მიქელაძე მაკა 

 

“ბავშვი” და შვილი

 

 

 

 

     ეძღვნება ემიგრანტებს

 

ოდესღაც მოხდა.

ოდესღაც ნიშნავს (მან)ამდეს, ოდესმე ნიშნავს (მას)მერეს. ვინ არიან ეს “მან” და “მას”, იცნობენ ერთმანეთს თუ არა?!

“ბავშვი” თვლის, იცნობენ, მე ეჭვი მეპარება.

“ბავშვი” თვლის, რომ “მან” და “მას” ყოველთვის არიან “აქ” და “ამჟამად” ბავშვებს უყვართ ფილოსოფოსობა.

მე მიყვარს “ბავშვი”. 

და ეს შემაწუხებელია.

ვწუხვარ, მაგრამ ასე მოხდა.

ოდესღაც მოხდა. არ მინდა, ოდესმეც მოხდეს რამე...

და რა შეიძლება, მოხდეს ოდესმე? შეიძლება, “ბავშვი” უფრო მეტად შემიყვარდეს, ან უფროზე უფრო მეტად შემიყვარდეს, ან კიდევ უარესი, შეიძლება, გადამიყვარდეს, ან მთლიანად საშინელება, შეძლება მასაც შევუყვარდე. ამიტომ სახლიდან აღარ გავდივარ და ვკითხულობ, ვკითხულობ, ვკითხულობ...

იმას, რაც ოდესღაც მოხდა.

ან იმას, რაც ოდესმე მოხდება.

შვილი ხელს მიშლის.

– ნაქ-მანებიანი კაბა რო მეჩვა. რაა? ჰო, მაქ-ნამებიანი. გახშოვშ? რატო არ გახშოვშ. მედამარი ქვიშაში ვთამაშობდით და ერთი ჩალი ბიჭი მოვიდა. ადამიანები ბიჭებიჩ არიან, ჰო? მიპაშუხე, არიან თუ არა. ჰმ! ეშე იგი, ადამიანი მოვიდა ერთი ჩალი. ბიჭი, მაგრამ ადამიანი. მაშინვე შევატყვე, რომ ადამიანი იყო იშ ბიჭი.

“ბავშვი” უცნაურად გავიცანი.

უფრო სწორედ, “ბავშვმა” გამიცნო.

კიდევ უფრო სწორედ, მე და ბავშვმა ერთმანეთი გავიცანით.

უცნაურად.

გამარჯვების პარკში ვასეირნებდი შვილს. გამარჯვების პარკში ერთი მოცეკვავე შადრევანია. ხანდახან იქ კონცერტებს აწყობენ, აქციებს. იმ დღესაც რაღაც ხდებოდა. ბევრი ხალხი. ხარაჩოებით სცენას ამზადებდნენ. მიკროფონებს რაღაცას ჩასძახოდნენ: ერთ, ერთ, ერთ... ერთ, ერთ, ერთ... ერთ... ორ... სამ.

ერთ-ორ-სამ და შვილი დამეკაგა. ამწუთას მისი ხელი მეჭირა, ამწუთას ველაპარაკებოდი. ერთ-ორ-სამ და გაქრა.

მივიხედ-მოვიხედე. მივდექიმოვდექი. აქეთ ვეცი, იქით ვეცი. ბავშვი მოვიძიე...

ყრუ-მუნჯთა ღონისძიებაზე ვყოფილვარ. უცნაურია, მანამდე როგორ ვერ შევნიშნე...

მოცეკვავე შადრევნის გარშემო თავმოყრილი ათასი ან ორი ათასი ყრუ-მუნჯი. ორი ან ოთხი ათასი ხელი აგებინებს ირგვლივ მყოფთ ყველაფერს, მე კი მხოლოდ – ერთს, “ჩვენ შენი და შენ ჩვენი არაფერი გაგვეგება, სხვა ხარ, უცხო, ზედმეტი”. ყველაზე შინაარსიანი დიალოგი – მე ბავშვის სიმაღლეს ვუზომავ ხელით, ისინი მხრებს იჩეჩავენ. შადრევნის ჭავლის ნაფშხვენებით გაჯერებული ყრუ-მუნჯი სივრცე. გარშემო მტრედები და ხელის მეტყველი მტევნები დაფრინავენ. მტრედებივით მოფართხალე ხელის მეტყველი მტევნები. ცივი ხმით ვწივი შვილის სახელს და ერთ სულიერსაც არ უტოკდება ნერვი. ყრუ-მუნჯია სივრცე.

შადრევნის ჭავლით დამძიმებული წამწამებიდან ცრემლები გადმომცვივდა. არავის შეუმჩნევია. ირგვლივ ყველაფერი დანამულ-დაცვარულ-აცრემლებული იყო და არ ვჩანდი.

გაგიჟება რომ დავაპირე, “ბავშვი” გამოჩნდა.

ხელი ჩამკიდა, ხალხიდან, ხმაურიდან, ხრიალიდან და ცრემლიანი მდუმარებიდან მდუმარედ გამიყვანა. ყრუ-მუნჯი მეგონა. მუნჯად ჩამომწურა თმიდან შხეფები ძალიან თბილი და მეტყველი ხელებით, თვალებში მიყურებდა. ქალივით ლამაზი, ბავშვივით სუფთა და მოხუცი ბრძენივით ღრმა თვალებით ძალიან სევდიანი და ეშმაკუნებიანი.

