ჟორდანია ხათუნა

 

კერპი

 

 

 

 

როდის დასახლდა ხალხი აქ, არავის ახსოვს, არც იმ ძალადაკარგულ კერპს, კერპი რომ გამოჩნდა, ის ქალაქი უკვე არსებობდა. ნამდვილ სამოთხეს ჰგავდა იქაურობა.

მართალია, ქალაქს დრო შიგადაშიგ სახეს უცვლიდა, მაგრამ თავისი ოდინდელი არილი მაინც შერჩენოდა.

თუ რატომ დასჭირდა ხალხს მისი აქ დადგმა, ამაზე თვით კერპიც ვერ გასცემდა ვერავის პასუხს. მომაღლო ადგილას იდგა იგი და ზემოდან გადმოჰყურებდა ირგვლივ ყოველივეს.

სხვადასხვა მინერალი შეკრიბეს, შეაერთეს, შეაკოწიწეს და მისცეს სახის ფორმა, შემდეგ, გამოქვაბულში, სადაც ვულკანი ჩამქრალიყო, კარგად გამოწვეს. გულის მაგივრად ერთი მოზრდილი ქვაც კი ჩაუდეს ოდნავ დაწინწკლული. იმ დღის მერე, რაც ეს კერპი მომაღლო ადგილზე დადგეს, თვალგახელილი მისჩერებია დღე-ღამის სახეცვლასა და დროის თვალთმაქცობას. მრავალმა წყალმა გადაუარა თავზე და წვიმამაც მრავალჯერ ჩამორეცხა. ხანაც მზე გაახურებდა და ძალუმად აჭერდა თავის ძლიერ თითებს, იდგა და იტანდა ყველაფერს, რადგან კერპი იყო და ასე უნდა მდგარიყო. სულ პირველად, კერპი ხვდებოდა თავის დანიშნულებას, მერე მოვლა-პატრონობა რომ დაუწყეს, ფერხული და ტოზიკნობა, ცოტა არ იყოს გაზვიადდა.

ის კი არა-და უამრავ რამეს სთხოვდნენ და მსხვერპლსაც სწირავდნენ. პირველი სისხლი რომ დაიღვარა მის თვალწინ, ქვის გული სრულებით არ შეტოკებია. ცოტა არ იყოს ღირსეულადაც კი მიიღო დაღვრილი სითხე, გაითავისა, დიდხანს კვებავდა მის შიგანს მისთვის დანთხეული ცოცხალი სითხე, ის კი, მრისხანედ იდგა თავის ადგილას და, ერთადერთს რასაც აკეთებდა, ქვეყანას დაქცევისაგან თუ იცავდა. ასე ეგონა, ცა მხრებით მიჭირავსო და ამ ხალხს უკიდეგანო სივრცე წარღვნამ თავზე რომ არ ჩამოაქციოს, უნდა დავიცვაო. ეს იყო მისი მოვალეობა, თუმცა, მის მეტოქედ, მოპირდაპირე მხარეს უზარმაზარი მთა აღმართულიყო. შემოდგომაზე თოვლით დაითრვილებოდა და მაისის თვემდე თეთრად ქათქათებდა მისი მაღალი ქუდი. არა, ამ მთას არ ეჭირა მხრებით ეს ქვეყანა, მას ისე არ სცემდა ხალხი თაყვანს, როგორც კერპს.

ჟამი-ჟამ კერპი იმასაც ამჩნევდა, თუ როგორ შეუყვებოდა აღმართს მთის წვერისაკენ თითო-ოროლა ადამიანი. მართალია, ვერც ერთმა ვერ შესძლო წვერზე დაედგა ფეხი, მაგრამ ხომ ხედავდა კერპი როგორ ითელებოდა მისი ზურგი ადამიანის ფეხისაგან, ამ მთაზე უფრო ძლიერი იყო მათი სურვილი.

კერპმა არ იცოდა სიბრალული. იგი მსხვერპლს მოითხოვდა და მხოლოდ. იგი არ სვამდა ადამიანებივით, არ ჭამდა და არ იმოსებოდა, მაგრამ თავისი წილი მაინც სჭირდებოდა. მსხვერპლი უნდა შეეწირათ, რათა გავეშებული ვულკანისაგან, თავსხმა წვიმებისაგან და გვალვისაგან დაეცვა ხალხი. ის კი არა და პირველ მოსავალს მას მიუტანდნენ და კერპს ბარაქას სთხოვდნენ. ადრე მსახურებიც კი ჰყავდა მიჩენილი და ისინი ასრულებდნენ მის გამოუხატველ, მაგრამ მბრძანებლურ ნებას.

