ჟორდანია ხათუნა

 

იმ ხმათა ექო

 

 

 

– საიდან იწყება სიცოცხლე?

– სიყვარულიდან!

– საიდან მოედინება სიყვარული?

– განა შეიძლება აიხსნას ღვთაებრივი გზნება? გონებას ვერ ძალუმს მისი ჩაწვდომა.

– მაშ სულს?

– სულს?! განა შეიძლება სულის სიცოცხლისაგან გამოყოფა?!

– სიცოცხლით ხომ ბალახიც ცოცხლობს, ხეც, ფრინველიც.

... – და ქვაც!

– და ქვაც?

– და მიწაც!

– და მიწაც?

– აქედან იწყება სიცოცხლე. . .

– აქვე მთავრდება!

– ხილული კი. . .

– უხილველი რაღაა ნეტავ? ან ნუთუ ბრმა ვარ? აზრით ვერ ვწვდები, თვალით ვერ ვხედავ, სულითაც ვერ ვგრძნობ. . .

– პატარა ყლორტო, ნუთუ მართლა ვერ გრძნობ მას? და ვერც იმ ჯანმაგარ ხეს ხედავ, რომლის ტოტებზედაც გამოსხმულხარ, ნუთუ ვერ წვდები აზრით მის ფესვებს, ვერც იმას, საიდან იღებს იგი საზრდოს? – როგორ იზრდება, მრავლდება, ნაყოფდება. . .

მიმოიხედე, მარტო შენა ხარ?! სიცოცხლისაგან დალოცვილო, სისხლი ძლიერია შენში და ჯანი, ენერგია, რომელსაც ფესვები გაწვდის, როგორი ფერხულია ირგვლივ, მზისა თუ მთვარის, დღისა თუ ღამის, მთლიანი სამყაროსი.

– სისხლი?. . . და ჯანი?. .

 

– მდინარე, დაუმშრალი, ასიათასწლოვანი და საუკუნოვანი.

– მდინარე სისხლის? – ან იქნებ კუპრის. . .

– და თუნდაც კუპრზე შენ ვერ ხედავ იმ თეთრ იალქანს?!

– . . . .

– სისხლში ავხორცი, უძღები, მასშია მეომარი და მკვლელი, მრუში, ხელმრუდი, გენია, ზაკვაცა და სათნოებაც, კეთილშობილებაცა და სასწაულიც. . . და სისხლიც ისეთივე მორევს წააგავს გემივით რომ დაფარფატებს ის თეთრი სამყარო, ოდესღაც რომ ჩამარცვლეს უდიადესი სიყვარულის შეგნებით. . . წყალობა არის შენთვის თუ წყევლა, ახლა რომ სუნთქავ?

– ჩემთვის წყალობა.

– სხვისთვის?

– სხვისთვისაც, მაგრამ არიან, ვისთვისაც წამებაა მთელი ცხოვრება. ზოგისთვის ტანჯვა, წყევლა და ცოდვა არის ადამისა დღესამომდე. უსაშველოა და მტანჯველი იმ შეგნებით ცხოვრება, რომ უნდა მოკვდე. . .

– შენ ჯერ ყლორტი ხარ, მოვა დრო, სალამურს გათლიან შენგან, ქარი ჩაგბერავს, ან სულთქმნა, რაზე იმღერებ?

– სიცოცხლეზე.

– კიდევ?

– სიყვარულზე. ჩემს ძლიერ ჯანმაგარ ხეზე ან მის ფესვებზე

– და კიდევ?

– იმ რწმენაზე, რომ ოდესმე ქარი ჩამბერავს, ამეიმღერებს, მათქმევინებს ამ ყოველივეს. . .

– განა შენ გაგაჩნია რაიმეს რწმენა?

– ალბათ.

– შეგიძლია მომითხრო რაიმე მიწასა, რწმენასა და ადამიანებზე?

– . . .

დიდი ხანია არ მიფიქრია რწმენაზე, აღარც ადამიანებზე.

