დოლენჯაშვილი თეონა

ვენეტა

 

 

ხუთი საათი მოვფრინავდი. ცა ღრუბლებით იყო სავსე. რბილი და დაღლილი ღრუბლებით. დაფრენისას თვითმფრინავს ძრავა გამოერთო და მიწაზე ტყვიასავით დაეშვა. მგზავრები ერთმანეთს გადავაწყდით და იმ არეულობაში ჩანთა, რომელშიც წყვილი მაღალყელიანი ფეხსაცმელი ჩავჩურთე, სადღაც გამებნა. აეროპორტის მოსაცდელი დარბაზების იქით ისეთი ქალაქი იწყებოდა, როგორიც წარმომედგინა.

 

სახლის ინტერიერიც, რომელიც სან-მარკოს მოედანზე ვიქირავე, ზუსტად იმ ესკიზის მიხედვით მოეწყოთ, საგამოცდო ფურცელში რომ ჩავხატე. დიასახლისმა ერთხანს ეჭვით ათვალიერა ჩემი შიშველი ფეხები (ხომ არ ვეტყოდი, რომ ერთადერთი ფეხსაცმელი თვითმფრინავში დავკარგე), გასა¬ღებების აცმულა მომაწოდა და ბინაში შემიძღვა. მისაღებ ოთახში ორი გაქუცული ავაზა და ერთიც ბებერი ლაბრადორი იჯდა. გაზქურაზე ჩაიდანი თუხთუხებდა და ორთქლის ბოლქვებით ავსებდა კოჭა-ჯანჯაფილითა და სიჩუმით გაზავებულ სამზარეულოს. გარეთ ხშირი, არარეალურად მღვრიე წვიმა მოდიოდა. წყლით დატბორილ ქუჩებში ყვითელი გონდოლები და ტალახისფერი ვირთხები მოცურავდნენ. «სამყარო ჩემს თავშია», – გავიფიქრე პლატონისებურად და წარღვნამდელი ვენეციის ჩამუქებულ ცას ავხედე.

 

ცა წეროების გუნდმა გადაკვეთა...

 

 * * *

 

საძინებელში წყალი შემოდის. სასთუმალქვეშ აბუსალათინის ყვავილები იზრდებიან და ხელისგულისოდენა ფოთლებით თვალებს მიჩრდილავენ.  დილის შუქი რომ შუადღის სიცხედ დაიგორგლება, მაშინღა ვიღვიძებ, შიშველ ტერფებს პირდაპირ მარილიან ტალღებში ჩავკიდებ და ამგვარად ვფხიზლდები.

 

 შუა ოთახში დიდი, დაბურული სარკე დგას. ერთ დროს განჯინის მოვალეობასაც თუ ასრულებდა, რადგან ყველა ის სახე შემოუნახავს, რომლებიც ოდესმე მის ზედაპირზე არეკლილან. საკუთარ გამოსახულებას სარკის მეათე თუ მეთერთმეტე შრეში ისე ვპოულობ, როგორც ფოტოს ძველ, კიდეებშემოცრეცილ ალბომში: თმის ბოლოებზე პატარა ფურცლებს ვიხვევ, რომლებზეც ახლადნასწავლ იტალიურ სიტყვებს ვინიშნავ.

 

ტერფები, უკვე ვთქვი, შიშველი მაქვს. მხარზე ტატუ ცხოვრობს – ორი უწყ(ა)ლოდ მოწყენილი თევზი – დროდადრო ერთმანეთის გადაყლაპვით ერთობიან. ზედა ტუჩზე საყურე მკიდია. ძალიან მოსახერხებელია. როდესაც ვეწევი, სიგარეტს საყურის რგოლში ვამაგრებ და თითები თავისუფალია. თითების თავისუფლება კი ჩემთვის ძალიან მნიშვნელოვანია, რადგან ან ვხატავ, ან ვშიშობ. ხატვის დროს ხელები საღებავში მაქვს მოსვრილი, შიშის დროს – კანკალში.

 

 სახლში არასოდეს ვსაუზმობ. წინა დღის პოლენტას1 ავაზები მიირთმევენ. მე ერთხელ ვჭამე და მერე ორი დღე მაზიდებდა. ცხელ შოკოლადს აკადემიისკენ მიმავალ გზაზე ვყიდულობ, მაგრამ მაინც ვაგვიანებ. მაესტრო კარავაჯო უკვე სტუდენტებს შორის დააბიჯებს და გრძელი ლაბადის ბოლოებით იატაკს მიხვეტავს. კარავაჯო უკანასკნელია იმათთაგან, ვინც ფერების ერთმანეთზე დადების ის საიდუმლო იცის, რომლის შედეგადაც ტილოზე უზადო, ხელუხლებელი სიცარიელე იქმნება. «ამისათვის ჯერ ფერის უმაღლესი წერტილი უნდა იპოვოთ, – გვიხსნის კარავაჯო, – ფერის კულმინაცია მის სიღრმეშია.

 

იქ ისე უნდა ჩაეშვათ, როგორც ჭაში. სრული სიბნელე სრულ სინათლეს ნიშნავს, სრული სისავსე – სრულ უსაგნობას».