თავისი კანონებიც კი ჰქონდა კერპს. ეს კანონები მასზე იეროგლიფებით გამოესახათ. შემდეგ დრო-ჟამმა გადარეცხა, მაგრამ კერპი მაინც არ იხრიდა ქედს დროის წინაშე. უწინ, როცა უფრო ზვიადი და ყოყოჩი იყო მზეს ადრიდა თავს, მზე აღმოსავლეთიდან ამოდიოდა, მთების ჩრდილს დააფენდა ბარს, ნელ-ნელა გაგორდებოდა და ბოლოს სადღაც ჩაესვენებოდა. სად? – ეს კერპმაც კი არ იცოდა. ალბათ მთვარეს უთმობდა სარბიელს. მთვარე მოსწონდა კერპს.

მის მესაიდუმლედ მიაჩნდა მარადიული გარინდებისა და ფიქრის ჟამს.

იდგა და სჭვრეტდა მის მკრთალ ნათებას, თუმცა მის საიდუმლოს ვერ სწვდებოდა. რაღაც დიდი რამ იყო მასზე დამოკიდებული, ამას კი გრძნობდა. აკი ხალხიც მას აღმერთებდა. ცაზე ის იყო, დედამიწაზე – კერპი! მთავრესაც შეეძლო გარინდება და თავისთვის ფიქრი. ფლობდა საკუთარ მეს. მზეს კი არ ჰგავდა, მრავლად რომ უნაწილებდა თავის არსებულ ნათელ სიცოცხლეს. ხანდახან ისე სასტიკად დააცხუნებდა კერპს, რომ გასკდომამდე გაახურებდა.

ლამაზად კი ააბრჭყვიალებდა მის ზედაპირს. მაგრამ აუტანელი სიცხე ქვის გულს უთანგავდა. მის გარდა ირგვლივ ყველას უყვარდა მზე და ყველა მას ელოდა, ერთადერთ დამცველად ვეებერთელა ქედი ჰყავდა მის მოპირდაპირედ, ზვიადად რომ გაწოლილიყო, მზის მხურვალების ჟამს ჩრდილსა და სიგრილეს მოუვლენდა. ეს მთაც კი მე მსახურებსო, სიამაყით ფიქრობდა კერპი, თან მისი მადლიერიც იყო. ასე იდგნენ ორთავე ერთმანეთის პირდაპირ და მდუმარედ სჭვრეტდნენ სამყაროსა და დროის ცვალებადობას. ირგვლივ მათ გარდა ყველაფერი იცვლებოდა. პირველად, სულ ადრე, კერპი ხელგაშლილიც კი იყო, ეს მანამდე, სანამ დაივიწყებდნენ.

მოვიდოდა მწყემსი მაკინტლობის ჟამს და ცხვრის სიმრავლეს შესთხოვდა თავის ფარეხში, – ნამეტს და გამრავლებას. თან სალამურს აუკვნესებდა, მოზრდილ ცხვარსაც დაუკლავდა, – ნამეტი გქონდესო! – იტყოდა მადლიერი კერპი და მართლაც მრავლდებოდა ფარა. მრავლდებოდა და ხედავდა, თუ როგორ ეფინებოდა მათი სიმრავლე ფერდობებს, მოვიდოდა ხელმოცარული კაცი და ხელის გამართვას სთხოვდა კერპს. უკანასკნელ ლუკმას გაიმეტებდა, უკანასკნელ წვეთს მიაპკურებდა ღვინისას და მომავალი წლის უხვბარაქიანობას შესთხოვდა, მოდიოდნენ ხოლმე წყვილები, ქალ-ვაჟნი, ყვავილთა თაიგულით შეამკობდნენ კერპს, სიმღერებს უმღერებდნენ და გამოგაზაფხულებულზე ცეკვა-თამაშს გამართავდნენ მის გარშემო, შემდეგ კი უღლდებოდნენ და მრავლდებოდნენ. ეს ყოველივე კერპის დამსახურება იყო, მოვიდოდა ავიშვიშებული დედაკაცი და მოჰყვებოდა მის წინ ხვეწნა-მუდარას, რაღაცას ეაჯებოდა. თუმცა მისი ხვეწნის არაფერი ესმოდა კერპს, მაგრამ სხვა რა გზა ჰქონდა, უნდა მოესმინა. მასაც უსრულებდა სურვილს.

განა ძნელი შესასრულებელი იყო?! ამაზე იოლი საქმე თუ რამ იყო ამქვეყნად, არ ეგონა კერპს. ისინი მაინც შრომობდნენ და ცხოვრობდნენ, იცინოდნენ და ტიროდნენ, ხარობდნენ, მწუხარობდნენ. მოვლენა მოვლენას ცვლიდა, ხან კარგი ხდებოდა მათ თავს და ხანაც ცუდი. ხან ლხინი იყო, ხან ჭირი. სრავდნენ კიდეც ერთმანეთს. შემდეგ ცალ-ცალკე მიდიოდნენ და კერპის წინაშე ათასნაირ თავის გასამართლებელს ეძებდნენ. ცალ-ცალკე ორივე მხარე მართალი იყო, კერპს კი არაფრის შეცვლა არ შეეძლო.

