ვერულავა თენგიზ

ბროწეულის ხე

 

 

 ცა იყო წყნარი, მოწმენდილი. ნაძვნარამდე გადაშლილი ფართო ველი უკაცრიელი ჩანდა. ხვეულ, სიცხისაგან გამომშრალ ბილიკზე ორნი მიდიოდნენ.

 - რა სიცარიელეა, – თქვა ქალმა. მოთეთრო ცას გაჰყურებდა. ირგვლივ ჩქამიც არ ისმოდა.

წვრილი, სუსტი ფეხები ჰქონდა. შვენოდა სიგამხდრე.

 - მომწყინდა.

 - გეჩვენება.

 - რა დრო გასულა. უკვე საღამოა.

 - მერე რა, მაინც არსად გვეჩქარება, - უპასუხა კაცმა. აგერ უკვე რამდენი ხანია ყველაფრისადმი დაკარგული ჰქონდა ინტერესი. ტკივილამდე განცდილ ამაოებას მხოლოდ პირველყოფილი სიმყუდროვე ავიწყებდა.

 - გადავიღალე.

როდემდის უნდა ვიყოთ ასე, - უთხრა ქალმა, - საბოლოო იმედიც გადამიწყვიტეს, შვილი არასოდეს გეყოლებაო.

 - მომიტევე, არ შემიძლია.

 - ქვის გული გაქვს და იმიტომ არ შეგიძლია.

 კაცს არაფერი უთქვამს. სულ სხვა რაღაცაზე გადაეტანა ფიქრი. წუხანდელი სიზმარი გაახსენდა. ჭაში ჩავარდნილიყო. შველას ითხოვდა. არავინ ჩანდა სულიერი. ცდილობდა ამოსულიყო, მაგრამ ფეხი უსხლტებოდა და ისევ წყალში ეშვებოდა.

წყურვილი რომ მოეკლა, ჭის წყალს სვამდა უზომოდ. მალე წყალიც დაიშრიტა, დაშრა. არსაიდან ჩანდა მშველელი. ბოლოს ყველაფერს გაანება თავი. ჭის გამომშრალ თიხაზე გაწვა და ცდილობდა არც არაფერზე ეფიქრა.

 ბილიკზე მოხუცი ქალი და კაცი შემოხვდნენ. ხელკავით მოდიოდნენ.

ქალმა თვალი გააყოლა. მოხუცებს არც შემოუხედავთ.

 - შენ ასე გგონია, მაგრამ ყველაფერი გაცილებით ადვილია.

 - ვიცი, მაგრამ არ შემიძლია.

 - მე მესმის შენი. – თქვა ქალმა, - არ გეშინია სიმარტოვის?

 - აბა, როგორ გითხრა. სხვისი შვილის მამობას ისევ სიმარტოვე მირჩევნია.

 კაცმა ნაბიჯი შეანელა. ობობას ხეებს შორის ქსელი გაება.

 - მე კი სიცარიელის მეშინია.

 - და შენ გგონია შვილის აყვანით?...…

 კაცს სიტყვაც არ ჰქონდა დამთავრებული, რომ ქალმა ბილიკიდან გადაუხვია.

ვეება ნაძვის ხეს ზურგით მიეყრდნო. ხელები შემოაჭდო უკან. კაცი წამოეწია. თავი აუწია. აცრემლებულ თვალებს ჩააშტერდა. მოეხვია. ქალის ცივი სხეული იგრძნო.

უკვე აღარ აოცებდა ეს უცნაური, სულისშემძვრელი სიცივე.

 - შენ მშვენიერი იყავი ყოველთვის.

 - მოხუცი ქალი და კაცი ტყის განაპირას, გრძელ სკამზე ისხდნენ. ხმადაბლა ლაპარაკობდნენ. წინ გადაშლილ ველს გასცქეროდნენ. ველზე ბროწეულის ხე ჰყვაოდა, ტანმორჩილი ბროწეულის ხე.

 ბილიკზე ორნი მიდიოდნენ.

 კაცს მოკლედ შეჭრილი წვერი ერთიანად გათეთრებოდა. ქალს შავი ფერის საწვიმარი ეცვა. საცოდავად მიკვროდა მოხუცს.

ცაზე ღრუბლის ერთი ფთილაც არ ჩანდა. ირგვლივ დიდი ხნის ნაცნობი იყო ყოველი, ისეთივე წყნარი, ისეთივე მშვიდი.

