სოლომანაშვილი ბესო 

თ ი თ რ ი ნ ა ვ ი

 

ზაფხულის მესამე თვის მეთვრამეტე დღე.

 – ემაგრ არ, ბალღო. ცოტა* დუმა* ჩა*აჭერ, ემაგრე.

ახლ კალტ ჩა*აყარ, ემაგრ, ნაკვერჩხალს გამოუ*ქექ, ემაგრ.

 – ფარნა, მართლ წვერითა გუ*ჭახუნე-დ მა*რტყი?

 – ბალღო, მე შენ გეკითხები, ემაგას რად აშენებავ, ჰა?

 ხავიწი დამბალი და გუდაში შენახული კარგად დაობებული ხაჭოსგან კეთდება. შეცხელებულ ტაფაზე ცოტა წყალი უნდა დაასხა, სულ ცოტა ფრჩხილის სისქეზე ათლილი ცხვრის დუმა უნდა ჩათალო და წყალი ყვითელ რგოლებად მოიგდებს თუ არა ცხიმის წრეებს, ხაჭო უნდა ჩააყარო, მთელ ტაფაზე თანაბრად გაშალო, პიტნის გამხმარი, დაფშვნილი ფოთლები მოაყარო და ტაფას სახურავი დაახურო, რათა აორთქლებული წყალი უკანვე, ხაჭოში ჩაბრუნდეს. ნაზი თუხთუხის ხმა რომ შემოგესმება, სწრაფად უნდა ახადო, ცხელ წყალში დასველებული ხის კოვზით ამოურიო და მაშინ, როდესაც ხაჭო ტაფის კედლებთან შეწითლდება, ზედაპირზე მოგდებული ერბოს ბუშტები სკდომას დაიწყებენ. ოხშივარი კარგად უნდა შეისუნთქო, ცხელი არაყი მარცხენა ხელში მოიმარჯვო, ერბო პირდაპირ ტაფიდან პირისკენ გაიქანო და არაყიც მყის მიაყოლო. წამით ორივე ერთად უნდა გააჩერო, სადღაც ენასა და სასას შორის, ერთმანეთში არიო და სტომაქში გადაუშვა. მხურვალე არაყი და ცხელი ხავიწი გულთან სიახლოვეს ჩაივლიან – შეამზადებენ, მოვდივართო. ეს ნაზავი მერე კუჭში მოექცევა.

ცოტა ხანში სისხლში აირევა, იქიდან კი პირდაპირ ტვინსა და გულს დაუვლის. ამ დროს აუცილებლად უნდა წამოწვე, თვალები მილულო და წახვიდე ბლანტ ფიქრებში – “გულთგონ მაადუნო”.

 ზაფხულის პირველი თვის მეოთხე დღე

 ალბინოსმა გერმანელმა ილუმინატორში გადაიხედა და გვერდზე მსხდომებს აღფრთოვანებული მზერა მიაპყრო:

 – მართლა ლამაზი ქვეყანაა სტალინის ქვეყანა. სტალინი ნამდვილად მოუგებდა ჰიტლერს ომს. ჩვენ გერმანელებს ჰიტლერისა გვრცხვენია, თქვენ ქართველები ვაჟკაცები ხართ. მე არ მიბრძოლია, არც მამაჩემს, ჩვენ მხოლოდ ვაშენებდით, მხოლოდ! – დანაშაულზე წასწრებული ბავშვივით ლაპარაკობდა, – მე ლვოვში ბევრი ხიდი ავაშენე, კიევშიც, აქაც, სტალინის ქვეყანაშიც ავაშენებ, იმიტომ, რომ სტალინი კარგია, ჰიტლერი – ცუდი, – ქართველების თანაგრძნობით სავსე მზერა დაინახა, – ესიამოვნა, უნდოდა, კიდევ რაღაც ეთქვა, მაგრამ წითური გერმანელის დამცინავ ღიმილს წააწყდა და სიტყვები პირზე შეახმა, უხურხულობის დასაფარავად ისევ ილუმინატორში გადაიხედა, – ცხვარი, ბევრი ცხვარი, ეს ხომ ცხვრის ქვეყანაა, – უაზროდ წამოისროლა ფრაზა და კვლავ თანამგზავრებს ახედა, ყველა ილუმინატორში იყურებოდა. მხოლოდ მწითური გერმანელი შესცქეროდა ალბინოს გერმანელს და თვალებში კვლავ დამცინავი ნაპერწკლები დაურბოდა. უშველებელი ფოტოაპარატი მოიმარჯვა, ილუმინატორში გაიხედა და გააჩხაკუნა.