წინააღმდეგობის გაწევა არც მიფიქრია. მარტო აღარ ვიყავი.

– ძალიან ლამაზი ხარ, – ლოყაზე ჩამომძივებული ცრემლები ხელის კიდით ჩამომწმინდა, – და ძალიან მინდიხარ.

სანამ გაცეცხლებას მოვასწრებდი – “ბავშვი” გაქრა. მიკროფონებთან აღმოჩნდა. მარტივად გენიალური საქციელი ჩაიდინა და ცოტა ხანში ჩემი შვილით დამიბრუნდა.

თითქმის მაშინვე წავიდა. ჩემ შვილს დაუკოცნა ფუშფუშა და სველი ლოყები, დაამშვიდა, კიკინა მოქაჩა, გააცინა და გაქრა.

სარკეში მაინც ჩავიხედე ცალი თვალით. არც ისე ლამაზი ვიყავი. ტუში ლოყებზე ლურჯად ჩამომხაზვოდა.

იმ დღეს ერთი-ორჯერ გამახსენდა. არ მესიამოვნა. აი, როცა დამესიზმრა კიდეც – ძალიან გავბრაზდი. თავხედი! ვის გაუბედა?!

“ბავშვი” უცნაურად გავიცანი.

უფრო სწორედ, “ბავშვმა” უცნაურად გამიცნო.

კიდევ უფრო სწორედ, მე და “ბავშვი” დღესაც არ ვიცნობთ ერთმანეთს კარგად.

– მერე მე და მარიმ იშ არ ვათამაშეთ. ეჭყინა და თავიში ჟღარბი გვაჩვენა შუულ-შულ პაჭაჭკინტელა, შუშიშ და ჩხვირჟე კოპლიკით. ჩიშფერი, რაა? ჰო, ჭორფლიკით. არააა... ჭორფლიკები ადამიანშ ქონდა და ჟღარბშ ჰქონდა ჩხვირჟე კოპლიკი…...  იშ ჟღარბი რო გაუტყდა…...

– რატო გაუტეხეთ ზღარბი? – მკაცრი ვარ. – სხვისი სათამაშოს გატეხა...

– არაფერიჩ ჩვენ არ გაგვიტეხია! ვითამაშეთ, ვითამაშეთ და თითონ გატყდა. ადამიანები ჟღარბებშ არ ტეხავენ. ჟღარბები თავიშით ტყდებიან. დიახ.

– ვკითხულობ. ხელს მიშლი. ახლავე წადი შენს კუთხეში და შენთვის ითამაშე.

– ჩვენ არ გაგვიტეხია, – მიბუზღუნებს ბავშვი – ჩვენ იშა, იშა... გული დაგვჭყდა. იმიტომაჩ მახშოვშ.

ოდესღაც ბევრი რამ მოხდა.

ეს ბევრი რამ ტახტზე მიმოფანტულ პრიალა, კვასკვასა, რეკლამებით დამძიმებულ სქელტანიან ჟურნალებში წერია. გადაღლილი ვარ და ნურავინ მომთხოვს “აქ” და “ამჟამად” ფილოსოფოსობას. ჟურნალებიც მაკმაყოფილებს. სრული სიჩუმეც. ჩამოშვებული ფარდებიც. გამომწყვდეული შვილიც.

“აქ” და “ამჟამად” ვარ “იქ” და “იმჟამად”, სადაც და როდესაც ჟერარ ფილიპი მოღვაწეობდა. და თურმე ნუ იტყვი, ეს “ანგელოზი”, “ჟეჟე” და “თაობის პირველი სიყვარული”, ორმაგი ცხოვრებით ცხოვრებას ახერხებდა. არც ისეთი სათნო და კეთილშობილი გამომდგარა, როგორც მისი “ფანფან-ტიტა”.

ჟურნალებში ფოტოებს ბეჭდავენ.

გადაღლილ ადამიანებს ზედმეტი ინფორმაცია აღიზიანებთ.

მე მაღიზიანებს ჟერარ ფილიპის ფოტო.

იმიტომ რომ, “ბავშვი” ჰგავს ჟერარ ფილიპს, იმიტომ რომ, “ბავშვი” ცნობილი მსახიობია, იმიტომ რომ...

ტკაც. ისმის ჟურნალის მოსხლეტით დახურვის ხმა.

აღარ დავამთავრე, მაგრამ იმის წაკითხვა მაინც მოვასწარი, რომ ანნა მისი ერთადერთი ჭეშმარიტი სიყვარული და მეუღლე ხუთი წლით მასზე უფროსი იყო და შვილიც ჰყავდა.

მე ჩვიდმეტი წლით უფროსი ვარ “ბავშვზე” და ორი შვილი მყავს. მე ოცდაცხრამეტის ვარ, ჯერ. “ბავშვი” ოცდაორისაა, უკვე. ჩემს უფროს შვილზე ოდნავ დიდია.

