დუმბაძე გელა 

სურათი და ჭიქა

 

 

ოთახის ერთ კუთხეში მაგიდაზე სამი ჭიქა, მოპირდაპირე მხარეს კი დანჯღრეული საწოლი, რამდენიმე სკამთან ერთად, ორგანულად ერწყმოდა ჩამოწოლილ ბინდს და რაღაც ერთიანსა და მთლიანს ჰქმნიდა. სხვა ნივთების არ არსებობის გამო, პატარა ოთახი დიდ დარბაზად მოგეჩვენებოდათ. ორად ორი, რაც საერთო ფონიდან გამოირჩეოდა, – დაბალვატიანი ნათურა და გაშიშვლებულ კედელზე ჩამოკიდებული სურათი იყო.

 

აგერ, უკვე ოცი წელიწადი ცეკვავდა სიფრიფანა, ზურმუხტისფერ კაბაში გამოწყობილი მზეთუნახავი. გაყინულსა და ჩაბნელებულ ოთახს მართლაც რომ სითბოსა და სინათლეს მატებდა სურათი. საკვირველია, როგორ არ მოსწყინდა სიცოცხლითა და სიყვარულით სავსე ქალს ამ ბნელეთში ცეკვა ამდენხანს. საკვირველია, მაგრამ, თითქოს პარტნიორს უცდისო, – მაინც ცეკვავდა.

 

ოთახში სამი კაცი შემოვიდა. მაგიდას შემოუსხდნენ. ნათესავები არ იყვნენ, გარეგნულადაც არ ჰგავდნენ ერთმანეთს. პოღო მსუქანი იყო, გიო – წითური, დიტო კი არაფრით გამოირჩეოდა. მიუხედავად ამისა, ტყუპები გეგონებოდათ, ეგზომ საერთო იყო რაღაც მათ გამომეტყველებაში.

 

ერთმანეთს გადახედეს, მშრალად, არაფრისმეტყველად გაიღიმეს. პოღომ ჯიბიდან არყის ბოთლი ამოიღო და მაგიდაზე ხმაურით დადგა. უცებ აინთო სამი წყვილი თვალი. ერთ წერტილში გაიყინა მათი მზერა, – ბოთლის ეტიკეტზე.

 

თუმცა ხელის კანკალით, მაგრამ იუველირული სიზუსტით ჩამოასხა მსუქანამ არაყი. თვალიც არ დაუხამხამებიათ, ისე გადაკრეს. დასაყოლებელი არაფერი ქონდათ. ალბათ ფული არ ეყოთ. ცოტა ხნით სიჩუმე ჩამოვარდა. თუმცა, მანამდეც არაფერი უთქვამთ, ან რა უნდა ეთქვათ.

 

ერთი ჩამოსხმაც და ბოთლის ფასი ოცი კაპიკიღა იქნებოდა... ბოლოს ეს მურტალი მომენტიც დადგა. ჭერის კუთხეში, აბლაბუდაში გახვეულ ობობასაც მობეზრდა ამ ყოველდღიური სურათის ცქერა და კედლის ბზარში მიიმალა.

 

სიწყნარე ჭიქის წკარუნმა დაარღვია. ჭიქა აკანკალდა, მერე რაღაცნაირად დაბზრიალდა და მაგიდის კიდედან გადავარდა. ორ დანარჩენ ჭიქას მცირედითაც არ შეუცვლია ადგილი.

 

გაუკვირდათ. ცოტა ხანს კიდევ დარჩნენ და შემდეგ, - წავიდნენ.

 

დიტო ისევ მარტო დარჩა ცარიელ ბინაში. ერთიც დახედა დამსხვრეულ ჭიქას და სინათლე გამორთო. დაწვა, – ესიზმრა, სურათზე გამოსახული ქალი გაცოცხლებულიყო და ცეკვავდა. ცეკვავდა დიდხანს, ლამაზად. ხშირად ესიზმრებოდა ეს ქალი. ალბათ იმიტომ, რომ ძალიან უყვარდა სურათი, რომელიც ოცი წლის წინ დახატა, სრულიად ახალგაზრდამ და სხვანაირმა. სიზმარში გაეღიმა. ალბათ მზეთუნახავს გაუღიმა.