 თვითმფრინავი რყევა-რყევით და ჯაყჯაყით დაჯდა ბეტონის ხორკლიან ბილიკზე.

პილოტმა კაბინიდან გამოყო თავი. – ჩამოვედით, – თქვა.

 თვითმფრინავი ნელ-ნელა მშვიდდებოდა, თუხთუხს უკლებდა. პილოტმა კარი გააღო, ბორტიდან პატარა კიბე უნდა გადაეკიდებინა. ალბინოსი წამოხტა და კარს ეცა, პეიზაჟს გახედა. ლამაზია, – იყვირა გერმანულად. წითურმა ფოტოაპარატი კარისკენ მიატრიალა და ისევ გააჩხაკუნა. თვითმფრინავთან ვიღაც წვერგაბურძგნილი ჯეელი მოვარდა, უშველებელ სახრეს იქნევდა:

 – ჰაიტ, ჰაიტ, ვინ ხართ, ჰაიტ!!! – ბღაოდა წვერგაბურძგნილი.

– ჰაიტ! – ხმა ეხლიჩებოდა, – მურა, მიდ, ქსსს, მიდი, ქსსს! მიდ, შე სამგლევ შენა.

 უშველებელ ნაგაზებს კუდები ამოეძუებინათ. კატებივით კნაოდნენ, შორიდან გასცქეროდნენ გააფთრებულ პატრონს და მის მიმართ დიდი ერთგულების მიუხედავად ვერაფრით შეებედათ ამ საშინელი ცხოველისთვის, რომელიც დათვივით ბღაოდა და არწივზე დიდი, დიდზე დიდი ფრთები ჰქონდა.

 უცებ ტყვიის გავარდნის ხმა გაისმა. ყველაფერი ერთბაშად ჩაწყნარდა.

 ზაფხულის მესამე თვის მეთვრამეტე დღე.

 – ფარნა, აი, ე*გრ, ფისტალეტითა გამიჭახუნ, ერთ გაფიქრება კი ვთქვი გავსტკეცავავ-მეთქი, მაგრამ... – ცხელი არყით გაბუჟებული თავი დაგორგლილ ნაბადზე გადადო, ფეხები კედელზე აალაგა, წამოაბოყინა – ე*მას თითრინავს ეძახიან, გი*გე!? მიზგნივ რო თავად დაფრინავს ჩიტსავით, ოღონდ ფთებს არ ამოძრავებს... გი*გე!? შოფერ ჰყავ ჩვეულებრივ, აი მაშინა ხო დადის, ამოხქოქავ, დადის, ურემიც ხო დადის. რაი უშავ, წინ რო მოზვრებ მიაგორებენ, აბა დაღმართზე და*ყენ, ხო თავად გაგორგორდებ, უმოზვრებოდ, ჰად ჩემი თითრინავიც, ხო მყავ დაღმართაზე დაყენებულ, გამოვხკრავ იმ მორებს ფეხს ჰად დაგორდებ ჰოად მემრ ცაში ავ.

ი*ს თუ დაფრინავს ფრთებუქნევსად, ეს რად ვერ გი*ფრენს, ჰა?! აი ი*მის შოფერმ მომც ე*ს წიგნ, შეხედეღ, მთლად ეგეთაი ჩემიც, ჰო, ერთ კაც რო ჩე*ტევ, აბა ჯერ მეტს ვერ ვახერხებ. რა*, ძაან ძნელი? რა ძნელი, ერთ ხუთმეტ ხე მოვსჭერ რა.

 – ეეე, ბალღო, რაღაც მართლ ვერ ხარ შენ, ხო იც. რა*გვერ ვერ მოსრულხარ გონს, რა*- გვერ.