მეცინება. ჭეშმარიტად, სიყვარულმა ასაკი არ იცის. ასაკმა იცის კი ჭეშმარიტი სიყვარული? ჭეშმარიტ სიყვარულს, როგორც ჩანს, ავიწყდება ჭეშმარიტი ასაკი. ან ასაკის ჭეშმარიტება სიყვარულს აჭეშმარიტებს.

მეყოფა სიტყვებით თამაში. მტვერს გადავწმენდ. “ბავშვი” არ რეკავს, ტელეფონს გამოვრთავდი, მაგრამ შვილის ზარს ველოდები იენიდან. ხომ შეიძლება, ჩემს ბიჭსაც ვინმე ოჯახის დედა, ღმერთო, დამიფარე, და შეუყვარდეს!

– დეეე, – კუთხიდან ცხვირს ყოფს პატარა, – შუშიშ ჟღარბი მუჭაში რო დამალო, ხელი გაგეჭრება? მუ-ჰუ. ეშე იგი ადამიანებშ გაეჭრებათ. ბიჭებშ – არა. არაფრით არ იტირა. მოჭყენილი უყურებდა, უყურებდა, მერე მუჭაში ჩამალა და ჭავიდა. გაგვებუტა მედამარიშ... – დეეე, შენ როგორ ფიქრობ, მე უფრო მოვეჭონე, თუ მარი?

ჩემს შვილს ვიღაცა უყვარს.

ალბათ, ჩემს უფროს შვილსაც ვიღაცა უყვარს.

“ბავშვსაც” ვიღაცა უყვარს.

ეს ვიღაც მე არა ვარ.

ეს ამაღელვებელია.

მე ეს არ მაღელვებს.

მე, საერთოდ, არ მაღელვებს “ბავშვი”.

მე მაღელვებს ის, რომ “ბავშვი” მიყვარს.

ვღელავ, მაგრამ ასე მოხდა.

ისე, რა მოხდა, ბოლოს და ბოლოს, ასეთი?!

სახლს უნდა მივხედო, ძალიან ავირიე. ცოცხს წამოვავლე ხელი.

– დე, აი, აქა-დადე, – აქანდაზს მოარბენინებს შვილი.

ამ სახლში ისეთი ძველი ნივთები დგას, გადაწმენდისთანავე ედებათ მტვერი. ყვავილებიც გამიგიჟდნენ. ასე არასდროს გადაურევიათ თავი. ყვავიან და ყვავიან.

სკოტი და ზელდა. პიონები და სიგიჟე! – ჩამძახა ტელევიზორმა ყურში. გადაღლილი ვარ, ხმაურს ვეღარ ვიტან. ზელდა გაგიჟებულა. მეც იგივე მომივა, თუ ცისფერ ეკრანს არ დავადუმებ. იმის ნახვას მაინც ვასწრებ, რომ სკოტი ჰგავს “ბავშვს”, ზელდა მგავს მე; რომ ფიცჯერალდები ჯაზის ეპოქის დამპყრობლები იყვნენ. სვამდნენ ვისკის, ცეკვავდნენ ჩარლსტონს. ეჭვიანობდნენ და სცენებს უწყობდნენ ერთმანეთს, შესარიგებლად ზელდას ჩუქნიდნენ პიონებს, შერიგებულები სახალხოდ ბანაობდნენ შადრევნებში, ცვიოდნენ კიბეებიდან, ერთად იყვნენ და მერე კვდებოდნენ ან საყვარლების სახლებში ან ცეცხლმოკიდებულ საგიჟეებში.

ვღიზიანდები.

ვიცი, რატომ.

მშურს.

ისინი ერთად იყვნენ.

მე “ბავშვთან” მინდა ყოფნა. სულ ერთად რომ ვიყოთ, მაშინ შევძლებდი, ალბათ, კითხვის დროს ზურგიდან მივეპარებოდი, მხრებზე მოვხვევდი მკლავებს და ყურში ძაალიან ჩუმად ჩავჩურჩულებდი:

– სულ შენთან მინდა, სუულ შენთან მინდა, სუუულ შენთან მინდა.

ეხლა გეყოფა! – ვუბრძანე ჩემს თავს. ყოველთვის ასე ვიქცევი, თუ ჩემი საქციელი არ მომწონს.

რა უნდა აქ ამ კალმისტრებს. ყველგან ესენი უნდა მეჩხირებოდეს თვალში. არაფრის წერის თავი არა მაქვს. რაც უნდა, ის მითხრას ჩემმა გამომცემელმა.

“ბავშვი” არ მჩუქნის პიონებს.

“ბავშვმა” მაჩუქა მაგნოლია.

ჩემს ქუჩაზე მაგნოლიები ყვავიან ზაფხულში. ოთხი ხე დგას თუ ხუთი. ერთ-ერთის ქვეშ იდგა. ხელში თეთრი ყვავილი ეჭირა ისე, თითქოს არაფერი ხდებაო. ძნელია ყვავილით ქუჩაში დგომა. უხდებოდა. თვალები ისევ ქალივით ლამაზი, ბავშვივით სუფთა, მოხუცი ბრძენივით ღრმა და სევდიანი ჰქონდა. ოღონდ ეშმაკუნები უხტოდნენ გაათმაგებული ხალისით.

