ხალხური

უფროსი ედა

ეპოსი

 

სარჩევი:

 

I  სიმღერა ღმერთებზე

 ვოლვას წინასწარმეტყველება

სიტყვანი უზენაესისა

სიტყვანი ვაფთრუდნირისა

სიტყვანი გრიმენირისა

სკირნირის გამგზავრება

სიმღერა ჰარბარდზე

სიმღერა ჰიმირზე

ეგირის ნადიმი ანუ ლოკი თათხავს ღმერთებს

სიმღერა თრიმზე

  სიტყვა ალვისისა

სიმღერა სვიპდაგრზე

 

II. სიმღერა გმირებზე

სიმღერა ვოლუნდზე

პირველი სიმღერა ჰელგიზე, ჰუნდინგის მკვლელზესიტყვანი სიგრდრიფასი

ნაწყვეტი სიმღერისა სიგურდზე

პირველი სიმღერა გუდრუნზე

მესამე სიმღერა სიგურდზე, ფაფნირის მკვლელზე

ჰელს გაემგზავრება ბრუნჰილდისა

მეორე სიმღერა გუდრუნზე ნიფლუნგთა დახოცვა

სიმღერა გუდრუნზეოდრუნის ტირილი სიმღერა ატლიზე

სიტყვანი ატლისა

გუდრუნის წამქეზებლობა

სიტყვანი ჰამდირისა

 

III. დამატებითი სიმღერები

სიმღერა მგზავრზე ანუ  ბალდრის სიზმრები

სიმღერა რიგრზე

სიმღერა ჰილდლაზე

 

 

ძველი ისლანდიური  სიმღერები ღმერთებსა  და  გმირებზე

 

 I  სიმღერა ღმერთებზე

 

 ვოლვას წინასწარმეტყველება

 (Völuspa)

 

 1. ისმენდით ნათქვამთა

 ჩემთა, უწმინდესნო,

 დიდნო და მცირენო,

 შვილნო ჰაიმდალის.

 მამავ ომებისა,

 შენა გსურს - ვიამბო

 არსთა და სულდგმულთა

 წარსულზე, რაც მახოვს.

 

 2. მახსოვს მე თაობა

 პირველ გოლიათთა,

 შორეულ წარსულში

 ვარ მათგან შექმნილი;

 ვიცი ცხრა ქვეყანა,

 ცხრა ფესვი გადგმული

 ხისა ზღვარმდებისა -

 დიდი იგდრასილის.

 

 3. პირველი არრა იყო,

 კიდეგან იმირის, -

 არც ქვიშა, არცა ზღვა

 ცივ ტალღით მრხეველი,

 

 არც ზეცა, არც მიწა,

 არც მწვანე ბალახი -

 იყო საოცარი

 ბნელი რამ უფსკრული.

 

 4. სანამ ნიადაგი

 ღვთისშვილთ არ აზიდეს

 და შექმნეს მიდგარდი

 მძლავრი, მშვენიერი;

 და მზემ სამხრეთიდან

 უწყო ქვებს ნათება,

 გაღვივდა მიწა და

 ზრდა იწყო ბალახმა.

 

 5. მზე - მთვარის შეგირდი -

 შორეულ ცის კიდეს

 შორი სამხრეთიდან

 უწვდენდა მარჯვენას.

 მზემან არ უწყოდა,

 სად ჰქონდა სადგომი,

 ვარსკვლავთ არ უწყოდნენ,

 სად ხამდა ნათება,

 მთვარემ არ უწყოდა

 ძალა საკუთარი.

 

 6. მაშინ ძლიერების

 ტახტებზე ღმერთები

 დასხდნენ და გამართეს

 ბჭობა უწმინდესთა.

 ბნელს ღამე უწოდეს

 და ღამის ნაშიერთ

 საღამო, დილა და

 შუადღე შეარქევეს -

 ჟამთა აღსათვლელად,

 დროთა აღსარიცხად.

 

 7. იდავლის მინდორზე

 შემოკრბნენ ასები

 და იწყეს შენება

 დიდთა მათ ბომონთა,

 ძალას არ ზოგავდნენ

 ჭედვად საუნჯეთა,

 კერავდნენ მარწუხებს,

 აწრთობდნენ იარაღს.

 

 8. უყვარდათ გართობა,

 თამაში კოჭისა,

 ჰქონდათ ყოველივე

 ოქროსგან ნაკეთი,

 სანამ სამეული

 გოლიათ ქალწულთა

 მათ არ მოევლინათ

 ოტუნჰაიმიდან.

 

 9. მაშინ ძლიერების

 ტახტზე ღმერთები

 დასხდნენ და გამართეს

 ბჭობა უწმინდეთა,

 თუ ვინ ვით წარმოქმნას

 მოდგმა ჯუჯაკაცთა,

 სისხლით ბრიმირისა,

 ძვლებით ბლიანის.

 

 10. მოსტოგნირს ჯუჯათა

 პირველი უფროსი

 და დურინს მეორე -

 უწოდეს ღმერთებმა.

 ჯუჯებმა თიხისგან

 იწყეს გამოძერწვა

 კაცთა მსგავსს არსთა მათ,

 ვით ბრძანა დურინმა.

 

 11. ნიი და ნიადი,

 ნორდრი და სუდრი,

 აუსტრი და ვესტრი,

 ალთიოფრ, დვალინ,

 ნარი და ნაინ.

 ნიჰინგრი, დაინ,

 ბივურ და ბავურ,

 ბომბურ და ნორი,

 აან და ანარ,

 აი, მიდვიტნირ.

 

 12. განდალვ და ვეიგ.

 ვინდალვ და თრაინ,

 თეკრი და თორინ,

 თროორ, ვიტი, ლიტი,

 ნარი და ნურადრ,

 რეგინ და რაბსვიდრ -

 აჰა, მათ ჯუჯათა

 სახელნი ესე.

 

 13. ფილი და კილი,

 ფუნდინი, ნალი,

 ჰეფტი და ვილი.

 ჰანარ და სვიორ,

 ბილინგრი, ბრუნი,

 ბილდრი და ბური,

 ჰორნბორი, ფრარი,

 ფრეგრი და ლონი,

 აურვანგრ, იარი,

 ეიკინსკიალდი.

 

 14. დვალინის ჯილაგის

 ჯუჯათა სახელნი

 კვლავადმცა თაობებს

 ვამცნობთ ლოვარამდე;

 თუ ვით წამოიშვნენ

 შორს, კლდოვან მხარეში

 და ჭაობების გზით

 მოვიდნენ ქვიშნარში.

 

 15. ეს იყო დრაუპნირ,

 თან ახლდნენ დოლგთრაზირ,

 ჰარ და ჰაუგსპორი,

 გლოი და ჰლევანგრი,

 სკირვირ და ვირვირ,

 სკაფიდრ და აი,

 ალვი და ინგვი,

 ეიკინსკიალდი.

 

 16. ფიალარ, ფროსტი,

 ფინრი და გინარ,

 ჰოგსტარი, ჰერი,

 ჰლინდოლფრ და მოინ.

 ლოარის წინაპართ

 იქნება ხსენება,

 სანამ იარსებებს

 კაცთა ნაშიერი.

 

 17. სამნი ამ ტომიდან,

 ასების მოდგმიდან,

 სათნო და ძლიერი

 მოვიდნენ ზღვის პირას,

 სადაც მათ იხილეს

 ასკი უსუსური

 და ემბლა უწმეო,

 უძლურ-უბედური.

 

 18. სული მათ არ ედგათ,

 სუნთქვა არ შეეძლოთ,

 არცა მოძრაობა,

 არ ჰქონდათ ფერ-სისხლი.

 და მისცა ოდინმა

 სუნთქვა და ჰორირმა

 სული, და ლოდურმა

 სისხლი და ელფერი.

 

 19. ვიცი მე იფნის ხე -

 დიდი იგდრასილი, -

 თეთრი წყლით ნაბანი,

 მარად ტენიანი,

 ცვარ-ნამს რომ აპკურებს

 მუდამ დედამიწას -

 დგას ურდის წყაროზე

 იგი, მარადმწვანე.