მთელი ეს ზამთარი ისე გავლიე, ჩავილურსმნე საკუთარ თავში და გამიტაცა მარტოსულობამ.

 

მაგრამ აი, დგება ის დროც, როცა ამაზეც უნდა დაფიქრდე. . . მივყვები ამ დახლართულ აზრებს გონებრივ ლაბირინთებში და სულ უფრო მეკარგება გზა. ლაბირინთები სავსეა დეკორაციებითა და ხელოვნურობით. ვხედავ რომ აქ არ არის ჩემი ადგილი, რადგან მხოლოდ ვფიქრობ და ვერაფერს ვერ ვგრძნობ, იქნებ სჯობს გამოვიხურო კარი და გამოვბრუნდე, დავუბრუნდე დღევანდელობას, დავიფანტო ურთიერთობებში, სახეებში, ნივთებში, დავეკარგო საკუთარ თავს და გავხდე ყველასი. . . სწორედ ასეთი ორჭოფობის ჟამს, როცა ყველაზე უპრიანია აბსურდობაზე ფიქრი, ან თავდავიწყება, როცა ვხედავ, რომ არსაიდან არის საშველი და შეიძლება თვითმკვლელობაც კი ხსნად მომეჩვენოს. როგორც ობმოკიდებულ და ჩაბნელებულ ოთახში, ჭერის ჭუჭრუტანიდან მზის მკრთალი სხივი, ირგვლივ არსებულ მტვერს რომ აციალებს, ასევე ჩემივ გონების ყველაზე ბნელ ადგილას, მისუსტებული ინტუიცია მაძლევს ბიძგს და ბრმასავით მივყევარ, გაუცხოებული საკუთარი სულის წინაშე!

– რწმენისაგან განკურნებულნო, ხედვახსნილნო და ნათელმოსილნო, ეს თქვენ თუ უწყით სიცოცხლის ძალა, ისევ თქვენშივე არსებული სინათლის ძალა, გონებათა შეუცნობელ გზით წარმოსული.

ეს სხვა ხედვა განსაჭვრეტია, სიბნელე კი დასათრგუნავი. მხოლოდ ცოდნა განა აქ კმარა? რწმენა ხომ მაღვიძარა ყვავილივით ჩაწნულია სულში. მიულულავს თვალი მხილველი, მოელის ძალას, შერხევას თუ აღორძინებას და ასე ვნაღვლობ საკუთარი სულის პირისპირ ატუზული. . .

– რა პატარაა ჩემი ტერფი, იგი ვერ შეძლებს მთელი დედამიწის კუთხე-კუნჭულის დატკეპვნას. . . რა პატარაა ხედვა ჩემი, მას არ შეუძლია ღმერთის დანახვა, რა პატარაა გული ჩემი, იგი ვერ იტევს მთლიან სამყაროს სიყვარულს, ვერც სხვათა ტანჯვასა და ვაებას უთანაგრძნობს. რა პატარაა პეშვი ჩემი, მას არ შეუძლია ყველას დაპურება. ამ დროს მე ვგევარ მოვალეს, რომელსაც ვალის გადახდა არ შეუძლია. რა პატარაა ჩემი სული, რომელშიც ასე მცირეა რწმენა, არა სჩანს ღმერთი და მათთან ერთად დამხობილია როს სიყვარულიც. . .

ამ ცოტა ხნის წინ საოცარი ამბავი შემემთხვა. ჯერ იყო და დავტოვე ქალაქი და დასავლეთით დავადექი გზას. გავცდი მზესუმზირების ველს. უღელტეხილი გადავლახე და საღამოს პირზე სოფელში ჩავედი.

ფერისცვალება ახალი გადასული იყო. სოფლის დასაწყისთან სანამ მდინარის ხიდზე გადავიდოდი შევიცადე, გადმოვედი მანქანიდან და როგორც იქნა მიწას დავადგი ფეხი. ოდნავ შეთელილი და ფერშეცვლილი იყო მიწა.

ბალახი გადახუნებულიყო, ხეებზე კი მიტოვებული ბუდეები ჩანდა.