 – ყველაი ე*გრ მეუბნებ, ყველა*იდ ვნახოთ... აი... შოფერ კი კაი კაც ყოფილ, გი*გე, ეგ ნახატებიან წიგნ მაჩუქ, თითრინავ მაჩვენ... კინაღამ კი გავტკიც სილაი.

 – გასტკიც არა, ის... გასტკიც.

 – ე, მაშ, რო მოვეკალ...

რო გამიჭახუნა... ის, ფარნა, ადვილია კაცის მოკვლა, ჰა!?

 – ბალღოო, შენ რაღაც ფინთად ღლაჯუნებ, იქნებ მართლ გაგტკიცვ... მაშ კომედატსაც ეტყვი შენ ი*მდენს...

 – ეე, ვეტყვ არა, ის... მეწყინებ, ფარნა!

 ფარნას მამა მღვდელი იყო, ერთ პატარა ეკლესიაში იდგა. ათი-თხუთმეტი სოფლიდან მოდიოდნენ ხოლმე, მრევლი მრევლად და წერა-კითხვაც მარტო იმან იცოდა, ფარნასაც ასწავლა, ჯერ თითო-თითოდ ასწავლიდა ასოებს, მერე ერთმანეთის მიყოლებით აწერინებდა და სიტყვებიც გამოჰყავდა. მეოცე თუ ოცდამეერთე ასოს რომ ასწავლიდა, მაშინ მოკვდა მღვდელი. დანარჩენი თორმეტი თუ ცამეტი ასო თავისით ისწავლა ფარნამ, მერე ბარიდან წიგნებიც ამოიტანა და ჭკვიანი კაცის სახელიც გაუვარდა.

არავის არაფერზე არ ზარდებოდა, ყველას უყვარდა. რახან ყველას უყვარხარ, ამიტომ აუცილებელიც კია, რომ ვინმეს, ერთს მაინც არ უყვარდე. თუ ბევრს უყვარხარ და ერთს არ უყვარხარ, წონასწორობა რომ დაცული იქნეს, იმ ერთს ძალიან არ უნდა უყვარდე. და ძალიან არსიყვარული კიდე ჩვეულებრივ ადამიანებს აბა სად შეუძლიათ. სიძულვილში, შურში გამორჩეულები კიდე ეშმაკშეჩენილები თუ არ არიან, – ისე როგორ იქნება, და... ამიტომაც დაარქვეს დიდკაცას „დიდკაცა”. დადიოდა ძმაბიჭებთან ერთად და დიდგულობდა, თავისზე უკეთესს ვერ გუობდა და თუ ვინმეს კაიკაცობაზე ეჭვს აიღებდა, არ მოასვენებდა, არ გაჩერდებოდა, მიზეზს გამოუძებნიდა, გაამწარებდა.

რა ენაღვლებოდა – ფრთხილია ხალხი, ყველაფერს აპატიებდნენ, ერიდებოდნენ.

მიადგა ფარნასაც, ესაო, ისაო... მიზეზიც მოუძებნა, ფარნა არ შეეპუა, მაგრამ ძალა აღმართს ხნავსო და... მთელი სოფელი უვლიდა ფარნას, ძლივს მოუშუშდა ნაცემ-ნაიარევები. ერთი თვის თავზე წამოდგა, გაიარ-გამოიარა, ავბედათ ისევ გადაეყარა დიდკაცას და ისევ სცემეს, მერე კიდე... სოფელში ვიღაცამ დასცინა კიდეც ფარნას, აბა ეგ რა კაციაო. ერთხელ გულისსწორმაც წამოაძახა რაღაც და ცხვარი ცხვარიაო, თუ გაცხარდა...