 

 20. იქ სამი ჩქერელი

 ჩუხჩუხებს ხის ძირას

 და ბრძენი ქალწულნი

 იქიდან წარმოსდგნენ:

 ურდი და ვერდანდი,

 მჭრელნი რუნებისა,

 სკულდი დავიხსომოთ -

 მესამის სახელი.

 განსჯის კაცთა ბედს,

 ადგენენ სიცოცხლეს

 და ყველას საკუთარ

 წილხვედრს უმზადბენ.

 

 21. და ახსოვს ამქვეყნად

 მას ომი პირველი:

 შუბით განგმირული

 დაეცა გულვეიგ,

 ოდინის დარბაზში

 იწვოდა დაჭრილი,

 ის სამჯერ ნაშობი

 და სამჯერ დამწვარი,

 სამჯერვე აღმდგარა

 და დღემდე კვლავ

 ცოცხლობს.

 

 22. ჰეიდს უწოდებდნენ

 ქალსა მას ჯადოქარს,

 კვერთხით ჯადოსნურით

 სადაც მივიდოდა,

 მისნობას იმისას

 ყველა მორჩილებდა,

 მეტად კი ხარობდნენ

 ცოლნი ბიწიერნი.

 

 23. მაშინ ძლიერების

 ტახტზე ღმერთები

 დასხდნენ და გამართეს

 ბჭობა უწმინდესთა:

 ასნი აიტანენ

 ამ შეუარცხყოფას,

 თუ სისხლის სასყიდელს

 მოსთხოვდნენ სანაცვლოდ.

 

 24. ოდინმა ლაშქარში

 გასტყორცნა ისარი,

 მოხდა ეს ჟამსა მას

 პირველი ომისა;

 ასების ციხეთა

 დაინგრა კედლები,

 სრავდნენ, იმარჯვებდნენ

 ბრძოლაში ვანები.

 

 25. მაშინ ძლიერების

 ტახტებზე ღმერთები

 დასხდნენ და გამართეს

 ბჭობა უწმინდესთა:

 ვის სურს, გოლიათებს

 ვინ ანგრევს ცადაქნილს,

 დაუთმოს ღმერთქალი

 მეუღლე ოდისა.

 

 26. და თორმა მრისხანემ

 აღმართა მახვილი,

 ოდეს მოისმინა

 მან ესე ამბავი -

 ფეხქვეშ გაუთელავთ

 ფიცი და პირობა,

 მტკიცე, უწმინდესი,

 მანადემ დაცული.

 

 27. იცის მან, გრძნეულმა -

 სმენა ჰაიმდალის

 მარხია ზეცამდე

 ამართულ ხის ძირას,

 ხედავს, რომ მეუფის

 წმინდა საიწნდარად

 დის მღვრიე ჩქერალი,

 გესმით, თქვენ, თუ არა?

 

 28. მას, ერთხელ იდუმალ

 მარტომ მჯდომს, მოხუცმა

 ასების მთავარმა

 ჩახედა თვალებში,

 "ნეტავ რად მიყიურებ?

 რას მკითხავ, რადა მცდი?

 ვიცი, სად დამალე,

 ოდინ, შენი თვალი.

 ვხედავ მას მიმირის

 დიდებულ წყაროში!"

 იქ ყოველ ცისმარე

 წმინდა საწინდრიდან

 მიმირი თაფლსა სვამს,

 გესმით, თქვენ თუ არა?

 

 29. ოდინმა მას უძღვნა

 შიბი და ბეჭედი,

 და გრძნეულისაგან

 მიიღო სანაცვლო

 ხედვა საოცარი -

 ჭვრეტდა მთელ სამყაროს.

 

 30. მან, ვალკირიები

 შორეულ მხარიდან,

 ნახა, ისწრაფოდნენ

 გოთების ტომისკენ;

 სკულდი ფაროსანი,

 ჰუნი და სკიოგული,

 ჰილდი და გონდული,

 გერისკ იოგული -

 ქალნი ნიავქარნი

 მის ღვთისა ოდინის,

 ყველგან რომ დაჰქრიან

 მხნე ვალკირიები

 

 31. მე ბალდრი ვიხილე,

 ვაჟი ოდინისა,

 სისხლში შეღებილი,

 მკვდარი რომ დაეცა.

 მინდვრად აზიდული

 იდგა მშვენიერი,

 წვრილი, ტანკენარი

 ყლორტი რამ ფითრისა.

 

 32. იქცა იგი ყლორტი,

 ნორჩი, ტანკენარი,

 სასტიკ იარაღად,

 ჰოდმა რომ გასტყორცნა.

 მალე ძმა ბალდრისა

 იშვა ქვეყანაზე,

 იყო ერთი ღამის -

 ბრძოლაში ჩაება,

 

 33. ხელებს არ იბანდა,

 თმას არ ივარცხნიდა,

 სანამდის ბალდრის მკვლელს

 იგი არ მოკლავდა;

 ფრიგმა დაიტირა

 ნათელ ფენსალირში

 დარდი ვალჰალისა,

 გესმით, თქვენ, თუ არა?

 

 34. ვალიმ საშინელი

 დაბლანდა ბორკილი,

 ნაწლავებისაგან

 დაწნა უმტკიცესი.

 

 35. იხილა ტყვე ვინმე

 მან ხვერალიუნდთან,

 სახით მინამსგავსი

 მუხანათ ლოკისა.

 იქა ზის სიგუნი.

 დარდით დასეტყვილი

 და ქმარზე მწუხარე,

 გესმით, თქვენ, თუ არა?

 

 36. დის ცივი ნაკადი

 აღმოსავლეთიდან -

 მახვილებს აელვებს

 სილდრი საშინელი,

 

 37. იდგა ჩრდილოეთში,

 შორს, ნიდაველირში,

 ოქროს რომ დარბაზი -

 ჯუჯათა სასახლე,

 დარბაზი მეორე

 იდგა ოკოლნირსი,

 სახლსა გოლიათთა

 უხმობენ ბრიმირად.

 

 38. იხილა სასახლე

 მზისგან დაშორებით,

 მკვდართა სანაპიროს

 დგას ჩრდილო-კარებით;

 და წვიმდა წვეთ-წვეთად

 შხამი საკვამურში

 გველებით მოწნული

 იყო ის სასახლე.

 

 39. ნახა მან - მრისხანე

 ნაკადებს მოჰქონდათ

 ფიცის გამტეხელნი,

 მკვლელნი მუხანათნი,

 ვინც სხვათა ცოლებსა

 მუხთლად აცდუნებდნენ;

 იქ ხრავდა ნიდჰოგრი

 მკვდართა ძვლებს უწყალოდ

 და გვამებს სძიძგნიდა,

 გესმით, თქვენ, თუ არა?

 

 40. ბებერი დიაცი

 იჯდა რკინის ტყეში

 და იგი ჰკვებავდა

 მოდგმას ფენრირისა;

 ფენრირის მოდგმიდან

 ტროლი გაიზრდება,

 ბილწი, მუხანათი,

 მზის მომტაცებელი.

 

 41. დაღრღნის ის კაცთა ძვლებს

 და გვამებს დასძიძგნის,

 ის სისხლით წალეკავს

 ღმერთების სამყოფელს.

 ჟამს ზაფხულისასა

 მზე ჩამობნელდება,

 ატყდება ქარბუქი,

 გესმით, თქვენ, თუ არა?

 

 42. იჯდა და უკრავდა

 ჩანგს ბორცვზე ეგდერი -

 გოლიათ ქალისა

 მწყემსი მხიარული;

 მაღლით დაჰყიოდა

 მამალი წითელი -

 მის ზემოთ, ხის ტოტზე

 მჯდომი ფიალარი.

 

 43. ვალჰალას დაჰყივის

 ასებს გულინკამბი

 და გმირებს აღვიძებს -

 ოდინის ლაშქარსა;

 მამალი მეორე,

 ფერად შავწითელა,

 დგას ჰელის დარაზთან

 და პირველს ხმას აწვდენს.

 44. გარემი ჰყეფს, ირყევა

 ბჭე გნიპაჰელირის,

 დაწყვეტს არტახებსა,

 აიწყვეტს უძღები.

 ვარ მაცნე გრძნეული,

 წინასწარმხილველი

 ღმერთთა მათ ძლიერთა

 ავი ბედისწერის.