 

 აუდიტორიის ყველაზე განათებულ კუთხეში ვჯდები. აქ შუქი ისე ეცემა, რომ კედლის ნესტიან ბზარებში შემალული მორიელები ვეღარ მრავლდებიან. ოთახის ცენტრში, ატლასის ქსოვილგადაფარებულ მაგიდაზე ორსქესიანი მენატურე მიმი წევს და რევმატიული კიდურები უთრთის. ვენეციის ტენიანი ჰავის მსხვერპლსა და პანტომიმის თეატრის მოცეკვავეს წარსულიდან სახელიღა მოჰყვება. მიმი მხატვრისათვის ნამდვილი აღმოჩენაა. ხან ქალის სხეული და კაცის თავი აქვს, ხანაც მამაკაცის ათლეტური აღნაგობა და ქალის სევდიანი, თბილნაკვთებიანი სახე.

 

ამჯერად ქალია კაცის თავით... სუსტი მხრები, მკვრივი მკერდი, გლუვი მუცელი... ნეკნები... არაფერი გამომდის. რასაც ვხედავ, იმას ვხატავ. მიმი კი ისევე, როგორც ნებისმიერი ადამიანი, რეა¬ლურობის მერეც გრძელდება. ისევ წვიმს.

 

აკადემიის ბაღში სველი ქანდაკებები ტრიალებენ და შეყვარებული ხეების გულისცემა ისმის. შემცივნული მიმი ყავას ითხოვს. სტუდენტები საღებავების ჩრდილში ისვენებენ. მაესტრო დაწუნებულ ნამუშევრებს ფანჯრიდან ყრის და ამბობს, რომ ნახატი სიჩუმეს უნდა ჰგავდეს. სიჩუმეს, სანამ მის წიაღში ხმები დაიბადება. კარავაჯო ძველია. მას მტკიცედ სწამს, რომ ბუნებაში მხოლოდ სამი ფერი – თეთრი, ფერადი და შავი არსებობს და მხოლოდ სამი ფორმა – კვადრატი, ჯვარი და წრე მოძრაობს... მიმიც მოძრაობს.

 

შიშველ სხეულს მეწამული ატლასით იფარავს და მაგიდაზე უცნაურად იგრიხება. მერე ერთიანად ფითრდება, მუცელზე ხელს იჭერს და განწირული ხმით ღმუის. Gგაკვირვებულები ვუცქერით. დავიწყებული მსახიობია და აუდიტორიაში პატარა სცენას თუ ათამაშებს... მაგიდიდან იატაკზე ეცემა. ქაღალდის გველივით იკლაკნება, თითებით იატაკს ფხოჭნის და პირიდან დუჟი გადმოსდის. ახლაღა ვხვდებით, რომ ნამდვილად კვდება.

 

ვიღაც ექიმის დასაძახებლად გარბის, მაგრამ უკვე გვიანია. ნატურში ვხედავთ, როგორ იშლება, მოძრაობაშივე ქვავდება, თვალები ეყინება. მასში ჯერ ქალი კვდება, მიუღწეველ სილამაზეზე სინანულით, მერე – კაცი, გაკვირვებითა და გამოუცნობისადმი შიშით, ბოლოს კი მისი თვალით უხილავი გაგრძელება იფერფლება და სიგარეტის უწონადო კვამლივით იფანტება აუდიტორიის თეთრ, მაღალ კოლონებად აზიდულ ჭერში.

 

 მაგიდაზე თაგვის საწამლავით შეზავებული ყავის ბოლომდე დაცლილი ფინჯანი რჩება.

 

 * * *

 

ასე შეიქმნა ნახატი, «მიმი და ყავის ფინჯანი» რომ დავარქვი. კარავაჯომ თქვა, რომ ეს ტილო სიცოცხლეს ჰგავს. სიცოცხლეს, სანამ მის ბურთივით მრგვალ, რბილსარჩულგამოკრულ საშვილოსნოში სიკვდილი დაიბადება.

 

მე კიდევ მრავალი დღე და ღამე მაწვალებდა კითხვა, თუ ვინ მოწამლა საბრალო მიმი. ჩემდაუნებურად, ამ კითხვამ ერთ შედარებით მშრალ კვირადღეს სუნთქვის ხიდთან მიმიყვანა. ხიდთან თეთრი ბაზილიკა იდგა, სადაც მიმის სულისმოსახსენებელ პანაშვიდს უხდიდნენ. ეს ერთადერთი გონდოლზე მცურავი ბაზილიკა იყო და ლოცვისას გეუფლებოდა შეგრძნება, რომ ქალაქში შემოჭრილ ზღვაზე კი არა, საკუთარ სულზე მიცურავდი.

 

 მეგონდოლესთან ახალგაზრდა კაცი იჯდა. ლურჯი საწვიმრითა და სახეზე ჩამოშლილი რბილი თმით დაცემულ ანგელოზს წააგავდა. მაშინ არ ვიცოდი, რომ სანდრო ერქვა, მეამბოხე იყო და ადგილობრივ ღამის კლუბებში ექსტაზით ვაჭრობდა, მაგრამ ასეც რომ არ ყოფილიყო, მაინც შემიყვარდებოდა. მე ხომ ყოველთვის არასწორად მიყვარდება.