გაიხედავ და ირგვლივ მთებია. აქ ჩამოსული უკვე მის ტყვეობაში ხარ. მდინარის დინებით თუ გაიგნებ გზას ან გზის მიმართულებით. მთები კეტავენ მთელ სოფელს და მფარველობენ ჩემს წინაპართა ჯერაც ჩაუმქრალ კერას.

დანატრებული ვიყავი აქ ჩამოსვლას. მართალია, ქალაქში არის ჩემი სახლი და მყუდრო კუთხე, იქ გავიზარდე, მაგრამ სისხლი თუ ძალა, შიდამეურად აქეთკენ მიხმობს. აქ არის ჩემი ბავშვობის ზღაპარი, ჩიჩილაკებითა და ორყუნწულა ალუბლის წითელ-წითელ საყურეებით, ბატების ყიყინითა და აბრეშუმის ჭიის საოცრებებით. ძველებური ჭრაქითა და ფაიფურის ყულაბით.

მდინარიდან ამოყოლილი უჟმურისა და ღამურების ქვეყნის საიდუმლოებებით. აქ ქვაც სხვაგვარია და ხავსიც, ხმებიც კი, ყოველი შერხევა სიოს თუ ქარის, წვიმის ხმა თუ ბუხარში ცეცხლის ღაღანი, რაღაცას მაწვდის და თან მასწავლის.

თავდაპირველად თავად ვერ ვხვდები დრო ისე გადის და თუ უეცრად გადმოხეთქავს ჩემგან სათქმელი, ვხვდები რომ ეს მათი ხმებია ჩემში ჩაგუბებული.

– მოვა დრო და სალამურს გათლიან ჩემგან... როცა მოვხუცდები ქალაქიდან აქეთ წამოვალ მიწასთან ახლოს. ჭაში ჩაკიდულივით ვიქნები ამ ზვიადი მთების ძირში, ჩემს მბჟუტავ სიცოცხლეს კი ვარსკვლავებით გადმომხობილი ლურჯი ზეცა დაუწყებს ცქერას. მერე ალბათ სხვა რამეზე ვიფიქრებ. ეს იქნება ჟამი გარინდებისა და უსაშველოდ უსასრულოს მოლოდინი. იქნებ როდესმე ამოვხსნა კიდეც მიწის საიდუმლო.

... ეხლა კი მინდა სიცოცხლით დავტკბე.

აგერ ჩემს თვალწინ მინდორია გადახნული. ხნულში მარცვალი.

მარცვალში უფრო მეტი საიდუმლოა, ვიდრე ახლა ამ ჩემს ჭვრეტაში, ან ძიებაში. ჩემს მზერაშიც საიდუმლოა, მარცვლის საიდუმლო...

ერთი თქმულება მახსენდება ქვიშის მარცვალზე: იყო პატარა ქვიშის მარცვალი, რომელიც ტიროდა, რომ მხოლოდ მტვერი და უმნიშვნელო მინერალი იყო იმ უზარმაზარ უდაბნოეთში. გამოხდა ჟამი...

ქვიშის მარცვალი ულამაზეს ალმასად იქცა და საუკუნეების მანძილზე ამშვენებდა მეფეთა გვირგვინს. ანდამატის ეს თვისება გააჩნია ადამიანსაც, ბუნებისაგან წილნახვედრი. და შენც თუკი არა გსურს უდაბნოს ქვიშის მარცვალივით მზის გულზე ჭკნობა, ალმასად გადაქცევა გადაწყვიტე, რათა მიწყითი იყოს შენივე არსებობა. თუ როგორ?! აი, ეს კი გამოცანაა, რომელიც მარტოდმარტომ, თავად უნდა განახორციელო.

ბინდი ჩამოწვა, მეგონა მხრებზე მომეხურა საღამო. გავაგრძელე გზა. აი გზაჯვარედინიც გამოჩდა. შემდეგ სადრაძეების სამოსახლოც... აგერ მათიკომაც ჩაიარა, ვერ მიცნო. აი წისქვილი, პატარა ღელეც. ჩემი მაგნოლიაც გამოჩნდა. რა უცნაური გრძნობაა, ერთდროულად, გული მტკივა და მიხარია კიდეც.