 

 45. ატყდება ძმებს შორის

 შუღლი და ბრძოლები,

 ნათესავ-თვისტომნი

 დახოცენ ერთურთსა;

 ძნელია უგვანო

 სიძვა და მრუშობა,

 დრო მახვილთ ქნევისა;

 დასკდება ფარები,

 ჟამია მგლების და

 ქარიშხლის თარეშის,

 ქვეყნის დაღუპვისა. . .

 ძმა ძმას არ დაზოგავს.

 

 46. თამაში დაიწყეს

 მიმირის შვილებმა,

 აღსასრულს აუწყებს

 ხმა გიალარჰორნის,

 ძლიერად ჩაჰბერა

 ბუკში ჰაიმდალმა,

 მიმირის ქალასთან

 საუბრობს ოდინი.

 

 47. თრთის ხე იგდრასილი -

 მაღალი იფანი,

 გუგუნებს ბერი ხე,

 თურსი ხელთ უსხლტება.

 რისხვა დაატყდებათ

 ქვესკნელის ბინადართ

 ჟამსა, როს აიწყვეტს

 სურთრის მეგობარი.

 

 48. რა მოსდით ასებსა?

 რა ხდება ალფებთან?

 დუღს ოტუნჰაიმი,

 გუგუნებს და თინგზე

 გასულან ასები;

 აკვნესდნენ ჯუჯები

 ქვის მაღალ ბჭეებთან,

 გესმით, თქვენ, თუ არა?

 

 49. გრამი ჰყეფს, ირყევა

 ბჭე გნიპაჰელირის,

 დაწყვეტს არტახებსა,

 აიწყვეტს უძღები.

 ვარ მაცნე გრძნეული,

 წინასწარმხილველი

 ღმერთთა მათ ძლიერთა

 ავი ბედისწერის.

 

 50. ჰრიმრი აღმოსავლეთით

 მოდის, ფარს იფარებს

 მრისხანედ მობრუნდა

 გველი ორმუნგანდრი;

 აღელვებს ზღვის ტალღებს,

 ყიპყიპებს არწივი,

 სძიძგნის დაცემულებს,

 მიცურავს ნაფლფარი.

 

 51. მაშრიყით მოცურავს

 ჯარი მუსპელისა,

 ზღვასა ნავი მოაპობს,

 ლოკი დგას მესაჭედ;

 მგლითურთ მოცურავენ

 შვილნი გოლიათთა,

 ძმა ბულეიტსისა

 მოცურავს მათთანვე.

 

 52. სურთრი სამხრეთიდან

 ცეცხლით ეშურება

 და მახვილს აელვებს

 მზისგან უნათლესსა.

 მთანი ინგრევიან,

 ზეცა გაიბზარა,

 შფოთვენ გოლიათნი,

 ხალხსა ნთქავს ჰელვეგი.

 

 53. ჰლინს დარდი ახალი

 გულს შემოსწოლია,

 მგელთან ფიცხელ ომში

 ჩაება ოდინი;

 აქ მკვლელი ბელისა

 სურთრს ებრძვის მრისხანეს,

 ფრიგის სიხარულის

 დგება აღსასრული.

 

 54. გარმი ჰყეფს, ირყევა

 ბჭე გნიპაჰელირის,

 დაწყეტს არტახებსა,

 აიწყვეტს უძღები;

 ვარ მაცნე გრძნეული,

 წინასწარმეტყველი

 ღმერთთა მათ ძლიერთა

 ავი ბედისწერის.

 

 55. ვაჟი ოდინისა -

 ვიდარი - მოვიდა,

 ბრძოლა გაუმართა

 მხეცს, ლეშის მოყვარულს;

 მახვილი აძგერა,

 სისხლს იღებს მამისას,

 შიგ გულში დაკოდა

 მან შვილი ხვედრუნგის.

 

 56. მოდის მშვენიერი

 მოდგმა ჰლოდუნისა,

 გველთან საბრძოლველად

 მოდის ძე ოდინის,

 მრისხანემ დაკოდა

 გუშაგი მიდგრადის,

 უნდა დაიღუპოს

 კაცთა ნაშიერი;

 შედგა, უკან იხევს

 შვილი ფორგიუნის,

 გველისგან მოკლული

 ღირსია დიდების.

 

 57. მზეს ბინდი გადეკრა,

 ზღვაი ნთქავს ხმელეთსა,

 ზეცას სხივოსანნი

 ვარსკვლავნი სწყდებიან,

 ალმური მძვინვარებს

 სიცოცხლის მკვებავსი,

 ორთქლის შემხუთველი

 ზეცამდე ავიდა.

 

 58. გრამი ჰყეფს, ირყევა

 ბჭე გნიპაჰელირის,

 დაწყვეტს არტახებსა,

 აიწყვეტს უძღები;

 ვარ მაცნე გრძნეული,

 წინასწარ მხილველი

 ღმერთთა მათ ძლიერთა

 ავი ბედისწერის.

 

 59. ხედავს ის, რომ ზღვიდან

 კვლავ ამოიზიდა,

 გამოჩნდა, ვით უწინ,

 მწვანე დედამიწა;

 მოჰქუხს წყალვარდნილი,

 მიფრინას არწივი,

 ტალღებს დაჰფარფატებს,

 სურს თევზის დაჭერა.

 

 60. იდავლის მინდორზე

 შემოკრბნენ ასები,

 ქვეყნის მძლავრ სარტყელზე

 იწყეს საუბარი,

 გარდასულ ამბავთა

 იწყეს მოგონება,

 ძველთა მათ ამბავთა

 ღვთის უზენაესის.

 

 61. კვლავ უნდა იპოვონ

 ოქროსგან ნაკეთი

 კოჭი, დაკარგული

 იდავლის მინდორზე.

 რომ ისევ, ვით უწინ,

 ჰფლობდნენ მას ასები.

 

 62. ათავთავდებიან

 უთესი ყანები,

 ბოროტს სძლევს კეთილი,

 ბალდრი დაბრუნდება,

 ის ჰოდთან იცხოვრებს

 ჰროფტის დიდ დარბაზში,

 ღმერთების ოჯახში,

 გესმით, თქვენ თუ არა?

 

 63. ჰონირმა აიღო

 ჩხირი წილსაყარი

 ხვედრთა ორთა ძმათა;

 ორნივე ცხოვრობენ

 ქართა სასახლეში,

 გესმით, თქევნ, თუ არა?

 

 64. ხედავს ის დიდ დარბაზს,

 თვით მზეზე უნათლესს,

 გიმლსზედან აღმართულს,

 ოქროსფრად ელვარეს.

 იქ მარად იცხოვრებს

 ღირსეულთ კრებული,

 მარად ნეტარება

 ხვედრია მართალთა.

 

 65. ჩამოვა მიწაზე

 სამართლის მიგებად

 სამყაროს მეუფე,

 ღმერთი უძლეველი.

 

 66. შავი მწვერვალიდან

 მოფრინავს ურჩხული,

 შავად მოელვარე

 გველი საშინელი;

 მინდორს გადაუფრენს

 და მიაქვს კლანჭებით

 ლეში გაუმაძღარს -

 გაჰქრეს აწ, დრო არის.

 

 

 

 სიტყვანი უზენაესისა

 (Hovamal )

 

 I

 

 1. სახლსა სადგომელსა

 სანამ შეხვიდოდე,

 ნახე და გასინჯე

 ყველა შესასვლელი,

 რამეთუ, ვინ უწყის,

 იქ, სადმე, ფარულად

 მტერი ჩაგისაფრდა.

 

 2. მშვიდობა გულუხვებს!

 სტუმარი მოვიდა!

 ადგილს სად მონახავს?

 იჩქარის ის, ვისაც

 კერასთან სასწრაფოდ

 გათბობა ეწადა.

 

 3. სითბო ძვირფასია

 სახსრებგაყინული

 ნამგზავრი კაცისათვის;

 საზრდო და სამოსი

 სჭირდებათ ყარიბებს

 კლდოვან მხარეებში.

 

 4. სტუმარს ზრუნვა უნდა:

 წყალი, ხელსახოცი,

 შინ შეპატიჟება;

 შენი მხიარული

 სიტყვა უნდა უთხრა,

 მასაც მოუსმინო.

