შერვაშიძე გიორგი

კრებული

 

 

სარჩევი:

მგრაგნელი

სიბრძნის ნაყოფი

 

 

მგრაგნელი

(ანუ მელნით გასვრილი ხელისგულები)

 

მოთხრობების კრებული

ცამეტი

 

 თორმეტნი ისხდნენ მაგიდასთან და კიდევ ის ერთი, მეცამეტე რომ უნდა ყოფილიყო. თორმეტ ნაჭრად დაეტეხათ პური და თორმეტი სასმისი აევსოთ პირთამდე წითელი ღვინით. თორმეტმა ხმამ წარმოთქვა ლოცვა ტრაპეზის წინ და თორმეტმა ხელმა გადასწერა პირჯვარი დაგმობილ სხეულებს. ის, ის მეცამეტე კი იქვე ატუზულიყო კართან და სიტყვას ელოდა. თორმეტი სულის სიმშვიდე მოჰფენოდა იქაურ სუფრას და მხოლოდ ის, მეცამეტე რომ უნდა ყოფილიყო, ფიქრობდა ცუდსა. მზაკვრობისთვის მოეკიდა ხელი და მაინც თავხედურად სიტყვას ელოდა. არავინ იმჩნევდა, თუმცა კი შეუმჩნეველი არ იყო განზრახვაი ბოროტი მისი. ალბათ, მაგიტომაც არის დღესდღეობით, რომ რიცხვი ცამეტი, ჩვენის ცრურწმენითა და ჭკუათხელობით, მოიხსენიება აუგად და მიუღებლად. მტკივნეულად დაჰყვა ყველას გულს იმ მეცამეტე წინაპრის მიქარული, ოღონდ, როგორც ყოველთვის, გაუცნობიერებლად. იმ, სწორედ იმ მეცამეტისა იყო ეს ტკივილი და შიში, თორემ ხის ჯვარს უხსოვარი დროიდან ეთაყვანებოდნენ. ცოტათი მოგვიანებით, რამდენი საუკუნის შემდეგ კი, ვიღაც “ნაღიარები” სიტყვისმთქმელი, ასე განუმარტავდა თავის თანამედროვეთ: “ზიარ ჰყოფდნენ გობსა მას ნეტარებისასა და სთქვა მან, რომელსაცა თვალებშიდ შესციცინებდა ყოველი მსუნთქავი, ზოგი სულის სისავსით და ზოგიც კიდევა ძრწოლვითა, სიტყვა იგი შემზარავი ღალატისა და ორპირობისა”. ხოლო შემდეგ კი ბრძნულად დაუბოლოვა თანამეინახეთ, განა ყოველი სულია მზად მისაღებად დიდებისაო. ის მეცამეტე კი, რომელსაც ადგილი არ ხვდა მაგიდასთან, აღარ დაელოდა პატიჟს და შლეგივით მიიჭრა სუფრასთან, რადგან დანამდვილებით იცოდა, რომ ხელისკვრა არ იცოდნენ იქ მსხდომთ. სულსწრაფად მიუჯდა ღარიბულ სუფრას და კადნიერად გააცამეტა იგი. ახლა, ახლა აღმოჩნდნენ მაცდურის კლანჭებში, თორემ მანამდის რა უჭირდათ?! არა, არც მის მერე გასჭირვებიათ რამე, გარდა ხორციელი გვემისა, ხოლო ეს კი რა მოსატანი იყო, როცა სული ყვაოდა. უბრალოდ ღალატი და პირფერობა არ შეშვენოდათ “ნაფიც ძმათ”, თორემ დევნა და გვემა დანათლული ჰქონდათ.