 - ეს ბილიკი ამ ცასავით უფერული და უაზროა, - თქვა კაცმა.

 - უაზრო რომ იყოს აღარ გათავდებოდა. რადგან ბოლო აქვს, არის ალბათ რაღაც აზრი.

 - მერე და სად ხედავ აქ ბოლოს?

 - ყველაფერს აქვს დასაწყისი და დასასრული.

 - საოცარია, როგორ გიყვართ ეს ილუზიები.

 - აბა უიმისოდ სხვაგან სად არის საშველი. ძალიანაც რომ გინდოდეს, მაინც ვერსად გაექცევი, გაგიჭირდება და თვითონ გამოძებნი.

 - თავი არასოდეს მომიტყუებია. ვიცოდი, რომ არსად იყო მშველელი, ვწუხდი და მტკიოდა, მაგრამ ტყუილს თავს როგორ შევაფარებდი. მაგის გაფიქრებაც არ მინდოდა.

 - შეაფარებდი. უბრალოდ არ გინდა შენს თავს რომ გამოუტყდე.

შეაფარებდი და დაუჩოქებდი. მონანიებას შესთხოვდი.

 - არასოდეს.

 - ქუჩაში რომ მოგისწროს თავსხმა წვიმამ და ქვეყანა ინგრეოდეს, ხომ სახლისაკენ გამოიქცევი, ან სადმე იპოვი თავშესაფარს?

 - არა, შუა ქუჩაში დავრჩები და მთელი დღე დაველოდები სანამ არ გადაიღებს.

 - კარგი, რას სულელობ.

 - ვიხუმრე, - თქვა კაცმა. ღიმილით შემოხედა, დამაოჭებული სახე არაბუნებრივად აუთამაშდა. ბროწეულის ხეს შესცქეროდა. მზის ფენილი სხივები სისხლისფრად ედებოდა დამსკდარ ნაყოფებს. მხოლოდ იგი ეჩვენა შეცვლილი.

 - შეხედე როგორ მობერებულა?

 - ასე ყოფილა მუდამ. ყველაფერი ბერდება და კვდება.

 - ნუთუ ამაშია მისი ცხოვრების არსი?

 - შეიძლება, მაგრამ იქნებ სულ სხვა რამეშია, რაც არ ვიცით და არც მოგვეკითხება.

ჭეშმარიტების სასაფლაო ისეთი ღრმაა, მთელი ცხოვრება რომ თხარო, დამარხულ ძაღლის თავს ვერასოდეს იპოვი. ბროწეულის ხეს რომ დაინახავ, უბრალოდ უნდა გიხაროდეს, რომ იგი ბროწეულის ხეა და სხვა არაფერი.

 - გახსოვს, აქ დიდი ლოდები რომ ეწყო?

 - ჰო, მახსოვს, - თქვა ქალმა.

 - იცი, რა გამახსენდა?

 - რა?

 - ერთხელ ლოდი ჩამოვარდ. ერთი ახალგაზრდა წამოეწია, მაღალი იყო, ღონიერი მკლავები ჰქონდა. ლოდს ეჭიდებოდა. ხის მორს ამოუდებდა ქვეშ. ცოტას ააცურებდა ზევით, მაგრამ მორი სხლტებოდა და ლოდი ისევ ქვევით გორდებოდა.

 კაცმა ნაბიჯი შეანელა. ხასხასა, მწვანე ბალახზე გაწვა.

ხელები ამოიდო თავქვეშ. მიწის და ახლადამოსული ბალახის სუნი სცემდა.

 - უსასრულო, ქათქათა ცა, სიცარიელე, სიწყნარე, საოცარი სიწყნარე. უაზრობაა ყველაფერი, როგორც ახალგაზრდის მიერ აგორებული და ისევ უკან ჩამოგორებული ლოდი, - თქვა კაცმა.

 - კარგი თუ ღმერთი გწამს.

 - არა, წარმოიდგინე ყველა ჩვენსავით რომ იყოს. აქედან ისე მივდივართ, თითქოს არც გვიცხოვრია.

 - შენც ნუ წარმოიდგენ!

 ტყის განაპირას გრძელი სკამი ცარიელი იყო. მწვანე ველზე ეულად იდგა ბებერი, ტოტებგადმოშვებული ბროწეულის ხე..

 

 

 

 

გვერდის მისამართი : ბიბლიოთეკა / პროზა / ვერულავა თენგიზ / ბროწეულის ხე