვანო აქაველები,

 ტროელთა ქალაქს აიღებთო ფართოქუჩიანს,

 

 30 სხვაგვარად როდი ფიქრობენო ოლიმპოს მკვიდრნიც,

 ჰერამ ყველანი დაითანხმა მავედრებელმა,

 ზევსი მოუვლენს ტროა-ქალაქს უბედურებას.

 გულს ჩაიმარხე, რაც გითხარი, არ დაგავიწყდეს,

 როცა დაგტოვებს ძილი სულის დამატკბობელი”.

 

 35 ეს თქვა თუ არა, გაფრინდა და გაუჩინარდა.

 ფიქრებს მიეცა აგამენონ, აღუსრულებელს,

 ეგონა, მალე დაანგრევდა პრიამეს ქალაქს.

 უგნურმა მახეს ვერ აუღო ღვთისას გუმანი!

 კვლავ გადაწყვიტა მოეტანა უბედურება.

 

 40 სასტიკ ბრძოლაში დანაელთა და ტროელთათვის.

 ძილი გაუფრთხა, ყურში მაცნის ხმა ღვთაებრივი

 ჯერ კიდევ ჟღერდა.

 გადაიცვა მჩატე ქიტონი,

 ახალთ-ახალი, მოსასხამი წამოიხურა,

 მოქნილ ფეხებზე გადაიწნა კოხტა წაღები,

 

 45 მხარზე მოიგდო ორლესული, ვერცხლით ნაჭედი,

 ხელთ იპყრა კვერთხი უძლეველი, მამისეული,

 რვალით მოსალტულ აქაველთა გემებს ეწვია.

 ოლიმპოს მისწვდა განთიადის მაცნეს ეოსი,

 ზევსს და სხვა ღმერთებს მოელვარე შუქი მოჰფინა.

 

 50 ამ დროს უბრძანა ატრევსის ძემ მჟერხმიან მაცნეთ

 კრებად მოეხმოთ თმახუჭუჭა აქაველები.

 დასჭექეს ბუკი და მოგროვდა მყისვე ლაშქარი.

 ბჭობდა ჩამოსხდნენ თემისთავნი დიდსულოვანნი

 ნესტორის გემთან - პილოსელთა სვიანი მეფის.

 

 55 აქ მოიწვია სათათბიროდ აგამენონმა.

 ”მისმინეთ, ძმანო! ღვთაებრივი ვნაზე ზმანება,

 ამბროსიული იყო ღამე. . .

 პილოსელ ნესტორს

 ჰგავდა თვისებით, გარეგნობით და აღნაგობით.

 დამიდგა ღმერთი სასთუმალთან და ეს მაუწყა:

 

 60 ”გძინავს, ატრევსის - ბედაურთა მხედვნელის ძეო,

 სად გაქვს ძილის დრო, ბრძენო მოყმევ, ამდენი ხალხი

 რომ გაბარია და ამდენი გაქვს საზრუნავი?

 კარგად მისმინე, რასაც გეტყვი: ზევსის მაცნე ვარ -

 მაღალ ზეცაშიც შენზე ზრუნავს კვლავ გულმოწყალე.

 

 65 გიბრძანებს ბრძოლად გაიყვანო აქაველები,

 ტროელთა ქალაქს აიღებთო ფართოქუჩიანს,

 სხვაგვარად როდი ფიქრობენო ოლიმპოს მკვიდრნიც,

 ჰერამ ყველანი დაითანხმა მავედრებელმა,

 ზევსი მოუვლენს ტროა-ქალაქს უბედურებას.

 

 70 გულს დაიმარხე, რაც გითხარო. და რა თქვა ესა,

 მყისვე გაფრინდა. ტკბილი ძილი გამიქრა კიდეც . . .

 თქვით, აქაველნო ვით აღვჭურვოთ თორნ-მუზარადით?

 ჯერ სიტყვით გვმართებს გამოვცადოთ სიმხნევე მათი.

 ვეტყვი ხომალდებს დაემგზავრეთ მრავალხოფიანს,

 

 75 თქვენ კი გაქცევა არ ურჩიოთ და დაუშალეთ”.

 ეს თქვა და დაჯდა. მეყსეულად წამოდგა ნესტორ,

 ქვა-ღორღიანი და კლდოვანი პილოსის მეფე,

 კეთილი გულით უხუცესმა მიმართა კრებას:

 ”ო, საყვარელნო, არგიველთა მხედართმთავარნო!

 

80 აქაველთაგან ეს სიზმარი სხვას რომ მოეთხრო

 ყალბათ ჩავთვლიდით და ზიზღითაც ზურგს შევაქცევდით,

 მაგრამ ჩვენს შორის იგი ნახა ყველაზე ქველმა!

 მაშ აქაველნი ვით აღვჭურვოთ თორნ-მუზარადით?”

 როგორც კი ეს თქვა, გაეცალა დასს თემისთავთა.

 

85 ყველა წამოდგა, ხალხთა მფლობელს დაემორცილა -

 კვერთხის მპყრობელი ბელადები და სპარაზენნი.

 მღვიმეებიდან ფუტკრები რომ გამოცვივიან,

 გუნდი და გუნდი დაფუთფუთებს და მტევნებივით

 აიხორხლება გაზაფხულის გაშლილ ყვავილზე ,

 

 90 მერე ბზუილით ველს ყოველმხრივ მოეფინება, -

 ასე ხომალდებს, გაშლილ კარვებს გასცილდნენ სპანი,

 ნაპირის გასწვრივ ესწრაფოდნენ ბელადთა კრებულს

 მათ შორის ოსა მიმოქროდა - ზევსის შიკრიკი

 და აღაგზნებდა აქაველრთ სპას თვით აღგზნებული.

 

 95 კრებაზე თავი მოიყარეს, მიწა აკვნესდა

 ხალხის სიმძიმით და გნიასით,

 ხმამოგუგუნე

 ცხრა მაცნემ ძლივსღა დააწყნარა ბრბო ბობოქარი.

 ლაშქარი დაჰყვა ზევსის შობილ მეფეთა ნებას.

 როცა მიყუჩდა, დაშოშმინდა სპა აქაველთა,

 

 100 აგამენონი წამოიჭრა, მამაცთა მეფე.

 ხელთ კვერთხი ეპყრა კოჭლ ჰეფესტოს

 გამოჭედილი,

 რომელიც თურმე ზევსს აჩუქა ოდესღაც ღმერთმა,

 ღრუბელთმარეკმა ზევსმა ჰერმესს გადაულოცა,

 მან კი თავის მხრივ ცხენთა მხედვნელს მიუძღვნა პელოპსს,

 

 105 ხოლო პელოპსმა ხალხთა მეფე ატრევსს დაუთმო,

 მან სიკვდილის წინ კი - თვიესტეს, ხვასტაგით მორჭმულს,

 ხოლო თვიესტმა დაუტოვა ქველ აგამენონს,

 არგოსისა და უთვალავი კუნძულის მფლობელს.

 იმ კვერთხს დაეყრდნო და მიმართა მეფემ არგიველთ:

 

 110 ”ძვირფასო გმირნო დანაელნო, არესის ყმანო!

 დიადმა ზევსმა გამიმეტა დასაღუპავად,

 როს სასწაულით მიმანიშნა ბჭემაღალ ტროის

 გაცამტვერება და მშვიდობით შინ დაბრუნება,

 ფუჭი იმედი გამიღვიძა, სახელშერცხვენილს

 

 115 მარგუნა არგოსს უკუქცევა დამღუპველ სპათა!

 ჩანს, ყოვლისშემძლე კრონიდს ასე უნებებია. . .

 მან მრავალ ციხეს მოუნგრია კოშკი მაღალი,

 კვლავ მრავალს დასცემს ზვიად გოდოლს მძლეთამძლე ზევსი!

 ჩვენ კი სირცხვილი დაგვიბედა შვილთა წინაშე,

 

 120 რაკი ამაოდ აქაველთა სპა უთვალავი

 შესჭიდებია ტროელთ რაზმებს მცირერიცხოვანს,

 ვერც მორევია და ბრძოლასაც არ უჩანს ბოლო.

 ვთქვათ, აქაველებს და ტროელებს ფიქრად მოსვლოდათ,

 ზავი დაედოთ, დაეთვალათ თვისი ლაშქარიც,

 

 125 ქვეყნად რამდენი ტროელია, მწკრივად მდგარიყო,

 ხოლო აქაველთ სპა გაგვეყო ათეულებად

 და მერიქიფედ მიგვეჩნია თითო ტროელი,

 ბევრ ჩვენს ათეულს მერიქიფე არ ეყოფოდა!

 აი ამდენად, გეუბნებით. აქაველთ ჯარი

 

 130 ჭარბობს ტროელებს ქალაქში მყოფთ, მაგრამ ბევრია

 სხვა ქვეყნებიდან მათს საშველად მოსული მოყმე.