მას ეს ქვეყნიერება ეჭირა მხრებით და ესეც საკმარისიაო, – ფიქრობდა. მხოლოდ ერთი ხვლიკი ვერ მოემადლიერებინა კერპს, ხვლიკი ყოველდღე ამოძვრებოდა მის სიპ ტანზე, მისსივე იერფერს მიიღებდა და მზეზე განცხრომით თბებოდა. სწყევლიდა კერპი მის ჯიშსა და ნაშიერს, მაგრამ ხვლიკი ამას აინუშად არ აგდებდა, მიწის ღრმულიდან გამოძვრებოდა, შეაცურდებოდა კერპს და თვალებს მინაბავდა.

ისიც რაღაც მარადიულობის მაგვარზე თუ ფიქრობდა ამ დროს. არა, მაგოდენს რას მოიფიქრებდა, დიდი ქარაფშუტა ვინმე იყო და წუთიერებით ცხოვრობდა, მარადიულობა მხოლოდ კერპის ჩაფიქრებული იყო. მას ისიც მხრებით უნდა სჭეროდა. ადრე დიდი დაკვირვებით შესცქეროდა ხალხის ცხოვრებას.

ცალკეულ ოჯახებსაც და პიროვნებებსაც. მერე თანდათან მობეზრდა, რადგან მიხვდა, მათში ერთი და იგივე მარცვალი იდო. მოვლენებიც ერთგვაროვნად ვითარდებოდა და საოცრად ჰგავდა ერთმანეთს ყოველივე. ქორწინდებოდნენ, მრავლდებოდნენ, იბრძოდნენ, ზოგი ხევში კვდებოდა, ზოგი ქოხში, ზოგი ნადირობის დროს, ზოგი სამწყემსურში, გარკვეული ხანი უნდა ეცქირა მათთვის, მათი სიხარულიც უნდა მიეღო და ჭირიც, სურვილები შეესრულებინა. შემდეგ სამუდამოდ უჩინარდებოდნენ. სურათი სურათს ცვლიდა, სახე სახეს, მოვლენები ერთმანეთში ირეოდა, შეუცვლელი მხოლოდ მთა იყო. დანარჩენი ყოველივე მდინარესავით მიედინებოდა.

მარად მოძრავი იყო ეს სამყარო – მაინც სად მიდის ხალხი ან ეს მდინარე რად არის ასე მოუქცევადი, – უკვირდა კერპს.

მდიდრები ღატაკდებოდნენ, ღატაკები მდიდრდებოდნენ, ქვეყანა იცვლებოდა, სიცოცხლე გრძელდებოდა, რას უნდა ნიშნავდეს ეს? – სულ უფრო და უფრო უკვირდა კერპს, რა არის ის, ასე რომ უცვლის სახეს მათ სიცოცხლეს? ხანდახან რომ ღვრიდნენ მსხვერპლშეწირვის დროს მის ფერხთ წინაშე, რა არის ეს? – ღრუბელივით იწოვდა ხოლმე მის წინ დანრთხეულ სითხეს. მაგრამ ვერაფერი გაეგო, – ეს ყოველივე წარმავალია, ის კი მუდამჟამს არსებობს როგორც მე, როგორც ეს მთა, როგორც მზე და დედაუფალი მთვარე, როცა იქნება ხომ გავარკვევ, როცა იქნება ამასაც ხომ ექნება დასასრული. ახლა ამ ცას ასე ნებავს და ამ მიწასაც. ამ მიწაზე მიდგას ფეხი და მხრებით მიჭირავს ზეცა, სულ ასე უნდა ვუცქირო ამა ქვეყნის სახესხვაობას, – იმშვიდებდა თავს.

მაინც რა მარტივი და ერთგვაროვანი სანახაობა იყო, ადამიანებს ეგონათ, რომ ყოველივე განუმეორებელი იყო, რადგან საკუთარ გაუთვითცნობიერებელ მეს ატარებდნენ, თავიანთ აღქმულსა და აღუქმელ სამყაროს. როგორი ძლიერები და ამავე დროს როგორი უსუსურები იყვნენ ისინი, როგორი ლმობიერები და როგორი სასტიკები, როგორი კეთილები და როგორი ბოროტები ერთდროულად. უცნაურია! – ჰკვირობდა მათი შემხედვარე. შემდეგ შეეჩვია, აღარაფერი აკვირვებდა.