 

ჩვენ ერთად გადავცურეთ ჩაძირული ქუჩების ორი ბნელი და ვიწრო კვარტალი. იმდენად ვიწრო, რომ ნაპირებს შორის დარჩენილ სივრცეში ძლივს ვეტეოდით და ამის გამო ერთმანეთს მხრებითა და საფეთქლებით ვეხებოდით. მე გამიჩნდა კოცნის დაუძლეველი სურვილი და ეს სურვილი რომ შემეჩერებინა, საყურის რგოლით ტუჩები ერთმანეთზე გადავიკვანძე. ბედად, მცურავი ბაზილიკაც გამოჩნდა, მაგრამ უკვე დაღუპული ვიყავი და იმდენად სულელი, რომ სანდროს მიერ გამოწვდილ ასანთის კოლოფზე თვალების ფანქრით საკუთარ მისამართს ვწერდი.

 

 სანდრო სამი დღის შემდეგ გვიან საღამოს მესტუმრა. «მთელი დღეები მოვდიოდი, რადგან სიარულისას გზა მხოლოდ ასანთის ღერის სიგრძეზე მოკლდებოდა», – თქვა და მისაღები ოთახის პატარა მაგიდაზე ექსტაზის თეთრი ტაბლეტებით ისარგაყრილი გული დახატა...

 

მოედნის მთავარ კოშკზე მავრის საათმა თერთმეტჯერ დარეკა და ეს დრო თმაზე დახვეულ ფურცლის ნაგლეჯზე აღვნიშნე. აქედან დაიწყო ჩემი ცხოვრების ყველაზე ბუნდოვანი, მაცდური და შეშლილი პერიოდი, მეორე ფერი – ფერადი.

 

 * * *

 

 ყოველ სამშაბათს მოდიოდა. კაქტუსის ყვავილების ჩაითა და აივნიდან გადაკიდებულ კალათში ნაპოვნი ფუნთუშებით ვუმასპინძლდებოდი. ჟანგიან კოვზებს რიტმულად ვურევდით ჭიქებში, წარმოსახვით შაქარს ვალბობდით ჩაისფერ ორთქლში და ერთმანეთს ვკოცნიდით. ამ დროს მეჩვენებოდა, რომ ცაში დაკიდულ, სპირალივით მორკალულ ათასსაფეხურიან კიბეს მივუყვებოდი. ყოველ შემდეგ საფეხურზე უფრო და უფრო ვნეტარებდი. ხოლო სადღაც კენწეროში კიბის ხაზი იშლებოდა, ფერების წონასწორობა ირღვეოდა და თვალუწვდენელი სიმაღლიდან დაღლილი წეროსავით ფრთადაკეცილი ვეშვებოდი...

 

 

 სანდროს ოჯახი ვენეციურ მინას აწარმოებდა და გრძნობების საოცარი გამჭვირვალება მას შთამომავლობით გადმოეცემოდა. ერთ სამშაბათს მან დოჟეს სასახლის ბროლის მაკეტი მომიტანა და ფუნჯებითა და საღებავებით სავსე თაროზე ისე დადო, რომ ქუჩიდან შემოსული წყალი არ მიწვდენოდა. სასახლის ელვარედ მოვარაყებულ დარბაზებში სიფრიფანა სეფექალები ისხდნენ და მინის მინიატურულ მარაოებს არხევდნენ. მათგან მობერილი ნიავი ოთახში ნივთებს ამსუბუქებდა. ის სამშაბათი განსაკუთრებით დამამახსოვრდა. აივანზე ვისხედით. ჩვენს ირგვლივ მუნიციპალური მტრედები ფრთხიალებდნენ.

 

სპეციალიზირებული საკვების წყალობით არცერთი მათგანი შთამომავლობას აღარ იძლეოდა. «ვენეციელებიც ამ მტრედებივით გადაშენების გზაზე ვდგავართ», – თქვა სანდრომ, როდესაც ცაზე ყვითელმა მზემ გაიმარჯვა და სხეულები გაგვითბო – «მაგრამ აი, ნახავ, ჩვენ გამოვალთ ჩექმიდან და საკუთარ ქალაქ-სახელმწიფოს დავიბრუნებთ».

 

 იმ დროისთვის სანდრო ვენეციის განმათავისუფლებელ მოძრაობაში სასიკვდილოდ განწირულ პაიკად ჩაწერილიყო და შუბლზე უკვე დაესვათ მკრთალი სისხლისფერი ანაბეჭდი, ღამეში რომ ძვირფასი ძოწივით ანათებდა. მოგვიანებით გავიგე, რომ პრესტიჟულ კლუბებში ანტიგლობალისტებს ექსტაზის გარდა იარაღითაც ამარაგებდა. ჩემთანაც მხოლოდ ხელისუფლებასთან მოსალოდნელ დაპირისპირებაზე საუბრობდა. მე ნესტისგან დარბილებულ ტილოებს მზეზე ვფენდი და დარწმუნებული ვიყავი, რომ დაახლოებით იგივე შინაარსის სიტყვებს დაახლოებით ასეთივე აივანზე რომელიმე სანდრო ჩემს სამშობლოშიც ამბობდა.

 

 ტილოებს შორის მომაკვდავი მიმის პორტრეტიც იყო. ნახატი ისე დავკიდე, რომ ყავის ფინჯანი არ გატეხილიყო და სანდროს გაფითრებული სახე დავინახე. სანდროს თვალებში ჩემთვის უცნობი სპექტაკლის ერთ-ერთი აქტი გათამაშდა, სადაც მთავარ როლს ყოფილი მსახიობი მიმი ასრულებდა.