 ბევრი ვეცადე, ვერ ვეწიე მაინც საწადელს,

 ვერ დავანგრიე ილიონი კეთილნაგები.

 უკვე გავიდა დიად ზევსის ცხრა წელიწადი,

 

 135 დალპა ძელები. დაიძენძა ბაგირი გემის. . .

 სულმოუთქმელად შინ მიგველის ტკბილი ცოლშვილი,

 ძალუმად გვიწვევს, რომ დავეხსნათ ბრძოლას საწადელს. . .

 ბოლო არ უჩანს საქმეს, რამაც აქ მოგვიყვანა.

 მისმინეთ, ახლა რასაც გეტყვით, მერწმუნეთ ყველა:

 

 140 გემით ვესწრაფოთ უსაყვარლეს მშობლიურ მიწას,

 ჩვენ ვერ დავანგრევთ ტროას მტკიცე გალავნებიანს!”

 მისმა ნათქვამმა შეძრა სული, ყველა მებრძოლი

 აფორიაქდა, გინდ სმენოდა და გინდა არა.

 ბრბო აიშალა, როგორც ზვირთი იკაროსის ზღვის,

 

145 თითქოს ევროსი და ნოტოსი დარევიანო,

 მეუფე ზევსის ღრუბლებიდან გამოქროლილნი.

 ვით ზეფიროსი ააღელვებს ჯეჯილს ველებზე,

 თავს დააცხრება და შეარხევს მაღალ თავთუხებს,

 ისე აღელვდა მთელი კრება, მძლავრი ყიჟინით

 

 150 მიაწყდა გემებს, დააყენეს კორიანტელი,

 დადგა მტვრის ბუღი.

 არწმუნებდნენ ყიჟინით ერთურთს -

 სწრაფად გემები ჩავუშვათო ღვთაებრივ ზღვაში.

 სანგრებს ანგრევდნენ, უკვე თხრიდნენ გემის საბჯენებს,

 ცას ასწვდა წასვლის მოწადინე ხალხის ყიჟინა.

 

 155 ბედისწერასაც ასცდებოდნენ, შინაც გასწევდნენ,

 რომ ქალღმერთ ჰერას ათენასთვის არ მიემართა:

 ”ვაგლახ! ფაროსან ზევსის შვილო, მუხლმოუღლელო.

 ნუთუ სანუკვარ მამულისკენ არგიველთ აჯრი

 უნდა ილტვოდეს, უნაპირო ზღვა გადალახოს,

 

 160 პრიამოსის და ტროის სპათა გასახარებლად,

 დათმოს ელენე არგოსელი, რომელსაც ბევრი

 ყრმა შეეწირა სამშობლოდან ტროას მოსული?

 ჯაჭვისპერანგა აქაველებს ეწვიე სწრაფად,

 ტკბილი სიტყვებით ყველა მოყმე დაიყოლიე,

 

165 ორმხრივხოფიან ხომალდს სრბოლად ნუ გაამზადებს”

 ეს თქვა. ათენა დაჰყვა ნებას თვალებრბრიალა.

 ზეგარდმოიჭრა ოლიმპოდან და მეყსეულად

 მივიდა კიდეც აქაველთა სწრაფმსრბოლ გემებთან.

 ნახა ოდისევს, მჭევრმეტყველი, ზევსის სადარი,

 

 170 იდგა აღჭურვილ შავ ხომალდთან და არ იძვროდა,

 გულში და სულში ჩასახოდა ჭმუნვა მეომარს.

 ახლოს მივიდა, თვალმცეცხლია ათენამ უთხრა:

 ”ღმერთის შობილო, ლაერტიდო, ბრძენო ოდისევს!

 ნუთუ სანუკვარ მამულისკენ, ნუთუ შინისკენ

 

 175 გარბიხართ მრავალმერხიანი შავი ხომალდით

 პრიამოსის და ტროელ სპათა გასახარებლად,

 ელენეს დათმობთ არგოსელსა, რომელსაც ბევრი

 ყრმა შეეწირა სამშობლოდან ტროას მოსული?

 აბა, აქაველთ მიაშურე, მედგრად იშრომე,

 

 180 დაიყოლიე ყველა მოყმე ტკბილი სიტყვებით -

 ორმხრივხოფიან ხომალდს სრბოლად ნუ გაამზადებს!”

 ასე თქვა. მოყმეს ეცნაურა ხმა ქალღმერთისა,

 ისე იჩქარა, მოსასხამიც მოსძვრა მხრებიდან

 და ევრიბატემ, ითაკელმა მაცნემ აიღო.

 

 185 გმირი წავიდა შესახვედრად აგამენონის,

 მამისეული თან მიჰქონდა კვერთხი სამეფო.

 ჯაჭვისპერანგა აქაველთა გემებს მიადგა.

 მეფეს ხვდებოდა სახელოვანს თუ მებრძოლს ცნობილს,

 შეჩერდებოდა, მიმართავდა მაშინვე მოკლედ:

 

 190 ”შე უგუნურო! განა გმართებს მხდალივით შიში,

 შენცა დამშვიდდი, დაამშვიდე გარშემო ყველა,

 არავინ არ იცის ატრევსის ძის ფიქრთა სამანი.

 მან გამოგვცადა, მაგრამ ახლა დასჯის აქაველთ,

 თანაც ხომ ყველა არ გვესმოდა, რასაც ამბობდა.

 

 195 თუ გაგვირისხდა, სასტიკ სასჯელს მოუვლენს ლაშქარს:

 ღმერთის ნაშიერს, სვიან მეფეს დიდი აქვს ძალა -

 ზევსმა უბოძა, ზევსს უზომოდ უყვარს ატრიდი”.

 თუ შეხვდებოდა მეამბოხეს, კვერთხსაც დასცემდა,

 მრისხანე სიტყვით მოიყვანდა ხოლმე ჭკუაზე:

 

200 ”შე უგუნურო! იყუჩე და ერწმუნე მუდამ

 შენზე ღირსეულთ. უძლურო და ბრძოლის მოშიშო,

 არც ომში და არც თათბირებზე ხარ სათვალავში!

 ხომ ვერ ვიმეფებთ ჩვენ ყველანი აქაველებზე,

 მრავალმეფბა არ ეგების, ერთი ხამს მეფე,

 

 205 ერთი უფალი! ვისაც ცბიერ კრონოსის წულმა

 კვერთხი უბოძა და კანონი, მეფეც ის არის!”

 დაიმორჩილა ძალით სპანი და საფიხვნოზე

 მოცვივდა ხალხი გემებიდან, ბანაკებიდან -

 გუგუნით, თითქოს ნაპირს ზვირთი მრავალხმიანი

 

 210 შეხეთქებია და ზღვის დვრინი თან გაჰყოლია.

 ყველა დაწყნარდა, ყველამ მშვიდად მოიკალათა,

 მხოლოდ თერსიტე ყრანტალებდა უზომოდ ყბედი,

 თავში სულ მყრალი უბჟუოდა სიტყვები თავხედს,

 მიზეზს ეძებდა, რომ მეფენი ელანძღა მუდამ,

 

 215 და არავითარს სამარცხვინოს არ თაკილობდა.

 ტროაში მოჰყვა ლაშქარს გონჯი, უსაზიზღრესი,

 ელამი, კოჭლი, კუზიანი, მოხრილი მხრები

 ზედ გულის კოვზთან რომ შეყროდა, თავის კინკრიხო

 წაწვეტებოდა, უწესრიგოდ ეყარა ღინღლი.

 

 220 სძულდა ოდისევს, უფრო მეტად კი - აქილევსი,

 მიწყივ ლანძღავდა.

 ამჟამად კი მძლე აგამენონს

 უშვერი სიტყვით მიმართავდა.

 უკვე აქაველთ

 დრტვინვა გაისმა, მრისხანებამ მოიცვა ყველა.

 ის კი ყაყანით მისდგომოდა მძლე აგამენონს:

 

 225 ”რაღა გაწუხებს, ან რითა ხარ უკმაყოფილო?

 რვალით აგევსო ჩარდახები, ბევრი მხევალიც

 ჩაგიმწყვდევია, აქაველნი თავდაპირველად

 რომ აგირჩევენ, ციხე-კოშკთა დამაქცეველნი.

 კვლავ ოქრო გინდა რომ მოგართვას ტროელმა ვინმემ

 

 230 ცხენთა მხედვნელმა და ძე თვისი გამოისყიდოს,

 ვინც მე მოგგვარე შებორკილი, ან სხვა მებრძოლმა?

 სხვა გსურს დიაცი, რომ ტრფიალით ისიამტკბილო,

 უჩუმრად დაიმარტოხელო?

 განა შეგფერის

 იყო ბელადი და მხედრობა გასწირო უღვთოდ?