– მაგნოლია მაგნოლიას! – გამომიწოდა სანთლის ფიალა. – ნუ ჩხუბობ! – დაამატა დამნაშავის ხმით: – გეხუმრე მაშინ. – ყვავილი თითქმის ძალით ჩამიდო ხელში და ხმა არ ამომაღებინა, ისე გაქრა.

გავბრაზდი.

თეთრი ატლასის ფინჯანი გადასაგდებად ვერ გავიმეტე და სახლში მივბრუნდი. გასაღები ვერ მოვარგე კარს, იმდენი ვეჯაჯგურე, სანამ “ბრელოკი” (რა ჯანდაბა ჰქვია “ბრელოკს” ქართულად!) არ შემრჩა ხელში. დავხედე და ზედ ამოტვიფრული მაგნოლიის ყვავილი შევნიშნე. “არსებობს ლეგენდა, რომ მაგნოლიის ხის ჯვარზე აცვეს იესო ქრისტე. იმის ნიშნად, რომ ეს აღარასოდეს განმეორდება, მაგნოლია ულამაზესი თეთრი ყვავილებით ყვავის” ამოეკვეთათ წარწერა ქვეშ. უცნაურია, აქამდე არასოდეს შემინიშნავს...

არა, ვის გაუბედა? ან მაგის ნდომა ვის ასხავს ფრთებს, ან მაგას არ ნდომა ვის... ფრენაზე გამახსენდა. ნამდვილად გავაფრენ, ვინმეს თუ არ მოვუყევი ამ გადარეული “ბავშვის” ამბავი.

ტელეფონი ხსნაა. მეგობარს დავურეკე. ძალიან გაუხარდა.

– სად დაიკარგე. მოიცა, ნახე რა მოგასმენინო... შენ რომ გიყვარდა ახალგაზრდობაში. სპეციალურად შენთვის ჩავიწერე ტელევიზიაში. ცინუკი მღერის...

– ვით ფოთოლი შენი მზეზე მოციმციმე ქარებს აჰყოლია...

“მაგნოლიაა”

გული გადამიხლიჩა ხრინწშეპარულმა ხმამ. ყურმილი დავკიდე.

ჯადოებს მიკეთებს!

მეგობარი კი არა, “ბავშვი”.

ან რა სიზმრებს ვნახულობ, რაც გავიცანი? ეს ნორმალურია?!

სიზმარი პირველი. მუხლამდე ნაწნავი მაქვს, როგორც ბავშვობაში. მოფრინავს მტრედი. სადაცაა, მხარზე უნდა დამასკუპდეს, უეცრად ორად იხლიჩება, ხელის მტევნებად იქცევა. ორ მეტყველ ხელის მტევნად. ხელები ფრთხილად მიშლიან ნაწნავს და თმაში მისრიალებენ. მეფერებიან, მეფერებიან, მეფერებიან, მეჩურჩულებიან, მეჩურჩულებიან, მეჩურჩულებიან. მეტყველი, მეტყველი, მეტყველი ხელები და დაუძლეველი სურვილი მოაქვთ. იყო აბრეშუმივით დამყოლი, კრავივით თვინიერი, რბილი, ჩუმი, მშვიდი, განაბული და მეტყველი, მეტყველი, მეტყველი ხელების ალერსით ნებიერი. მერე ხელები ფრთას ფრთას შემოჰკრავენ და ყველაფერი თავიდან იწყება. მე მიყვარს ეს ხელები – მტრედის მოალერსე ფრთები.

სიზმარი მეორე. თოვს, თოვს, ბარდნის. შუშის ქალაქის ქუჩებში დავდივარსავით. ფიფქები მკოცნიან თვალებზე, ტუჩებზე, ლოყებზე, ხელებზე, რაღაც უსაზღვროდ მიხარია. ვიცი, რაც. “ბავშვის” სანახავად გავდივარ სახლიდან. არ ვიცი, სად. არ შევთანხმებულვართ, მაგრამ ვიცი, ვნახავ. არ ვიცი რატომ. თოვს, თოვს, თოვს და მთელ სხეულში შეხვედრის ბედნიერების ელდა მივლის. მივდივარ, მივდივარ. მივდივარ მთვარეულივით გზაკვალგაურკვევლად თოვლში. ელდა, ელდა, ელდა. ხიდი. ხიდზე “ბავშვი”. დამინახა. ისევ ბედნიერების ელდა. ვეხები. თვალებით. ხელებით. ტუჩებით. გაყინული სახეებით, ერთმანეთში გავდივართ და ვაგრძელებთ გზას თოვლში. თოვს, თოვს, თოვს უსაზღვროდ.

სიზმარი მესამე...

– დე, იმ ბიჭშ ჟორფლიკები რო ქონდა, შაიდან ქონდა? ჯალიან უხდებოდა. როგორ თუ ვინ ბიჭშ? ჟღარბიანშ. როგორ არ გახშოვშ? შენ, ალბათ, გული იშა, იშა... დაგჭყდა. როგორ თუ რაჟე? რო გაუტყდა ჟღარბი და იმიტომაჩ არ გახშოვშ.