 

 5. ჭკუა ეჭირვება

 შინიდან შორს გასულს -

 შინ ყოვლის მცოდნე ხარ;

 უვიცს ბრძენთა შორის

 აუგად შეხედავს

 მხილველი ყოველი.

 

 6. ვაჟკაცს არ შეჰფერის

 ჭკუიტ თავის ქება -

 ხამს მალვა ჭკუისა;

 ბრძენი თუ იყუჩებს -

 ბევრ ხიფათს ასცდება,

 რამეთუ უმჯობეს

 ყოველთა მეგობართა

 არს სიბრძნე ცხოვრების,

 

 7. სტუმარი ჭკვიანი

 დუმილით მოისმენს

 ნათქვამს ყოველივეს -

 ფხიზელი ყური და

 თვალი გამჭრიახი -

 ბრძენთა თვისებაა.

 

 8. ბედნიერ არიან,

 ვინც დაიმსაუხრეს

 ქება, სიყარული;

 უფრო საძნელოა

 რჩევა სასიკეთო

 სხვის გულში იპოვო.

 

 9. ბენიერ არიან, -

 ვინც კეთილ გონებით

 განთქმულან საქვეყნოდ;

 რჩევა უკეთური

 ხშირად შეგიძლია

 სხვისგან მიიღო.

 

 10. ტვირთი არ არსებობს

 მგზავრთათვის უმჯობეს

 ცხოვრების სიბრძნისა:

 სჯობს ძვირფას

 საგანძურს -

 ის უცხო მხარეში

 ღატაკთ სიმდიდრეა.

 

 11. ტვირთი არ არსებობს

 მგზავრთათვის უმჯობეს

 ცხოვრების სიბრძნისა;

 ყველაზე ცუდია,

 სამგზავროდ გასული,

 ლუდის სმით დამძიმდე.

 

 12. ლუდს უფრო მცირედი

 მოაქვს სარგებლობა,

 ვიდრე ბევრს ჰგონია;

 რაც უფრო ბევრსა სვამ,

 მით უფრო გონებას

 ნაკლებ იმორცილებ.

 

 13. ყანჩა დავიწყების

 დაფრინავს ამქვეყნად

 და განსჯას იპარავს;

 იმა ფრინველისა

 ფრთებმა მიმაჯაჭვეს

 მე სახლსა გუნლოდის.

 

 14. მე მთვრალი ვიყავი,

 ლუდის სმით დამათრო

 ბრძენმა ფიალარმა;

 ლუდის სმა კარგია,

 თუ სიმთვრალისაგან

 ჭკუას არ დაჰკარგავ.

 

 15. სიფრთხილე მართებს და

 ომში სიმამაცე

 კონუნგის ნაშიერს;

 დე, ყველამ იხაროს

 და სთესოს სიკეთე

 სიკვდილის პირამდე.

 

 16. ლაჩარს იმედი აქვს

 სიკვდილს არ შეხვდება,

 თუ ომს გაექცევა;

 დადგება სიბერე

 და სიკვდილს ვერავინ

 ვერ დაემალება.

 

 17. უგუნური ან ლაყბობს,

 ან დუმს უადგილოდ,

 სტუმრად თუ გეწვევა;

 ყლუპს როგორც კი შესვამს,

 მყისვე გაამჟღავნებს,

 რა მცირე სიბრძნეს ფლობს.

 

 18. მხოლოდ მან, მრავალი

 ვინც მოვლო ქვეყანა

 და მიმოიხილა, -

 თუ გონიერია, -

 უწყის, ვინ რას ფიქრობს,

 ვის რა გაეგება.

 

 19. შესვი ზომიერად,

 ჭკუით ისაუბრე,

 ანდა სულ გაჩუმდი;

 არვინ არ დაგძრახავს,

 ადრე თუ დავწვები

 შენ დასაძინებლად.

 

 20. ხარბი უხეიროდ,

 უზომოდ ბევრსა ჭამს,

 მით ღუპავს თავისთავს;

 ბრიყვი ღორმუცელა

 ბრძენთა დასაცინი

 გამხდარა სუფრაზე.

 

 21. ჯოგი პირუტყვისა

 ჯერზე რომ გაძღება,

 დატოვებს საძოვრებს;

 უგნურს კი სჩვევია

 უზომოდ ძღომა და

 მუცლის ამოყორვა.

 

 22. უგუნურ სხვებს განსჯის,

 უზრდელად დასცინის,

 თავის ხინჯს ვერა გრძნობს:

 მას არ შეუძლია

 მიხვდეს და შეიგნოს

 ნაკლი საკუთარი.

 

 23. უგნური მთელ ღამეს

 უქმ ფიქრებს ანდომებს,

 მშვიდად არ იძინებს;

 დადგება დილა და

 ისევ საზრუნავად

 რჩება საზრუნავი.

 

 24. კაცი გულუბრყვილო

 ყველას რაცხს მეგობრად,

 ვინც მას გაუღიმეს:

 ბრიყვი ვერ მიმხვდარა,

 ვერ გრძნობს ბრძენთა გვერდით,

 მას რომ დასცინიან.

 

 25. კაცი გულუბრყვილო

 ყველას რაცხს მეგობრად,

 ვინც მას გაუღიმებს;

 თინგზე კი, რომ ძებნოს,

 ძნელად თუ მონახავს

 ის ერთგულ მომხრეებს.

 26. უგუნურს ჰგონია, -

 ის ყოვლის მცოდნეა,

 თუ სდუმს ან მარტოა:

 თუ ჰკითხე რაიმე,

 პასუხს ვერ მონახავს -

 სიტყას ვერ წარმართავს.

 

 27. უგუნურს ურჩევნის

 ხალხში მდუბარებდეს,

 ხმა არ ამოიღოს;

 მყისვე უმეცრება

 მისი გამოჩნდება,

 როგორც კი ილაყბებს.

 

 28. ბრძენი სხვის ნათქვამში

 შერჩევს ჭკვიანურს,

 საკუთარ სათქმელსა:

 კაცნი საუბარში

 იმას ვერ ფარავენ,

 რაიც მათ შეემთხვათ.

 

 29. ვინც ბევრს ლაპარაკობს,

 ის სიტყვას ვერასდროს

 ვერ იყტვის ჭკვიანურს;

 ზედმეტსიტყვაობა

 მას ხიფათს შეამთხვევს,

 ვინც ენას ვერ იჭერს.

 

 30. გწამდეს, რომ არა ხამს

 დაცინვით შეხედვა

 მოწვეულ სტუმრისა;

 გახსოვდეს, თავისთავს

 სხვაც ჭკვიანს უწოდებს,

 ზის დრომდე წყნარადა.

 

 31. სტუმრის დამცინავი

 სუფრიდან გაძვრება

 და კმაყოფილია;

 იმას კი ვერა გრძნობს,

 რომ სხვისი გაქირდვით

 მტრები გაიჩინა.

 

 32. ქეიფში ხანდახან,

 ნაფიც მეგობრებსაც

 მოსდით კინკლაობა;

 მიზეზი შფოთისა

 მზადაა, თუ სტუმარს

 შეუბღვერს სტუმარი.

 

 33. ადრე ისაუზმე,

 სტუმრად მიმავალი

 ხამს კარგად დანაყრდე,

 თორემ იქ, სუფრაზე,

 თუ ჭამას მოჰყევი,

 ხმას ვერ ამოიღებ.

 

 34. გზა ცუდ მეგობრამდე

 გრძელია სულ მუდამ,

 თუნდ ახლოს ცხოვრობდე;

 კარგი მეგობრისკენ

 გზა მუდამ მოკლეა,

 თუნდ შორს ბინადრობდე.

 

 35. სტუმარი არა ხამს

 გულგამწყალებელი

 და დიდხანს დამრჩენი;

 კარგი მეგობარიც

 სტუმრად მოგბეზრდება,

 და დიდხანს დაყოვნდა.

 

 36. დაე, შენი სახლი

 დიდი ნუ იქნება,

 იქ შენ ხარ ბატონი;

 ქოხი და წყვილი თხა,

 შენი, საკუთარი

 გიჯობს სხვის ნასუფრალს.