შავ კლდესთან, ეშმაკის რიყეს გადმოცილებულზე ცხვარი რომ თითო-თითოც ძლივს გადიოდა, ქვემოდან კი მდინარე იღრინებოდა ავად, ყველაზე ვიწროში, სადაც ცხენიდან, ძალიანაც რომ გნდომოდა, ვერ ჩამოხდებოდი, მარტო დახვდა დიდკაცას და იმის ძმაკაცს. თითო სროლით ჩამოყარა ცხენებიდან. დიდკაცას მუცლიდან გადმოყრილი საკუთარი ნაწლავები ხელში ეჭირა და მძიმედ სუნთქავდა, მისმა ძმაკაცმა ერთი ამოიხავლა და გაუყვა ჯოჯოხეთის გზას. თავზე დაადგა, „დიდკაცას” ცხენს შემოაჯდა, მისივე გასისხლიანებული ტყაპუჭი უნაგირზე ჩამოკიდა, „გიჯობს მოკვდე, აღარ მოგასვენებო”, – დაუტოვა ბოლო სიტყვა. სოფელ-სოფელ ჩამოიარა და ტყეს მისცა თავი. სადაც უთენდებოდა, იქ უღამდებოდა. ხან ჩეჩნებში ცხოვრობდა, ხან დიდოებში.

 

აქეთ თუ უწევდა ყოფნა, შავი კლდის წვერში ცხვრის სადგომ ბინაში იმალებოდა. იცოდა, იმ სადგომებისკენ ცოტას მიუწევდა გული, აბა შავ კლდეს ვინ ანდობდა ცხვარს. კი იცოდა რაფო კომენდანტმა ფარნას სამალავი, მაგრამ ვერ შეებედა, რადგან ფრთხილი და დაუნდობელი გაეხადა ცხოვრებას წესიერი კაცი.

 შავი კლდე მართლა შავი იყო. დილას, საღამოს, შუადღეს, წვიმაში, თოვლში, საიდანაც არ უნდა შეგეხედა, მრუმედ და შავად მოჩანდა. პატარა ბუჩქიც არ იზრდებოდა ზედ, ძეძვი და ეკალიც კი. ზაფხულში, მწვანეში, შავ ლაქად ეკიდა ბუნებას. ზამთარში, სითეთრეში, ეშმაკის ჩლიქის ნაფეხურად ჩანდა.

შავი კლდის ძირას ერთი ბილიკი გადიოდა, მერე მდინარე იღრინებოდა, მდინარის იქით რიყე იყო, ეშმაკისას ეძახდა ხალხი. გაზაფხულზე და შემოდგომის პირას ისე ირეოდა და იჯაგრებოდა მდინარე, თითქოს ყველა ჯავრი, რაც ბუნებას ადამიანზე ჰქონდა, სულ აქ აპირებდა ამოეყარა. რიყის იქით ვაკდებოდა და ცერიდან გადმოსული ფარა ვაკეზე გაიშლებოდა, დამშვიდდებოდა, ნება-ნება მიადგებოდა ეშმაკის რიყეს. თუ მწყემსები არ გაფრთხილდებოდნენ, შეიძლება ნახევარი ფარა გადაეყლაპა გაშმაგებულ წყალს. ათს და ოცს აღარც ჩიოდნენ მეცხვარეები. ბევრჯერ სცადეს ხიდის გადება – ხან ისე, ხან ესე, არაფერი არ გამოვიდა! ერთი პატარა წვიმა უნდოდა და ხიდსაც ისე სანსლავდა წყალი, ნაფოტსაც ვერ დაინახავდი. ამიტომ აარჩია ეს ადგილი ფარნამ, ჭვიანი კაცი იყო და აქაც ჭკუა იხმარა, – აქ ვერ გამექცევიანო და ხო ვერც გაექცნენ.

 ერთი წელი იყო ფარნა ტყე-ღრეში ნახეტიალები, ხან დათვის ღმუილი ესმოდა ყურის ძირში და ხან აფთრის ხარხარი.

გახდა და ჩამოხმა, სულ გატყიურდა. ერთხელ ჩეჩნეთიდან გადმოვიდა, შავ კლდეს მიადგა, ჯერ ეშმაკის რიყემდე არ იყო მისული, ჩამოხდა, ახლად აბიბინებულ ბალახზე გაიშოტა. მზისთვის თვალის გასწორება სცადა. ადრე გაზაფხულის მზე კი იყო, მაგრამ მაინც მოსჭრა თვალი. მერე ღრუბლის ფთილამ ჩაუარა მზეს. დიდკაცას ტყაპუჭს ჰგავდა. გასცდა მზეს ფთილა, გააყოლა ფარნამ მზერა.