ირგვლივ ყოველივე ზოგადი გახდა, მათ ყოველდღიურ ცხოვრებას ზოგადად აღიქვამდა. ერთი მოვლენა შინაარსს ჰკარგავდა, უსასრულობაში ინთქმებოდა და მრავალსახოვან სიმრავლეში ირეოდა. ინტერსი დაეკარგა ყველაფერს, კერპი სულ მთლად განმარტოვდა და ჩაიკეტა თავის არსებაში, უკუშეაქცია მზერა სამყაროს. – მე უნდა ვიდგე სიკეთესა და ბოროტების ზე!

მე უნდა ვიდგე სიცოცხლესა და სიკვდილს ზე!

მე უნდა ვიდგე სახემრავლობასა და ერთსა ზე!

მე უნდა ვიდგე ყოველივეს ზე!

მე არ უნდა მაღელვებდეს არანაირი საიდუმლო, არც ცის, არც მიწის.

მე ვხედავ მათ კანონს და ვიცი რომ ასეა!

მე უნდა ვიდგე რეალურსა და არარეალურს ზე,

მე ვარ მე !!!

– ხი, ხი, ხი, – პირველად თავისი არსებობის მანძილზე ჩაიხითხითა კერპმა.

გაახსენდა ყველა წარმავალი მოვლენა, გაიხსენა ყველა სახე თუ ხვეწნა-მუდარა.

– აი, მოვიდა კაცი სოფლად, სიკეთე ქნა, ხიდი, წისქვილი, სახლი ააშენა, მოიმკა ამ ცხოვრების ნაყოფი და . . . წავიდა.

– აი, მოვიდა კაცი, ბოროტება ქნა, ხიდი, წისქვილი, ქალაქი დაანგრია, ოჯახი ააწიოკა, სისხლის მდინარეები ატბორა მიწას, მიიღო თავისი მისაგებელი და ისიც წავიდა.

– აი, მოვიდა სიცოცხლით აღვსილი, იცინა, იხარა, წავიდა!

– აი, მოვიდა სიკვდილი, იტირა, იგლოვა ხალხმა და ისიც გაუჩინარდა.

როცა სიცოცხლე იყო, სიკვდილი არ იყო, და როცა სიკვდილი იყო, მაშინ სიცოცხლეს არ ჰქონდა იქ ადგილი.

ან სიკეთე რა იყო, ან ბოროტება? კერპისთვის ესეც ისეთივე ჩვეულებრივი მოვლენა იყო, როგორიც სიკვდილ-სიცოცხლე.

მთლიანობაში კი რაღაც არაჩვეულებრივი იგრძნობოდა მათში, – ეს ვერ გაეგო კერპს, ან რა აცეკვებდა იმ წყვილებს გაზაფხულობით, როცა ბუნება და სამყარო იღვიძებს?! ან რა ძალით ღვივდება მარცვალი ხნულში, ან რა ძალაა ის, რომ სიცოცხლე იმარჯვებს მარადჟამს და ვერ სრავს მის მარადმწვანე ყლორტებს სიკვდილის ცელი?!

ეს იყო რაღაც მთავარი! – ის თვით კერპზე დიდი იყო.

ის მთავრეზეც ამოუცნობი იყო და მზეც მას ემორჩილებოდა.

რისთვის შექმნეს კერპი მრავალმა ხელმა და მრავალმა სულმა? რაღაც თავის სიღრმეში ხომ იცოდა კერპმა, რომ ოდესღაც არავის არ სჭირდებოდა, არ იყო აქ მისი ადგილი. მაშ, მათ შექმნეს, გამოიგონეს, კერპად შერაცხეს, დიდი ძალა და ენერგია ჩადეს მასში, მათი მრავალი უთქმელი სევდა, თუ ტკივილი, ლხენა თუ სურვილი, მრავალი ხედვა შეაერთეს, თავიანთი მრწამსი შეაგუნდავეს, შემდეგ მოიტანეს აქ და დადგეს, ისინი დიდი ხანია წავიდნენ. მოვიდნენ კიდევ სხვანი მრავალნი, გამრავლდა მათი შთამომავლობა. ჩამოყალიბდა ერი. ის კი უმზერდა ამას, თვითმხილველი იყო ყოველივესი. ოდესღ აც გაღმერთებული და ძლიერი დიდი ხანია რაც მივიწყებულიყო.

აი, ეს მონადირე, ეხლა ცხვირწინ რომ ჩაუარა კერპს, ნადირსა და საზრდოს ეძებდა ტყესა თუ ღრეში, ვინ იცის, რა მანძილს გადიოდა დღეში, იცნობდა მის ოჯახს, მოხუც მამას, ცოლსა და ორ შვილს, მშივრები რომ ელოდნენ კერიასთან. ისიც იცოდა რა ტკივილი და რა სიხარული გააჩნდათ მათ.