 და მიიღო იმ მეცამეტემ განაზიარები პურის ნატეხი და ნახევარი ჭიქა წითელი ღვინისა თვით იმ ერთისგან, რომელიც “ერთადვე” დარჩა მომავალშიაც. ისე ხარბად და მონდომებით ძიძგნიდა პურს, თითქოს მხეცი ყოფილიყოს და გახრწნილი მძორისათვის მიეგნოს შამბნარში. სულსწრაფობით შეპყრობილი დაუღეჭავად ყლაპავდა საკვებს და პირიდან საზარელ სურნელებას აფრქვევდა. ყოველ ლუკმაზე ჭიქა მიჰქონდა ტუჩთან და წითელი ღვინოც სულ სისხლად სდიოდა დაღარული დრუნჩიდან. იმ, იმ ერთმა კი “ერთადვე დარჩენილმა”, ვის მზესაც ფიცულობდნენ ის თორმეტნი, შემდგომ ოცდაოთხნი, მის მერე ორმოცდარვანი და ასე უსასრულობამდის, მხოლოდ ერთხელ ჩახედა თვალებში ფარას ჩამოშორებულ მას უფლის ცხვარს და თავი დაუკრა. განა გაუწყრა, ან შეევედრა? არა, უბრალოდ, მზაობაზე მიანიშნა. საოცარია, არა? დასტური მისცა და ამ დროისათვის ბედის ჩარხიც უკვე გაჩერებულიყო, რათა პირდაფჩენილს ეცქირა კაცთაგან ყველაზე უმეცრისათვის. რომლისთვის? ეგ თვითონ უწყოდა! მეცამეტე შმაგმა კი კბილები გააკრაჭუნა მომავალი სიამოვნებით თრობილმა და ღვინით გულმიცემულმა ხმამაღლა იცრუა – “მიყვარხართო”. იცრუა, რადგან ის იქ ვერც ვერაფერს იტყოდა აზრიანს და ალბათ, აღარც მისი სიტყვებით გულშემოყრილი მზე გაანათებდა ჩვეული სიკაშკაშით, რომ ეთქვა ახლა დღეაო. არავის შეუმჩნევია უმეცრებაი იგი მისი. ან ვინ შეამჩნევდა, ოდეს ფიქრნი, თვალნი და ყურნი მათნი მხოლოდ ერთისკენ იყვნენ მიპყრობილი. იმ ერთს კი “ერთადვე” დარჩენილს მომავალ-წარსულში, არც რა უჭამია და არც რა უსვამს. რატომ? ის ხომ ისედაც ბედნიერი იყო. უცნაურია?! მხოლოდ ერთი რამ წარმოთქვა ფიქრით, სადღაც შორს ღრუბლებში, თუ კიდევ უფრო იმის იქით მყოფმა, რომ თვითმკვლელობა არ შეიძლებოდა, ოდეს ნება კაცისა იყო ნება შემოქმედისა. ნაყროვანებით თრობილი და მიკიბულ-მოკიბულად მოლაპარაკე მეცამეტე კი, ისევ ისე პირფერულად ილუკმებოდა და ცბიერად აკვესებდა მოჭუტულ თვალებს – “თავი მოვიკლა არა კიდევ ის?!” ძლიერ ყბებს მარჯვედ ანაცვლებდა ერთიმეორეს და დიდის მეცადინეობით ცდილობდა, რომ ამოექოლა ის ხვრელი, რომლიდანაც ცალთვალა, ნამუსის მაგვარი მსტოვარი იცქირებოდა.

 მაინც მოახერხა და გაიტანა თავისი. გაყიდა თავი თვისი და მის მეტი ალბათ, ამას ვერც ვერავინ იზამდა. განა იმიტომ რომ, ბრიყვები დალეულიყვნენ?! არა, პირიქითაც, მაშინ ჭარბობდნენ თუ ჭარბობდნენ, თორემ ახლანდელთ ცუდი გამოცდილება მაინც მოსდევთ. მოახერხა კი იმიტომ, რომ ეს ასეც უნდა მომხდარიყო და თანაც მისი ცოდვილი ხელით. არც ის “ერთადვე” დარჩენილი გასძალიანებია დიდად განდობას, ოდეს ბედისწერა იყო ასეთი. უამრავი უსაქმური შემსრულებელი კი სველ ხელისგულებს იფხანდა და ჯილდოზე ფიქრობდა. ოცდაათ ვერცხლად შეფასებულ ჯილდოს შენატროდა და მისი ნამდვილი ფასით კი არც დაინტერესებულა, ისევე როგორც, ეს გოიმებს ემართებათ ხოლმე. ბედისწერა თუ “დღისწერა”? ალბათ, წერა!