 

ზარმა გამოაღვიძა. ეწყინა სიზმარი რომ შეაწყვეტინეს, მერე გაუკვირდა. თენდებოდა, ჯერ მზეც არსად ჩანდა. ვის უნდა დასჭირვებოდა ამ დილაადრიან? თავი უბრუოდა, შემოსასვლელში ნათურა წინა კვირას გაუფუჭდა. ვერა და ვერ მოიცალა ახლის საყიდლად. ძლივძლივობით, ხელების ფათურით მიაგნო კლიტეს და ბოლოს და ბოლოს გააღო. კარებთან თავჩაქინდრული წითურა იდგა. პოღო მომკვდარიყო შუაღამით...

 

მაგიდასთან ლანდები ამოძრავდნენ. ობობას გაუკვირდა, რატომღაც ეგონა, რომ სახლში მარტო იყო, მერე დიტოსა და წითურას გადმოუბრიალა თვალები ზემოდან და ისევ გაუჩინარდა. კვლავ ცარიელ ჭიქებს დასცქეროდნენ, დასალევი არ ჰქონდათ. გასაყიდიც არაფერი დარჩა. უცებ, წითურას თვალები გაუბრწყინდა და დიტოს თავის მოძრაობით სურათზე მიანიშნა.

 

ძალიან უყვარდა დიტოს სურათი. გახედა. მოცეკვავე ქალი, ღიმილით თითქოს ეუბნებოდა – არ გამყიდოო. მერე ისევ მეგობარს შეხედა. ისეთი საცოდავი თვალებით უყურებდა მას წითურა, როგორც დაჭრილი ექიმს – გადამარჩინეო. ძალიან უყვარდა სურათი, მაგრამ სასმელი უფრო შეჰყვარებოდა დიტოს ...

 

ორ ბოთლ არაყთან ერთად, ძეხვი და დამარილებული თევზიც მისცეს სურათის საფასურად. ობობას გაუკვირდა: დიდი ხანია ამ მაგიდაზე ბოთლისა და ჭიქების გარდა არაფერი ენახა და ბოლომდე გამოცოცდა სამალავიდან.

 

თანამოძმეთა მსგავსად, არც ეს ბოთლები წარმოადგენენ საოცრებას, არასდროს რომ გამოლეულიყო მათში არაყი. ორიოდე საათის შემდეგ ისევ ცარიელ ჭიქებს დაჰყურებდნენ.

 

...თვალებს არ დაუჯერეს: მაგიდაზე ისევ საბედისწეროდ აკანკალდა ჭიქა, ცეკვა-ცეკვით მიუახლოვდა მაგიდის კიდეს, წამის მეათედით დაყოვნდა კიდეზე, თითქოს თავის ეულად დარჩენილ მეგობარს ეთხოვებაო და წვრილ ნატეხებად დაიფშვნა იატაკზე.

 

აბსოლუტური სიჩუმე ჩამოვარდა ოთახში. ჩაფიქრდნენ. ორივეს ფიქრის საგანს პოღო წარმოადგენდა. ორი კვირაც არ იყო, რაც პოღო მოკვდა და მხოლოდ ახლა იგრძნეს მისი არყოფნა. არასასიამოვნო პაუზის შემდეგ, წითურა გველნაკბენივით წამოხტა, სასწრაფოდ დაემშვიდობა დიტოს და სახლიდან გავიდა. დიდხანს, ძალიან დიდხანს უყურებდა გაშტერებული დიტო ჭიქის ნამსხვრევებს, უყურებდა, სანამ მთვრალს ძილი არ მოერია. ძლივსძლივობით წამოდგა სკამიდან და ბარბაცით გაემართა საწოლისაკენ. იმ ღამით არაფერი დასიზმრებია.