აი, ისიც, გუთნით რომ ჩაუვლიდა აღმა-დაღმა დათაფლულ მიწას, თვითონ და მისი ოჯახი, კერპს წინაპრებიც კი ახსოვდა მათი, პაპის პაპა და იმათი პაპის პაპაც.

ყველა ერთნაირად ცხოვრობდნენ, შრომობდნენ, მრავლდებოდნენ და კვდებოდნენ!

ან თუნდაც ეს მწყემსი, იგივე ჰანგებით ააკვნესებდა სალამურს. თან დროთა მონაცვლეობის მიხედვით იალაღებიდან იალაღებზე ზუსტად ისევე, როგორც მის ყველა წინაპარს, გადაჰყავდა თავისი ფარა. ყველა ერთ ჩარჩოში იყო მოქცეული და ყველა ერთნაირად ირჯებოდა. ყველას ერთი და იგივე კანონი წარმართავდა. კერპი დაიღალა მათი მზერით. ვინ იცის რამდენი მოსაყოლი აქვს, რამდენმა წყალმა ჩაიარა, რამდენმა სურათმა და სახემ გადაირბინა მის თვალწინ. ყველაფერი ახსოვდა, მაგრამ აღარაფერი აღელვებდა.

იქნებ დაბერდა, იქნებ მასაც შესწვდა დროის მახვილი და მუხლებში მოკვეთა. თვით კერპსაც კი, ამაყსა და ზვიადს. შიგადაშიგ შორეული ქვეყნებიდან თუ მოვიდოდა მავანი მგზავრი, იქვე, შორიახლოს დაიდებდა კარავს, ან ზურგს მიაბჯენდა კერპს და ისვენებდა, მგზავრობისაგან გადაღლილი. ხან ათეული ასეთი მგზავრი მოგროვდებოდა, ყვებოდნენ სხვა ქვეყნების ამბებს, კიდევ უფრო ამაყობდა ამ ამბების გამგონე კერპი. ხუმრობა ხომ არ იყო ასეთი ვრცელი ქვეყნის მხრებით დაჭერა.

თურმე ამ მთაზე უფრო მაღალი მწვერვალებიც არსებობდნენ და იმდენი ქალაქებიც, როგორც ცაზე დაუთვლელი ვარსკვლავები.

ცხოვრება იქაც იმდაგვარად მიედინებოდა, როგორც აქ. ზამთარ-ზაფხულ მონაცვლეობა იქაც ტრიალებდა, ათასნაირი ღმერთიც ყოფილა და კერპიც, მაგრამ მისდაგვარი – არც ერთი.

განა შეიძლება ადამიანისმაგვარი წარმავალი არსება ყოფილიყო ღმერთი? მოკვდავი, და თანაც ისეთი, თვითონ რომ შეეწირა ხალხს! განა შეიძლებოდა კრავი, მის წინ რომ იწირებოდა, ისეთივე სიძლიერის ყოფილიყო, როგორც თვით კერპი? «მე ვარ სინათლე» – ამბობდა თურმე იგი და ხალხი უკან დაჰყვებოდა ფარასავით. დაიმდაბლა თავი და თავად შეეწირა მათ, ყველას, ამ სახეცვლასა და ფერფლს. მწყემსი მსხვერპლად შეეწირა თავის ფარას. ვერაფერი გაიგო კერპმა.

– ისე აირია ეს ქვეყანა კიდევ კარგი, გადავავიწყდი ხალხსო, – უხაროდა.

არადა ხშირად კი ფიქრობდა იმ მსხვერპლზე: ის აღარ ჰგავდა ამ მარადიულ სახეცვლილებებს, ის იყო ერთი და განუმეორებელი.

მერე ალაგ-ალაგ გუმბათები წამოიმართებოდნენ მის თვალწინ. ხალხი ახლა იქ დადიოდა და გუგუნებდა მრავალი ზარი, არც დღესასწაულებს იშლიდნენ. იმართებოდა ბაზრობები, ოხუნჯობდნენ, მღეროდნენ. დიდი ხანია ხალხმა მიივიწყა კერპი, მას კი ეს სრულებით არ ანაღვლებდა.

იგი ხედავდა, თუ თითოეულს სულში საკუთარი კერპი როგორ შეექმნა. თითოეული სხვაზე მეტად მზვაობრობდა. მათი კერპი უფრო ჯიუტი და უტეხი იყო, თან დაუნდობელიც. მარადისობასაც კი ეჭიდებოდნენ და ეს იყო ყველაზე უმწეო და სასაცილო.

სად წავიდა ის პატარა ხვლიკი? მოსრა და მოჭამა დროებამ. მოდიოდნენ მისი მსგავსნი და ჟამი-ჟამ უფრხობდნენ ზვიად თვლემას, მაგრამ კერპმა იცოდა, რომ სულ მალე შეწყდებოდა მათი ლხენა. ერთადერთი მზე მოგზაურობდა ცის ტატნობზე ისევ ისე, როგორც სიკვდილ-სიცოცხლე, დღე და ღამე. ან რა მოელოდა იმ გაკერპებულ ხალხს? იგივე ხვედრი, რაც მათ წინაპრებს.