ჩემი ბოლო ჩამოსვლის შემდეგ, სახლში არაფერი არ შეცვლილა. ფანჯრები დავაღე და ოთახები გავანიავე. სულ მალე ნათურის შუქზე მწერები და ფარვანები დაბზრიალდნენ, გარეთ ღამურებმაც გაინავარდეს.

– მასპინძელო! დაიძახა ვიღაცამ და გამეღიმა, მეზობლებს უჩვეულოდ ეჩვენათ ჩემს სახლში ანთებული შუქი.

– რომელი ხარ ?...

– თათუ ვარ, თათუ, მომაძახა და მივხვდი ხმაზე მიცნო. . . ჩამოხვედი როგორც იქნა?

– თქვა და სანამ ჭიშკრამდე მივიდოდი, თვითონ შემომეგება ეზოში ხელებგაშლილი.

ამას რას მოვესწარი. ახლავე მთელ სოფელს შევყრი, მაგრამ გაიგებენ უჩემოდაც. ხელები ჩაიქნია და ისევ გადამეხვია, – ასე გადაკარგვა შეიძლება?

მართლაც მთელი სოფელი მოგროვდა ჩემს ეზოში.

ონორა, მართა და სოფიკო, ფათუშია და ვინ აღარ. ქალებს კაცები მოსდევდნენ და აივსო ეზო ჟრიამულითა და მხიარულებით.

– როგორ დამშვენებულხარ, ასე უნდა გადაკარგვა? მთელი სამი წელი გავიდა, ვინ მიხედავს ამ სახლ-კარს თქვენს მეტი. გამოკეტეთ და წახვედით, აღარც შენი ძმა ჩამოვიდა, ეს არის საქმე? – სიყვარულით მსაყვედურობდნენ.

აქაურობის გაყიდვა არც იფიქროთ, გადაბრუნდება კიდეც ბაბუათქვენი მიწაში – მითხრა ძია გურიმ. მოხუცებულა. ჭაღარა მოსძალვია თმაში. მხრებშიც მოხრილა. გადის დრო.

ისევ «გალიფე» შარვალი და თხელი პიჯაკი ეცვა, როგორც, ადრე უყვარდა ჩაცმა და სიარული.

– აცადე კაცო, ძლივს ჩამოვიდა ქალი და ამის თქმა გაგონილა? მიახალა ცოლმა.

გამეღიმა, – დაწყნარდით-მეთქი დავამშვიდე. არც გაყიდვას ვაპირებ და არც ჩამოუსვლელობას. მიჭირდა მოსვლა, დიდედა რომ აღარ დამხვდებოდა. . .

– უნდა ჩამოხვიდე, შვილო, აბა როგორ, ჩვენ კი არ ვაკლებთ ყურადღებას თქვენეულ ფუძეს, მაგრამ თქვენი ხელი სჭირდება ოჯახს.

სანამ ერთმანეთს მოვიკითხავდით სასწრაფოდ ზემოთ ოდაში სუფრა გაშალეს. ვის ყველი მოჰქონდა, ვის თევზი, ვის მსხალი და ბროწეული. გვიანობამდე ვსაუბრობდით. უამრავი ახალი ამბავი დამხვდა სოფელში.

ფათუშიას ბიჭი, ნიკალა ახლახანს დაქორწინებულა. არადა სულ ყმაწვილი მახსოვს. სოფო ინსტიტუტში სწავლობსო და ხუთი წლით გაფრენილა სახლიდან. საწყალი მირიანი გარდაცვლილა, მეწყინა. მირიანი სათამაშო აკვნებს და მოვარჯიშე ჯამბაზებს მიკეთებდა, ხისაგან. სოფელში ახალი უნივერმაღი აუშენებიათ და რა აღარა, უამრავი ახალი ამბავი...