 

 37. დაე, შენი სახლი

 დიდი ნუ იქნება,

 იქ შენ ხარ ბატონი;

 სისხლისგან იცლება

 შიგ გულში დაჭრილი,

 ვინც სხვას სთხოვს ნასუფრალს.

 

 38. ვაჟკაცმა იარაღს

 ჟამსა მგზავრობისა

 ხელი არ გაუშვას;

 რამეთუ ვინ უწყის,

 როდის დასჭირდება

 ხმარება მახვილის.

 

 39. არ ვიცნობ მე ისეთს

 უხვსა და ხელგაშლილს,

 ხელი ჰკრას საჩუქარს;

 საჩუქრის სანაცვლოდ

 საჩუქრის მიღება

 ყველას ეამება.

 

 40. ნუ გშურს მონახვეჭი,

 დახარჯვას, გაცემას

 დაკარგვად ნუ ჩათვლი;

 მოყვრისთვის შენახულს

 მტერი გაუჩნდება,

 მოვა და მოგტაცებს.

 

 41. აჩუქე მეგობრებს

 იარაღ-სამოსი,

 თვალნი განუბრწყინე,

 ურთიერთსაჩუქრით

 ძმობა განმტკიცდება,

 ბედი თუ დაგინდობს.

 

 42. იყავი ერთგული,

 მეგობრის საჩუქარს

 საჩუქრით მიაგე;

 სიცილზე სიცილით,

 ტყუილზე ტყუილით,

 ღირს, რომ უპასუხო.

 

 43. მეგობრის ერთგული

 იყავ და მეგობრეს

 მისას ემეგობრე;

 მტერს კი მეგობრისას,

 გახსოვდეს, მეგობრად

 ნურასოდროს გაიხდი.

 

 44. თუ გყავს მეგობარი,

 ენდობი და მისგან

 სიკეთეს მოელი, -

 სულში ჩაიძვრინე,

 ავსე საჩუქრებით,

 ხშირად ინახულე.

 

 45. მაგრამ, თუ ცუდს ვისმე

 მიენდე შეცდომით,

 კარგის მომლოდინე -

 უთხარ ტკბილი სიტყვა,

 შენს ფიქრს ნუ გაანდობ.

 გიმტყუნოს - უმტყუნე.

 

 46. ასევე მოექეც

 მასაც, ვინც გაეჭვებს

 მზაკვრობით ფარულით -

 გული არ გაანდო,

 გიცინის, პასუხად

 შენაც გაუცინე.

 

 47. როს ვიყავ ჭაბუკი,

 ბევრს ვხეტიალობდი

 და გზა ამერია;

 თავს ვგრძნობდი მდიდრადა,

 თუ მგზავრს შეგხვდებოდი -

 კაცი კაცს ახარებს.

 

 48. უხვნი ბედნიერნი,

 მამაცნი არიან -

 დარდი არ იციან;

 ძუნწს სულ ეშინია, მ

 საჩუქრის გაცემა

 მის გულს არ ახარებს.

 

 49. მინდორში ორ ხის კაცს -

 ორ შიშველს უმწეოს -

 ჩავაცვი სამოსი;

 ორნივ დაემსგავსნენ

 მყისვე ადამიანს:

 ცოდოა განძარცვილი

 

 50. ცაცხვი იღუპება,

 გახმარბა სახლის წინ,

 კანს თუ შემოაცლი;

 კაციც დაიღუპოს,

 თუ არვის არ უყვარს,

 რად უნდა სიცოცხლე!

 

 51. ხუთი დღით ანთია

 ცეცხლი მეგობრების

 უგვან მეგობართა;

 დგება მეექვსე დღე,

 ნელდება სახმილი,

 ქრება მეგობრობა.

 

 52. საჩუქარს სიდიდით

 როდი აფასებენ,

 შესწირვენ მცირედსაც;

 ნაკლულმა დოქმა და

 ნატეხმა პურისამ

 მოყვასი შემძინეს.

 

 53. პატარა ქვიშას და

 პატარა ზღვის ტალღებს

 პატარა სიბრძნე აქვთ;

 არ ყველა ბრძენია,

 ბევრია ამქვეყნად

 ბრძენიც და უგნურიც.

 

 54. კაცს ჭკუა-გონება

 ჰქონდეს ზომიერი,

 ზედმეტად არ ბრძნობდეს;

 რადგან ბედნიერად

 ცხოვრობს ქვეყანაზე

 მცოდნე ზომიერი.

 

 55. კაცს ჭკუა-გონება

 ჰქონდეს ზომიერი -

 ზედმეტად არ ბრძნობდეს;

 გარნა სიხარული

 გულისთვის უცხოა,

 თუ ჰმეტობს გონება.

 

 56. კაცს ჭკუა-გონება

 ჰქონდეს ზომიერი -

 ზედმეტად არ ბრძნობდეს,

 ვინც ხვედრი თავისი

 წინასწარ არ უწყის,

 ის უზრუნველია.

 

 57. მუგუზალს მუგუზლით

 ანთებენ და ცეცხლი

 ცეცხლითვე ღვივდება;

 მხოლოდ საუბარში

 შეიცნობს კაცი კაცს,

 დუმილში ჩლუნგდება.

 

 58. ხამს ადრე ადგომა,

 თუ გსუს მტერს სიმდიდრე

 ან სული წაართვა;

 მგელს, მწოლარს - ნადავლი

 მტრის ძლევა - მძინარას

 როდი ეღირსებათ.

 

 59. ხამს ადრე ადგომა,

 შრომასი დამხარე

 თუ არ გყავს არვინა;

 დიდხანს თუ იძინებ,

 დოვლათს ვერ შეიძენ,

 ფხიზელი მდიდრდება.

 

 60. რამდენი ყავრი

 სჭირდება სახურავს,

 ჰკითხეთ სახლის პატრონს,

 ან შეშა რამდენი

 ნახევარ წელიწადს

 მის კერას გაათბობს.

 

 61. თინგს გამგზავრებისას

 ტანს სუფთად ჩაიცვი

 და კარგდ დანაყრდი;

 ღარიბულ ტანსაცმლის,

 დაე, ნუ შეგრცხვება,

 ნურც ცხენის, თუნდ იგი

 თვალად არ ვარგოდეს.

 

 62. ძველ ზღვას გადაუფრენს

 და ზვერავს არწივი

 კისერწაგრძელებით;

 ასევე ვაჟკაცი

 უცქერის უცხო ბრბოს,

 როს მომხრეს ვერ ხედავს.

 

 63. ჰკითხე და მიუგე,

 ჭკვიანის სახელი

 თუ გსურს დაიმკვიდრო:

 ერთს ენდე, ორს ერთად

 გული არ გაუხსნა -

 ქვეყანა გაიგებს.

 

 64. კაცმა გონიერმა

 ხამს ძალა თავისი

 ზომიერ გვაჩვენოს;

 შეხვდება მამაცსა -

 მიხვდება, რომ მასზე

 ძლიერნიც არიან.

 

 65. სიტყვასა, საქმისა

 ხამს მეგობართანაც

 კარგი დაკვირვება,

 ასედაც მოხდება;

 ზედმეტს წამოროშავ

 და მერმე ინანებ.

 

 66. ყოფილა შემთვევა,

 მე სტუმრად ხან ადრე,

 ხან გვიან მივსულვარ:

 ლუდს ვერ მივუსწარი -

 ვინაც სძულთ, ის მუდამ

 ცხადდება უდროოდ.

 

 67. უპურ-უმარილოდ,

 ვიცი, რომ მე სტუმრად

 ყველგან მიმიწვევენ,

 ანდა მეგობრისას, -

 ერთ ბარკალს რომ შევჭამ,

 ორს თუ ვდებ სანაცვლოდ.

 

 68. ცეცხლი ყველასათვის

 დიდი სიკეთეა

 და მზის ბრწყინვალება;

 საღი ხარ სხეულით -

 გწამდეს, გაქვს სიცოცხლე

 ჯანსაღი, უხინჯო.

 

 69. სნეულიც არ არის

 ქვეყნად მთლად უბედო:

 ზოგს შვილი ახარებს,

 ზოგს ნათესავები,

 ზოგს საქმე კეთილი

 და ზოგსაც სიმდიდრე.