შავი კლდის წვერს მიუახლოვდა ფთილა, მიიკარგა, რაღაც უცნაურს მოჰკრა თვალი თავის სამალავთან ფარნამ. თითქოს ოთხლულიანი თოფი გადმოედოთ ფლატეზე, ისე იყო მორები შეკრული, მორებზე ჩიტის ტოლად მოჩანდა კაცი და ცულს იქნევდა. შლეგი მდინარის შხუილში ცულის რაკუნი ისე ისმოდა, როგორც გაფუჭებული გარმონის ხრიალის ფონზე ჩახეულ დოლზე დაგადუგი.

 ზაფხულის მესამე თვის მეთვრამეტე დღე

 – ბალღო, პირველა* რო გნახ, ფთებ ჯერ არ გქონდ არა გამოჩორკნილ?

 – არაა.

 – აგე, ა*იქ მოგხელ, აგე, აგე, ემანდ იდექ წვერზე, აჩაკუნებდ ცულს... თავ არ შაკლ, ე, მაგას.

 – ფარნა, ემანდ, გუ*ჭახუნ, არაა?!

 – ბალღოო?! იქნება, შენ... – გაბრო ხარი თუ...

 – რა იყვ, რა? მითხარ, რაა?!

 – ბალღო?! ნეტა თქვენ ვარდიძეებ ვინ დაგქვივნათ, ჰა, ფინთად შარიანებ ხართ, ვარდიძეებ კი არა, ისუნდ გექვივნოსთ, გაჩერდ, თორეე...

 ვარდიძე, გაბროს მამა, მწყემსი იყო, მეცხვარე, პაპაც მეცხვარე იყო, პაპის პაპაც და იმათი პაპაც. გაბროს შვილიც მწყემსი იქნებოდა, შვილიშვილიც და იმათი შვილიშვილიც.

გაბროს ორი და ჰყავდა და ერთი ნაბოლარა ძმა, რომლის გაჩენასაც გადაჰყვა დედამისი. მაშინ ექვსი წლის იყო გაბრო. ოთხივე ზამთარში იყო გაჩენილი. მამამისი გაზაფხულზე ამორეკავდა ცხვარს, მიადგებოდა ხუთი-ექვსი თვის უნახავ ცოლს და მიდი და მიდი! ცხრა თვის თავზე, ზამთარში ბავშვი ჩნდებოდა.

 დედა რომ მოკვდა, მამა ერთი წელი აღარ წასულა ცხვარში, ბალღებს არ გაუჭირდეთო. მეორე წელს წავიდა, პატარებს გაბრო და იმისი ბებია ზრდიდნენ.

 თორმეტი წლისა იყო, მამამისმა უთხრა, ომი დაიწყოო. წავიდა და წავიდა მამა. 17 წლისა რო გახდა გაბრო, რაფო კომენდანტმა უთხრა, ომი დამთავრდა და მამაშენი გმირულად შეეწირა სამშობლოსო.

იმ წელს პირველი და გაუთხოვდა. პატარა ფარა ჰყავდა – ორას ცხვრამდე. სარჩენად ჰყოფნიდათ. ოცი წლისა რო გახდა, მეორე და გაუთხოვდა, უმცროსი ძმა სასიძოსთან გაუშვა. ამბავი დააბარა, მთაში გნახავ, იქ გაგტკიცავ, ერთი ვნახოთ, რა ვაჟკაცი ხარ, ჩემი და რომ მოგყავს ცოლადო. მოყვრების ოჯახში ნობათად გასაგზავნი ბოლო ცხვარი ააწოდა ძმას ძარაზე და მძღოლს ხელი დაუქნია, წადიო. მანქანა რომ თაგვისხელა გახდა, ციდან უცნაური ხმა მოესმა.