“ბავშვი” იმ ორი შეხვედრის მერე დიდი ხნით დაიკარგა. არ გამოჩენილა. მაგრამ იგი ყველგან არსებულია, მოუხელთებელი და გადამდები. ყოველ მოსახვევში, ყველა ხის ძირას, ბაღის, კაფეების, ჩავლილი მანქანების სკამებზე, საითაც გაიხედავ, ყველგან, ყველგან აღმოცენდება, ჩნდება და ერთ-ორ გაუგებარ ფრაზას მესვრის. ვთქვათ.

– შენ გიჟი ხარ.

ან

– ნუ გარბიხარ.

ან კიდევ უარესი:

– შენსავით არავინ არ მყვარებია

ორიოდ წუთში კი:

– სხვებსაც იმავეს ვეუბნები.

მე სულაც არ მინდა, “ბავშვს” სხვა არავინ არ უყვარდეს, მე სწორედ ის მინდა, რომ ჩემსავით არ უყვარდეს არავინ.

არაფერიც არ მელანდება. მართლა ასეა. მესვრის ერთ-ორ გაუგებარ ფრაზას და ქრება. მაჯადოებს. მხიბლავს და მერე ამ ხიბლში მთელი დღეებით ვიკარგები და სადაც არ არის, იქაც მეჩვენება. ყოველ მოსახვევში, ყველა ხის ძირას, ბაღის, კაფეების, ჩავლილი მანქანების სკამებზე, საითაც გავიხედავ, ყველგან, ყველგან, ყველგან აღმოცენდება ამოისვეტება, ჩნდება და ერთ-ორ გაუგებარ ფრაზას მესვრის. ვთქვათ.

– შევხვდეთ, რა?

ან

– ხვალ დაგირეკავ.

ან კიდე უარესი:

– ძალიან ბევრი მაქვს სათქმელი.

და არც მხვდება, არც რეკავს და არც არაფერს ამბობს.

შვილთან მივდივარ, ვიხუტებ და მტკიცედ ვუხსნი:

– იცი რა. ბიჭები ნამდვილად ვერ არიან კარგი ადამიანები. დაიმახსოვრე ეს.

– არააა. – შეუვალია, – იშ ბიჭი ნანდვილი ადამიანი იყო, ჭორფლიკებიანი.

– მე მგონი, ზოგი ბიჭი მაინც ზღარბია, – თმას ვუზღარბავ.

– შენ თვითონ ხარ ზღარბი, – მებუტება.

სიზმარი მესამე. დაქარგულსუფრაგადაფარებულ მაგიდაზე კიდესთან მოკალათებულ შუშის ზღარბს ნამდვილი ზღარბი უახლოვდება. ცხვირს ცხვირზე ადებს და სადაცაა უნდა გადმოაგდოს. ჩახ! მაგრამ არა. ამის ნაცვლად შუშის ზღარბი ნამდვილ ზღარბად იქცევა. პატარა ვარდისფერეკლებიან რბილ ზღარბად. ახლა იმაზე მისკდება გული, ეს პატარა მხეცი არ გადმოეტყეპოს დაქარგულსუფრაგადაფარებული მაგიდიდან. თხლამპ! კიდევ კარგი, კვლავ მტრედი მოფრინავს, კვლავ ორად იხლიჩება და მეტყველ ხელებს სათუთად აჰყავთ ხელში რბილი ზღარბი. ვიღაცის გულში სვამენ. ვიღაცა “ბავშვია”. ეკლიან ზღარბს კი ჩემს გულში მიუჩენენ ადგილს. მტკივნეულია, ჩხვლეტია, კაწრია, ავი. პატარა, ვარდისფერი, რბილეკლებიანი ზღარბუნაც ცდილობს ცოტათი მაინც ატკინოს გული “ბავშვს”, მაგრამ პატარა, რბილი და ვარდისფერი ეკლები მარტო უღუტუნებენ, უღუტენებენ და უღუტუნებენ “ბავშვის” ცხელ გულს.”ბავშვი” იცინის, იცინის, იცინის, კვდება სიცილით. თვალების ეშმაკუნები დახტიან, დახტიან, დახტიან.

ასე გაგრძელება აღარ შეიძლება.

სად მთავრდება სიზმარი და სად იწყება ცხადი.

– ნახე, რა დავხატე! – აღარ იცის, როგორ მიიქციოს ჩემი ყურადღება შვილმა. ეტყობა, ნამუშევრით თვითონ ძალიან კმაყოფილია.

– ეს რა არის? – ვცდილობ, ყურადღება გამოვწურო უძინარ თავს.

– როგორ თუ რა. ეშ არიშ ფოშფორიშ ბიჭი, ჯადოქარია. ეშ რგვალი მაგიშ გარეშემო არიშ... არიშ... ჰო, შფერო. რგვალია, ოღონდ შულ-შულ. ეშ შხივებია. ეშენი გულგოგონა, ყვავილგოგონა, პეპელგოგონა, ბაფთგოგონა ვარშკვლავგოგონა და ჩიტგოგონა. ჰოოო... მერე რა. ეეშეთი რგვალი ჩიშარტყელაა. ჩემი ნახატია და როგორშაჩ მინდა, იშეთშ დავხატავ. შულაჩ.