 

 70. მკვდრად დებას სიცოცხლე

 სჯობია ყოველთვის,

 ცოცხალს ეშველება;

 ვნახე, ცეცხლს ანთებდნენ

 მდიდრისთვის, ხოლო მას

 სიკვდილი ელოდა.

 

 71. კოჭლს ძალუძს ცხენს ჯდომა,

 უხელოს მწყემსობა,

 ყრუს ჩაბმა ბრძოლაში;

 დამწვარს ბრმა სჯობია,

 ბრმა უქმად არ ივლის -

 მკვდარი ვის რას არგებს!

 

 72. ვაჟი მამისათვის

 არს ბედნიერება,

 თუნდ მას ვერც მოესწროს;

 გზის პირას ქვას შენთვის,

 კიდეგან შვილისა,

 არ დადგამს არვინა.

 

 73. ორნი - ერთს სიკვდილი:

 ენა სულ თავსა მტრობს,

 სადაც სახელია,

 იქ მუშტსაც ელოდე.

 

 74. ღამე ვერ აშინებს,

 ვინც იჭერს თადარიგს.

 მზად აქვს გემსართავი:

 ავდრობს შემოდგომა -

 ხუთ დღეში გრიგალი

 მრავალგზის იცვლება,

 თვეში კი - ვინ მოთვლის.

 

 75. უგუნური ვერა გრძნობს,

 რომ ზოგჯერ სიმდიდრე

 აბნელებს გონებას:

 ერთი მდიდარია,

 მეორე ღარიბი,

 ბრალს ვერც ერთს ვერ დავდებთ.

 

 76. ჯოგი იღუპება,

 კვდება ნათესავი,

 ბოლოს შენც მოკვდები,

 უკვდავი ამქვეყნად

 არს მხოლოდ დიდება

 ღვაწლთა ღირსეულთა.

 

 77. ჯოგი იღუპება,

 კვდება ნათესავი,

 ბოლოს შენც მოკვდები;

 ვუწყი მე ერთი რამ,

 რაიც უკვდავია -

 სახელი, დიდება.

 

 78. მდიდრულად ცხოვრობდნენ

 ფიტუნგის შვილები,

 ნახეს სიღარიბეც;

 გწამდეს, წამიერად

 გაქრება სიმდიდრე -

 ყალბი მეგობარი.

 

 79. უგუნურს ხვედრად თუ

 ერგუნა სიმდიდრე,

 ანდა სიყვარული,

 ჭკუას ვერ მოიხმარს;

 იწყებს ქედმაღლობას,

 გაამპარტავნდება.

 

 80. თუ ღვთიურ რუნებზე,

 რაც შექმნეს ძლიერთა,

 და ბრძენმა ამოჭრა,

 გსურს რომ შემეკითხო,

 მე შენ გიპასუხებ:

 დუმილ არს სიკეთე

 ყოვლთა სიკეთეთა.

 

 81. დღე აქ დღის ბოლოს,

 ცოლი - დაწვის შემდეგ.

 შუბი - ომის შემდეგ,

 ქალწული ქორწილის,

 ყინული გაძლების,

 ლუდი შესმის შემდეგ.

 

 82. ტყე ქარში მოჩეხე,

 ზღვას გაჰყევს ქარკეთილს,

 მიჯნურს ღამით შეხვდი,

 დღეს ბევრი თვალი აქვს:

 ნავი ცურვისათვის,

 ფარი დაცვისათვის,

 ქალწული კოცნისათვის.

 

 83. ლუდის სმა კერასთან.

 სრიალი ყინულზე;

 ცხენს გამხდარს იყიდდე,

 მახვილს დაჟანგებულს;

 ცხენს შინ გამოჰკვებდე,

 ძაღლს სხვათა კარებზე.

 

 II

 

 84. გახსოვდეს, არ ენდო

 არც სიტყვას ქალწულის,

 არც ცოლის ნათქვამსა,

 თუნისა ბორბალზე

 ძერწეს მათი გული.

 ტრიალეს, იცვლეა.

 

 85. მშვილდ-ბზაკალს მანკიერს

 ცეცხლსა მას მგზნებარეს,

 მგელს მშიერ-მწყურვალსა,

 ყვავსა მას ყრანტალას,

 ტახსა და ტრუხუნას,

 ხესა მას უფესვოს,

 ტალღას ქეჩოაშლილს,

 ქვაბსა მას მდუღარეს;

 

 86. ისარს გამოფრენილს,

 ზვირთსა უკუქცეულს,

 ყინულს სიფრიფანას,

 გველსა მძორმს, მხოხავსა,

 ცოლსა მოფიცარსა,

 მახვილს წვერმოტეხილს,

 დათვსა მოალერსეს,

 შვილთა მეფისათა;

 

 87. საქონელს სნეულსა

 და მონას თავნებას,

 სალამს ჯადოქრისას;

 მტერსა დამარცხებულს;

 

 88. ძმის მკვლელს, გზად შემხვედრსა,

 სახლსა ცეცხლმოდებულს,

 ცხენს შმაგსა, ფიცხელსა,

 მალე ფეხს მოიტეხს,

 უფეხო რას გარგებს!

 ამას ყოველივეს

 ხამს კაცი არ ენდოს.

 

 89. ადრე ამოწვერილ

 ჯეჯილს ნუ შეჰხრი,

 ნურც შვილს, ჯერ უმწიფარს:

 ჯეჯილს დარი უნდა,

 შვილს ჭკუა-გონება,

 მოვლა ორთავესა.

 

 90. მაცდურ ქალისადმი

 ტრფობა იგივეა -

 ყინულზე აჭენო

 ხამი, უხედნელი,

 ქედფიცხი, უნალო,

 ორი წლის ულაყი,

 ან მიჰყვე ზღვის ზვირთებს,

 უსაჭო ხომალდით;

 გაფრენილ ისრისა

 კოჭლს გსურდეს დაჭერა.

 

 91. ვიტყვი გულგახსნილად

 ქმრებზე და ცოლებზე,

 რომ ქმრებიც ცრუობენ:

 ლამაზ საუბარში

 მზაკვრობას მალავენ,

 თაფლავენ ჭკვიანთაც.

 

 92. ლამაზსიტყვაობით

 და კარგი საჩუქრით

 ქალის გულს მოიგებ;

 ქალწულს სილამაზე

 უქე და უდიდე -

 ჰპოვებ წარმატებას.

 

 93. დე, სიყარულისთვის

 ნურსად და ნურასდროს

 სხვას ნურვინ ნუ განსჯის;

 ბრძენს ხშირად იმონებს

 ძალა სიყვარულის,

 ბრიყვი მას ვერა გრძნობს.

 

 94. კაცს მისთვის ნუ განსჯი,

 რაიც შეიძლება

 ყველას თავს გარდახდეს;

 ბრძენსაც ძლიერ ხშირად

 ღელვანი ვნებათა

 განსჯას უკარგავენ.

 

 95. მხოლოდ სულმა შენმა

 უწყის, რაც შენს გულში

 არის დამარხული;

 არს ყოვლთა სენთაგან

 სენი უარესი -

 სევდა სიყვარულის.

 

 96. ეს მეთ ვით ვიწვნიე,

 როს სატრფოს ველოდი

 ადგილს ლელიანსა;

 ის მიჩნდა უტკბესად

 სულის და ხორცისა,

 მაგრამ ვერ ვეღირსე.

 

 97. მზე მანათობელი -

 ასული ბილინგის

 ვპოვე სარეცელზე:

 ბედი მეუფისა

 მე უიმქალწულოდ

 მეჩვენა არარად.

 

 98. "ოდინ, საღამო ხანს

 მოდი, რომ ქალწულმა

 მიგიღოს თანხმობით;

 კიდეგან ჩვენ ორთა

 ჩვენი საიდუმლო

 ხამს არვინ უწყოდეს".

 

 99. მე იგი დავტოვე

 და მყის მომეჩვენა -

 ამემღვრა გონება;

 გამომყვა იმედი,

 რომ იმის სიყვარულს

 ღამით ვიგემებდი.

 

 100. საღამოს მივედი,

 ვიხილე გუშაგნი,

 იქ ჯარად დამდგარნი;

 ენთო ჩირაღდნები

 და ხეთა ხერგებმა

 გზა გადამიღობეს.