 

აშკარა იყო, სანდროსა და მენატურეს შორის რაღაც კავშირი არსებობდა, მაგრამ ავი წინათგრძნობის გამო დაჩრჩილული წარსული ნახატებივით აღარ გავამზეურე, სამზარეულოში გავედი და ჩაი ავადუღე...

 

 * * *

 

 ყვითელი დღეები ლურჯით შეიცვალა, ლურჯი – ნაცრისფრით. იშვიათი მზე მიიმალა და გაზაფხულის ჭიქები წვიმამ აავსო. ფუნჯს ენის წვერით ვასველებ და საკარნავალო ნიღბებს ვხატავ. ვერ გავიგე რატომ არის, რომ ჩემს ნიღბებს თვალები არ უცოცხლდებათ. ეს ალბათ მაშინ მოხდება, როდესაც მყიდველი მასში საკუთარ სახეს ამოიცნობს. როგორც იმ მუსიკას არ მოუსმენ, სადაც შენი ხმა არ არის გარეული, ისე იმ ნახატში ვერ შეხვალ, სადაც შენთვის ადგილი არ გამოუყვიათ.

 

ამგვარად, შემოქმედება წინასწარმეტყველებას ემსგავსება. ვიღაცამ შეიძლება მასში მომავალი დაინახოს, ვიღაცამ – სიკვდილი ან უბრალოდ, საკუთარ თავში ახალი კარის შეღების შესაძლებლობა. მე კი მხოლოდ საკარნავალო ნიღაბს ვხატავ. ნიღაბს, რომლის მიღმაც კარნავალზე დაგეგმილ შეთქმულებაზე სანდრო და მისი იატაკქვეშა მეგობრები სახეებს დამალავენ.

 

 შეთქმულება თავიდანვე განწირული საქმე იყო, მაგრამ სანდრომ თქვა, თავისუფლება ყველა შემთხვევაში სიკვდილის გავლით მოიპოვებაო და მზადებას შეუდგა. ამბოხი კარნავალის მეათე დღეს – ზამთრის დასაფლავების დროს უნდა დაწყებულიყო. ზამთარი კი ისე უნდილად კვდებოდა, მივხვდი, მის დაკრძალვას მხოლოდ ფორმალური ხასიათი ექნებოდა. ის მაინც ჯიუტად ჩაიბუდებდა ვიღაცეების გამხმარ ფრჩხილებსა და გაყინულ-დანაოჭებულ თვალის გუგებში.  ნაირფრად მოხატული ვენეცია თითქოს ჯიბრით დღესასწაულობდა.

 

წესებიც ხომ წელიწადის დროებივით ტრიალებენ აუცილებლობის ორბიტაზე. ყველგან მუსიკა უკრავდა. ალეგორიული მარიონეტები იგრიხებოდნენ და ოჩოფეხებზე შემდგარი ჯამბაზები ანთებული ჩირაღდნებით ჟონგლიორობდნენ. ჩემს გარშემო ათასგვარი ნიღაბი ირეოდა. პორტრეტის ხელოვნების შესწავლისას მოსმენილი ლექციები გამახსენდა და დავრწმუნდი, რომ «არსებობენ ადამიანი-მცენარეები, ადამიანი-მხეცები, ადამიანი-ღმერთები».

 

 მეამბოხეებს მთავარანგელოზის თეთრფრთიანი ანაფორები ეცვათ. ზამთრის თივით გამოტენილი ფიტული მწვანე კატაფალკით შემოიტანეს. იარაღიც იქვე ჩაემალათ.

 

ზამთრის დაკრძალვის რიტუალი დაიწყო და სანტა კროჩეს 2 ტაძარში გუმბათის ჯვარი დატრიალდა. ამით შეთქმულებმა ერთმანეთს ნიშანი მისცეს. მთელს ქალაქში მიმოფანტულებს მთავრობის სასახლისკენ ერთობლივად უნდა შეეტიათ. იმედი ჰქონდათ, ხელისუფლებას მოულოდნელი იერიშით დააბნევდნენ და დღესასწაულით გადაღლილ ქალაქს მალე აიღებდნენ.

 

 მაგრამ ჩვენი იმედები ჩვენს შიგნით ცხოვრობენ და ძილში ნანახი სიზმრებივით იშვიათად მართლდებიან. ზამთარს რომ წყლით გაჟღენთილი, მძიმე მიწა მიაყარეს, ვენეციის მფარველის – წმინდა თეოდორესსახიანმა სანდრომ ანაფორაში შემალული იარაღი გააშიშვლა და შეთქმულები ერთი შეხედვით ქაოტურად, მაგრამ ერთობლივად და სინქრონულად დაიძრნენ მთავრობის პალაცოსკენ – ერთადერთი ახლადაშენებული და ამის გამო ყველაზე მერყევი შენობისკენ მთელს ქალაქში. წინ იოლად მიიწევდნენ.

 

წინააღმდეგობას არავინ უწევდათ. შეიარაღებული ამბოხი საკარნავალო პროგრამის გაგრძელებას უფრო წააგავდა. ჰგავდა კი არა, ასეც იყო. ძალაუფლებისთვის ბრძოლაც ხომ ადამიანების გასართობად მოგონილი კოსტიუმირებული მასკარადია.