აიხედა – ჩიტია,არა, – არწივი. აი, ესე, სწორედ მოფრინავს, – ერთ ხაზზე. ქვემოთ წამოვიდა, დიდდება და დიდდება, ხმა მატულობს და მატულობს. ათი კი არა, ასი მანქანის ხმა აქვს. გაგიჟდა, პირველად შეეშინდა. მაშინაც კი არ შეშინებია ესე, – ეშმაკის რიყეზე ზურგით რო გადაჰყავდა ცხვარი და ქვემოდან მდინარე შეჰღმუოდა, აქაფებული ტალღები წელამდე რომ ეპოტინებოდა. საარაკოდ დადიოდა, მარტო გაბროს ვერ ერევა ეშმაკის რიყე და შავი კლდეო.

ეხლა კი შეეშინდა. ცხვარი დაფრთხა, ძაღლები კატებად იქცნენ, მურაც კი აკნავლდა. თავისი თვალით რომ არ ენახა, დათვი როგორ დაგლიჯა, ეს რომ ის მურა იყო, ვერავინ დააჯერებდა. დაჯდა „თითრინავი” – ღმუის. ვააჰ! წამოავლო სახრეს ხელი, გაექანა. გაიღო კარი, გამოჩნდა სულ მთლად თეთრი კაცი და „შოონ!! ” – დაიბღავლა გაუგებარ ენაზე. შიშისგან რას ბღაოდა და აკეთებდა, აღარ ახსოვდა.

ახსოვდა, რომ ძაღლებმა უღალატეს. გასროლის ხმამ გამოაფხიზლა. ტყვიამ მის ფეხებთან ბეტონი აამსხვრია. ყველაფერი ერთბაშად ჩაწყნარდა. „თითრინავის” მთავარმა „შოფერმა” ძლივს შეირიგა. აუხსნა, ერთი შავი კლდე გქონიათ, იქ ბევრი ცხვარი იხოცება და მთავრობამ გადაწყვიტა, ხიდი აგიშენოთო! ესენი კიდე `ლემენცი” ინჟინრები არიანო.

– რაო, – კიდევ ერთხელ გადაირია გაბრო, – ლემენცებიოო! ე მაგათ მომიკლეს მამაო, უუ, თქვენიო, – იბღავლა.

ძლივს გააკავეს. `თითრინავის” მთავარ `შოფერმა” კინაღამ ისევ ამოიღო პისტოლეტი. დააწყნარეს გაბრო: ესენი კარგი `ლემენცები” არიან, არ უომიათ, მარტო აშენებენო. იმან, სულ წითური რომ იყო, სურათიც გადაუღო. ცოტა ხანი მაინც ეჭვის თვალით იყურებოდა გაბრო, მერე „თითრინავშიც” შეიყვანეს, დაათვალიერებინეს. თავიდან ცოტა შეშინდა. თანდათან მიხვდა, არავინ ერჩოდა და დამშვიდდა.

“თითრინავი” ყურადღებით ათვალიერა. დროდადრო გრძნობდა, დაღებული პირი როგორ უშრებოდა და წაკლაპუნით მუწავდა. ძალიან მოეწონა “თითრინავი”, ძალიან. რამდენ ცხვარში გაიცვლებაო, იკითხა. გაეცინა მთავარ „შოფერს”. მერე ერთი ცხვარი სტუმრებს აჩუქა, – თქვენ თუ შავ კლდესთან ხიდს გააკეთებთ, შეგარგოთო. „თითრინავებიანი” წიგნი, მთავარმა „შოფერმა” რომ აჩუქა, გუდაში ჩატენა.

“თითრინავს” ჩამოუარა, ნაბიჯებით სიგრძე-სიგანე გაუზომა და ფარა მთისკენ გარეკა. სამ დღესა და სამ ღამეში ფარა ცერს გადააცილა და სამი დღე და სამი ღამე იფიქრა. დროდადრო წიგნს ამოიღებდა და ჩააკვირდებოდა ხოლმე, მერე შავ კლდესაც მიადგა, წვალებ-წვალებით გადაიყვანა ფარა მდინარეზე, მიხვდა, რომ „თითრინავი” აუცილებლად სჭირდებოდა. სოფელში რო მირეკა ცხვარი და დააბინავა, კიდე შვიდი დღე და შვიდი ღამე იფიქრა და მიხვდა, რომ „თითრინავი” თვითონ უნდა გაეკეთებინა. ერთი-ორ კაცს გაუმხილა ეს ამბავი. რომ დასცინეს, ადგა და შავი კლდის ბინაში არეკა ფარა, უცხო თვალს რომ მორიდებოდა, არ შემაწუხებენო. ცხვრისგან არ იყო ის ადგილები გათელილი, მსუყე ბალახი იზრდებოდა, ყველა ხომ ერიდებოდა და...