 

 235 ო, სულმდაბალნო, მხდალნო, ქალნო, არ-აქაველნო!

 გავყვეთ ხომალდებს სამშობლოსკენ, დარჩეს მარტოკა,

 ტროის ციხესთან ელაციცოს წაგლეჯილ ნადავლს,

 ეგება მიხვდეს - ბრძოლის ველზე ვინ ემსახურა!

 მან დაამცირა აქილევსი, მოყმე უებრო,

 

 240 ჯილდო წარსტაცა და დღეს თვით ფლობს.

 მაგრამ მგონია

 დიდად არ სწუხს გმირი, თორემ შენს სიცოცხლეში

 ეს იქნებოდა ვერაგობა უკანასკნელი!”

 ასე იყბედა მძლე ატრიდის მაგინებელმა.

 მყის ღვთაებრივი ოდისევსი მიიჭრა მასთან,

 

 245 რისხვით შეხედა და შესძახა გამძვინვარებით:

 ”ჰოი, თერსიტევ, ყაიმყრალო, რეგვენო, ყბედო!

 როგორა ბედავ, მხედართმთავარს პირში ეჩრები!

 არავინ არის მოკვდავთ შორის შენზე უგვანი,

 ვინც კი ილიონს მოჰყოლია ღვთაებრივ ატრიდს.

 

 250 ნუ გაგიჩრია პირში ყველა მეფის სახელი,

 მათს ძვირს ნუ ამბობ, გაქცევაზეც ხმა არ გაიღო!

 მაგრამ ვინ იცის, საქმე როგორ დაგვირგვინდება,

 სიამეს მოვმკით თუ სიავეს აქაველთ ძენი?

 შენ აგამენონს, ატრევსის ძეს, ხალხთა მეუფეს

 

 255 გულარხეინად ლანძღავ, თითქოს ბევრს აძლევენო

 დანაელები მონაპოვარს, ყბად აგიღია.

 მაგრამ მე გეტყვი და მერწმუნე, არ გავტეხ სიტყვას,

 თუ კვლავ ილაყბებ, როგორც ახლა, მაშინ იცოდე:

 თავი არ შერცეს ძლიერ მხრებზე მამაც ოდისევსს,

 

 260 დღიდან მამაც ნუ ერქმევა ტელემაქოსის,

 ტანსაცმელს ხელით ტანზე თუ არ შემოგაძარცვავ,

 და აკივლებულს არ გაგაგდებ ხომალდებისკენ

 ხალხის დასიდან, სამარცხვინოდ, მკაცრად გაწკეპილს!”

 

 265 უთხრა და დასცხო მყისვე კვერთხი ქედზე, ბეჭებზე,

 მოკუნტულ მებრძოლს გადმოსცვივდა ცხარე კურცხალი,

 წითელი ზოლი ოქროს კვერთხმა ზურგზე დაატყო,

 იქვე უმწეოდ ჩაიკეცა ათრთოლებული.

 ტკივილმა სახე დაუმანჭა, მორწყული ცრემლით.

 

 270 ჭმუნვა გაქრა და ყველამ გულით გადიხარხარა.

 ერთი-მეორეს შეჰყურებდა, ამბობდა ზოგი:

 ”ღმერთმანი, ბევრი კარგი საქმის მოთავე გახლავს,

 გზიანად განსჯის ოდისევსი, წყვეტს ბრძოლის ბედსაც.

 ახლაც ჩვენს შორის მან ითავა კეთილი საქმე,

 

 275 როს გაცოფებულ მეამბოხეს ხმა ჩაუწყვიტა.

 რაღა თქმა უნდა, ეს თავხედი ვეღარ შეჰკადრებს

 აქაველთ მეფეს უშვერ სიტყვებს ამიერიდან!”

 ასე ამბობდნენ.

 გმირი ოდისევსს, ქალაქთა დამპყრობს,

 ხელთ კვერთხი ეპყრა.

 ათენას კი თვალებბრიალას

 

280 მიეღო მაცნის გარეგნობა, ხალხს აჩუმებდა

 წინა რიგებში, მოშორებით მდგომ აქაველთაც,

 მოუსმინეთო, მიიღეთო რჩევა გმირისა.

 კეთილი გულით მიმართავდა ლაშქარს ოდისევს:

 ”ხედავ, ატრიდო აგამენონ, რომ აქაველნი

 

 285 შენს სახელს სირცხვილს უმზადებენ სამარადჟამოს,

 სიტყვას გატეხენ, ლაშქრობის წინ რომ მოგცეს, მეფევ,

 როცა გულდაგულ მოიწევდნენ ილიონისკენ -

 ქალაქს ავიღებთ, გამარჯვებით დავრუნდებითო.

 როგორც ბალღები მეძუძურნი, ქვრივნი დიაცნი,

 

 290 დღეს შესტირიან ერთურთს და შინ მიუხარიათ,

 ძნელია ბრძოლა და იმიტომ მიუხარიათ!

 როს მოგზაური ცოლს სცილდება, თვე გასრულდება,

 გემი მზადაა, მაგრამ კაცი დგას დარდიანი,

 აჩერებს შმაქი ქარიშხალი, ზღვის მღელვარება.

 

295 ჩვენ კი ცხრა წელი გაგვისრულდა, ომი არ დაცხრა,

 მე როდი ვდრტვინავ, მაგრამ ვიტყვი, რომ აქაველნი

 ისე დარდობენ ხომალდებთან, როგორც ის მგზავრი:

 რცხვენიათ დაცდაც, არხეინად შინ დაბრუნებაც.

 ცოტა ხანს კიდევ მოვითმინოთ, ო, საყვარელნო!

 

 300 ვნახოთ, ღირს ვენდოთ მკითხაობას ბრძენი კალქანტის?

 ხომ ყველას გვახსოვს, - მოწმენი ვართ, რაც მაშინ მოხდა, -

 ყველას, სიკვდილი ბედისერით ვისაც არ ერგო.

 ახლახანს იყვნენ აქაველთა გემნი ავლიდთან,

 პრიამოს მეფის მწუხარების მოსასწავებლად.

 

 305 მახსოვს, ნაკადთან შევიკრიბეთ, საკურთხეველზე

 მსხვერპლად რჩეული ჰეკატომბე შევსწირეთ ღმერთებს,

 სადაც ჭადრის ფესვს ამოსჩქეფდა წყარო კამკამა.

 ჩვენ სასწაული იქ ვიხილეთ ჭრელი დრაკონი

 საზარი, ზევსის მოვლენილი დღისით და მზისით,

 

 310 საკურთხევლიდან გასრიალდა. ხეს შემოერტყა.

 ზემოთ ბეღურის პაწაწინა ბარტყები იყვნენ,

 შეფარებოდნენ ხშირ ფოთლებს და ჭადრის წვეროებს.

 რვა იყო, მეცხრე - დედა, მათი გამომჩეკელი,

 ყველა ჩაყლაპა, საცოდავად რომ ჭყლოპინებდნენ.

 

 315 ბედშავი დედა არ მოსცილდა, ფრენდა გარშემო,

 ზეაიკლაკნა, მასაც პირი ნაკრტენზე სტაცა.

 როგორც კი შთანთქა ბარტყები და პატარა ჩიტი,

 თვით იქცა მსხვერპლად სასწაულის: ვინც გააჩინა,

 მანვე აქცია ქვად - ცბიერი კრონოსის შვილმა.

 

 320 ხმაგაკმენდილნი შევცქეროდით, შეძრწუნებულნი

 ჰეკატომბესთან ამ ღვთაებრივ, საზარ სასწაულს.

 კალაქანტმა გვითხრა, ღმერთთან ნების მაუწყებელმა:

 ”რატომ გაჩუმდით, თმახუჭუჭა აქაველებო?

 ამ სასწაულით ხომ თვით ზევსმა მოგვცა ნიშანი,

 

 325 რომ უკვდავება მოსავს სახელს, გვიან მოხვეჭილს.

 რამდენი ჩიტიც გადაყლაპა წეღან ურჩხულმა, -

 რვა იყო, მეცხრე - დედა, მათი გამომჩეკელი,

 სწორედ იმდენხანს ჩვენც ვიბრძოლებთ, მეათე წელს კი

 დავაქცევთ ტროას, ქალაქს ფართოფოლორცებიანს”.

 

 330 მან ასე გვითხრა.

 ყველაფერი სრულდება ახლა,

 გამაგრდით, ლამაზ საბარკულით მოსილო ყრმანო,

 სანამ პრიამეს დიად ციხეს სულ არ დავლეწავთ!”

 თქვა და გაისმა არგიველთა მძლავრი ყიჟინა,

 გაეპასუხა ამ ხმას გრგვინვით შემოგარენი.

 

 335 ხოტბას ასხამდნენ აქაველნი ღვთიურ ოდისევსს.