მიხვდა კერპი, რომ ადამიანებს იდეალების გარეშე არ შეეძლოთ ცხოვრება. აღარავის სჭირდებოდა ახლა ვულკანის პირმშო. მისი იდილია დაემხო. არადა კერპს არაფერი არ შეხებია, ერთი ნაკაწრიც კი არ დამჩნევია, თავად მათ სულში კი ალბათ ის მთავარი რამ ემხობოდა, რასაც რწმენას ეძახდნენ.

დრო და დრო ამჩნევდა ზემოთ, მღვიმეში, ოდესღაც ვულკანი რომ ჩამქრალიყო, სადაც თვით კერპი გამოწვეს და გამოაშრეს, მავანი დაიდებდა ბინას. იქ გაატარებდა თავის სიცოცხლეს, ყველასგან მიტოვებული და განდეგილი. იქნებ ისინიც კერპივით უღრმავდებოდნენ საკუთარ თავს. ალბათ მათაც მობეზრებოდათ ეს სწრაფმავალი ცვლა და რაღაც სხვას ეძებდნენ, ან იქნებ ნაპოვნიც ჰქონდათ.

ისინიც ხომ კერპივით უყურებდნენ ცხოვრებას. ადამიანურ განცდებსა და ყოველგვარ ჯახირს, წავიდოდა ერთი და კვლავ ვიღაც დაიდებდა აქ ბინას, და ესეც მომაბეზრებელი იყო კერპისათვის.

«მე სიკვდილ-სიცოცხლეზე მაღლა ვდგევარ, ბოროტებასა და სიკეთის ზე» – «მე ვარ მე!» – ფიქრობდა კერპი.

ყველაზე საოცარი რამ გაზაფხულს, ერთ დილას მოხდა. მის თავლწინ, სულ ახლოს, მიწა ორად გაიპო და მოულოდნელად ნერგმა ამოხეთქა.

«ეს რაღა ხდებაო» – თავიდან გაუკვირდა კერპს. მერე და მერე კი ნერგმა ზრდას რომ უმატა, გაჯავრდა კიდეც. წყევლიდა და რას აღარ უვლენდა ნერგს: ჭექა-ქუხილსა და თავსხმა წვიმას, გვალვასა და ქარბუქს, მაგრამ ვერაფერი დააკლო. ხე თითქოს ჯიბრზე იზრდებოდა და მშვენდებოდა, განრისხდა კერპი, აღელდა და მთელი ენერგია რაც კი ოდესღაც მასში ჩადეს, ხის მოსასპობად მიმართა. ამ ხემ გადაავიწყა მარადიულობაზე ფიქრი, ჭვრეტაცა და ყოველივე.

მისი ფესვი ქვემოდან ისე შემოეხვია ირგვლივ, თითქოს მოხრჩობას უპირებსო. ბრდღვინავდა კერპი, ვულკანივით ბობოქრობდა, ხეს კი ვერაფერს აკლებდა. ამოვარდებოდა ქარი და აშრიალდებოდა მის თავს ზემოთ ხის ამწვანებული ფოთლები. მოვიდოდა წვიმა და რაკარუკი და წურწური გაუდიოდა. დრო გაიწელა, გაიწელა კერპის თვალწინ, იმდენად, რომ მის სწრაფმავლობას ვეღარ ამჩნევდა. თავი და ბოლო არ უჩანდა ხის ზრდასაც. უფრო და უფრო შემოეჭდო ფესვები ირგვლივ, გულში ჩაიკრა.

კერპმა მისი ფეთქვაც კი გაიგო. ისიც შეიცნო, ხეს როგორ დაუდიოდა სხეულში რაღაც. ყურს მიუგდებდა და გუგუნისმაგვარ ხმაურს უსმენდა. ხის შიგნით რაღაც დაძრწოდა, რაღაც ზრდიდა მას. დრო? სადღა იყო დრო. იგი დაკარგა კერპა. ხე ნელ-ნელა თავს წამოადგა და მოპირდაპირედ მდგარ კერპის ერთადერთ მეგობარს მთას ჩამოეფარა.

ღამ-ღამობით მთვარესაც ვეღარ სჭვრეტდა და ვეღარც მის იდუმალებას ეფერებოდა. მზესაც კი უჩრდილავდა. ვერაფერი გაეგო კერპს. გაოგნებული იდგა, თითქოს ხე მართავდა ახლა მას. ასეთს არაფერს მოსწრებია. შიგ გულიდან არ ამოეზარდა სიცოცხლის ხე? ნელინელ დამშვიდდა კერპი, ჩაცხრა, ყური მიუგდო ხის გუგუნსა და ფშვინვას, მის შრიალს.