კარებზე ზარია. გვეშველა. მეც და შვილსაც.

მეზობელია.

რა შეიძლება, გააკეთოს ორმა მარტოხელა ქალმა. ერთმა გაუთხოვარმა. მეორემ, ანუ მე, ორქმარგამონაცვალმა.

ყავა. სიგარეტი. ბავშვი კუთხეში. მარტო.

– წარმოგიდგენია, ალა ოსიპენკო... – ჩაირთო სტუმარი.

– აბა, ალა?! – უკვე ვნანობ, რომ კარი გავაღე.

– როგორ არაფერი არ გაინტერესებს? ნურეევთან ერთად რომ კინაღამ საფრანგეთში დაახვია. ადრე. – ჯერ კიდე “სოიუზში”... ო! გახსოვს, სკანდალი, რამე, აქ მაგრა გაწურეს სუკში. სუ სუკა უძახეს.

– რაში გაგახსენდა? – ვცდილობ, დავინტერესდე.

– ბებიაჩემის ხნისაა და იცი, რა საყვარელი ჰყავს საყვარლად. ბოლერონი. კაცის უნახავს გაგხდის. მე და შენ ორივეს დაგვხატავდა. და რა... ოცდაშვიდი წლის ლაწირაკია.

ყავა გადამცდა. ვიხრჩობი. მეზობელი მასულიერებს. ვერ ვსულიერდები. არა, ნამდვილად ჯადოებს მიკეთებს. მეზობელი კი არა, “ბავშვი”.

როგორც იქნა, მეზობელი მიდის.

შვილს კუთხეში ჩაეძინა.

საწოლში ფრთხილად გადამყავს. სინდისი მქენჯნის. ცოტა ხანს დალაგებულ უჯრას ვალაგებ. რადიოს ვრთავ. რა იცი, რა ხდება.

– ბრუკ შილდსი, ქალი გალიაში არ გვინდა, სხვა ტალღა ვნახოთ. – არსებობენ ადამიანები, რომელთათვისაც ტყუილი არსებობის ფორმაა, ისინი თავადაც ვერ გრძნობენ, რომ... არ გვინდა, რამე სხვა ვნახოთ – მას დამსახურებულად შეარქვეს სიმღერა, რომელიც სამოცდაათი წლისაა. ლუდმილა ახლა მეხუთე ოფიციალურ მეუღლეს იცვლის და ამტკიცებს, რომ მისი მარადიული ახალგაზრდობის რეცეპტი... – (ეს საინტერესოა, მოვუსმინოთ) ... იმაში მდგომარეობს რომ ყველა მისი ქმარი მასზე გაცილებით ახალგაზრდა იყო. სასწრაფოდ გამოვრთოთ.

უნდა დავისვენო.

შვილთან ვწვები. ვმშვიდდები. ჩამეძინა კიდეც. შვილის ნახატს ვხედავ სიზმრად. მივდივარ უდაბნოში. უდაბნო ცარიელია, ცივია. დაუსრულებელია, ერთფეროვანია, წყლები უკვე დიდი ხანია წავიდნენ და წამოვიდნენ, ციური მანანა გათავდა. ქვიშანი დარჩნენ უკიდეგანო მარტოობაში. ცა, ვარსკვლავეთი შემაშინებლად უსასრულოა. შვებასავით ეშვება ციდან ფოსფორისფრად განათებული წაგრძელებული სფერო, შიგ უცხოპლანეტელი გასუტული ბიჭი ჩანს, როგორც ნათურაში – გავარვარებული ვოლფრამის ძაფი. წაგრძელებულია, გრძელკისერა, კვერცხისთავა, მხოლოდ თვალები აქვს “ბავშვის”,. ბავშვივით სუფთა, ქალივით ლამაზი. მოხუცი ბრძენივით ღრმა, სევდიანი და ეშმაკუნებიანი. ერთადერთ მწვანე სხივს უშვებს დედამიწისკენ და პეპელად მაქცევს, თეთრადუფერულ ფარვანად. თრახ, ვაწყდები სფეროს. სფერო დრეკადია, პლასტიკური, მკვრივი. თრახ! ფრთები მეტკინა. თრახ, თრახ, თრახ. იქ მინდა, “ბავშვთან”, “ბავშვში”. თრახ. თრახ. თრახ...

გამეღვიძა გალახულივით, რაღაცით შემკრთალს.

ტელეფონია.

ბიჭი მირეკავს:

– დედა. როგორა ხარ!

– კარგად. კარგად. რა კარგი ქენი, რომ დარეკე. შენ როგორა ხარ, დედიკო?

– ცუდად ხარ, ვგრძნობ.

– არა, საიდან მოიტანე...

