სამადაშვილი ზაალ 

 

პიკეტი 

 

 

 

ოთხმოცდათორმეტი წლის იანვარია, ათი, ან თერთმეტი რიცხვი. პიკეტზე ვდგავარ ჟინვალის წყალსაცავთან, სამხედრო გზაზე. მე რას ვდგავარ, ჩემი ძმა დგას. ჩემი სულელი ძმა, თოფი რომ ვერ გავაგდებინე ხელიდან ოცდაორი დეკემბრის მერე...

რუთაველიდან გამომაგდო.

აქ მაინც დავადექი. მოვაგენი და დავადექი. აქაც ხომ არ ისვრიან-მეთქი. ჯერჯერობით არ ისვრიანო, – შემომიჯაჯღანა, მაგრამ ისე თავხედურად ვეღარ მომაწვა, როგორც თბილისში, ალმოდებულ სასტუმროსთან... ეტყობა, შევებრალე. შევებრალებოდი, აბა, რა იქნებოდა, ერთი კვირის უძინარს, ფერი აღარ მედო სახეზე და თვალებიც ნაცემივით მქონდა ამოლურჯებული. ალბათ იფიქრა, იქ ნერვიულობისგან ნაღდად მოკვდება, აქ, ბოლო-ბოლო, მე მაინც დავიფარავ ტყვიისგანო...

მოპიკეტეები, ჩემი ჩათვლით, თორმეტნი ვართ. გზისპირა დუქანია ჩვენი შტაბი, თავშესაფარი, თუ, რა ვიცი, რა დავარქვა. იქ გვძინავს, იქ ვჭამთ, იქ ვეგულებით აჯანყების მეთაურებს. პიკეტზე მორიგეობით გავდივართ, ყოველ ექვს საათში სამ-სამი კაცი, მანქანებს ვამოწმებთ, ვაჩერებთ და ვჩხრეკთ – საეჭვო ხალხი და იარაღი არ უნდა გაგვეპაროს არც ერთი მიმართულებით.

მედუქნე ჩემზე ცოტა უფროსი, ორმოცს მიტანებული კაცი, თავს ევლება ბიჭებს, წითელ ღვინოსა და ხორცს არ აკლებს. ესენი კიდევ, ეს ლაწირაკები – სულ ჩემი ძმის ტოლები არიან, ოცდაორი-ოცდასამი წლისანი – ეღადავებიან, – ძალიან ნუ დაიხარჯები, იქნებ ვმარცხდებითო... საცა ვიწროა, იქ გაწყდესო – პასუხობს ის. იმ მედუქნეების ანასხლეტია, წინსაფრების მოხსნა, დახლზე დახეთქება და ყაჩაღებთან ერთად ტყეში გასვლა რომ შეეძლოთ...

როგორც ვთქვი, ათი თუ თერთმეტი იანვარია. მე, ჩემი ძმა და მისი ერთი ძმაკაცი, ისინი ავტომატებით და მე – უიარაღოდ, ბოლთასა ვცემთ ტრასის გასწვრივ.

ჩვენებური სიცივეა, ნესტიანი ქარი უბერავს და სველი თოვლი მოაქვს.

დუქანში სვამენ. ის სამი ბიჭი, ჩვენ რომ შევცვალეთ გამთენიისას და კიდევ სამნი, თორმეტი საათის შემდეგ რომ უწევთ პიკეტზე დგომა; სმით კი სვამენ ყველანი, წინა დღესაც სვამდნენ და იმის წინათაც, მაგრამ არ თვრებიან, გონებას არ კარგავენ... ასეც რომ მოხდეს, რა გინდა უთხრა, მაგათხელას ბარიკადები და ორმხრივი სროლა მარტო კინოში მქონდა ნანახი...

აგვიტანა, მაგრამ რა აგვიტანა სიცივემ, აღარც ფეხების ბაკუნი გვშველის და აღარც ქურთუკის სახელოებში მუჭების შეყოფა. ეტყობა, ჩვენებმა დაინახეს, საცოდავად რომ ვძუძგურებთ და ცოტა ხანში თოვლის ჭრაჭუნი გვესმის დუქნის მხრიდან...

“ეხლავე ძმებო, ეხლავე!”...