მარტო როგორ დარჩები, არ შეგეშინდეს. ეს ღამე ჩვენთან გაათენე, ნუ მოგერიდება. – შემომთავაზა ონორამ.

ვიუარე. ძლივს აქ ჩამოვედი და ისევ ხომ არ მივატოვებდი სახლს. ჩემი სტუმრები წავიდნენ და მარტო დავრჩი. როგორ მომნატრებია აქაურობა. ზღაპრულად მახსენდება ეს მხარე.

ეზო. ჩემთვის ყოველთვის იდუმალი იყო ეს სახლი. მახსოვს ერთხელ ღამურა შემოფრინდა. როგორ შემეშინდა მაშინ. აი, საძინებელი ოთახის, ფანჯარაც. ყოველთვის მომწონდა აქედან ჩამავალი მზის ცქერა. ამ ოთახში უზარმაზარი სარკეებიანი კარადა დგას, გვერდით კედლიდან გრძელი ჭრელი ნოხი, ჭერიდან იატაკამდე ეშვება.

ეს ალბათ დიდედას მზითებია. აი ულამაზესი ფაიფურის ყულაბაც. ფართო, რიკულებიანი კაკლის ხის საწოლი. სარკმლიდან ყოველთვის გავცქეროდი შებინდების მოახლოებას. ო, რა ლამაზად ეშვება ღამე. მუქად შეიფერებოდა შორეული მთის კალთა. მერე ეს სიმუქე ცისა და მიწის ზღვარს წაშლიდა სილურჯე ბლანტი საღებავივით ჩამოადნებოდა ქლიავის ხეს.

მთვარეც ნელ-ნელა გამოძვრებოდა მუქი ღრუბლებიდან და მისი ციალი ღადარივით დაღვივდებდა მომსხო ქლიავებს და ნაყოფი კატის თვალებივით ანათებდა.

მიძინებული ბალახიდან მომესმა აბეზარა ჭრიჭინობელას ხმა. მიკვირს ხოლმე, როგორ გულსავსეა ეს ქვეყანა და როგორ შეიძლება ადამიანმა ამ სამყაროში მარტო იგრძნოს თავი.

ისიც გავიხსენე ციცინათელებს რომ ვაგროვებდი შუშის ქილაში, მერე ჩაბნელებულ ოთახში შევდიოდი და ვუმზერდი თუ როგორ კიაფობდა ათობით ციცინათელა.

ერთხელ მე და დიდედა ვიდექით სარკმელთან და ასევე ცის ბლანტ სიმშვიდეს გავცქეროდით . . .

ვკითხე:

– ნეტავ რა არის ამ ღრუბლებს იქით?

– ცა

– ცის იქით?

– ცის იქით ღმერთი.

– ღმერთი რა არის?

– ამქვეყნად ღმერთი ყველაზე კეთილი მოხუცია. ღმერთი ისაა ვინც შენ სიცოცხლე მოგცა, ვინც ყვავილებს ზრდის, ვისაც წვიმა მოჰყავს. ციცინათელებიც მისი შექმნილია.

– ... და ღამურებიც?

– დიახ, ღამურებიც, რასაც კი ხედავ. . .

ავიხედე ზემოთ და წარმოვიდგინე თმა და წვერღრუბლიანი მოხუცი, კეთილი, ღიმილიანი და ვერაფრით ვერ მივხვდი რად უნდოდა ღამურების შექმნა.

ამ სახლის თავისებური, მაგრამ ახლობელი საკმევლისმაგვარი სუნი თავბრუს მახვევდა. იმ ღამით ძალიან გვიან ჩამეძინა. დილით, თვალები რომ გავახილე ადრეული შემოდგომის მზე ეზოს წითლად მოსდგომოდა. გარშემო კი დილის სუსხი იდგა.

ვიღაცას მოესწრო ჩემთან შემოვლა. მაგიდაზე მდგარ ლარნაკში ცვარდაკრული მინდვრის ყვავილები ეწყო. იქვე ქოთნით ახალთახალი ნაწველი, სურნელოვანი რძე იდგა.