 ცხვარი ძმას ჩააბარა.

გაზაფხულის მესამე თვის ოცდამერვე დღეს პირველი ხე მოჭრა. ზაფხულის მეთხუთმეტე დღეს თხუთმეტი ხე ჰქონდა მოჭრილი. გადმოიღებდა წიგნს, ჩახედავდა. გადაზომავდა ხეებს – ხან ნაბიჯ-ნაბიჯ, ხან მტკაველ-მტკაველ, გამოთლიდა, მერე ისევ გადაზომავდა, ისევ ჩაიხედავდა წიგნში. ზაფხულის პირველი თვის ოცდამეათე დღეს ოთხი ცალი მორი შეკრა და ერთმანეთს მოარგო. ზაფხულის მეორე თვის მეცხრამეტე დღეს ერთი ფრთა მზად ჰქონდა, მეორე ფრთა ოცდამეშვიდე დღეს მოარგო კორპუსს. ზაფხულის მესამე თვის მეექვსე დღეს პროპელერი მოარგო, კორპუსში ღერძი გააძვრინა და შუაში სკამის გამოთლა დაიწყო.

თუ ჯანიანი იყავი და სკამზე კარგად მოეწყობოდი, ღერძით პროპელერს ადვილად დაატრიალებდი. გაბროს კიდე ჯანი ნამდვილად არ აკლდა.

 ცოტა ხანში „თითრინავს” თვლები ჰქონდა და მორებით ისე იყო გაჩერებული ერთი ფეხის გაკვრა უნდოდა, რომ „თითრინავი” შხუილით დაშვებულიყო.

 ზაფხულის მესამე თვის მეთვრამეტე დღე

 –აი, ე*მას... რა*იღ აკლი ბალღო?

 –ჩასაჯდომა* უნდ გამუ*თალვ გი*გე, ფარნა... აი, სუ ცხვრის ტყავებითად ნაბდებით გავაწყობ, – თბილა*დ, მაღლავ ცივიავ! ჰად სატრიალოს დასატრიალებელაიც უნდ გუ*კეთვ...

 – მართლ გიჟ ხარ რა, ბალღოო.

 – გიჟ, არა, ე*გ, ე... ი*მ კარგა ლემეცებმაც ნახეს, სუ თეთრ როა... ი*მას... მე*წონ, გი*გე, მაგთაებიც არსებობსავ.

 – აბა ლემეცებ? ემაგათთან კომედატ რაფო მოდისაა?

 – მოდის.

 – ვაჰ!

 – რაი?

 –არაფერ...

შენ კიდე თავი არ მი*კლ ემაგ ჩიტით... იქნებ დამბულიყავ.

 – დავება არა, აბა ე*გ რა კაცობაი. ფარნა, დიდკაცა რაგვერ უნდ მოკხლ?

 – ბალღოო!

 – ფარნა, კომედატ რო მოიდეს, გუ*ჭახუნებაა?

 – ბალღოო, გაგტკცავ, გი*გე!

 კომენდანტ რაფოს მამა მეტისმეტად მდიდარი იყო. სიმდიდრე ძალაა და რაც უფრო ძლიერი ხარ, უფრო მდიდარი ხდები და პირიქით. თან აბა კაიკაცობით ამ ქვეყანაში ვინ გამდიდრებულა, რაფოს მამა რომ გამდიდრებულიყო. მარტო ცხვრის ფარა ჰყავდა ათი მაინც. ცუდ რამერუმეებს ჭორაობდნენ კომენდანტის მამაზე, – მეგობარი დააჭერინაო, იმისი ქონება მიითვისაო.