ხმით ვცნობთ, კასტინგერაა, ხვლიკივით ცქვიტი, კაფანდარა საბურთალოელი. სახეს მკერდზე ახუტებული ღვინიანი შტოფი უფარავს, ქაქანით მოიჩქარის ჩვენკენ...

ნელა რო ევლო, ჯობდა. ათ ნაბიჯში რო მოგვიახლოვდა, აუსრიალდა ფეხი, წონასწორობის შესანარჩუნებლად ხელი აიქნია უნებლიეთ; ჯერ შტოფი დაანარცხა მოყინულ მიწას, მერე თვითონ აიშვირა ფეხები...

დაიღვარა მთელი ღვინო, წამში გადაწითლდა თოვლი...

გაბოროტდა კასტინგერა, გინებითა და ბარძაყებზე მუშტების ცემით აითრია წელი. ჩემმა ძმამ რო უსაყვედურა, – რა იყო, ბიჭო, მთელ შტოფს რო მიარბენინებდი, ცოტა გადმოგესხა რამეშიო, – მთლად გაგიჟდა, გადამტვრეული ყელი სადღაც მოისროლა და სულ “უხ, ჩემის” ძახილით წაქაქანდა დაუქნისკენ...

კასტინგერას მარცხის შემყურეებს, სიცივე ლამის გადაგვავიწყდა. ის იყო, ხელახლა უნდა გავთოშილიყავით, რომ მანქანა გამოჩნდა. ქვევიდან მოდიოდა, თბილისის მხრიდან. წინ გადადგომა არ დაგვჭირვებია. დაგვინახა თუ არა იარაღიანი ხალხი, მძღოლმა სვლა შეანელა და თეთრი “ნივა” რბილად გაგვიჩერა. პირველი, რაც თვალში მოგვხვდა, ჩემოდნები იყო: ტყავის დიდი, ქამრებგადაჭერილი ჩემოდნები, ორი – მანქანის სახურავზე დამაგრებულ საბარგულზე, ოთხი შიგნით – სკამების უკან.

მძღოლის გარდა, ორნი არიან სალონში. კაცი და ქალი, ალბათ ცოლ-ქმარი. ორივენი საკმაოდ დამფრთხალები იყურებიან ჩვენკენ...

– საიდან მოდიხართ? – ეკითხება მათ ჩემი ძმა.

– თბილისიდან, თბილისიდან მოვდივართ! – პასუხობს მძღოლი და მანქანიდან გადმოდის. ნაქსოვი ქუდი ახურავს, შავი, სწორედ ისეთი, ომამდე მარტო ამერიკულ ფილმებში რო გვქონდა ნანახი, ომის დროს და ომის მერე კი, მთელმა საქართველომ რო ჩამოიფხატა თავზე. მოძრავი, მოუსვენარი ტიპი ჩანს, ცოტათი კასტინგერას მაგონებს, ოღონდ – ასაკოვან კასტინგერას.

– საით გაგიწევიათ?

– გუდაურში, გუდაურში მივდივართ!...

– გუდაურში თუ მიდიხართ, თხილამურები სად არი?!...

– თხილამურებზე არ დგანან ესენი, არ დგანან ესენი თხილამურებზე. ისე მიდიან გუდაურში, დასასვენებლად მიდიან!... – სხაპასხუპით პასუხობს მძღოლი.

– კაცო, გაჩუმდები ბოლო-ბოლო?! ამ ხალხმა რა, ლაპარაკი არ იცის, თუ როგორ არის შენი საქმე?!... – ღიზიანდება ჩემი ძმის ძმაკაცი.

მძღოლი იბნევა, თვალების ცეცებას იწყებს, მე მიშტერებს მზერას. ეტყობა ფიქრობს, ასაკით უფროსია და თანაც უაიარაღო, ალბათ ამ ავტომატიანი ბიჭების მეთაურიაო. მოდის, ხელკავს მიკეთებს, გვერდზე გავყავარ და ხმადაბლა მეუბნება:

– იცით, ვინ არი ეს, ეს ვინ არი, იცით?... – თან თავისი თანამგზავრებისკენ მახედებს. ჩემი ვარაუდით, კაცზე უნდა მელაპარაკებოდეს, რომელიც საზურგეს მიყრდნობია და თვალები მოუხუჭავს. უკან მჯდომი ქალი ლოყით ეხება მის მბზინვარე, საგულდაგულოდ გადავარცხნილ თმას.