 სიტყვა წარმოთქვა გერენელმა გმირმა ნესტორმა:

 ”ღმერთმანი, მართლაც ბავშებივით ვმსჯელობთ ყველანი,

 თითქოს ბრძოლისა არაფერი არ გაგვეგება!

 რაღა ფასი აქვს მაშინ ლოცვას ან წმინდა აღთქმას?

 

 340 იქნებ სულ ცეცხლმა შთანთქა ბჭობაც, ზრუნვაც მამაცთა,

 ზედაშე, ხელის ხელთ მიცემა ნიშნად კავშირის?

 ერთურთს სიტყვებით ვეჯიბრებით, ვერ წავადექით

 საქმეს ვერაფრით, დიდი ხანი დავყავით აქა.

 ატრიდოს ახლაც, როგორც ადრე, სულით ძლიერით

 

 345 იმეფე, ბრძოლად წაუძეხი მამაც არგიველთ!

 თითო-ოროლა აქაველნი გინდ არ წამოგყვეს,

 არ აუხდება მაინც მხდალებს გულის წადილი,

 არ დავბრუნდებით არგოსს, სანამ არ დავრწმუნდებით

 ნატყუარია თუ წრფელია აღთქმა კრონიდის.

 

350 ძლევა გვიმისნა ფაროსანმა მძლეთამძლე ზევსმა,

 იმ დღესვე, როცა არგიველნი გემებზე დასხდნენ -

 ილიონისთვის სიკვდილის და ტანჯვის მომგვრელნი.

 მხარმარჯვნივ ელვით გვანიშნებდა ღმერთი სიკეთეს!

 დე, ნურვი ფიქრობს შინ გაქცევას, ტროელთ ცოლების

 

 355 ხვევნით სანამდის არ დატკბება და არ მიუზღავს

 ელენეს დარდის და ფარული ცრემლებისათვის!

 და თუკი ვინმეს მაინც გული შინ მიუჩქარის,

 მრავალხოფიან შავ ხომალდებს შეახოს ხელი

 ყველაზე ადრე და იქ ჰპოვოს სიკვდილი თვისი!

 

 360 შენს რჩევას ვისმენთ და შენც ჩვენსას უსმინე, მეფევ!

 ცუდს არას გეტყვი, გონივრულ აზრს ათხოვე ყური:

 ფილებად დაჰყავ სპა, ატრიდო, და ფრატრიკებად,

 ფრატრია გაჰყვეს ფრატრიას და ფილე კი ფილეს.

 თუ აქაველებს დაარწმუნებ, ასე იბრძოლონ,

 

 365 მაშინ შეიცნობ ტომესა და ბელადებს შორის

 მხდალსა და მამაცს და იმასაც გაიგებ მაშინ -

 ღმერთების ნებით ვერ ვძლევთ ტროას ქონგურებიანს,

 თუ უძლურნი ვართ, ანდა ბრძოლის ვართ უმეცარნი?”

 ასე მოუბარს უპასუხა აგამენონმა:

 

370 ”ყველა აქაველს ბრძნული ბჭობით სჯობნი, მოხუცო!

 მამაო ზევსო, ათენავ და აპოლონ ღმერთო!

 ათი მრჩეველი კიდევ მომცა,ნეტავ ასეთი,

 ქედს მოიხრიდა ჩემს წინაშე ტროა-ქალაქი,

 ციხე, ქცეული ნაცარ-ტუტად აქაველთ მიერ.

 

 375 მაგრამ კრონიდი ფაროსანი მხოლოდ ვაებას,

 საბედისწერო და ამაო მტრობას თავს მახვევს.

 ტყვე ქალისათვის წავეკიდე ფეხმარდ აქილევსს,

 დავცილდი ჩემდა სავაგლახოდ აღელვებული.

 თუკი ოდესმე შევრიგდებით, უეჭველია,

 

 380 ვეღარაფაერი ვერ ააცდენს ტროად დაღუპვას.

 ახლა სადილი გვმართებს, შემდეგ შევუდგეთ არესს,

 შუბის წვერები წავმახოთ და ფარი გავეროთ,

 უხვი საკვები მივცეთ ყველამ დარახტულ ცხენებს,

 ეტლი გავსინჯოთ და ბრძოლაზე ვიფიქროთ მხოლოდ,

 

385 მთელი დღე ერთურთს შევეჯიბროთ არესის ველზე.

 არ ეღირსება დასვენება სპათა ფალანგებს,

 მარტო ღამე თუ დააოკებს კაცთ მძვინვარებას,

 ოფლი გაწუწავს მებრძოლთ მკერდზე აზიდულ ფარის

 ღვედებს, ხელები დაგვაწყდება შუბისტარებზე,

 

390 ელვარე ეტლში ბედაური გაიქაფება. . .

 თუ ვინმეს ვნახავ, რომ გაურბის ხელჩართულ ბრძოლს,

 მიილტვის შავი გემებისკენ, აღარ დავინდობ,

 ძაღლებისა და ყვავ-ყორნების საყვლეფად ვაქცევ!”

 მოყმეთ ყიჟინა დასცეს, თითქოს ზვირთი შხუილით

 

 395 შეასკდა ნაპირს, აქოჩრილი ნოტოსის მიერ,

 კლდეს შეელეწა, გარს რომ უვლის ყოველთვის ტალღა,

 როგორც კი ქარი დაუქროლებს რომელიმე მხრით.

 მყის გაიფანტნენ აქაველნი ხომალდებისკენ,

 კვამლი ავარდა ყველგან, სადილს ეშურებოდნენ.

 

 400 ყველა თავის ღმერთს მსხვერპლს სწირავდა, ევედრებოდა

 ხსნას სიკვდილისგან და არესის რისხვისგან შველას.

 მსუქანი ხარი ხუთწლიანი აგამენონმა

 მსხვერპლად შესწირა ყოვლისშემძლე უფალ კრონიონს,

 აქაველთ შორის ღირსეული ბელადნი იხმო,

 

 405 თავდაპირველად ნესტორს თხოვა და იდომენევსს,

 ორთავ აიანტს, ტიდევსის ძეს - გმირს სახელოვანს,

 შემდეგ ოდისევსს, ზევსის სადარს ენამჭევრობით.

 თვითონ მოვიდა მენელაოს კეთილშობილი,

 რამაც აუნთო ძმას გონება, უწყოდა კარგად.

 

 410 მოზვერთან დადგნენ და აიღეს მათ წმინდა ქაერი,

 ღმერთს შეჰღაღადა აგამენონ ერისმთავარმა:

 ზევსო სვიანო, ზეცის მკვიდრო, შავღრუბლიანო!

 არ დაგვიბნელო მზე, წყვდიადი თვალს არ მოჰფინო,

 სანამ არ ვაქცევთ ნაცარ-ტუტად ჭერს პრიამოსის,

 

 415 კვამლში გახვეულს, ბჭესთან ცეცხლს არ ავაგიზგიზებთ,

 და შემოვახვევ რვალით ქიტონს ჰექტორს გულმკერდზე,

 ხოლო გარშემო მანამ მოყმის მოძმე მრავალი

 პირქვე გართხმული მიწას კბილით ჩააფრინდება!”

 ასე თქვა, მაგრამ არ ესმოდა კრონინონს ლოცვა:

 

 420 მსხვერპლი მიიღო. ხოლო ტანჯვა არ მოუშალა.

 ილოცეს, ქერი და მარილი აყარეს შემდეგ,

 ყელი გამოჭრეს, ამოიღეს ოთხში ზვარაკი,

 მყისვე ნეკნები მოაშორეს, ორკეცი ხორცით

 დაფარეს, ზედვე დააფინეს რბილი ნაწილი,

 

 425 დაწვეს ყოველი მშრალი და ფოთოლგაცლილ შტოებზე.

 შამფურს ააგეს, აალებულ ჰეფესტოს ცეცხლზე

 დაატრიალეს და იგემეს შიგანი მსხვერპლის,

 სხვა დანარჩენის, ნაწილ-ნაწილ, წვრილად დაჭრილი,

 გათლილ შამფურზე ფრთხილად შეწვეს, შემდეგ აიღეს.

 

 430 მორჩნენ საზრუნავს და მაშინვე გამართეს ლხინი,

 ყველა შეექცა, არავინ დარჩა მოულხენელი.

 სმითა და ჭამით როცა ხალხმა იჯერა გული,

 ბრძენმა ნესტორმა თქვა, მხედარმა გერენიელმა:

 ”ატრევსის ძეო, აგამენონ ერისმთავარო,

 

435 თუ კიდევ დიდხანს აქ დავრჩებით და დროს დავკარგავთ,

 ვერ შევასრულებთ ღმრთის მონდობილ საქმეს დიდებულს.