აი, ქვემოთ, მდინარე ისევ მიედინება. აღმა არ დაუწყია მდინარება.

აი, ეს მთა, იმდაგვარადვე დგას, როგორც ოდესღაც, აი, ეს ცა, კვლავ ისევ დასცქერის ვარსკვლავებითა თუ მანათობლებით, დღის სიცისაფრითა და ღამის იდუმალებით. აი, თვითონაც კვლავ იმგვარადვე ზვიადია და ამაყია. ბევრმა წყალმა დაითქარუნა მის თავზე, მრავალმა ქარიშხალმა გადაუარა, მრავალჯერ დააჭირა სხივები მზემ, მრავალჯერ მოუთხრო ღამის ზღაპარი შორეულმა მთვარემ. წარსულმა სურათებმა გაირბინეს მის თვალწინ, უწინდელებმა, რაც კი ენახა. არადა, რა არ ნახა. მაგრამ ეს რაა? გრძნობდა რომ ხელახლა იბადებოდა კერპი. ხესთან ერთად იზრდებოდა, მასავით გუგუნებდა და შრიალებდა.

აი, მწყემსმა მის შორიახლოს სალამური ააკვნესა. ჟამი დამდგარიყო მაკინტლობის და კერპმა დაინახა ფერდობებზე ღრუბელივით შეფენილი ფარა. დრო გაჩერდა და ამაზე საამური არაფერი იყო ამქვეყნად. მოსთქვამდა სალამური, კვნესოდა და იღვენთებოდა. ღრუბლები იცვლებოდნენ, იკუმშებოდნენ. ხანდახან მზე გამოაჭყეტდა მათი საბნიდან თვალს, და როგორც არასდროს, ცეკვა მოუნდა კერპს, ცეკვა და გვირგვინით თავის შემკობა.

უფრო და უფრო მიძვრებოდა ფესვი მისი სიღრმისაკენ. გულთან სულ ახლოს მიუცოცდა.

ორად გააპო კერპის სხეული, შიგ ჩაუსახლდა, როგორც ნაყოფი. ტკივილი შეძრავდა კერპს, როცა ქარი ხეს ყლორტებს და ფოთლებს აუჩეჩავდა. ტირილი უნდოდა როცა წვიმდა და ათოვდა. უფრო და უფრო იკრავდა ფესვებს სიღრმეებისაკენ. თაკარა მზე აცხუნებდა თიბათვეში, ფოთლებს გაუხუნებდა ხეს, კერპს კი შველა არ შეეძლო. ფოთლებს გაუძარცვავდა ქარი, მაგრამ არც მათი დაცვა შეეძლო. ყინვა დააჭერდა ხოლმე და ვერც მისგან იფარავდა.

გული უდუღდა კერპს, უდუღდა და მთელ ენერგიას ხმარობდა მის აღსაზრდელად. ნელინელ ზღაპრების თხრობაც დაუწყო და უყვებოდა ყველა ნანახზე, ყველა სახეზე. მთვარის არაკიც მოუყვა და მზის სიკეკლუცეც გააქილიკა, ისიც გაანდო, როგორ შეეძლო მთას ამეტყველება.

უუ – აზუზუნდებოდა ქარი, ზუზუნებდა მთაც.

ჰარი! – თუ დასჭექავდა მეგუთნე, – ჰარი! – დასჭექდა მთაც.

ეჰეი – შეუძახებდა მონადირე და მთაც ექოდ იმეორებდა.

ქალწულისებრი კისკისიც შეეძლო მას და მდინარისებრი ჩუხჩუხიც.

ზარების გუგუნზე აგუგუნდებოდა ისიც. არავის ანდობდა კერპი ამ საიდუმლოს. ერთადერთი ეს გადაძახილი აკვირვებდა თურმე. და ესეც გაანდო ხეს.

მოუყვა ხვლიკებსა და ათასმაგვარ მწერებზე. მოუთხრო, როგორ იბადებოდა პეპელა, ხანდახან თავის თავსაც არ უმხელდა, მაგრამ თურმე უხაროდა კიდეც, ფრენისაგან გადაღლილი მას რომ დაასკუპდებოდა თავზე. მოუთხრო გუთნეულსა და ხალხზე, მათ შრომაზე და მთელი სამყარო ხელისგულივით გადაუშალა თვალწინ. ახლა კერპშიც ფეთქავდა რაღაც, და ეს ფეთქვა ყოველივეზე ძვირფასი გამხდარიყო. ამას ვერ შეადარებდა ვერაფერს. იგი მისი ფეთქვა იყო, მისი სიცოცხლე. აღარაფრის ჭვრეტა არ სურდა.