ზოგი იმასაც ამბობდა, მოაკვლევინა კიდეც და ერთი-ორი სხვაც არ დაინდო, მართალი და მშრომელი კაციო. იმასაც ამბობდნენ, კვიცი გვარზე ხტისო და არც რაფო კომენდანტს აქებდნენ, ოთხი ძმა ჰყავდა რაფოს. ნაბოლარა გათამამებული ჰყავდათ, ბავშვობიდანვე აჩვევდნენ, ყველაზე კარგი ხარო, – გარყვნეს ბიჭი. ხალხმა ამპარტავნობის გამო „დიდკაცა” შეარქვა. შიშით თუ რიდით ყველაფერს უთმენდნენ და ისიც ჩაგრავდა, ვინც თვალში არ მოუვიდოდა. ეგონა, მისი მომრევი არავინ იყო, მაგრამ ცხვარი ცხვარიაო და... ძლივს გადარჩა „დიდკაცა”.

 

ოღონდ ლოგინად ჩავარდა. დიდძალი ფული დაუჯდა ოჯახს. ყაჩაღად გასული ფარნა მოსვენებას უკარგავდა კომენდანტს.

 ერთხელ რაფო კომენდანტი მთავრობაში გამოიძახეს, – შავ კლდესთან ხიდი უნდა აშენდეს და შენ უნდა უხელმძღვანელოო. დაიწყო დიდი საქმე.

 ინჟინრები მთებს გასცქეროდნენ. კლდეს ზომავდნენ. ხან სად ააფეთქებდნენ, ხან სად. სინჯებს იღებდნენ.

კლდის ნაშალი ქალაქში მიჰქონდათ. ბოლოს ნახაზები ჩამოიტანეს და მშენებლობის დაწყების დღეც დაინიშნა – ზაფხულის მეორე თვის პირველი დღე. გადაწყდა, მშენებლობა შემოდგომის პირველი თვის ბოლოს უნდა დამთავრდესო. შემოდგომის წვიმებს დავასწროთ და ცხვრის გადარეკვისთვისაც მზად იყოსო.

 ცემენტი და რკინის კარკასი ცხენებით და ვირებით ამოჰქონდათ ბარიდან, ქვასა და ქვიშას იქვე ანგრევდნენ და თხრიდნენ. ხალხი თვითონ მოდიოდა და თავისი სურვილით მუშაობდა. კომენდანტი რაფო შავი კლდის ძირას სამუშაოებს ხელმძღვანელობდა, თვალი კი შავი კლდის წვერისკენ ეჭირა.

 ზაფხულის მესამე თვის მეთვრამეტე დღე

 –ახლ სიდ არიან, ბალღო, რაისად არ აშენებენ, ჰა?!

 – აბა მე რა* ჩმ ფეხებ ვიც. ისვენებენ, მასალა არ აქვავ...

ჰა? კამედატსაც გუ*ჭახუნება?

 – ბალღოო!!

 – იმაი რო გაგიჭახუნოსა?

 – იახლ ლაკუნს მორშჩ და* მისმინ... მე ამაღამ უნდ წავიდ, კომედატ უეჭოდ მოვ, გკითხავს, ფარნაი სი არისავ? შენ უთხრიდ, გამოსაზამთრებლადავ დიდოეთ წავიდავ. გი*გე, ბალღო... უთხრიდ, რო მეტა ავად იყოვ... გი*გე?! არ დაგეშინოსთ. იმაზიაც დაგემუქრებ, თუ გამოჩნდავ, ჩემზე გი*გე, გამაგებიევ, უთხრიდ კაივ... არ დაგეშინოს, ი*ს შენ ძმაი, ეს ღლაპიც იეგ დამირიგ, გი*გე, ყველგან იასრ თქვი, გი*გე..

უჩემოდ კიდე ნუ გახფრინდიდ, თორე კომედატისიდ დიდკაცა*ის მაგივრად შენ გაგიჭახუნებ, გიგე?

 – ჰოვ!!

 ზაფხულის ბოლო თვის ოცდამეხუთე დღე

 

1 2
გვერდის მისამართი : ბიბლიოთეკა / პროზა / სოლომანაშვილი ბესო / თ ი თ რ ი ნ ა ვ ი