 

მეორე დღეს შემაზრზენმა ამბავმა შეძრა დიტო. წითურა ეპოვნათ მდინარეში დამხრჩვალი...

 

ოთახში შევიდა. შევიდა ნელა, რაღაცაზე დაფიქრებული. დაჯდა. ადგა. მერე ისევ დაჯდა. გაიხედ-გამოიხედა. პირველად თავის სიცოცხლეში შენიშნა, რომ ოთახში საშინელი სიჩუმე და ბინდი სუფევდა. მარტოობის შეეშინდა დიტოს. ინატრა სულიერი, ხმის გამცემი ადამიანი, ვისაც რასმეს შესჩივლებდა, ეტყოდა, თუნდაც სრულიად უმნიშვნელოს, მცირედს. ჭერისაკენ აიხედა. ნაცნობი ობობაც სადღაც გამქრალიყო. მაგიდას დააშტერდა. მაგიდაზე მხოლოდ ერთი ჭიქა იდგა... მოაგონდა მეგობრები: წითურა და პოღო. საოცარი სიცარიელე იგრძნო, რაღაც დააკლდა, სასტიკად დააკლდა, გულის სიღრმეში შერცხვა კიდეც, როცა დაფიქრდა და ეს რაღაცა მისი მეგობრები არ იყო. მიუხედავად იმისა, რომ რამდენიმე წლის განმავლობაში ერთად ეცხოვრათ, რატომღაც არ განიცდიდა ამ დანაკლისს დიტო. ცარიელი კედლისაკენ მიიხედა. საკუთარმა ჩრდილმა შეაკრთო... და მიხვდა, რაც დააკლდა, ეს რაღაც, სიფრიფანა, ზურმუხტისფერ კაბაში გამოწყობილი მოცეკვავე ქალი იყო.

 

ფანჯარას მიუახლოვდა. გარეთ სასტიკად ბნელოდა. თითო-ოროლა ნათურა თუ ბჟუტავდა, ისიც სადღაც დასაკარგავში. ეზოში რაღაც დალანდა. მოეჩვენა, თითქოს ქალი ცეკვავდა. ცეკვავდა საოცრად, განუმეორებლად. ცეკვავდა და ხელების მოძრაობით თავისკენ მოუხმობდა დიტოს.

 

ერთხანს თვალმოუწყვეტლად უყურებდა ამ საოცრებას. შემდეგ, გიჟივით გავარდა ოთახიდან, შურდულივით დაეშვა კიბეზე. ჩარბოდა, საფეხურებს ახტებოდა, წაიბორძიკა, მუხლი მიარტყა მძლავრად რკინის გისოსს, მაინც ჩარბოდა. ქშენით გავარდა ეზოში, იქ არავინ იყო. მხოლოდ ნაწვიმარი ასფალტი ირეკლავდა შორეულ სინათლეებს.

 

საოცრად დამძიმებული და დაქანცული, ასი წლის მოხუცივით ადიოდა დიტო კიბეზე, ვეღარ დაუცადა მოცეკვავე მზეთუნახავმა, მოწყინდა ალბათ ლოდინი.

 

ოთახში შევიდა, კარი არც მიუხურავს. იდგა და ფიქრობდა, დიდხანს, ძალიან დიდხანს, იქნებ იხსენებდა კიდეც, ბოლოს კედელს მიაშტერდა და სინანულით წარმოსთქვა:

 

– რატომ უნდა გამეყიდა სურათი?!

 

უცებ მიტკალივით გათეთრდა, ზურგსუკან წკარუნი მოესმა. მაგიდაზე მესამე ჭიქა აკანკალდა...

 

 1984 წ.

 

 

 

 

 

 

გვერდის მისამართი : ბიბლიოთეკა / პროზა / დუმბაძე გელა / სურათი და ჭიქა