 უბრძანე რვალისქიტონიან აქაველთ მაცნეთ,

 ძახილით უხმონ ხომალდებთნ ყველა მოლაშქრეს,

 ჩამოვუაროთ არგიველთა დაწყობილ რიგებს

 

 440 და მეყსეულად გავაღვიძოთ შმაგი არესი”

 ასე თქვა, დაჰყვა აგამენონ ერისმთავარი,

 მქუხარეხმიან მებუკეებს უბრძანა მეფემ -

 ბრძოლად მოეხმოთ თმახუჭუჭა აქაველები.

 ყიჟინა დასცეს მაცნეებმა, სწრაფად მოგროვდნენ,

 

 445 გარს შემოუდგნენ ატრეიონს ქველნი მეფენი

 სპათა დასწყობად და ათენაც მათთანვე იყო,

 ხელთ აიგიდა ეპყრა მარად შეუმუსვრელი,

 ოქრომოსილი ქანაობდა ზედ ასი ფოჩი

 და თითო ფოჩი ასი ხარი ეღირებოდა.

 

 450 ელვის სისწრაფით დაუარა აქაველთ ლაშქარს,

 ბრძოლად მოუხმო, სიმტკიცე და ძალა შეჰმატა,

 გული აღუგზნო მოყმეთ მტერთან შესარკინებლად.

 ომი გაუხდათ უამესი, ვიდრე გემებით

 ტკბილი სამშობლო მიწისაკენ შემობრუნება.

 

 455 თითქოს მთის თხემზე ავარდნილა ცეცხლი სასტიკი,

 უსიერ ტყეს წვავს, შემოგარენს ანათებს ალი,

 სპილენძი ისე ლაპლაპებდა, როს სპა დაიძრა,

 შუქს ჰფენდა ეთერს და ელავდა ვიდრე ცათამდე.

 ვით უთვალავი ფრინველები გუნდი და გუნდი -

 

 460 გრძელყელიანი გედების და წეროებისა

 აზიის ველზე, კვასტრიოსის სანაპიროზე

 აქეთ და იქით დაფრთხიალებს, ფრთებს ატყლაშუნებს,

 მაღლით შრიალი დაეშვება, ისე გაცვივდნენ

 აქაველები კარვებიდან, ხომალდებიდან

 

 465 სკამანდრიოსის ველზე, და მყის ცხენთა ფლოქვებქვეშ,

 გმირების ფეხქვეშ აგუგუნდა საზარლად მიწა.

 სკამანდრიოსის ველს მოედო სპა უთვალავი,

 როგორც ფოთლები, ვით ყვავილნი ვარდობისთვეში.

 ვით უთვალავი ბუზთა გუნდი რიალ-რიალით

 

 470 ირევა სოფლად, მწყემსის ქოხთან, გარშემო უვლის,

 გაზაფხულის ჟამს, რძე ქოთნებში როს მიჩხრიალებს,

 ისე ურიცხვი იყო ჯარი აქაველების,

 გულანთებული მტრის გათელვის, ბრძოლის წყურვილით.

 როგორც მწყემსები, თხათა არვე რომ აირევა,

 

475 გამოარჩევენ სხვა მრავალთა შორის თავისას,

 ისე აწყობდნენ ჯარს რამზებად წინამძღოლები.

 მათ შორის იყო აგამენონ ერისმთავარი,

 თვალებით ჰგავდა და იერით ზევსს მეხისმტყორცნელს,

 არესს სხეულით, ხოლო მკერდით - თივთ პოსეიდონს.

 

 480 როგორც მთელს ჯოგში ერთი კურო გამოირჩევა,

 და ახოვნებით ყველა მოზვერს დაჯაბნის ხოლმე,

 იმ დღეს ისეთი ძალა მისცა მაღალმა ზევსმა

 ხალხთა მეუფე აგამენონს, გმირს ურჩეულესს.

 მიმღერეთ ახლა, ო, მუზებო, ოლიმპოს მკვიდრნო, -

 

485 თქვენ ღმერთები ხართ, შეგიძლიათ ჭვრეტა ყოველის,

 ჩვენი კი, უმეცართ, მხოლოდ ძველი თქმულებით ვიცით

 წინამძღოლები დანაელთა და მესვეურნი.

 მე ბევრს ვერ ვიტყვი და ვერ შევძლებ ყველას ჩამოთვლას,

 ათი ენა და ათი პირი რომ მქონდეს კიდეც,

 

 490 ხმა-მოუღლელი და ძლიერი, სპილენძის მკერდი.

 მუზებო, მკვიდრნო ოლიმპოსი, ზევსის ასულნო,

 თქვენ გამახსენეთ, ილიონზე ვინც გაილაშქრა,

 ჩამოთვლი გემთა მეთაურებს და ყველა ხომალდს.

 ბეოტიელებს მოუძღოდნენ: პენელეოსი,

 

 495 არქკესილაოს, კლონიოსი, პროთოენორი

 და ლეიტოსი, - ჰირიასა და ავლიდაში,

 სქონოსს, სკოლოსში დასახლებულთ, ეტეონოსის

 ხევში, გრაიას, მიკალესოსს, თსეპეიაში,

 ჰარმას გარშემო, ელესიოსს და ერითრეში,

 

 500 ელეოსშიაც, ჰილესა და პეტეონშიაც,

 ოკალეეში, მედენოში, მდიდრულ ქალაქში,

 ევრეტრისს, კოპეს და მტერდმრავალ ქალაქ თისებში,

 კორონეიას, ბალახიან ჰალიასტროში,

 პლატაიაში და გლისანტში რომ ჰქონდათ ბინა,

 

 505 ჰიპოთებეში - უხვ ქალაქში, წმინდა ორქესტოსს,

 ჭალაში, სადაც სამსხვერპლო აქვს ღმერთ პოსეიდონს,

 მიდეიაში და არნეში, სად ჰყვავის ვაზი,

 შორს ანთედონში და ღვთაებრივ, წმინდა ნისაში.

 ორმოცდაათი გემი იყო და ყოველ მათგანს

 

510 ბეოტიელი მოჰყვებოდა ასოცი მოყმე.

 ასპლედონსა და მინიოსის ორქომენს მცხოვრებთ

 ასკალაფოს და იალმენოს, არესის ძენი

 უძღოდნენ. შობა ასტიოქემ აკტორის სხვენზე

 ისინი, როცა შეეუღლა მორცხვი ქალწული

 

515 მწველი, ფარული სიყვარულით უმძლავრეს არესს.

 ძმებს ოცდაათი გემი ჰყავდათ ჩამწკრივებული.

 სქედიოსი და ეპისტროფოს - ძენი ნავბოლიდ

 იფიტოსისა მოუძღოდნენ მამაც ფოკეელთ,

 კიპარისოსში, პითონეში, ღვთაებრივ კრისას,

 

 520 დავლიდასა და პანოპევსში, ანემორეას,

 ჰიამპოლისის მიდამოში დასახლებულებს

 და ღვთაებრივი კეფისოსი სანაპიროსთან,

 ლილაიაში სამოსხლო ჰქონდათ წყლის პირას.

 ორმოცი გემო მოჰყვა გმირებს შავფერდიანი.

 

 525 ფოკეელები მიჯრით მიჰყვნენ მარცხენა მხრიდან

 ბეოტიელებს, ესწრაფოდნენ მტრის ჯართან შებმას.

 იილევსის ძე აიანტი ლოკრებს მთავრობდა,

 ტელამონის ძე აიანტის ვერ შესადარი,

 მაგრამ აქველთ შორის სელის თორნის მოსილი

 

 530 გმირი ყველაზე მარჯვედ ფლობდა საბძოლო ბოძალს.

 სახლ-კარი ჰქონდათ ლოკრებს კინოსს, კალიაროსში,

 ოპოენტს, ბესას, სკარფესა და ავგეიაში,

 ბოაგრიოსის ნაპირებთან, ტარფეს, თრონიოსს.

 ორმოცი გემი მოჰყვა ლოკრებს შავფერდიანი,

 

 535 ლოკრებს - ევბეის მიღმა მხარეს დასახლებულებს.

 ევბეას მცხოვრებ, გულადობით განთქმულ აბანტებს,

 ერეტრიაში, ქალკიდაში, ჰისტაიაში,

 ზღვისპირა ქალაქ კერინთოში, მაღალ დიონში,

 კარისტოში და სტირას მხარეს დასახლებულებს

 

 540 არესის მოდგმის ელფენორი მეთაურობდა,

 ქალკოდონტის ძე, აბანტების მხნე წინამძღოლი.

 გრძელთმებიანი აბანტები მას მოჰყვებოდნენ,

 იფნისტარიან ოროლებით სწყუროდათ მხედრებს

 მომხვდურთა მკერდი დაელეწათ, აბჯრით დაცული.

 

 545 ორმოცი გემო მოჰყვა გმირებს შავფერდიანი.