 

 შიშმა დააგვიანა. თითების კანკალმა მიმახვედრა, რაღაც რიგზე რომ ვერ იყო. ისეთი სიმშვიდე იდგა, რომლის შუაგულშიც ყოველთვის ყრუდ ბუყბუყებს და შეუმჩნევლად იბადება საფრთხე... სასახლეს რომ მივუახლოვდით, გვარდიელთა შენაერთებიც მაშინ გამოჩნდნენ.

 

ალყაში მოგვაქციეს და მეამბოხეთა დაუნდობელ ჩეხვას შეუდგნენ. სასიკვდილო წრე სულისშემგუბველი სიჩქარით ვიწროვდებოდა. სანტა-კროჩეს ტაძრის ჯვარი საათის ისრის საწინააღმდეგოდ ბრუნავდა და გავიფიქრე, რომ ჯვარი ყოველი მხრიდან გახსნილი სიმბოლოა. თუ ჯვრის მიმართულებით ვიმოძრავებთ, გვარდიელთა ალყიდან თავის დაღწევა შესაძლებელი გახდება.

 

 არ შევმცდარვარ...

 

 დანარჩენი ბუნდოვნად მახსოვს. ადამიანი-მხეცები ადამიან-ღმერთებს ხოცავდნენ, ჩვენ კი უმისამართოდ გავრბოდით ქალაქის დახვეულ ქუჩებში და კერამიკული ქოთნებივით დაბზარულ სახლებში ვიმალებოდით. მერე სანდრომ ის მწვანე კატაფალკა დაინახა, რომლითაც ზამთარი გაასვენეს.

 

კატაფალკის კარი გააღო და მის მწუხარე სიღრმეს მისცა თავი. «ვიღაცამ გაგვცა, – თქვა ჩურჩულით – მბზინვარე იტალიურ ლირებზე გაგვყიდა. შავი დღეები მოდის. გლობალური წვიმები გაგრძელდება და ვენეცია გაქრება».

 

 * * *

 

 აივანი დახოცილი მტრედებითაა სავსე. ვითვლი და ვხვდები, რომ ზუსტად ამდენივე მეამბოხე დღეს დილით დახვრიტეს. მტრედებს წყალსაცავში ვყრი და გახრწნილი ფრინველის სუნით აშმორებულ ჰაერს ოთახში ვემალები.

 

 გაუთავებლად წვიმს. წვიმების მიუხედავად, ქალაქის დოჟი ზღვასთან ნიშნობის3 ცერემონიალის გადადებას არ აპირებს.

 

დიდი ხანია მივხვდი, რომ ქალაქში, რომელსაც ჩამოსვლის დღიდანვე ნესტის სოკოსავით მივეზარდე, აღარაფერი დარჩენიათ გარდა იმისა, რომ წყლის მავზოლეუმში ჩასვენებულ უსიცოცხლო გვამს თაყვანი სცენ, უსარგებლო რიტუალებით მორთონ-მოკაზმონ და შეალამაზონ.

 

 ნიშნობაზე მაინც მივდივარ. თეთრი, მსუყე ნისლით გაპენტილი დილაა. ადრიატიკის სანაპიროც ნისლით შედედებულ სითეთრეში გათქვეფილა. არაფერი ჩანს. აბსოლუტურად არაფერი... ხმებიც კი ჩემამდე ნისლის რბილ ხალიჩაზე გავლით აღწევენ. ნაბიჯებს ალალბედზე ვდგამ, ბურუსისგან გაუჩინარებულ სხეულებს შორის გზას ხელისცეცებით მივიკვლევ და დაახლოებით იქ ვდგები, სადაც ვენეციასა და ზღვის ლაგუნას ტერრა ფერმა ჰყოფს.

 

«ღვთაებრივი ქალაქი ვენეტებისა, საყოველთაო ნებით წყალზე დაფუძნებული... წყლით გარშემორტყმული... წყლით, როგორც კედლით დაცული...» – მოისმის შორიდან. დოჟის სიტყვები მრუმე ჰაერში იქნებიან და გზააბნეული ბავშვებივით იკარგებიან...

 

 – თეთრი ყოველთვის ნათელს არ ნიშნავს, – მეუბნება ვიღაც, გაუვალ ბურუსში ჩემსავით ალალბედზე შემოღწეული უცნობი, – ასეთი სითეთრეა და არაფერი ჩანს. მაგრამ როდესაც არ ჩანს, იქნებ სწორედ მაშინ ვხედავთ ყველაზე კარგად. შენ რომ ნისლი გგონია, დაღუპულ მეამბოხეთა სულების მიერ შეკრული წრეა.

 

არსად წასულან, და ისე ჩამომდგარან, როგორც მთის კენწეროებს შერჩენილი ჯიუტი ჯანღი. ასეა, არაფერი იკარგება და თუ გგონია, რომ აქ, უხილავში შემობიჯებით ტკივილიც გაქრება, ძალიან ცდები.

 

 – ტკივილის დავიწყება სულაც არ მსურს, – ვეპასუხები ჩემდაუნებურად, – პირიქით, მას ძვირფასი განძივით დავატარებ, რადგან დიდი ხანია მივხვდი, ეს ის მასალაა, რომლითაც შეიძლება ჩემი ცხოვრების სახლი ავაგო.