სანამ ვკითხავდი, ვინ არის-მეთქი, თვითონ მეკითხება, დუქანი თუ მუშაობსო და თანხმობის ნიშნად თავს რომ ვუქნევ, სასწრაფოდ მტოვებს.

ბიჭები გარშემო უვლიან მანქანას. ჩემოდნებს არ ხსნიან, ხელში იღებენ, სიმძიმეს უმოწმებენ, აჯანჯღარებენ და უკან დებენ; იარაღი რომ იყოს რომელიმე მათგანში, ცალი ხელით და თან ასე მსუბუქად ვერ აწევდნენ...

მძღოლი მარტო არ დაბრუნებულა, კასტინგერა მოჰყვა ფეხდაფეხ, წეღანდელზე უფრო გაბოროტებული ჩანდა. ეტყობა, დუქანშიც ბევრი იტლიკინა ამ ტიპმა.

– რის გუდაური, რა გუდაური?!. ვერა ხედავთ, ითესებიან ეს ვირთხები!... მივუშვებ ეხლა “ოჩერედს” და დარჩებათ ოხრად ეს ჩემოდნები!... – აყვირდა კასტინგერა და ტენისის ბურთივით დაიწყო ხტუნვა.

არავინ შეპასუხებია. მძღოლმა დაისრუტუნა და დუქანში დალეული ღვინის წვეთები მოიწმინდა ნიკაპიდან.

მივხვდი, რომ რაღაც უნდა მექნა. საკუთარისა რა მოგახსენოთ, მაგრამ ძმის ავტორიტეტი ნაღდად მაძლევდა ამის საშუალებას... არადა, პატარა ბიჭს ხომ არ ამოვეფარებოდი ამხელა კაცი...

მგზავრებისკენ აღარ გამიხედავს. ის სინაზე და უმწეობა, ორიოდ წუთის წინ რომ დავაფიქსირე მანქანაში, სრულიად საკმარისად მომეჩვენა მათ დასაცავად.

დაქოქე მანქანა-მეთქი, ვუთხარი მძღოლს, და კასტინგერას წინ გადავუდექი; ალბათ ყველაფერს ელოდა კასტინგერა – მკაცრ მზერას, საყვედურს, ხმამაღალ სიტყვას და ვინ იცის, უფრო მეტსაც კი. გაღიმება და გულში ჩაკვრა, ნამდვილად მოულოდნელი აღმოჩნდა მისთვის...

მკერდთან მართლა ვიგრძენი სისველე, თუ მომეჩვენა, არ ვიცი, ის კი კარგად მახსოვს, როგორ ვიმეორებდი გაუთავებლად, – ყველას თავისი გზა აქვს, კასტინგერ, ყველას თავისი გზა აქვს!...

 

***

არ ვიცი, მოვყვებოდი თუ არა ამ ამბავს, ახლახან სალვადორ დალის ავტობიოგრაფიული წიგნი რომ არ ჩამვარდნოდა ხელში. ერთ-ერთ თავში მხატვარი სამოქალაქო ომის პერიოდს იხსენებს და აღწერს ისტორიას, რომელიც მას და მის მეუღლეს გადახდათ თავს ესპანეთიდან საფრანგეთში გაღწევისას. დალი ყვება, როგორ გააჩერეს ზღვისპირა გზაზე მათი მანქანა პატრულებმა, როგორ გააღიზიანა ისინი მისი ცოლის ჩემოდნებმა, როგორ უპირებდნენ დახვრეტას და როგორ იყოჩაღა მძღოლმა. ეს არაფერი, დალის თქმით, იქვე ახლოს დუქანი ყოფილა, სადაც მძღოლს ცოტა გადაუკრავს, ხოლო დუქნისაკენ მიმავალ გზაზე ვიღაცის მიერ დაღვრილი ღვინო ლაპლაპებდა თურმე...

 

გვერდის მისამართი : ბიბლიოთეკა / პროზა / სამადაშვილი ზაალ / პიკეტი