– სულ უნდა იტყუებოდე?! დედა! ცუდად ისმის? ნუ ტირიხარ. წელს თუ ვერა, გაისად ხომ ნამდვილად ჩამოვალ. იცი, რა კარგად ჩავაბარე გამოცდები. შენ ნურაფრის გეშინია. ყველაფერი კარგად იქნება. დავდგები ფეხზე და შენც მოგხედავ და პატარასაც. აბა, შენ იცი. ყურები არ ჩამოყარო. ყოჩაღად იყავი. რა? არა ყველაფერი მაქვს. ნუ გამიჭირე საქმე, არაფერს არ ვეწევი. რა? ფული? არა, არა... რა ვიცი, აბა. თუ შეგიძლია?.. წავიკითხე შენი ლექსები. ძალიან მაგარი ხარ. მაგრამ ქალი ხარ, მაინც. ზეგ გამოცდა მაქვს. ვიცი, ვიცი... ოჯახისა და სამშობლოს დესპანი... გკოცნით. აბა. მითავდება ბარათი. მიყვარხართ. მიყვარხართ. მალე ჩამოვალ. მალ.. ტუუუუ... ვერ მოვასწარი მეკითხა, ვინმე ორნაქმარევი და ორშვილიანი ხომ არ გადაეკიდა.

ტელევიზორს ვრთავ. ზღვის ნაპირზე ერთი მდიდარი ერთ ღარიბს მისდევს, ვალები დამიბრუნეო.

– ჩამოვა პაპანდოპულო, და გადაგიხდი ვალებს! – უყვირის ღარიბი.

პაპანდოპულო, რა თქმა უნდა, ჩამოვა – გამეცინა როგორც იქნა.

ეჰ! წავედი, წავედი საჭმელი მოვამზადო. მომბეზრდა ეს სახლი. სულ ნგრევის ზონაში ვართ და აღარ დაგვანგრიეს. აშენებაზე სულ არავინ ფიქრობს.

“ბავშვს” ჩემი სახლი მოეწონა.

ძველი როა, ალბათ, იმიტომ.

“ბავშვი” იყო ჩემს სახლში. თანაც – ორჯერ.

თავხედი! ვის გაუბედა?!

კარს ვაღებ. დგას. ხელში ქრიზანთემით.

– ჩვენი სიზმრების თოვლისფერია, არა?! – უცინის თვალები.

რა ვქნა?! რა უნდა?! როგორ არ შემეტყოს, რომ აღშ... ფრთოვანებული ვარ? სუნთქვას და ფიქრს ვწყვეტ. ვიღაცაა – ნათელმხილველია. სიზმრებს კითხულობს და ფიქრებს რას უზამს. გრძნობებს, მით უმეტეს. მობრძანდით.

ორჯერვე ჩემს შვილს ეთამაშა. კარგად გაერთნენ. მე ვის ვახსოვდი საერთოდ. ორჯერვე თეატრის ბილეთები დატოვა. ერთხელ – “ზაფხულის ტყის სიზმრების”, მეორედ “გოდოს მოლოდინის”. სანამ გაქრებოდა, რაღაც გაუგებრობები მომაძახა.

ვთქვათ:

– შენ არაფერს არ გერჩი, მაგრამ მე ასე აღარ შემიძლია.

ან:

– რასაც მე და შენ ერთმანეთს ვეტყვით, იმას სხვა ვერავინ გაიგებს.

ან კიდე უარესი:

– შენი ლექსები გადამიწერე, ხვალისთვის…...

და ორიოდ წუთში:

– ოღონდ იცოდე, არ წავიკითხავ.

ეს პირველ მოსვლაზე. მეორეზე, ვთქვათ:

– თოვლი რომ მოვა, ჩვენს შადრევნებთან დაგელოდები.

ან:

– შენთან არც წვიმს და არც ქუხს და არც თოვს.

ან კიდევ უარესი:

– იცოდე, ეს ბილეთები ერთადერთი ეგზემპლარია, შენ გჩუქნი.

და ორიოდ წუთში:

– ისიც იცოდე, სპექტაკლებში არ ვმონაწილეობ.

გადასარევია. თოვლი ერთი წლის მერე ან მოვა ან არა, თანაც თურმე ჩემთან არ თოვს. რა თქმა უნდა, არაფერს მერჩის, იმიტომ რომ, ჩემს სპექტაკლებში არ მონაწილეობს, ჩემს ლექსებს არ კითხულობს და, საერთოდ, რასაც ჩვენ ერთმანეთს ვეუბნებით, ანუ არაფერს და ყველაფერს, მართლაც ვერავინ ვერ გაიგებს. არა, მე ხო გიჟი ვარ, ისიც გიჟია და ვინ რას გაიგებს, ჩვენზე უფრო გიჟების გარდა. ასეთები კი ერთი-ორი მეგულება.

ჩემმა შვილმა “ზაფხულის ტყის სიზმრებს” ხალისით უყურა. “გოდოს მოლოდინს” ვერ გაუძლო. სპექტაკლზე ჩაეძინა.