 

 – რა საჭიროა რაღაც სახლების აგება, თუ ერთხელ შენშიც დაიწყება წვიმა და ყველაფერი ჩაიძირება.

 

 – სისულელეა, – ეს ხმა და მისი მეტაფორული შეგონებები უკვე მაღიზიანებს, – თავად არ ამბობდით, არაფერი იკარგებაო?

 

 – რა თქმა უნდა არ იკარგება. უბრალოდ, იძირება, თვალთახედვიდან ქრება. ისიც იმიტომ, რომ რაღაცას არასწორად აშენებდი. თავისუფლება ექსტაზით მოგვრილი ჰალუცინაცია არ არის. შენც, სანდრომაც და სხვებმაც შეცდომა დაუშვით.

 

უნდა გცოდნოდათ, რომ წმინდანის ნიღაბი წმინდანად ვერ გაქცევს, ფრთების ქონა ჯერ კიდევ არ ნიშნავს იმას, რომ აფრენა შეგიძლია.

 

«სამუდამო ბატონობის ნიშნად ვინიშნები შენზე... ზღვაო!»– ზღვის ხარბი ნაპირიდან მონაბერ სუსტ ნიავს დოჟის სიტყვები მოაქვს და წყალში ბეჭდის ჩაგდების ხმაც ისმის. მე ალბათ გაოგნებული გამომეტყველება მაქვს, მაგრამ ნისლში ვარ და ჩემი თავის გვერდიდან დანახვაც კი არ შემიძლია. მით უმეტეს, თანამოსაუბრის, რომელიც სრულებით არ ყოფილა უცნობი. თუმცა მის ხმას ვერცერთი ჩემი ნაცნობის გამოსახულებაში ვერ ვხვევ. რაღაცნაირად შემპარავი, შემყვანი საუბარი აქვს. სიტყვები ჰიპნოზივით მოქმედებენ, დაბინდულ ცაზე ეკიდებიან და მეც გაფაციცებით მივყვები ბმულს.

 

 – წმინდანობა არავის უცდია. მათ მხოლოდ საკუთარი ქალაქის შენარჩუნება სურდათ, იმ ჭაობიდან ამოთრევა, რომელშიც დღითიდღე იძირება, – ვამბობ და ვხვდები, რომ სასტიკად შევცდი.

 

 – მაგრამ ამისთვის ჯერ საკუთარი თავი უნდა ამოათრიო, – დაუნდობლად განაგრძობს ნაცნობი უცნობი, – კანონზომიერია ისიც, რომ სანდროსნაირებს თავისუფლების ნაცვლად სიკვდილი და დაღუპულთა სულებში გამქრალი სინათლე მოაქვთ. წარსულში დათესილი სიავე გამარჯვების უფლებას აღარ გვაძლევს.

 

 – და თავად ვინ ხართ? ალბათ ჯაშუში. ისე უბრალოდ გამომტეხეთ... – საკუთარ თავზე ვბრაზობ. უსიამო გრძნობა ჯანღივით მეკვრის და ახლა განსაკუთრებით მაბნევს ნისლისგან დაბლანდული უსაგნო და გაურკვეველი პეიზაჟი.

 

 – ჯაშუშებს გრძელი ხელები აქვთ. ჩემი ხელები კი სასწორია, რომელზეც წყალი და პური იწონება და რადგან არაფერი ჩანს, მცდარისა და მართლის გარჩევაც შემიძლია.

 

შენი გამოტეხვა რაში მჭირდებოდა. შენზე გაცილებით მეტი ვიცი. ისიც კი, თუ რა იქნება მომავალში.

 

 – და რა იქნება?

 

 – აქ წყალი პურზე მძიმეა...

 

 – ჰო, მაგრამ სინანული... აკი მოგეტევებათო...

 

 – ეგ კიდობანში შეფარებულთათვის, – ამბობს გაურკვევლად.

 

აშკარაა, ჩემთან საუბრის ინტერესი დაკარგა. ალბათ მიდის... მიდის და უჩვეულოდ გამკვრივებულ ჰაერში დაუდევრად გაჩხაპნილი ღიმილი რჩება.

 

 * * *

 

 წვიმა კი მოდის და მოდის. ქუჩაში სიარული თითქმის შეუძლებელი გახდა. წყალი არ ორთქლდება და ნაბიჯების გადადგმა ჭირს. აკადემიის აუდიტორიები დაიტბორა.

 

სპეციალურ ხარაჩოებზე შემოსკუპულები მხოლოდ აკვარელით ვხატავთ, რადგან საღებავებს წყალში გაზავება აღარ სჭირდება. კარავაჯო წმინდა იერემიას ტაძრის ჩამოშლილი კედლების რესტავრირებაზე მუშაობს და იშვიათად ვხედავთ.

 

ლექციებისგან თავისუფალ დროს ჭადრაკის მაღალ ფიგურებზე შეკიდულ საწოლზე ვწევარ, შორეთში გადასახლებული ფიქრით მძინავს და ვგრძნობ, როგორ შევისუნთქავ ჰაერს მუცლით და ამოვისუნთქავ ხელისგულით.

 

 ხანგრძლივი ძილიდან ძნელად ვფხიზლდები, ამიტომ სანდრო ცხადში მოდის თუ სიზმარში, კარგად ვერ ვარკვევ. ფუნთუშებითაც ვეღარ ვუმასპინძლდები, რადგან სან-მარკოს მოედნის კაფეტერიები წყალში ჩაიძირა და აივნიდან გადაკიდებული კალათა ახლა მხოლოდ სველი ფოთლებითაა სავსე.