 

 101. ჟამს გამთენიისა,

 როს ყველას ეძინა,

 კვლავ უკან მივბრუნდი;

 ქალწულის საწოლზე

 ქოფაკი მიებათ,

 თვითონ კი არ ჩანდა.

 

 102. ქალსა ცბიერება -

 თუ მას გამოიცნობ -

 სულ ხშირად სჩვევია;

 ეს მე თვით ვიწვნიე.

 ბილინგის ასულთან

 როს მსურდა ალერსი.

 სასტიკად დამცინა,

 დამამცრო ცბიერმა,

 ვერ მივწვდი საწადელს.

 

 III

 

 103. შინ იმხიარულე,

 სტუმარს მიეფერე,

 იყავ გონიერი;

 თუ გსურს ბრძნად გიხმობდნენ,

 სიტყვის ხელოვნებას

 უნდა დაეუფლო;

 ქვეყნად უბრიყვესის

 სახელს დაიმკვიდრებს,

 ვინც მუდამ მდუმარებს.

 

 104. ვიყავ მოხუც თურსთან,

 მშვიდობით დავბრუნდი;

 რომ ვერრა მეთქვა-რა?

 სიტყვით მოხდენილით

 საწადელს ვეწიე

 სუთუნგის დარბაზში.

 

 105. გუნლოდმა ძვირფასი

 თაფლით მიმასპინძლა

 ოქროს სავარძელში;

 მე ავი სასყიდლით

 მივაგე სანაცვლო

 ქალწულის ალერსსა,

 სევდას და სიყვარულს.

 

 106. მე კბილეს რატისას

 ვუბრძანე კლდოვან მთის

 დაღრღნა და გაბურღვა;

 ოტუნთა კედლები

 ირგვლივ შემომერთყნენ

 დაღუპვა მელოდა.

 

 107. დავტკბი მოხერხებით;

 ქვეყნად ყოველივეს

 შეძლებს გონიერი;

 ახლა ოდრორირი

 არის სასახლეში

 ხალხთა მფარველისა.

 

 108. მე გოლიათების

 ადგილ-სამყოფელსა

 თავს ვერ დავაღწევდი,

 რომ ჩემი მხვევნელი

 გუნლოდ მშვენიერი

 არ დამხმარებოდა.

 

 109. ხვალისთვის ჰრიმთურსებს

 სურთ უზენაესის

 დარბაზებს ესტუმრონ

 და ჰკითხონ უმაღლესს:

 დაბრუნდა ბოლვერკი

 უკანვე ღმერთებთან,

 თუ მოკლა სუთუნგმა.

 

 110. ოდინმა ბეჭედზე

 ჰფიცა საფიცარი;

 ფასი აქვს ასეთ ფიცს?

 სუთუნგს გამოსტაცა

 სასმელი გუნლოდის

 საწუხ-სავალალოდ.

 

 IV

 

 111. აწ ურდის წყაროსთან

 მე თულის ტახტიდან

 ვთქვი ჩემი სათქმელი;

 ვუცქერდი დუმილით,

 ვჭვრეტდი დაფირებით,

 მესმოდა სიტყვები;

 მრჩევლობდნენ რუნებით,

 რჩევას იძლეოდნენ

 სახლთან უმაღლესის,

 სახლში უმაღლესის

 ასე საუბრობდნენ:

 

 112. ისმენდე აწ ჩემთა

 რჩევათა, ლოდფაფნირ,

 გექმნან სასიკეთოდ,

 თუ სცნა და გაიგო:

 ღამით ხამს ადგომა

 ან მოსასაქმებლად,

 ან მტერთან საომრად.

 

 113. ისმენდე აწ ჩემთა

 რჩევათა, ლოდფაფნირ,

 გექმნან სასიკეთოდ,

 თუ სცნა და გაიგო:

 დიაცთან გრძნეულთან

 შენ ნუ დაიძინებ,

 მის ხვევნას არ ენდო.

 

 114. გრძნებით დაგიმონებს,

 თინგს გადაგავიწყებს,

 ხალხთა თავყრილობებს;

 ჭამას არ ისურვებს,

 მეგობრებს დაკარგავ,

 ძილი გამწარდება.

 

 115. ისმენდე აწ ჩემთა

 რჩევათა, ლოდფაფნირ,

 გექმნანს სასიკეთოდ,

 თუ სცნა და გაიგო:

 სხვის ცოლს ნუ აცდუნებ

 იდუმალ ვნებათა

 შენთა დასაცხრომლად.

 

 116. ისმენდე აწ ჩემთა

 რჩევათა, ლოდფაფნირ,

 გექმნან სასიკეთოდ,

 თუ სცნა და გაიგო.

 მთებში, ფიორდებში,

 თუ მგზავრობ, თან გქონდეს

 საკმაო საგზალი.

 

 117. ისმენდე აწ ჩემთა

 რჩევათა, ლოდფაფნირ,

 გექმნან სასიკეთოდ,

 თუ სცნა და გაიგო:

 უღირსს და უკეთურს

 შენს უბედურებას

 ნუ გაუზიარებ;

 ცუდი ნდობისათვის

 სანაცვლოს სიკეთით

 არ გადაგიხდიან,

 

 118. ვიხილე ვაჟკაცი

 ბოროტი დიაცის

 სიტყვამ რომ დაღუპა:

 ის ენამ მუხთალმა,

 ცილისწამებელმა,

 მოკლა ვერაგულად.

 

 119. ისმენდე აწ ჩემთა

 რჩევათა, ლოდფაფნირ,

 გექმნან სასიკეთოდ,

 თუ სცნა და გაიგო:

 თუ გყავს მეგობარი,

 გულით, რომ ენდობი,

 ხშირად ინახულე;

 ხავსით და ბალახით

 არის დაფარული

 ბილიკი უვალი.

 

 120. ისმენდე აწ ჩემთა

 რჩევათა, ლოდფაფნირ,

 გექმნან სასიკეთოდ,

 თუ სცნა და გაიგო:

 მცოდნე მეგობრისგან

 მიიღე, ისწავლე,

 სიბრზნე რუნებისა.

 

 121. ისმენდე აწ ჩემთა

 რჩევათა, ლოდფაფნირ,

 გექმნან სასიკეთოდ,

 თუ სცნა და გაიგო:

 ემწყსე მეგობრობას,

 ეცადე პრიველმა

 ის შენ რომ ჩაშალო;

 სევდა გულს დაგიწვავს,

 სატკივარს გულისას

 რომ ვერვის გაანდობ.

 

 122. ისმენდე აწ ჩემთა

 რჩევათა, ლოდფაფნირ,

 გექმნან სასიკეთოდ,

 თუ სცნა და გაიგო:

 სულელს არ ეურჩო,

 კაცთან უგუნურთან

 დავა არ გამართო;

 

 123. რამეთუ ავსა კაცს

 არ ძალუძს სიკეთს

 სიკეთით მიაგოს,

 კარგი კი სიკეთის

 და ქების სანაცვლოს

 სიკეთით გადიხდის.

 

 124. ძმობა მაშინ გწამდეს,

 როს თქმა ყველაფრისა

 გულით შეიძლება;

 სიმართლე უთხარი

 მოყვასს და არა ის,

 რაც მას სიამოვნებს.

 

 125. ისმენდე აწ ჩემთა

 რჩევათა, ლოდფაფნირ,

 გექმნან სასიკეთოდ,

 თუ სცნა და გაიგო:

 შენ შენზე უღირსთან

 დავა არ გამართო,

 ხდება, რომ უღირსი

 ჯანით სჯობს ღირსეულს.

 

 126. ისმენდე აწ ჩემთა

 რჩევათა, ლოდფაფნირ,

 გექმნან სასიკეთოდ,

 თუ სცნა და გაიგო:

 ხისგან ფეხსაცმელი

 ფრთხილად გამოთალე

 შენთვის მარტოოდენ,

 თუ ცუდს გაამზადებ,

 თუ ხე გაგიმრუდდა,

 წყევლა არ აგცდება.

 

 127. ისმენდე აწ ჩემთა

 რჩევათა, ლოდფაფნირ,

 გექმნან სასიკეთოდ,

 თუ სცნა და გაიგო:

 ბოროტ მოქმედბას

 ბოროტი უწოდე,

 ავს ავით მიაგე.

