სამარაკისი ანდონის 

 

ერთ სასაზღვრო სადგურზე 

 

 მთარგმნელი – კილაძე მაია

 

 

 

 

  ბავშვობიდან გიჟდებოდა მატარებლებზე. ჭკუიდან იშლებოდა. გავარდებოდა სკოლიდან, იღლიაში წიგნებამოჩრილი და სად დაგიკარგავს, სად გიპოვნია, სადგურისკენ. ერთ პატარა პროვინციულ ქალაქში ცხოვრობდნენ.

 კუთხეში იმალებოდა, იჯდა საათობით და უყურებდა. არა მხოლოდ მატარებლები, რომლებიც განუწყვეტლივ მოდიოდნენ და მიდიოდნენ, არამედ მთელი იქაური ატმოსფერო ხიბლავდა. ხშირი გაცდენების გამო კლასში რჩებოდა. დედამისი მას წურავდა ყოველდღე, ის – თავის ვიოლინოს.

 იმ დროიდან მისი ოცნება არ ყოფილა, როგორც სხვა ბავშვებს სურდათ, გამხდარიყო სამხედრო ან მექანიკოსი, არამედ სადგურის თანამშრომელი.

ოცნებაში წარმოიდგენდა ხოლმე საკუთარ თავს დედაქალაქის ცენტრალური სადგურის თანამშრომლად, მუქლურჯ ფორმაში, სახელოებზე ზოლებით და გული ბაგაბუგს უწყებდა.

 სადგურზე ხშირად ხედავდა და პატარაობიდანვე ისწავლა ყველა ის პროცედურა, რომელიც მატარებლების მოსვლასა და წასვლას ახლდა თან.

 ისწავლა აგრეთვე დაკვირვება. იკვლევდა მგზავრების სახეებს. ზოგი სადგურზე ნათესავ-მეგობრების თანხლებით მოდიოდა და იწყებოდა გაუთავებელი დამშვიდობებები, გულის აჩუყებები და სხვ. სხვები კვლავ ჩამოდიოდნენ და ჰქონდათ მთელი დახვედრები. და ისევ გულის აჩუყებები და სხვ.

მაგრამ ისინი, ვინც მის სიმპატიას წარმოადგენდნენ იმ დროიდან, მარტოხელა მოგზაურები იყვნენ, ისინი, ვინც მიდიან ან მოდიან სრულიად მარტო. თითქოს გარბიან, ხტებიან თავიანთ ვაგონში და უჩინარდებიან. არ იხედებიან ფანჯრიდან, რადგან იციან, არავინაა, ვინც ხელს დაუქნევს, ეტყვის: "კარგ მგზავრობას გისურვებ!". იგივე, როდესაც ბრუნდებიან. ჩამოდიან თავისი ვაგონიდან ჩქარ-ჩქარა და პირდაპირ გასასვლელისკენ მიდიან. იციან, არავინაა, ვინც ეტყვის: "კეთილი იყოს შენი ჩამოსვლა!".

 დიდი სურვილი ჰქონდა, სადგურის ხელოსანი გამხდარიყო და არაფერს, სრულიად არაფერს შეეძლო მისთვის აზრი შეეცვალა. არც სილას, რომელსაც რეგულარულად იღებდა დედისგან, არც იმას, რომ ერთ კლასში ორჯერ ჩარჩა, არც იმას, რომ ერთხელ რკინიგზის ერთმა თანამშრომელმა ვაგონის უკან გაიყვანა და მუშტით დაემუქრა.

 და გახდა რკინიგზის თანამშრომელი, მაგრამ არა სადგურის.

"ფორმალური კვალიფიკაცია" არ ჰქონდა. ვერ შეძლო სკოლის დამთავრება. თუმცა დღედაღამ თავის საყვარელ გარემოში იყო და ეს ყოფნიდა.

ახლა, როდესაც მოხუცებულია, ფიქრობს დაჯდეს და თავის მოგონებებზე წიგნი დაწეროს. ოცდათორმეტი წელი რკინიგზის თანამშრომელი იყო. ბევრ სადგურზე მსახურობდა, პატარებზე და დიდებზე. ბევრი რამე ნახა.

მოგონებების მთელი გორა აქვს.