 მეძავს, მეძავს კი აბა, რა მოეკითხებოდა სწორისა და არასწორის? არაფერი და ისიც დიდი ძალისხმევით ისწრაფვოდა, რათა “გარდაქმნილიყო მართლმსაჯულების ქალღმერთად”. რად უნდოდა? ყველას სჭირდებოდა ამქვეყნად სიმართლე, თუნდაც არასწორი და ცალმხრივი. დააქანებდა თავის მსუბუქსა და არც თუ ისე პატარა გავას და თვალებში მარადჟამ ცეცხლის ალები უთამაშებდა. არასოდეს აწუხებდა არჩევნის სირთულე და თავის დღეში არ უძებნია პასუხისმგებლობა-თავისუფლებისაგან გასაქცევი გზა. ბედნიერი იყო? ყოველ შემთხვევაში ასე ფიქრობდა და ფეხებსაც ძალდაუტანებლად შლიდა. არ გააჩნდა უნარი შეზღუდვისა და სისუსტეც მისი დიდად ანებივრებდა სხვას. შიმშილი, შიმშილი სქესისა და უცხო სისხლის დუღილი ყრმობიდანვე შესჩვეოდა მის ვითომ უბიწო სულს. მრუშობდა და თანაც ისე კოხტად, რომ ხანდახან სიყვარულის ქალღმერთობასაც იჩემებდა: “კახპა, ისიც კახპა იყოო, ოღონდ მე იმით ვჯობნი, რომ ღმერთებზე არ ვიწევო”. აგრერიგად სჯეროდა და არც მთლად სულელი ითქმებოდა მასზე. რაღაც ნიჭი, ძალზე პირველყოფილ-ჯადოსნური ნიჭი თვალით უხილავის დანახვისა მოსდგამდა “წინაპართა ანდერძად” და შეეძლო ერთი ხილვით გამოეცნო ადამიანის ბუნება. შველოდა? ძალიანაც შველოდა თავის საქმიანობაში და მიუხედავად იმისა, რომ მთელი დღე ქუჩა-ქუჩა დაეხეტებოდა, სახლის კართან მუდამ ელოდა თხუთმეტიოდე ატეხილი მამაკაცი. ასე მშვენივრად აქნევდა გავას ეს ჩვენი უბადრუკი მეძავი და კუდიანი ბებიაც სულ იმას უმეორებდა, ბედნიერება პირობითიაო. ზოგს ბზით მიმოუფანტავს სავალ გზას და ზოგს კი თივის ბულულზე წამოაგორებს ფეხებაპლაკულსო. როსკიპიც მარადჟამ უმადლოდა ამ თავის უცნაურ გულისცემას და თავისი მომაჯადოებელი მზერით ქვასაც კი აფორიაქებდა.

და ერთხელაც იხილა. იხილა და თვალნათლივ ნახა ის, რაც არასდიდებით არ უნდა ენახა. ერთადერთხელ შეხვდა ადამიანი, რომელიც აგრერიგ ჰგავდა იმას, ვისაც ყოველთვის ეძებდნენ. ეძებდნენ სწორედ მას და უხილავ მისი ცდილობდნენ, დამსგავსებოდნენ მესიას, რამეთუ ის იყო თვით სრულქმნილება. კი არ იყვნენ ღირსნი, მაგრამ მაინც იხილეს. და იცნო ჩვენმა მეძავმაც იგი პირველი ნახვისთანავე . შეკრთა და მუხლთ ჩაუვარდა. დაუკოცნა კალთები და ცრემლით განუბანა ფერხნი. პირველად იგრძნო გულწრფელობა შენანებისა და მოიდრიკა. მეცამეტე თანამეინახეც სწორედ ასე მოიქცა სულ თავიდან, მაგრამ შემდეგ გაქაჯდა. ის გაქაჯდა, ხოლო კახპამ კი სამუდამოდ შეიყვარა. მეძავმა გულში ლამპარი დაინთო, ხოლო მეცამეტემ კი ნაცარს აადინა ბდღვინი. ხოლო რაც შეეხება დანარჩენთ, დანარჩენებმა ეპოქების მიხედვით და სხვადასხვანაირად აღიარეს იგი. ბევრმა იპოვა ის და ბევრმაც დაკარგა, თუმცა სინანულით კი ყველამ ინანა და თანაც არაერთხელ.