ვისაუზმე და შემოვიარე ეზოს კუთხე-კუნჭული.

მარანი, აქვე იდო ურმის ცალი ბორბალი, მუხის დიდი კასრი, სახლის გვერდით მომცრო სამზადისში ძველი კერიაა. გამჭვარტლული და სულ მთლად ჩაშავებული. სქელი შავი ჯაჭვითა და ზედ დაკიდებული კარდალათი. ღვინის ამოსაღები, პაპის ხელით ნათალი ხაპი, ჭოკი და სხვადასხვა ზომის საბერტყელები. დაწნული გიდელი და სხვა ათასი წვრილმანი.

შემდეგ მთისკენ შევყევი ფერდობს. იქ ზემოთ პატარა ეკლესია დგას, გვერდით კი სოფლის სასაფლაოა, წინაპართა საფლავებით. ირგვლივ დაბალი ბუჩქნარი იყო ალუბლისა და მოცხარის.

ქვებს და სველ, ნაჟონ ბალახებზე ფეხი მისრიალებდა. ეკლესიას მიუახლოვდი და შიგ შევაფარე თავი. შორს დაიქუხა...

ეკლესიაში სახურავიდან და ჩამომტვრეული კედლებიდან წვიმა ატანდა. ძირი მოფენილი იყო ფხვიერი მასით. ჩამოცვენილი ქვები ალაგ-ალაგ სახეებს თხზავდნენ და ქანდაკებებს დამსგავსებოდნენ. ფრესკებზე ნესტი ჟონავდა. სახეები აღარც კი ჩანდა.

თავი მიტოვებულ სამაროვანში მეგონა, მხოლოდ მზის სხივი რომ აღწევდა და დღის ნათელი. მაგრამ ეს არ იყო მხოლოდ მოკვდავთა სალოცავი. ღვთის სახლი იყო იგი, ასე მიტოვებული და ზურგშექცეული.

გამახსენდა ძველი ქართული ზრაპარი. მოხუცი მამა რომ ავალებს თავის სამ შვილს, წადი შემოიარეთ ქვეყანა, ისწავლეთ, იშრომეთ და ვინც სამი წლის თავზე Yყველაზე სრულყოფილ საჩუქარს მომიტანს, იმას დაუტოვებ მთელ ჩემს მონაგარსო.

წავიდნენ ძმები, იარეს, იარეს და სამი წლის შემდეგ კვლავ მშობლიურ სახლში დაბრუნდნენ.

უფროსმა შვილმა ისეთი სუფრა მოიტანა თავისით რომ იშლებოდა ათასნაირი ნუგბარით.

შუათანამ გალიაში ჩასმული ხელთნაკეთი ფრინველი მოიყვანა, რომელიც გალობდა და ფრთებს აშრიალებდა ისე, ბუნებრივისგან რომ ვერ განასხვავებდით.

უმცროსმა შვილმა მხოლოდ ერთადერთი სანთელი მოიტანა და ქოხში დაანთო. მოხუცი უმზერდა როგორ ელვარებდა ალი და იწვოდა სანთელი, ისევე როგორც სხეულში სული. . .

პირველმა შვილმა მოუტანა მატერია, რომელიც დახვავებულად ბევრი და ხელმისაწვდომი იყო ირგვლივ.

მეორემ ხელოვნება, რომელიც ქვეყნად მრავალს ხელეწიფებოდა.

მესამე შვილმა კი ნათელი, სულის რწმენა და საგზალი, რომელიც ასე ძლიერ სჭირდებოდა მოხუცის განვლილ სიცოცხლის გზას, დასასრულს რომ უახლოვდებოდა.

მამას კი დასატოვებელი არა ჰქონდარა რა.

ყველა შვილმა მიიღო მამისაგან სიმდიდრე როგორც შეეძლოთ ისე და ყველა იპოვნიდა ამიერიდან იმას, რასაც ეძიებდა.