სიზმარი რომელიღაცა და ჩემი საყვარელი. ზღვაზე ვართ. შუაგულ ზღვაში მოცურავს ცისფრად განათებული სცენა-ტივი. “ბავშვი” ცნობილი დირიჟორია. ისედაც ღმერთივით ლამაზს, ფრაკი და ჩამოყრილი კულულები, ზღვისფერი თვალები და ნერვიულობით გადაფერმკრთალებული სახე შემაძრწუნებლად მიუწვდომელს ხდის. წვიმს, თქეშია. გალუმპული ორკესტრი რაღაცა ამაღლებულად ჰარმონიულს უკრავს, თითქმის ღვთაებრივს, მე კოჭებამდე მკაცრად მოხაზული კაბით, კაბის ქობამდე ჩაშლილი სველი, სწორი თმით არფასთან ვზივარ გარინდებული, თითებშემართული. თითები თრთიან, სიმები თრთიან, ნერვები თრთიან, ვკანკალებ მისი ერთი ნიშნის მოლოდინში. ველი ჩემს პარტიას და როცა ჯადოსნური ჯოხი ჩემს თავზე შეიმართება... ბლმბლრმ დავაბრახებ რაღაც საზარელ აკორდს და კმაყოფილი გადავდივარ გარინდებაში, რათა ცნობილი დირიჟორის რისხვის ქარიშხლის ჩათავებისას მელოდიასთან ჰარმონიაში ამოვიკვნესო.

– როგორც იქნა, დავიმსახურე, თქვენი ყურადღება. რა ხანია, მსურს გითხრათ... მე... თქვენ... და ღმერთი ერთმანეთში არ მერევით.

სიზმარი შემდეგი. არანაკლებ საყვარელი...

– დეეეე!

შვილმა გაიღვიძა.

მიცინის.

– დეე, პიტერ პენი ყელა პატარა გოგონაშთან მოფრინდება ხოლმე?

– ხოლმე კი, ხოლმე არა.

– დეე, ჩემთანა ხარ? – უხარია. – ჭამიკითხე რამე ჭინგი. მოდი, დიდი ჭინგი და-თვალ-ვალივეროთ?! კაი?

– მოდი, – ჩემს შვილთან მინდა ყოფნა. მომაშორეთ ვინმემ ეს “ბავშვი!” დიდი წიგნი “ფერწერის ისტორიის” დასურათებულ გამოცემას ჰქვია. იქ არაფერი მემუქრება. ხალისით ვიწყებთ.

– ეშ არიშ მადონა შვილით, – თავს მაწონებს შვილი.

– შვილით კი არა, ჩვილით – მის საყვარელ კრავებიან გადასაფარებელს ვუფენ მაგიდაზე და სუფრას ვუწყობ.

– ჰო, შვილით, – მიბეჯითებს. ნახე ეშ შურათი. იჩი რაშ გავშ. შენთან რო ჩნობილი მხატვარი დადიშ, ჰო, მშახიობი, მე მითხრა, მხატვარი ვარო? რო ბილეთები მოგვიტანა “შიჟმრებჟე”, აი ვირიშ, ყურებიანი ბიჯია რო იყო, მეფეჩ, დედოფალიჩ. ნანდუილ თეატრში რო ვიყავით. ადამიანებიანში...

ცალი თვალით წიგნში ვიჭყიტები. ბოტიჩელის “გაზაფხულია”.

– იქ რომ ფოთლებიანი ქუდები ეხურათ. გვირგვინი?! გვირგვინი ყვავილებშ აქვშ და დედოფლებშ. ყვავილებიშ გვირგვინიჩ არშებობშ. შენ რომ მითხარი, რითმა... რაა? ნიმფა, ჰოოო. იშეთ რითმაშ ჰო, ნუ, ნიმფაშ ხო გავშ ეშ ბიჭი? ნიმფა გოგოა? ადამიანია თუ არა? ნახე, ეშ შურათი ხო გავშ, შენთან რო დადიშ, იმ ჩნობილ მჭერალშ? მშახიობშ? მე მითხრა, მჭერალი ვარო. მივხვდი, ნიმფა კი არა, ღმერთი, აი, იშა... იშა... ბახუში. იმაშ გავშ.

ისევ ცალი თვალით ვიჭყიტები წიგნში. მხატვრის სავარაუდო ავტოპორტრეტია, “დიდი სანდრო ბოტიჩელი” ჰგავს “ბავშვს”, რა თქმა უნდა. მისი “ნორჩი მადონა კი ბავშვს, რომელიც უყვარს “ბავშვს”. იმ მეორე “ბავშვსაც” ჰგავს, რომელზეც მითხრეს ახლა ეს “ბავშვი” უყვარს “ბავშვსო”. სხვა “ბავშვებსაც” რომლებიც “ბავშვს” ალბათ არანაკლებად უყვარს...

– პოემას დავარქმევ “დონ-ჟუანს” და იგი დასცინებს ყველაფერს ამ ქვეყანაზე, ოღონდ ვშიშობ, ძალზე თავისუფალი აღმოჩნდება ჩვენი თავმდაბალი დროებისათვის... სწერდა ბაირონი თავის მეგობარს, პოემის პირველი ნაწილის მომთავრებისთანავე, – ყურში ჩამყვირა მოულოდნელად ჩართულმა თითქოსდაგამორთულმა რადიომ.

 

1 2
გვერდის მისამართი : ბიბლიოთეკა / პროზა / მიქელაძე მაკა / “ბავშვი” და შვილი