 კიდევ იყო ერთი, რომლის სახელის ხსენებასაც ვერავინ ბედავდა. სახელის ხსენება კი არა და არც მისი ვინაობა იცოდა ვინმემ მართებულად. ნანახი ჰყავდათ, ოღონდ უფრო წარმოსახვებში, ვიდრე რეალურ სამყაროში. წარმოსახვით კი ყველა თავისებურად ძერწავდა მის იერს, რამეთუ მრავალნაირ არს გონებაი კაცისა პირუტყვისა აღმატებულისადმი(სხვათა შორის, სწორედ ის მეცამეტე წინაპარი მეგობრობდა მასთან, უფრო სწორად კი ეს შავბნელი ძალა შეგირდობდა მას, ოღონდ ისე, რომ ამ უბადრუკმა არც არაფერი უწყოდა მაგ საიდუმლო გარიგებაზე). მხოლოდ ერთმა, ერთმა შენიშნა მისი ნამდვილი სახე და დასტური არსებობისა. ესეც შემთხვევით და უნებურად მოუვიდა. მოხდა ასე და მანაც ძრწოლისაგან თვალები დაიშანთა, მაგრამ სანამ თვალისჩინს დაკარგავდა, ადგა და დახატა. დახატა ოღონდ სახის, ტანის და ყოველგვარი ნიშნის გარეშე. დახატა საკუთარი თავი წმინდანთა მსგავს და ოთხი თითით დალოცა მხილველნი. უბრალოდ მიანიშნა, მიანიშნა რომ წმინდანთა ხატებში, დამლოცველ ნეტართ, მხოლოდ სამი თითი აქვთ წინ გამოწვდილი, ხოლო მეოთხე, ე.წ. არათითი კი ჩაკეცილია. ცერა, ცერი იქ საერთოდაც არ უნდა იყოს. ის, ის უბრალოდ აკავებს არათითს. და ეს არათითი კი აშკარად აკლია სრული სურათის ხატებას. ანუ მამა ღმერთი, ძე ღვთისა და სულიწმინდა. სწორედ ეს სამებაა განსახიერებული თითებით, მაგრამ მათ შორის დარჩენილია ერთი ადგილი. იქ მყოფის ადგილი. დაგმობილის ადგილი და ეს მოკაკვული თითიც სწორედ მისი განსახიერებაა. მისი არსებობის, განკვეთის და შეურაცხადობის მიმანიშნებელია. იმან, დამნახველმა კი დაინახა ყოველივე ეს და ძალიან შეეშინდა თავისი აღმოჩენისა. იმ, იმ მეოთხისა შეეშინდა, რომელიც შეუმჩნეველი დარჩა ყოველი უმეცარი თვალისთვის. შეუმჩნეველი, თუმცა კი ყოველთვის იქ მყოფი. წმინდა სამებასთან მყოფი. ის ყოველთვის იქ იყო და იყო ისევე, როგორც მეცამეტე თორმეტში და ექვსას სამოცდამეექვსე ცხრაას ოთხმოცდაცხრამეტში.