იგი გრძნობდა და სულდგმულობდა. მიხვდა კერპი, მისი ამდენი ხნის მარადიული ყოფნა ამ წამიერ აფეთქებასთან, ამ შეგრძნებასთან შედარებით არაფერს ნიშნავდა. მიხვდა და ჟრუანტელივით ისმენდა ხის ნაზ სიმღერებს, მერამდენედ ჩამოშავდა მთიდან მის თვალწინ ზვავი არავინ უწყის. მერამდენედ დააცხრა მდინარის ზათქითა და კალაპოტი აუტორტმანა. ზეცას შესთხოვდა კერპი, რომ თავსხმა არ მოსულიყო. ზეცას შესთხოვდა, რომ ცივი ზამთარი არ დამდგარიყო, ან გვალვიანი არ ყოფილიყო ზაფხული. ზეცას შესთხივდა, არ მოსულიყო ვინმე აბეზარი, ნაჯახით ხელში, მაგრამ ყველაზე ავი, რაც კი შეიძლებოდა მომხდარიყო . . . ვულკანმა დაიწყო ღელვა და დუღილი. ჩაესმა კერპს მისი ავისმომასწავებელი ქადილი – «მე ვარ მე!» მისივე სხეული აუჯანყდა თითქოს კერპს. ქვემოთ, სიღრმეში მიწაც გაცხელდა. კერპმა დაინახა გონშეშლილი ხალხი როგორ გარბოდა ქალაქიდან. მერე ისიც დაინახა მის ზემოთ როგორ განათდა და აელვარდა.

მიხვდა, რომ ლავა წალეკვით ემუქრებოდა ირგვლივ ყველაფერს. გაახსენდა კერპს, ოდესღაც ზეცა რომ ეჭირა მხრებით, სანამ ხესთან შეუღლდებოდა, მაგრამ თურმე ზეცა თავისით იდგა ცარგვალზე და აინუშადაც არ აგდებდა კერპის სიამაყეს . . . თურმე ყველაფერს თავისი წესი ჰქონდა, თავის კანონს მორჩილებდა და თავისას მიითვლიდა. მას კი არაფერი არ შეეძლო. ხესაც კი ვერ იფარავდა ქარისა და წვიმისაგან.

მას კი ეგონა, რომ ყოვლისშემძლე იყო. ნუთუ თავს იტყუებდა?! – ან რისთვის შექმნეს იგი, რა იყო მისი დანიშნულება, რას სთხოვდა ხალხი, ანდა რატომ დაამხეს, მიივიწყეს. ისევ ვულკანმა გაიხსენა, ისიც იმიტომ, რომ ეს ყოველივე წაელეკა. ამხედრდა კერპი! შეინძრა და გულგამეხებული შეეგება მოვარდნილ ღვარცეცხლს. წამი უსასრულოდ გაგრძელდა, იმდენად, რომ მთელი მისი არსებული ყოფა ჩაეტია და დატრიალდა. მიხვდა, რომ მარადისობაზე უფრო ძლიერს ეწირებოდა. მიხვდა, რომ ეს წამი უპირისპირდებოდა მას და სჯაბნიდა კიდეც.

რაც არ უნდა გრძელი და უსასრულო ყოფილიყო მარადისობა, წამს შეეძლო თავის არსში ჩაეტია მისი თავიც და ბოლოც. სადღაც კერპის სიღრმეში უმწეოდ, მშვიდად თრთოდა ფესვი.

«მე ვარ ნათელი!» – გაიფიქრა კერპმა, როცა იგრძნო როგორ იწვოდა ლავასთან ერთად. უკან მიიქცა, ვულკანის ღვარში ჩადნა და ჩამქრალდა.

უეცრად მიწყნარდა ყოველივე. ღრუბლებმა თავი მოიყარეს ჩამქრალი ვულკანის თავზე და სეტყვა დაუშვეს. ეხეთქებოდნენ მიწას და ვერას აკლებდნენ. ვერც ქალაქს, ვერც გზებს, მინდვრებს და ჭალებს. ვერას აკლებდნენ ვერც ჯანმაგარ ხეს, ამაყად რომ იდგა სეტყვისა და ყველანაირი ქარიშხლების წინაშე.

მხოლოდ დამწვარი და გულგახეთქილი ეგდო კერპი ხის შორიახლოს, შავი, უფორმო და წარმავლობაში გადანთქმული.

სიცოცხლე გრძელდებოდა. სურათი კვლავ სურათს ცვლიდა, სახე კი სახეს, კვლავ ორნი იდგნენ ერთმანეთის პირისპირ:

– მარადისობა და სიცოცხლე!

 

გვერდის მისამართი : ბიბლიოთეკა / პროზა / ჟორდანია ხათუნა / კერპი