აქაც ალბათ ასეა. ირგვლივ მშრომელი ხალხი ცხოვრობს, ბევრი ხელოვანიცაა, მაგრამ ეს ეკლესიაც ელის შველას, ვინც მას აღადგენს, მოუტანს სანთელს, დაანთებს და მიძინებულ რწმენას გააღვიძებს.

გამოიდარა და სასაფლაოსკენ გამოვეშურე. ირგვლივ სულ ნაცნობი გვარებია. აი ჩემი დიდედას, ბაბუის და მათი მშობლების საფლავებიც. დამთრგუნველია ცხოვრება. სასტიკი. როგორ შეიძლება ადამიანმა თავი ბედნიერად იგრძნო, იმ ორ ციფრს შორის – დაბადება და სიკვდილი რომ ჰქვია, მითუმეტეს თუ მართლაც ურწმუნო ხარ.

გამაზრიალა სუსხისაგან და უსიამო ფიქრისგან, ჩემს თვალწინ გულყვითელა ყვავილიდან პეპელა ამოფრინდა და სხვა მხარეს გადაფარფატდა. ამ პეპლებს ვგავართ და ასევე ხანმოკლეა ჩვენი ცხოვრებაც. საშინელებაა, მაგრამ აქ, სხვაგვარად ფიქრი არ შეიძლება.

უეცრად ქალის ტირილი შემომესმა. გავიხედე და ძლივს ვიცანი, პაშა, მოხუცი პაშა, კიდევ უფრო რომ მოხრილა, წელში და მერამდენე წელია თავის ერთადერთ შვილს ასე მოთქმით დასტირის. ცოტა ხნის მერე რაღაცას ლაპარაკობდა თავისთვის. თან საფლავს ბალახისაგან ასუფთავებდა. როცა შემამჩნია ერთი კი გამომხედა, მაგრამ ვერ მიცნო, ამიტომაც დამაკვირდა.

 როდესაც საქმიანობა მოათავა, თავზე შავი თავსაფარი წაიკრა და ჩემსკენ გამოემართა. ჩემიანების საფლავთან რომ დამინახა, მიხვდა ვინც ვიყავი და მომესალმა. მოხუცს ვერც სამხიარულოსა და მოსაკითხავს ვერაფერს ვეტყოდი. უადგილო იყო. ცოტა ხნით ვდუმდით. შემდეგ კი ჩემი მოსაზრება ვთქვი: ასეთი მოუვლელი ეკლესია რომ არ ეკადრებოდა ჩვენს სოფელს.

– ადრე აქ არა მარტო ეკლესია, მონასტერიც იყო, მითხრა მოხუცმა. სოფლად მაშინ სინათლე არ იყო გაყვანილი.

დღისით მზე იყო ხალხის ნათურა და ღამით ჭრაქი თუ მთვარე. სოფელს არ ჰქონდა არც საათი, მამლის ყივილით იგებდნენ გათენებას და მზის მოძრაობით ადგენდნენ დროს.

სწორედ იმ ხანებში სოფლის ეკლესიის გვერდით, მომცრო სამონასტრო საკანში ცხოვრობდა ბერი ილარიონი. ხალხს ჰქონდა რწმენა და სიყვარული თავისი რჯულისა. სამრეკლო კი რეკავდა მიზნად და ნუგეშად მათდა.

მაგრამ მოვიდა გადამთიელი ბოროტი ხალხი. Aჩადგა სოფელში და აუკრძალეს ბერს მომსახურება. დადუმდა სამრეკლო, სოფელში შიშმა დაისადგურა. რადგან მხოლოდ ილარიონს ჰქონდა მაშინ საათი, გადაწყვიტა: ხალხისთვის სიკეთეს გავაკეთებ, და ზარების რეკვით ჟამის დადგომას ვაუწყებო.

ისევ ახმაურდა ეკლესიის ზარი. ყოველ საათს რეკვადა ზარს ბერი, საათის მინიშნებით.