 რამდენიმე საუკუნის შემდეგ კი ერთი ემუქრებოდა მეორეს, ფილტვს გაგიხევო, ხოლო ეს მეორე კი დუმდა. ის ეუბნებოდა შუბლს გაგიხვრეტო და ეს კი მაინც დუმდა. ის აგინებდა ყოვლად უხამსი სიტყვებით და ეს კი ისევ დუმდა. დუმდა განა უმოქმედობით, არამედ დუმდა და “ჯიგრულად” ურტყამდა. ურტყამდა ხელებს, ფეხებს, მუჯლუგუნებს და თავს. ყვირილი ისმოდა, მაგრამ ვინ რას გაიგებდა? ერთი ამბიციური იყო, ხოლო მეორე კი “ბიციური”. იმან “ჰოი და ჰოიო” და ამან კი ჭიტლაყიო. რომელი იყო მართალი? ვინც განსაჯოს, ერთი ბიშტი მაგასო! ერთი მუსიკაზე დადიოდა ყრმობისას, ხოლო მეორე კი ძიუდოზე(ძალადობის ერთგვარი სახეობაა). ერთს დედა “ყიყლიყოს” უმზადებდა დილაობით რძესთან ერთად, ხოლო მეორე ცივ მჭადსა ღრღნიდა და მარილქვის “ნალოკავს” აყოლებდა. ერთს ასწავლიდნენ, შენი გვარი უფალმა დალოცაო, ხოლო მეორეს კი მამა ვირი ეგონა, რადგანაც მეზობლები გამუდმებით ვირიშვილს ეძახდნენ. ერთს გულით სწამდა, მეორეს კი ისე რა. ხოლო სიძულვილს არც ხელი ჰქონდა და არც ფეხი, მაგრამ მაინც ყველაზე მტკივნეულად ირტყმევინებოდა.

 იქ, სადღაც შორს და საუკუნეების მიჯნაზე კი, ვიღაც ტილოს ძონძებით შემოსილი ქადაგებდა და ასე იძახდა, მარჯვენა ლოყაში რომ გაგარტყამენ, მარცხენა მიუშვირეო. ისიც, მჭადს რომ ღრღნიდა, “ბიციური” რომ იყო, პაპამისი რომ მუშტით ხარს ჰკლავდა, შვიდწლედში სოლფეჯიოს მასწავლებელი დაუფიქრებლად რომ ხუთს უწერდა და მაინც არ იცოდა “ვისი გორისა იყო”, სწორხაზოვნად მისდევდა მის, მესიის მართლმორწმუნეობას (ანუ სიმართლის რწმენას) და ყოველ შემორტყმაზე, ნეტარი სახით მეორე ლოყას უშვერდა ხოლმე მოძალადეს. განა რა იყო? განა მტკივნეული იყო? განა რწმენა იყო საწინდარი დაკემსილი წინდისა?! არა და არც ჰარმონია იქნებოდა, რომ არა სილის ტყლაშუნა ხმები. ისიც დარბაისლურად უნაცვლებდა ალეწილი სახის მარჯვენ-მარცხენა ნახევარსფეროებს და გუნებაში თორმეტამდე თვლიდა. რატომ? ასე იყო საჭირო და იმიტომ. მაგრამ გავიდა ხანი და მობეზრდა. გესმით?! მობეზრდა, ყელში ამოუვიდა და ამოასხა(ეს ის სიტყვაა, რომელსაც ესოდენ ხშირად ხმარობენ ჩვენი თანამედროვენი). დაიყვირა ცამეტიო და გააქანა. გააქანა და ისეთი წყვიტა, რომ უკან მოატოვებინა კატის ცხრა სული და მამალი ცხვარი. და თქვენ იკითხავთ, ეს რაღა შუაშიაო? და მე გეტყვით, რომ შუაშია კი არა და პირდაპირ კავშირშია, რადგან ჟანგბადი მაშინაც იყო, ახლაც არის და ალბათ...