 

 გარეთ მაინც გავდივართ, მხოლოდ ქუჩების ნაცვლად სახლის სახურავებზე მივსეირნობთ. ნაგებობების ქვა აღარ არის მაგარი და მთელი ქალაქი მყიფე, მელანქოლიური, განურჩეველი დასასრულის მოლოდინში გარინდულა.

 

მეგონდოლე ნაღვლიანი ხმით ეძახის კლიენტებს. ასევე ნაღვლიანად ბნელდება და მუქლურჯ წყალში ზანტად მსხვრევადი შენობები და ჟამისფერი ლამპიონები ირეკლებიან. სახურავიდან დამბალი ხის კიბეებით ვეშვებით, რომელიც ყოველ წუთს შეიძლება ფეხქვეშ ჩაგვეშალოს. მთვარის კალენდრით უკანასკნელი სამშაბათია. მარადი წყლის ზედაპირზე საკუთარ გამოსახულებებს ისე ვტოვებთ, როგორს ნაფეხურს – თოვლში და მე ზანზალაკებიანი გონდოლით სამუდამოდ ვშორდები სიყვარულის ილუზორულ ნაპირს, სადაც კიდევ დიდხანს ციმციმებს სანდროს შუბლის სისხლისფერი ანაბეჭდი...

 

 წყლის დონე ყოველდღიურად იმატებს. მოედნის ულამაზესი ხედიდან გოთური ტაძრის გუმბათები და სამრეკლოთა წვეტიანი ქონგურებიღა შემორჩა. ორი დღეა ოთახებში დავაბოტებ და საკუთარ ნაბიჯებს ვითვლი.

 

ამგვარად აღმოვაჩინე, რომ ჩემი სახლის სიგრძე სამას, სიგანე – ორმოცდაათ, ხოლო სიმაღლე ოცდაათ წყრთას შეადგენს. სამასი – ორმოცდაათი – ოცდაათი, ანუ ყველაფერი ისე, როგორც ნოეს ბიბლიურ კიდობანში... დაუჯერებელია! ოთხასი კუზიანი ხიდის ქალაქს ორმოცდღიანი წარღვნა ელოდება...

 

 კარებზე აკაკუნებენ. უცნობი, საშიშადწვრილთვა¬ლე¬ბიანი მამაკაცია. სახლში შემოდის და სველ სოფაზე ჯდება. უხმოდ ათვალიერებს ჭერსა და კედლებს.

 

«დღეს სამშაბათია», – ამბობს მერე და თვალს თვალში მიყრის, – «არ უნდა მოვიდეს?» «ვინ?»– არ ვიბნევი და ხისტი კიტელის საათის ისრებივით გაფარჩხულ საყელოებზე შევყურებ. ოთხს აკლია ოცი წუთი და ტიპიური ჩეკისტია. «თქვენი საყვარელი...» – ვიწროდ იღიმება. «იტალიაში ჩეკას რა უნდა»,– ვფიქრობ და მხრებს ვიჩეჩავ. «კარგით», – ხვნეშის. ეტყობა ხვდება, რომ ჩემთან საუბარს აზრი არ აქვს და პირდაპირ მოქმედებაზე გადადის. მთელ ბინას არბევს: ავეჯს აყირავებს, ჭურჭელს ამსხვრევს, წიგნებს ფეხებით თელავს, ნახატებს სამზარეულოს დანით ფატრავს...

 

მიმის პორტრეტზე ჩერდება... «მიმი... კარგი აგენტი იყო. ორმაგი,» – ამბობს დანანებით, –»სახეს იცვლიდა და ფასდაუდებელ სამსახურს გვიწევდა. იცით, თქვენმა ძვირფასმა სანდრომ როგორ მოწამლა? როგორც მსუქანი ვენეციური ვირთხა.» «არავითარ სანდროს არ ვიცნობ»,– ვამბობ ცოტა ხნის შემდეგ. იმედია, ხმა აღარ მიკანკალებს. მაგრამ, თვალები...

 

 ისევ გავიყიდე. როგორც მაშინ, ნისლიან დილას, უსახო და იდუმალი თანამოსაუბრის თვალთმაქც სიტყვებში რომ გავიხლართე და აქამდე მოსასვლელი გზა გავუხსენი. «ჩეკისტსაც» ყნოსვა უძლიერდება და ჩხრეკას გაათმაგებული ძალით აგრძელებს. საძინებელ ოთახში სარკეს ათვალიერებს. ბებერი ლაბრადორი ხრინწიანი ხმით ყეფს და მე თვალთ მიბნელდება! სარკის შიგთავსში ჩემი და სანდროს ყოველი დღე და ღამე, ძილი და სიზმარი, კოცნა და სურვილი, სიტყვა და მოძრაობა ყავის მარცვლებივითაა ჩალაგებული...

 

 «ესეც ასეე,»– ზმუის კმაყოფილი, წაგრძელებით. სარკეს ხსნის, ზურგზე იკიდებს და ქონიან თითებს ლოყაზე საზიზღრად მიცაცუნებს. «სიკვდილის წინ სანდროს აუცილებლად ვეტყვი, როგორ დაგვეხმარეთ»,– ამბობს წასვლისას.