 კეთილად ნაგებ ციხე-ქალაქ ათენის მკვიდრებს,

 სად ერექთევსმა დაივანა, ნაყოფიანი

 მიწის ნაშობმა (აღუზრდია იგი ათენას

 და დიდ ტაძარში ათენისა მოყვანია,

 

550 სადაც მოყმენი ათენელთა თავს ავედრებნდნე

 ყოველ წლის ბოლოს ხბორების და ბატკნების ზორვით),

 წინ მენესთევსი მოუძღოდა პეტეოსის ძე,

 მისი სადარი მოყმე ქვეყნად არა შობილა,

 რომ ისე მარჯვედ შეძლებოდა სპათა დაწყობა.

 

 555 მხოლოდ მხცოვანი ნესტორი თუ შეედრებოდა.

 ორმოცდაათი მათ ჩამოჰყვა შავი ხომალდი.

 სალამინიდან აიანტმა თორმეტი გემი

 ჩამოიყვანა, ათენელთა ფალანთან დადგა.

 არგოსში მცხოვრებთ, ტირინთოსში გალავანიანში,

 

 560 ჰერმიონეში, ღრმა ყურეში მდგარ ასინეში,

 ტროიძენსა და ვაზით განთქმულ ეპიდავროსში,

 აიგინაში, მასეტაში მცხოვრებ აქაველთ

 წინამძღოლობდნენ დიომედე უმამაცესი

 და სთენელოსი, საყვარელი ძე კაპანევსის.

 

 565 მათ მოჰყვა მოყმე ღვთაებრივი - ევრიალოსი,

 ტალაონიდი მეფის, გმირი მეკესტევსის ძე.

 ყველას სარდლობდა დიომედე უმამაცესი.

 ოთხმოცი გემი მოჰყვა გმირების შავფერდიანი.

 კეთილად ნაგებ ციხე-ქალაქ მიკენის მკვიდრნი,

 

570 კეთილად ნაგებ კლეონეში, უხვ კორინთოში,

 ორნეიეში მოსახლენი, არაითირეს

 და სიკიონში, სად ადრესტოს მეფობდა წინათ,

 ჰიპერესიეს და ბჭემაღალ გონოესაში,

 პელენოში და ეგიონის შემოგარენში,

 

 575 ეგილოსში, ჰელიკეში დამკვიდრებულნი

 ასი ხომალდით აგამენონს წამოეყვანა.

 სპა ჰყავდა ატრიდს ყველაზე მხნე, ყველაზე მეტი,

 მეფე სპილნეძის ელვარებით იყო მოსილი

 და ამაყობდა გმირთა შორის გამორჩეული,

 

 580 თვისი სიმხნევით და ლაშქართა თვისთა სიმრავლით.

 ლაკედემონის ხეობებში მცხოვრები ხალხი,

 ფარისს, სპარტასა და მტრედებით განთქმულ მესეში,

 ბრისეიეში და მშვენიერ ავგეიეში,

 ამიკლესა და სანაპირო ქალაქ ჰელოსის,

 

 585 ლაასის მკვიდრნი და მხარეთა ოიტილოსის -

 ძმამ მოიყვანა ატრიდისა - მენელაოსმა

 სამოცი გემით, ცალკერძოვე დააბანაკა.

 თვით ამხედრებდა, თავის ძალის სჯეროდა მამაცს,

 ბრძოლად უხმობდა, მას სწყუროდა ყველაზე მეტად

 

590 ელენეს ტანჯვა-ვაებისთვის შურისძიება.

 იქვე მოსულან პილოსს, თრიოსს და არენეში,

 უხვი აიპიში, ალფეოსის ხევსი მცხოვრებნი,

 კიპარისეენტს, ჰელოსსა და ამფიგენიას,

 პტელეოსსა და დორიონში, სადაც მუზებმა

 

 595 თრაკიელ მგოსანს ხმა წაართვეს თამირისს, მოსულს

 ექალიედან, ევრისტოსის ექალიედან

 იგი ზვიადად აცხადებდა, გავიმარჯვებო,

 თუნდაც მუზებს რომ გამაჯიბრონ, ზევსის ასულებს.

 თვალი დაუსვეს და ღვთიური სიმღერის ნიჭი

 

600 გაქრა, მუზებმა დაავიწყეს კითარის დაკვრა.

 ნესტორ უძღოდა სპას, მხედარი გერენიელი.

 ოთხმოცდაათი გარანდული გემო ჩამოჰყვა.

 არკადიაში, კილენის მთის ფერდობზე მცხოვრებთ,

 სად დგას ტაგრუცი, საფლავია ეპიტიოსის,

 

 605 ფენეოსში და არვემრავალ ორქომენოსში,

 რიპეს, სტრატიეს და ენისპეს, სად მიწყივ ქარი

 ქრის და ნავარდობს, ტეგეეში, მანტინეეში,

 პარასიეს და სტიმფელოსში დამკვიდრებულებს

 აგაპენორი მეფე, ვაჟი ანკაიოსის

 

 610 სამოცი გემით მოუძღოდა და ყოველ ხომალდს

 ბევრი მოჰყავდა მხნე მხედარი არკადიელი.

 მათ თვით უბოძა ხალხთ მეუფე აგამენონმა

 მტკიცე გემები, რომ გაეპოთ ზღვა ღვინისფერი,

 რაკიღა თვითონ ზღვაოსნობა ეძნელებოდათ.

 

 615 ბუპრასიისა და ღვთაებრივ ჰელიდის მცხოვრებთ,

 ჰირმინესა და მირსინოსის მიღმა მოსახლეთ,

 ოლენიეს ტინს, ალისიას თვისად რომ სცნობენ,

 ოთხი ბელადი მოუძღოდა, თვითეულ მათგანს

 ათი გემი და ეპეელი მოჰყვა მრავალი.

 

620 ეს ოთხი იყო: ამფიმაქოს და თალპიოსი,

 (ერთი ძე იყო კტეატოსის და აკტორიდი

 ევრიტოსის ძე კი - მეორე), ამარინკიდი

 დიორესი და ღვთის სადარი პოლიქსენიოს -

 აგასთენიდეს, ავგეიდელთ ბელადის წული.

 

625 დულიქიელთა მამაც ტომებს, მკვიდრებს ექინის

 წმინდა კუნძულთა, ელიდის ზღვის წინ მდებარეთა,

 მეთაურობდა მძლე არესის მსგავსი მეგესი,

 ძე ფილევსისა, დიად ზევსის საყვარელ მხედრის.

 დულიქაიაში მამის რისხვას გაეცა იგი.

 

630 ორმოცი გემო მოჰყვა მოყმეს შავფერდიანი.

 კეფალენიელთ მოუძღოდა გმირი ოდისევს,

 ითაკას მცხოვრებთ, ნერიტოსში - ტყით დაბურულში,

 კროკილეაში და სუსხიან ეგილიპეში,

 ძაკინთოსშიაც და სამოსის მიდამოებში,

 

635 ეპიროსშიაც რომ სახლობდნენ და მის პირდაპირ.

 მათ მოჰყვა სარდლად ოდისევსი ზევსის სადარი,

 თორმეტი გემი ჰყავდთ წითელფერდებიანი.

 ეტოლიელნი მოჰყვნენ თოანტს ანდრემონის ძეს,

 პლევრონის მკვიდრნი, ოლენოსის და პილენესი,

 

 640 ზღვის სანაპირო ქალკიდესი და კალინდონის.

 აწ აღარ იყვნენ არც ინევს და არც ძენი მისნი,

 გარდაიცვალა მელეაგროს ქერათმიანი

 და თოანტს ერგო ეტოელთა ქვეყნის მეფობა.

 ორმოცი გემი მას ჩამოჰყვა შავფერდიანი.

 

 645 იდომენევსი შუბოსანი უძღოდა კრეტელთ,

 კნოსოსში, მაღალგალავნიან გორტინში მცხოვრებთ,

 ლიკტოსს,მილეტოსს, ფესტოსა და თეთრ ლიკასტოსში,

 რიტიონშიაც, სხვა ხალხმრავალ ქალაქებშიაც.

 ასქალაქიან კრეტის მამაც მოსახლეობას

 

 650 მეთაურობდნენ იდომენევს და მერიონე -

 ენიალოს კაცთამჟლეტის ბადალი გმირი.

 ორმოცი გემი მათ ჩამოყვა შავფერდიანი.

 სვიან ჰერაკლიდს ტლეპოლემოსს, ახოვან მოყმეს

 ცხრა გემით მოჰყვნენ უძლეველი როდოსელები.

 

655 როდოსს ესახლნენ როდოსელნი სამ დიდ ქალაქში -

 იელოსოსში, ლინდოსსა და კამერიოსში.

 მათ შუბოსანი ტლეპოლემოს მეთაურობდა.

 ჰერაკლესაგან შეეძინა ასტიოქეას,

 როცა მდინარე სელეენტთან მოჰყვა ბუმბერაზს.