არნახული ბოროტება მოხდა მაშინ სოფელში, ისეთი ძველად ურჯულოები რომ სჩადიოდნენ შემოსევებისას, რაც ხალხმა გადმოცემით იცოდა. მრევლისთვის ამ მსახურების გამო ბერი აწამეს, კონდახის ცემით მოკლეს იგი და ხევში გადააგდეს.

სოფელი დაიზაფრა. მაგრამ ხმის ამომღები და გამკითხავი არავინ იყო.

მხოლოდ მაშინ, როცა უკვე ხალხი არსაიდან ელოდა შველას, ერთ დილას ზარების რეკვამ შეძრა სოფელი. ხალხი ტოვებდა კერას, გარბოდა გარეთ, რათა ეხილა სასწაული, ვინ უნდა ყოფილიყო გმირი, რომელიც ამას გაბედავდა?!

– მერე? მერე? ვინ იყო იგი? ვკითხე სულსწრაფად.

– არავინ შვილო, მითხრა მოხუცმა, იმ დღიდან თავისით რეკავდა სოფელში ზარი...

– თავისით?

– დიახ თავისით... ვინ იცის რაზე მოსთქვამდა ზარი. კაცთა შორის გაუტანლობაზე თუ ადამიანებს შორის სიყვარულზე, რომელმაც ზღვარი არ იცის.

სიკეთის სასწაულებრივ მადლიზა თუ ბოროტების უსულგულო, მსახვრელ ძალაზე. მამის რჯულის მიმტევებელ მრევლზე თუ იმ იმედზე, რომ ბოროტს ყოველთვის კეთილი სძლევს.

მოთმინებასა და რწმენაზე, თუ დასტიროდა თავის შვილებს, ან იქნებ გმირებს მოუხმობდა... ვინ იცის...

მოხუცებს სჯერავთ სასწაულების – გავიფიქრე. ალბათ მიმიხვდა ამ უნდობლობას მოხუცი, რადგან ასე დაამთავრა მონაყოლი:

– ჩემი ყურით მაქვს მოსმენილი და ამ თვალებით დანახული ყველაფერიო.

სასაფლაოდან რომ წამოვედით, მისივე თხოვნით პაშა დეიდასთან შევიარე სტუმრად, ვისხედით და ვსაუბრობდით, მაგიდაზე კი ძველისძველი სამოვარი თუხთუხებდა.

სახლში მოგვიანებით დავბრუნდი. ის ღამე თეთრად გავათენე. მამალმა იყივლა. ნელ-ნელა ზეცასაც აღმოხდა ნანათი.

წამოვდექი და მაგიდასთან ჭრაჭუნა სკამზე ჩამოვჯექი.

მაგიდაზე ლარნაკში დილანდელი მინდვრის ყვავილები ეწყო, გავიღიმე და ფანჯრიდან რძეშერეულ ალიონს გავხედე...

უცბად ძალიან ჩუმად და ყრუდ, თითქოს შორეული ზანზალაკების ხმაურიაო, ყურთან სულ ახლოს ზარების რეკვა ჩამესმა, გარინდებული ვუსმენდი თვალდახუჭული, მეშინოდა თვალის გახელის, არ მინდოდა ხმათა განდევნა, და როცა დიდხანს გაგრძელდა იგი წკრიალთ მატებით, წამოვდექი, ახლა უკვე გუგუნებდა ძალით ძლიერით და მთელი სახლი, მიწა თუ ზეცა ხმათა ფერხულში მოექცა...

და აი ახლაც, ყურთან სულ ახლოს ისმის ზარის წკრიალი, უფრო და უფრო რომ ემატება ხმა.

გესმით? თქვენ, გესმით?

– ვინ იცის რაზე მოსთქვამს ზარი.

. . .

მიმოვიხედე და ყური მივუგდე იდუმალ ხმას. რომელმაც ყოველივე ეს მათქმევინა.

– პასუხის გამცემი არავინ იყო!..

 

 

გვერდის მისამართი : ბიბლიოთეკა / პროზა / ჟორდანია ხათუნა / იმ ხმათა ექო