 

მისი სიტყვების წარმოთქმისთანავე გარეთ ზღვის მოქცევა იწყება და მე მოღალატე ვხდები.

 

 ოთახში დაგუბებულ, ჩემი ცრემლივით მარილიან წყალში ვყურყუმალავდები. არა, აქ თავის დახრჩობა შეუძლებელია... სველ სხეულს სულის კიჩოზე გამობმული ტვირთივით მივათრევ, ნამსხვრევებით სავსე ოთახში სასწაულებრივ გადარჩენილ დოჟეს სასახლეს ვპოულობ, ბროლის მაკეტიდან ექსტაზის ტაბლეტებს ვყრი და ვყლაპავ...

 

 «მალე, მალე... მაგარია...»– ვჩურჩულებ. ჩემს სიტ¬ყვებს კიდეები უნაოჭდებათ და უსწრაფესად ბერდებიან.

 

თავად კი ხელებს ფრთებივით ვშლი და ვკეცავ, ყელი მიგრძელდება და თვალები მებინდება. ცოტაც და დავიწყებაში ვარ. სრულ და უსაგნო სიცარიელეში ბიბლიური მტრედივით... არა, ყორანივით მივფრინააავ...

 

 * * *

 

დასასრული ფრენასაც აქვს. ისევე, როგორც ბოლო ფსკერგამძვრალ სამყაროს. ჩემი ფრენა ორმოცი დღე გრძელდებოდა. ზუსტად იმდენი, რამდენიც სიკვდილი – ვენეციაში.

 

 სიჩუმემ გამომარკვია. არსებობის შიგნით ხომ ყოველთვის ათასგვარი ხმაა ჩამდგარი. აქ კი ისეთი სიჩუმე იდგა, მივხვდი, აღარაფერი აღარ ცოცხლობდა – აღარც ქალაქი. აღარც შიში. აღარც სიყვარული...

 

 ოთახი უიალქნო ნავივით ირყეოდა, აივანი ნიჟარებსა და წყალმცენარეებს აევსოთ. ირგვლივ, კიდობანივით მოტივტივე სახლის ოთხივე მხარეს, ზღვა იყო გაშლილი.

 

რაღაცნაირად თეთრი, ახალთახალი წყალი იდგა და თვალუწვდენელი კიდეებით ასეთივე თეთრ ცას შეუმჩნევლად, ყოველგვარი ჰორიზონტისა და გამყოფი ხაზის გარეშე უერთდებოდა. ქვემოთ, ზღვის სიღრმეში ულამაზესი, უძველესი, სამფეროვანი ვენეცია ჩაძირულიყო. მე კი ერთადერთი – თავზარდაცემული და გაოგნებული თეთრი, ჩუმი, ხელუხლებელი სიცარიელის წრეში ვიდექი და თვალის რაიმეზე ჩაჭიდებას ვცდილობდი. «ფერის კულმინაცია მის სიღრმეშია. იქ ისე უნდა ჩაეშვათ, როგორც ჭაში... სრული სინათლე სრულ სიბნელეს ნიშნავს, სრული სისავსე – სრულ უსაგნობას...» – მდუმარებაში მაესტროს სიტყვები ამოტივტივდა... და კარავაჯოს საიდუმლოც, რომელიც სრულიად მარტივი აღმოჩნდა, ამოიხსნა.

 

მივხვდი, რომ სამყაროს ტილოზე უზადო და ახალთახალი სიცარიელის შექმნას ფერების დავიწყება, ან, უბრალოდ, გადარეცხვა სჭირდება...

 

 * * *

 

დრო არ შეცვლილა. გზა, წყალში ჩაძირული ვენეციიდან სიღარიბეში ჩაძირულ ჩემს სამშობლომდე, ხუთ საათში დავფარე. ცა ცხელი მზით იყო სავსე, მზითა და მანდარინის ტოტებით. დაფრენისას თვითმფრინავს ძრავა გამოერთო და მიწაზე ტყვიასავით დაეშვა. მგზავრები ერთმანეთს გადავაწყდით და იმ არეულობაში ჩანთა, რომელშიც იტალიისკენ მგზავრობისას წყვილი მაღალყელიანი ფეხსაცმელი ჩავჩურთე, ისევ ვიპოვე. აეროპორტის მოსაცდელი დარბაზების იქით ისეთი ქალაქი იწყებოდა, როგორიც მახსოვდა. საფეთქლებიდან უხილავ ლურსმნებგამოჩრილმა მებაჟეებმა, ერთმანეთს რომ მჟღერი თანმიმდევრობით უჭედებდნენ ამ ლურსმნებს, ერთხანს ეჭვით ათვალიერეს და მერე თავისთვის დაიტოვეს სანდროს სახსოვარი – ვენეციური მინისაგან დამზადებული დოჟეს სასახლე-ზარდახშა.

 

«თავში – ლურსმნები, გულში – ქინძისთავები,»– გავიფიქრე გაბრაზებულმა, შიშველ ტერფებზე ფეხსაცმელები ამოვიცვი და მშობლიურ მიწას ჩექმიანი ფეხი დავადგი.

 

 

 

 

 

 

გვერდის მისამართი : ბიბლიოთეკა / პროზა / დოლენჯაშვილი თეონა / ვენეტა