 

660 ეფირეს ქვეყნად იავარმქმნელს მრავალ ქალაქის.

 ტლეპოლემოსი სასახლეში როს დავაჟკაცდა,

 ბოლო მოუღო მამამისის საყვარელ ბიძას,

 მოხუცს, არსის შთამომავალს, ქველ ლიკიმნიოსს.

 გემნი ააგო, ხალხი მრავლად შემოიკრიბა,

 

 665 ზღვას მისცა თავი, გამოექცა შურისძიებას

 ჰერაკლეს შვილთა და ბადიშთა.

 მას თავს გადახდა

 მრავალი ჭირი და როსოსში დასახლდა ბოლოს.

 სამ ფილად გაჰყო ჩამოსულნი, ზევსი სწყალობდა,

 ადამიანთა და ღმერთების მამა-უფალი,

 

 670 დიდი სიმდიდრე ხალხს უბოძა კრონოსის წულმა.

 ნირვესს სიმედან მხოლოდ სამი ხომალდი მოჰყვა,

 ნირევსს, მემკვიდრეს ხაროპის და აგლაიესი,

 ნირევსს, ილიონს მოსულთ შორის უმშვენიერესს,

 ყველაზე ლამაზს, გარდა ფეხმარდ აქილევსისა.

 

 675 ცოტა მოჰყავდა ხალხი, მეტი ძალა არ ჰქონდა.

 ნისირეს მცხოვრებთ, კრაპათოს და კასოსის მკვიდრებს,

 ეფრიპილოსის ქალაქ კოსის, კუნძულ კალიდნის -

 ფიდიპოსი და ანტიფოსი წინამძღოლობდნენ,

 ორი ძე მეფე თესალოსის, ჰერაკლიდისა.

 

 680 მათ ოცდაათი გარანდული გემო ჩამოჰყვა.

 ახლა ვუმღეროთ პელაზგიკურ არგოსში მცხოვრებთ,

 ალოსს, ალოპეს, ტრექისსა და ფთიას რომ ფლობენ.

 ლამაზ ქალებით სახელგანთქმულ ჰელადის მკვიდრებს

 ჰქვიათ ჰელენნი, აქაველნი, მირმინდონელნი.

 

 685 მათს ორმოცდაათ გემს აქილევს მეთაურობდა.

 მაგრამ მქუხარე ბრძოლა უკვე აღარ ახსოვდათ,

 აღარ ჰყავდათ წინამძღოლი.

 ხომალდთა შორის

 იწვა ფეხმარდი აქილევსი, რისხვით აღვსილი

 ლამაზთმიანი ბრისეისის დაკარგვის გამო.

 

 690 ლირენსოსიდან მოიყვანა, როცა დალეწა

 ლირენსოსი და თებე მაღარლგალავნიანი,

 მოკლა მინეტოს, ეპისტროფოს შუბისმტყორცნელი,

 სელეპიადელ მეფის შვილნი - ევენოსისა.

 იწვა მწუხარეთ, მაგრამ ბრძოლა მალე ელოდა.

 

 695 ფილაკეს მცხოვრებთ, პარასოსის ყვავილოვანის,

 ქალღმერთი დემეტრეს წილხვდომილის და იტონისა,

 ზღვის სანაპირო ანტრონესი და პტელეოსის, -

 პროტესილაოს ჰყავდა მეფედ, სანამ ცოცხლობდა,

 ახლავ შავ მიწას იყო გმირი მიბარებული.

 

 700 ის ფილაკეში გულმწუხარე ცოლს დაეთხოვა,

 აუგებელი დარჩა სახლიც.

 დასცა ტროელმა,

 როცა ყველაზე უწინარეს დატოვა გემი.

 ბელადი ჰყავდა და ძველ ბელადს სპა დასტიროდა.

 ახლა პოდარკე მიუძღოდა არესის მოდგმის,

 

 705 ძეი იფიკლოსის ფილაკიდის, არვემრავლის,

 პროტესილაოს ასაკითაც, ძალითაც სჯობდა

 თავის უმცროს ძმას.

 უბელადოდ არ დარჩა ჯარი.

 

 710 ორმოცი გემი მოჰყვა გმირებს შავფერდიანი.

 დასახლებულნი ბოიბედის ტბასთან, ფერეში,

 ბოიბესა და გლაფირეში, იაოლკოსში -

 თორმეტი გემით მოეყვანა ძეს ადმეტოსის,

 ევმელოსს.

 იგი ალკესტისმა შესძინა მეფეს,

 

 715 ულამაზესმა პელიასის ასულთა შორის.

 მეთონესა და თავმაკიეს, მელიბოიას

 და სუსხიანი ოლიძონეს მოსახლეობის

 შვიდ გემს მოუღვა ფილოკტეტე, მძლე მშვილდოსანი.

 ყოველ ხომალდზე იყო მოყმე ორმოცდაათი,

 

 720 მეხოფური და მეომარიც უმამაცესი.

 მაგრამ თვით გმირი აუტანელ ტკივილს ებრძოდა

 კუნძულ ლემნოსზე, სად აქაველთ დატოვეს მარტო

 საშინელ ჰიდრას საზარელი გესლით მოწყლული. . .

 მალე არგიველთ ფილოკტეტე გაახსენდებათ

 

 725 შავფერდებიან ხომალდებთან.

 არ დარჩა ჯარი

 უმეთაუროდ, მაგრამ სწუხდა ბელადის გამო.

 მედონი, ბუში ოილევსის, რაზმებს აწყობდა.

 იგი შესძინა რენემ ქალაქთმმსურველ ოლივესს.

 ქვაღორღიანი ოთომეს და ტრიკეს ბინადართ,

 

 730 ექალიესი, ექალიურ ევრიტოს ციხის -

 მეთაურობდა ორი ვაჟი ასკლეპიოსის -

 პოდალეიროს, მახაონი - მარჯვე აქიმნი.

 მათ ოცდაათი გარანდული გემი ჩამოჰყვა.

 ორმენიაში და ნაკადთან ჰიპერეიის,

 

 735 ასტერიონში, ტიტანოსის თეთრ თხემთან მცხოვრებთ

 ევრიპილოსი ახლდა, შვილი ევემონოსის,

 ორმოც შავფერდა ხომალდს იგი მეთაურობდა.

 არგისასა და გირტონეში, თუ ელონეში,

 ოლოოსონში, თეთრ ქალაქში დასახლებულებს

 

 740 წინამძღოლობდა მხნე, მამაცი პოლიპოიტე,

 პერითოსის ძე, უკვდავი ზევსის შობილის.

 იგი შესძინა პერითოოსს ჰიპოდამეამ,

 იმავ დღეს, როცა კენტავრები დასაჯა გმირმა,

 ეთიკელებთან ჩამოყრილნი პელიონიდან.

 

 745 მარტო არ იყო, ლეონტევსიც ახლდა მხედრობას,

 კაინევსის ძის კორონოსის პირმშო მამაცი.

 ორმოცი გემი მოჰყვა გმირებს შავფერდიანი.

 ოცდაორ გემით კიფოსიდან მოვიდა გუნევს,

 ენიენელნი მოჰყვნენ და მხნე პერაიბელნი.

 

 750 ცივ დოდონესთან ცხოვრობდნენ და ყანას ხნავდნენ

 ტიტარესიოს ნაპირებზე, სადაც მდინარე

 პენეიოსის მხარეს ზვირთთა ლივლივით მიდის,

 თუმც არ შეერთვის ვერცხლის ტალღებს პენეოსის,

 მხოლოდ ზემოდან გადაუვლის ზვირთი, ვით ზეთი,

 

 755 რადგან საზარი სტიქსის წყლიდა მოსდგამს სათავე.

 პროთოოსს მოჰყვნენ მაგნეტები, ტენთრედონის ძეს,

 პენეოსსა და პელიონთან დასახლებულნი.

 პროთოოს იყო წინამძღოლი, გმირი ფიცხელი,

 ორმოცი გემი მოიყვანა შავფერდიანი.

 

 760 ესენი იყვნენ დანაელთა მხნე ბელადები.

 ვინ ვთქვა ყველაზე თვალსაჩინოდ, მიმღერე, მუზავ! –

 ვის ჰყავდა ცხენი საუცხოო ატრიდთა ჯარში?

 რემა მოასხა ევმელოსმა ფერეტიადმა -

 მოაქროლებდა ფრინველივით ფრთაშესხმულ რაშებს,

 

 765 ერთფერთ, ერთნაირთ, ერთი ხსნისას, ტოლებს და სწორებს,

 პიერიაში აპოლონის მიერ გაზრდილებს.

 ქვეყნად მოჰქონდათ მათ არესის საშინელება.

 ყველასა სჯობდა აიანტი ტელემონის ძე,

 სანამ აქილევს მრისხანებდა, მჯობნის მჯობნელი,

 

 770 უებრო იყო ბედაურიც პელევსის ძისა.