 წიგნის გამოცემის იდეა ერთ მეგობარს გაუზიარა, მოხუც მასწავლებელს, რომელთან ერთადაც საღამოობით ყავას სვამს და საუბრობს. მეგობარმა გეგმა მოიწონა. რა თქმა უნდა, წიგნის სათაურიც შეარჩია: "მოგონებანი სარკინიგზო ცხოვრებისა". მან კი უთხრა: "მასწავლებელო, რა არის ეს? რკინიგზასავით გრძელია." ორივემ გაიცინა და ჭიქები მიუჭახუნეს.

 იმ მრავალთაგან, რაც თავს გადახდენია, ერთი ეპიზოდი გულში ჩარჩა. მაშინ ერთ პატარა სასაზღვრო სადგურზე მუშაობდა. სადგური ზედ საზღვარზე და იქიდან იწყებოდა სხვა სამყარო.

 საღამო იყო, შემოდგომა. ნოემბერი.

ამინდი საწვიმრად ემზადებოდა. ნისლიც იყო.

 ჩამოდგა მატარებელი, რომელიც შემდეგ გზას საზღვარგარეთ მიდიოდა. მიმდინარეობდა კონტროლი. საბაჟო კონტროლი. პასპორტების კონტროლი. ყველაფერი რიგზეა! და მატარებელი ნელა დაიძრა.

 წუთით ადრე, ვიდრე შემადგენლობა საზღვარს გადაკვეთდა, დაინახა ვიღაც კაცი, რომელიც მესამე ვაგონიდან ჩამოხტა ჩემოდნით ხელში და გაუჩინარდა.

როგორც ჩანდა, სხვამ ვერავინ დაინახა. დრო არ დაკარგა და იქით გაიქცა, საითაც კაცი გადახტა. რა ეშმაკი დაეტაკა? კონტრაბანდისტი იყო? დამნაშავე იყო?

 ხშირი ნისლი იდგა და ვერაფერს არჩევდა. მეძებარივით ეძებდა. მარცხენა ხელში – ცაცია იყო – დანა ეჭირა, რომელიც სულ თან ჰქონდა.

 ეძება. ეძება.

არაფერი. უცნობი გაუჩინარებულიყო. მიწამ ჩაყლაპა. სიბრაზისგან გაცოფდა. ასე თვალსა და ხელს შუა როგორ გაუსხლტა.

 ძებნისას სადგურიდან შორს წავიდა. სიბრაზისგან ლამის გამსკდარიყო.

სიგარეტს მოუკიდა და თითქმის იმ წამსვე მიწას დაასრისა ფეხით. მოუკიდა მეორე ღერს და სადგურისკენ წავიდა. ორი ნაფაზის შემდეგ ისიც მიწაზე დააგდო და გასრისა, ისტერიულად. ამ დროს ის დაინახა.

 რაღაც გაჩერებული შემადგენლობის ერთ-ერთი ვაგონის კიბეზე იჯდა, სადგურიდან ასიოდე მეტრში. ვიდრე ეს დარბოდა და შორს ეძებდა, ის იქვე იყო. იჯდა კიბეზე, თავი ხებებში ჰქონდა ჩარგული. მისი ჩემოდანი ძირს ეგდო.

 მიუახლოვდა. დანაშემართული.

 შეიძლება ბალახი ახშობდა მის ნაბიჯებს, შეიძლება კაცი ჩაფლულიყო თავის ფიქრებში, ერთიც არ უყნოსია, რომ უახლოვდებოდა. ორი მეტრის მოშორებით დადგა.

 – არ მეტყვი, რა ხდება აქ? – ჰკითხა.

 თავი ასწია. გაკვირვებული არ ჩანდა. იქნებოდა ასე ორმოცი წლის, შეიძლება ცოტა მეტიც. ჩვეულებრივი სახე ჰქონდა.

უსიტყვოდ უყურებდა.

 – გეუბნები, საჭიროა ახსნა. ჩემი თვალით დაგინახე, რომ მატარებლიდან ჩამოხტი, ნაღდად მესამე ვაგონიდან და მერე გაუჩინარდი.

 – არ გავუჩინარდი. მოვედი და აქ დავჯექი.

 – როგორც არის, მაინც ერთი და იგივეა. საქმე ისაა, რომ საჭიროა ახსნა. რაღაც ხდება აქ!

 და მზერა ჩემოდანზე გადაიტანა. რა ჯანდაბა აქვს შიგნით? კონტრაბანდა? თუ რამე ბომბა?

 დაინახა, რომ ჩემოდანს უყურებდა. სიტყვის უთქმელად გახსნა.