 

 128. ისმენდე აწ ჩემთა

 რჩევათა, ლოდფაფნირ,

 გექმნან სასიკეთოდ,

 თუ სცნა და გაიგო:

 ავით კმაყოფილი

 არასდროს არ დარცე,

 კეთილს გაუფრთხილდი.

 

 129. ისმენდე აწ ჩემთა

 რჩევათა, ლოდფაფნირ,

 გექმნან სასიკეთოდ,

 თუ სცნა და გაიგო:

 ბრძოლაში არასდროს

 აღმა არ იცქირო, -

 მტრებმა ვერ გაგთვალოს, -

 მეომართ სიშმაგეს

 მოსდევს დამარცხება.

 

 130. ისმენდე აწ ჩემთა

 რჩევათა, ლოდფაფნირ,

 გექმნან სასიკეთოდ,

 თუ სცნა და გაიგო:

 ლამაზთან შეხვედრას

 და მისი ალერსით

 დატკბობას თუ ეძებ, -

 დაჰპირდი საჩუქარს

 და უხვად მიაგე!

 ის ყველას ახარებს.

 

 131. ისმენდე აწ ჩემთა

 რჩევათა, ლოდფაფნირ,

 გექმნან სასიკეთოდ,

 თუ სცნა და გაიგო:

 იყავი ფრთხილი და

 არა გულმოშიში;

 ნურც ლუდს მიენდობი,

 ნურც ქურდს მოხერხებულს,

 გახსოვდეს ასევე,

 არც სხვის ცოლს მიენდო.

 

 132. ისმენდე აწ ჩემთა

 რჩევათა, ლოდფაფნირ,

 გექმნან სასიკეთოდ,

 თუ სცნა და გაიგო:

 მგზავრი შორეული

 მასხრად არ აიგოდ,

 სტუმარს ნუ გაჰქირდავ.

 

 133. ხშირად ვინაობა

 მოსული მგზავრისა

 შინ მჯდომთ არ უწყიან;

 კარგ ადამიანში

 ავსაც აღმოაჩენ,

 ავში სიკეთესაც.

 

 134. ისმენდე აწ ჩემთა

 რჩევათა, ლოდფაფნირ,

 გექმნან სასიკეთოდ,

 თუ სცნა და გაიგო:

 არასდროს დასცინო,

 სიტყვა დაუფასე,

 სიბრძნე იწურება

 ძველი საბერვლიდან,

 გაშოლტილ ტყავების

 გვერდით რომ ჰკიდია

 დანაოჭებული.

 

 135. ისმენდე აწ ჩემთა

 რჩევათა, ლოდფაფნირ,

 გექმნან სასიკეთოდ,

 თუ სცნა და გაიგო:

 სტუმარს არ დასცინო,

 გარეთ არ გაჰყარო,

 მწედ ეყავ უბედურს.

 

 136. ურდული გაცვდება,

 ყველას განურჩევლად

 თუ შინ შემოუშვებ;

 აჩუქე ბეჭედი,

 რომ შენზე ავს და ცუდს

 არავინ ფიქრობდეს.

 

 137. ისმენდე აწ ჩემთა

 რჩევათა, ლოდფაფნირ,

 გექმნან სასიკეთოდ,

 თუ სცნა და გაიგო:

 მთვრალს მიწა მოარჩენს,

 უწყოდე, რომ მიწით

 სიმთვრალეს ჰკურნავენ;

 ცეცხლით სნეულებას

 და მუხით ფაღარათს,

 ჯადოქნილს თავთავით,

 ბედნიერს მთვარითა,

 სიყვითლეს ანწლითა,

 ნაკბენებს ჭიებით,

 მუწუკებს რუნებით,

 ტენს მიწა შეიწოვს.

 

 V

 

 138. ვიცი, რომ ცხრა ღამე

 ვეკიდე ტოტებზე,

 ქარში მოქანავე,

 შუბით განგმირული,

 ოდინის ზვარაკად

 საკუთარ თავისა

 მსხვერპლად შემწირველი,

 ხეზე - შორს, იდუმალ,

 ღრმად ფესვებგადგმულზე.

 

 139. არცა ვინ მაჭმევდა,

 არცა ვინ მასმევდა,

 მიწას დავცქეროდი;

 კვნესით ზე ავზიდე

 მიწიდან რუნები,

 მიწას დავენარცხე.

 

 140. ვცან მე ცხრა სიმღერა

 ძისაგან ბოლთორნის,

 ბესთლას გავუსინჯე

 მე თაფლსა ჩინებულს,

 ესხა ოდრორიში.

 

 141. ვიწყე მომწიფება,

 ცოდნის გამრავლება,

 ზრდა-აღორძინება,

 სიტყვა სიტყვისაგან

 სიტყვასვე ჰბადებდა,

 საქმე საქმისაგან

 საქმესვე ჰბადებდა.

 

 142. შენ რუნებს იპოვი,

 გახსნი მათ ქარაგმებს,

 იდუმალ ნიშნებსა,

 უძლეველს, უმტკიცესს,

 ჰროფტმა რომ შეღება,

 ღმერთებმა რომ შექმნეს,

 ოდინმა ამოჭრა.

 

 143. ოდინმა ასებთან,

 დაინმა ალფებთან,

 დვალინმა ჯუჯებთან,

 ალსვიდმა თურსებთან,

 მეც ბევრი ამოვჭერ.

 

 144. იცი შენ ამოჭრა?

 იცი ამოცნობა?

 შეღებვა თუ იცი?

 იცი ამოკითხვა?

 ლოცვები თუ იცი

 და მსხვერპლთა შეწირვა?

 გაყოფა მსხვერპლისა

 ან დაკვლა ზვარაკის?

 

 145. უზომურ შეწირვას

 სჯობს სულ არ ილოცო,

 მსხვერპლს ჯილდო ეკუთვნის;

 დაკვლას უზომურად

 ჯობს სულაც არ დაკლა.

 თუნდმა დასაბამით

 ასე ამოკვეთა,

 ოდეს უკუიქცა,

 აღდგა და ამაღლდა.

 

 

 VI

 

 146. ვიცი შელოცვები -

 არვინ რომ არ იცის,

 არც ცოლმან კონუნგის;

 არის დ ა ხ მ ა რ ე ბ ა

 სახელი პირველის -

 ის შველის სევდიანს

 ფიქრის ჟამს, დარდის ჟამს.

 

 147. ვიცი მე მეორე -

 იგი მკურნალთათვის

 არის სასარგებლო.

 

 148. ვიცი მე მესამე -

 მებრძოლს რომ დაიცავს

 ბრძოლის დროს მტერთაგან;

 ვუჩლუნგებ მახვილებს,

 ვადუნებ მათ მკლავეს,

 შუბებს უვნებელვყოფ.

 

 149. ვიცი მე მეოთხე -

 მაგრამ რომ შემბოჭონ,

 შემკრან ბორკილებით,

 რაწამს შევულოცავ,

 მყისვე დაცვივდება

 ხელთაგან, ფეხთაგან -

 ხელხუნდი, ბორკილი.

 

 150. ვიცი მე მეხუთE-

 თუ მტერი ბრძოლის ჟამს

 ისარს გამოსტყორცნის,

 მზერას შევაგებებ,

 მყისვე შეჩერდება

 ისარი ფრთიანი.

 

 151. ვიცი მე მეექვსე -

 თუ მტერს სურს ფესვებით

 მე დამაზიანოს,

 თავად დაატყდება

 თავს უბედურება

 ჩემთვის ავისმზრახველს.

 

 152. ვიცი მე მეშვიდე -

 თუ ცეცხლი გაუჩნდა

 სახლს ხალხით ავსილსა.

 ვიტყვი იმ შელოცვას

 და მყისვე დაცხრება

 ხანძარი მძვინვარე.

 

 153. არს მერვე შელოცვა

 ყველასთვის საჭირო,

 ვინც მას დაიხსომებს;

 თუკი გულმამაცნი

 ერთურთს წაეკიდნენ,

 ძალმიძს შერიგება. 

1 2 3 4 5 6 7
გვერდის მისამართი : ბიბლიოთეკა / პოეზია / ხალხური / უფროსი ედა