 მაგრამ ამჟამად უქმად იდგა გმირი ხომალდთან,

 განრისხებული ერისმთავარ აგამენონზე.

 სანაპიროზე ერთობოდა მისი მხედრობა,

 ბადროს ტყორცნა და მშვილდოსნობა გამართულიყო,

 

 775 ცხენებიც უქმად თავთაივანთ ეტლებთან იდგნენ,

 შეექცეოდნენ ტკბილ ლოტოსს და ველურ ნიახურს.

 მეფის ჩარდახში ეწყო ეტლის მოსართავები.

 არესის რჩეულს, ფეხმარდ ბელადს დანატრებულნი

 მერანნი უქმად ვრცელ ბანაკში დასეირნობდნენ.

 

 780 დაიძრნენ სპანი, თითქოს ცეცხლი მოედო მიწას,

 კვნესა აღმოხდა, როგორც ზევსის მძვინვარების დროს,

 როს ტვიფოევსით აპობს ხოლმე ქვეყანას ღმერთი,

 არიმოისთან, ტვიფოევსის სამთიობოსთან.

 ისე კვნესოდა დედამიწა მებრძოლთა ფეხქვეშ.

 

 785 მინდორი სწრაფად გაიარა აქაველთ ჯარმა.

 ტროელთ ეწვია მალემსრბოლი მაცნე ირისი,

 ფაროსან ზევსის მოციქული, მრისხანე ცნობით.

 ტროელნი ბჭობდნენ პრიამოსის ბჭესთან იმჟამად,

 ჭაბუკს თუ მცხოვანს მოეყარა მეფესთან თავი.

 

 790 მათ შორის დადგა და მიმართა მაცნემ ფეხმარდმა,

 ხმით მიემსგავსა პრიამეს ძეს, მამაც პოლიტეს,

 თვისი სიმარდის იმედით რომ იდგა გუშაგად

 მაღალ ყორღანზე მცხოვან გმირის აისვეტესი,

 რათა გაეგო აქაველთა თავდასხმის დროზე.

 

 795 მიიღო მისი გარეგნობა და თქვა ირისმა:

 ”მოხუცო, მრავალსიტყვაობა ახლაც გჩვევია,

 ვით მშვიდობის ჟამს, მაგრამ გელის სასტიკი ბრძოლა.

 მე არაერთგზის მოვსწრებივარ სისხლისმღვრელ ომებს,

 მაგრამ არასდროს არ მინახავს ამდენი ხალხი!

 

 800 ფოთლებივით და ქვიშასავით ურიცხვი ჯარი

 მოემართება საბრძოლველად ქალაქისაკენ. . .

 ჰექტორ! მე მოგცემ სასარგებლო რჩევას, მისმინე:

 ბევრი შეყრილა მოკავშირე ტროელთ ქალაქში,

 მრავალ ენაზე მოსაუბრე, მრავალ ქვეყნიდან.

 

 805 ყოველ ტომს თითო მიუჩინე მოყმე რჩეული,

 რომ უწინამძღვროს მხედრობას და მოქალაქეებს”.

 ასე უბრძანა და მიუხდვა ჰექტორი ქალღმერთს.

 კრება დაშალა. აღიჭურვა ლაშქარი სწრაფად,

 გახსნეს კარიბჭე, გამოცვივდნენ მებრძოლნი გარეთ,

 

 810 ქვეითები და ცხენოსანნი. ატყდა გნიასი.

 ქალაქთან ახლოს, ველის პირას, ერთი ბორცვი დგას,

 აქეთ-იქიდან შეიძლება შემოუარო,

 ბატიეიას ეძახიან ოდითვე კაცნი,

 ხოლო უკვდავნი - ფეხმსუბუქი მირინეს საფლავს.

 

 815 ბორცვთან გაიყვნენ ტროელნი და მოკავშირენი.

 ტროელთ ჰექტორი მიუძღოდა ზუჩმოელვარე,

 მის გვერდით იდგა რჩეული და დიდძალი ჯარი,

 ბოძალით ბრძოლას ესწრაფოდა გულანთებული.

 დარდანელთ მოჰყვა ანქისეს ძე. გმირი ენეას.

 

820 იგი ანქისეს აფროდიტემ შესძინა, როცა

 იდეს ჭალაში თანაეყო მოკვდავს ქალღმერთი.

 მარტო არ იყო, ანტენორის ორი ძე ახლდა:

 არქელოქოს და აკამანტი, ომში ნაცადნი

 იდეს ფერდობის, ძელეიას მხარის ბინადრართ,

 

 825 რომელნიც სვამდნენ წყაროს შავი აისეპოსის,

 ლიკაონის ძე მოუძღოდა, მძლე პანდაროსი,

 რომელსაც მშვილდი თვით აპოლონ ღმერთმა უბოძა.

 ადრასტეაში, ველ-მინდვრებში აპაისოსის,

 პიტეიაში, ტერეიეს ფერდობზე მცხოვრებთ

 

 830 ადრესტოსი და ამფიოსი წინამძღოლობდნენ,

 ძენი პერკოსელ მეროპისა, სახელგანთქმული

 მისნის, რომელიც ძვირფას შვილებს ნებას არ რთავდა,

 დამღუპველ ომში წასულიყვნენ.

 მათ არ უსმინეს -

 ბედმა უბიძგა ბედკრულთ შავი სიკვდილისაკენ.

 

 835 პერკოტესა და პრაკტიონის მხარეს მოსახლეთ,

 სესტოს, აბიდოს და ღვთიური არისბეს მკვიდრებს

 წინამძღოლობდა ასიოსი, ჰირტაკეს წული

 სწორედ ასიოსს არისბედან მოჰყავდა რაშნი,

 ვეება, ფიცხნი, სელეენტის სანაპიროდან.

 

 840 ჰიპოთოოსი მოუძღოდა შუბოსან პელაზგთ,

 უხვნაყოფიან ლარისაში დასახლებულებს,

 არესის მოდგმის ჰიპოთოოს და პილაიოს.

 ორივე იყო ტევტამიდი ლეთოსის ვაჟი.

 აკამანტსა და პერითოოს თრაკიელები

 

 845 ქარიშხლიანი ჰელესპოტნის მხრიდან წამოჰყვნენ.

 კიკონ ევფემოს მოუძღოდა შუბშემართულებს,

 ტროიძენოსის ძე, კეადის - ზევსის შობილის.

 პეონნი მოჰყვნენ პირაიქმეს, მშვილდმორკალულნი,

 ამიდონედან და წყალუხვი აქსიოსიდან,

 

 850 აქსიოსიდან, ასეუ უხვად რომ რწყავს ქვეყანას.

 პაფლაგონიელთ მოუძღოდა მხნე პილემენე,

 ველურ ჯორებით სახელგანთქმულ ენეტეს მხრიდან,

 კიტოროსის და სესამოსის მიდამოებში,

 პართენიოსის ნაპირებზე დასახლებულებს,

 

 855 ერითინიოსს, კრომნასა და ეგიალოსში.

 ჰალიძონების ეპისტროფოსს, ოდიოსს მოჰყვნენ

 ვერცხლის შორეულ საბადოდან - ალიბეს მხრიდან.

 წინამძღოლობდნენ მისიელებს ქრომის, ენომოს -

 კაცი ჩიტებით მარჩიელი; ვერ არგო ცოდნამ:

 

 860 ბედს ვერ გაექცა, აქილევსმა მოკლა ფეხმარდმა.

 წყალში დაახრჩო, ტროელთა და სხვათა მმუსვრელმა.

 ფორკისს მოჰყავდა ფრიგიელნი და ასკანიოსს -

 ასკანიიდან, ანთებულნი ბრძოლის წყურვილით.

 ანტიფოს, მესთლე მოუძღოდნენ მეონიელებს,

 

 865 ტალაიმენეს ძენი, შობილთ გიგაიესთან

 მეონიელნი მოჰყვებოდნენ ტმოლოსს შობილნი.

 კარელთ, მოუბართ ბარბაროსულ ენა-კილოზე,

 მილეტში, ფთირეს ტყით დაფარულ კალთებზე მცხოვრებთ,

 მაიანდროსის ნაპირებთან, მიკალეს თხემთან.

 

 870 ამფიმაქოსი მოუძღოდა და ქველი ნასტე,

 ამფიმაქოს და ნასტე - ძენი ნომიონისა,

 რომელიც ომშიც კოპწიობდა, როგორც ქალწული,

 მაგრამ ბედშავი სიკვდილისგან ვერ იხსნა ოქრომ:

 ბოლო მოეღო მდინარეში პელიდის ხელით

 

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 >>
გვერდის მისამართი : ბიბლიოთეკა / პოეზია / ჰომეროსი / ილიადა