 – თქვენ თვითონ ნახეთ, – უთხრა, – არაფერი მაქვს გარდა საცვლებისა, წვერის საპარსი აპარატისა, ორი წიგნისა.

. .

 – კარგი! – თქვა ამან, – მაგრამ საჭიროა ახსნა. და ამოიდგე თავიდან, რომ წასვლას შეძლებ.

 გაეღიმა. რაღაცნაირად მწარედ.

 – გაგიმართლათ, უკვე ამოვიგდე თავიდან, რომ წასვლას შევძლებ. სხვათაშორის, ამიტომაც ჩამოვხტი მატარებლიდან ბოლო წუთს.

 – არ მესმის.

. .

 სიჩუმე ჩამოვარდა. მზე უფრო და უფრო იხრებოდა დასავლეთისკენ.

 – მოგიყვებით, – უთხრა კაცმა.

 ამან თვალებში ჩახედა. წინათგრძნობა ჰქონდა, რომ სიმართლეს ეტყოდა. ეს სიგიჟე სჭირდა, ბრმად ენდობოდა საკუთარ წინათგრძნობას.

 – სიგარეტი? – კოლოფი მიაწოდა.

 სიგარეტი აიღო, ორი ნაფაზი მოქაჩა და დაიწყო:

 – წლების მანძილზე ვგეგმავდი ამ მოგზაურობას. ბოლოს დრო მოვიდა.

ჩავჯექი მატარებელში. რამდენიმე ათასი კილომეტრი გავიარე, აქამდე რომ მომეღწია, საზღვართან. და უკანასკნელ წუთს, უკანასკნელ წუთს შიშმა შემიპყრო.

 – შიში? ვისი გეშინიათ?

 იმ წამსვე არ უპასუხია.

 – საკუთარი თავის, – თქვა.

 არ ესმოდა მისი.

იფიქრა, შეშლილთან ხომ არ ჰქონდა საქმე.

 – ცხოვრება ხელიდან წამივიდა, – განაგრძო.

სხვანაირად დავიწყე და სხვანაირად მოვედი აქმდე. ოდესღაც ოცნებები მქონდა, წლების წინ, როცა ბავშვი ვიყავი, ახალგაზრდა. ოცნებები მშვენიერ ცხოვრებაზე, კომპრომისების გარეშე. მაგრამ ჩემი ოცნებების განხორციელება ვერ შევძელი. თუ რატომ, ეს სხვა ამბავია.

 შეჩერდა. ნისლი უფრო გასქელებულიყო.

 – ვიფიქრე, წავსულიყავი.

წავსულიყავი შორს აქედან, სადაც დამენგრა ცხოვრება. შორს, სხვა მიწაზე ახლიდან შემექმნა ჩემი ცხოვრება. დიდი ხანი ვიცხოვრე ამ ფიქრით. ამ ოცნებით. და დღეს, ცოტა ხნის წინ, უკანასკნელ წუთს, ვიდრე საზღვარზე გადავიდოდი, შიშმა შემიპყრო.

 ისევ გაჩერდა. შორიდან მატარებლის საყვირის ხმა ისმოდა.

 – თუ წავიღებ ჩემთან ერთად ჩემს თავსაც, ამ ყავლგასულ ჩემს თავს.

თუ ჩემთან ერთად გადავიტან იქ, სხვა მიწაზე, მაშინ. . . აჰ, მაშინ იმედიც აღაღ იარსებებს. როდესაც ახლა, სხვა თუ არაფერი, იმედი მაინც მაქვს, რომ სადმე სხვაგან შევძლებდი სხვანაირი ვყოფილიყავი.

 თავი ხელებში ჩარგო.

 დარწმუნებული იყო, რომ სიმართლე უთხრა.

ბოლომდე კარგად ვერ გაიგო, რა ემართებოდა, მაგრამ დარწმუნებული იყო, რომ სიმართლე უთხრა. რაღაც ჰქონდა თვალებში, ნათელი იყო, რომ სიმართლე უთხრა.

 იქ დარჩა, ხელებში თავჩარგული. საღამო ჩამოდგა. ეს წამოვიდა, ნელი ნაბიჯით. არაფერი უთხრა. ან კი, რა უნდა ეთქვა?

 

 

 

 

გვერდის მისამართი : ბიბლიოთეკა / პროზა / სამარაკისი ანდონის / ერთ სასაზღვრო სადგურზე