 ჯერ იყო და თამბაქოს ნაცნობი სუნი ეცა და თითქოს მოეფონა კიდეც გულს, მაგრამ შემდეგ ფანჯარა გამოაღო და ღამის სუფთა ჰაერმა ისევ დათრგუნა. დათრგუნავდა აბა, რა იქნებოდა, როცა მომავალში კაცობრიობა სწორედ ჟანგბადის უკმარისობამ დაღუპა. ისიც გუმანით ხვდებოდა, თუ გრძნობდა ამ ამბავს და წუხდა. უფრო სწორედ კი იცოდა ამ ცოდვის არსი, მაგრამ ეს არ იყო საკმარისი, რათა ნოეს კიდევ ერთხელ აეშენებინა თავისი კიდობანი. კიდობან-ჟანგბად-კამერა, სადაც ის და მისი მეუღლე თუ უშველიდნენ თავს, თორემ შვილებსა და ცხოველებს ვინ მოიკითხავდა. ჟანგბადი არასოდეს ყოფილა საკმარისი დედამიწაზე, უბრალოდ ვერც ამას ხვდებოდნენ თავის დროზე. რატომ? ასეთი საოცარ-პარადოქსული რამ არის ეს ჩვენი ცხოვრება და იმიტომ. საოცარ-პარადოქსული ამ სიტყვის განა კარგი ან ცუდი მნიშვნელობით? არა, არამედ ისე. ისე რადგანაც ძალუძს გამოიწველოს იმდენივე კარგი, რამდენიც ცუდი. შემდეგ ეს კარგი და ცუდი ისე საუცხოოდ დაუკავშიროს ერთმანეთს, რომ კაცს სახეზე სიმწრის ღიმი მოჰგვაროს და გაჭაღარავებული თმა კინკრიხოსთან გაუცვინოს. ოღონდ, რაღა თქმა უნდა, ამას ბევრი ვერც ამჩნევს, ვერც ამჩნევდა და ვერც შეამჩნევს, რადგან არ ძალუძს კაცისა მას გუნებასა, როს სწვდეს დიდსა მას ჩანაფიქრს განგებისასა. ნუღარ იკითხავთ ეს აქ რაღა შუაშიაო, ოდეს სიყვარულს შესწევს ძალა, ისუნთქოს ცალი ფილტვით და თანაც ნახშირჟანგი.

 აქ კი, ჩვენს საუკუნესა და თანამედროვეობაში, ყოველგვარი ფიქრისა და ოცნებისაგან განყენებულობაში, ცხრა აპრილის დილა თენდებოდა. ოღონდ არა ოთხმოცდაცხრის არამედ ორიათას ორის. რა სხვაობა იყო? დიდი, რადგან ადამიანი ალბათ, ყველაზე გაიძვერა და ამტანი რამ ქმნილებაა, რომელსაც არ უყვარს ტკივილი და მით უმეტეს ტრაგიზმი. იგი ყოველთვის ცდილობს, რომ რაც შეიძლება ნაკლებად დაიტვირთოს თავი ათასი შფოთიანი აზრით და ბევრად ურჩევნია, იფუთფუთოს საკუთარ ნეხვში. მაგრამ არის ერთი წინააღმდეგობაც. მთლად ყოველივეს ვერ გაექცევი და ვერ იტყვი უარს. არის ისეთი მოვლენებიც, რომელთა აღიარება-პატივისცემაც აუცილებლად საჭიროა. უფრო სწორად კი უხდებათ მათთვის ანგარიშის გაწევა. სწორედ ამიტომაც, ბევრ გამჭრიახ ადამიანთა ერთობლიობამ, ყოვლად შეუთანხმებლად, თუმცა კი სინქრონულად, ყველა ასეთი გარდასული მოვლენისადმი პატივსაცემად დააწესა წელიწადში ერთი დღე. დღე გარდასულ მოვლენათა მოსაგონებლად. დღე წუხილისა და გლოვისა. თანაც მხოლოდ ერთი. ხომ ჩინებულია? რაღა თქმა უნდა და სულაც არა აქვს მნიშვნელობა, თუ რამდენი გოგო-ბიჭი დაიხოცა იმ ავბედით დღეს. რამდენი დედა ატირდა დაუშრეტელი ცრემლით, რამდენმა მამამ გაუშვა საფლავშიაც კი მზარდი წვერი და რამდენ ადამიანს მოეწამლა სამუდამოდ სული და ხორცი. აი, თუნდაც ის, პატარა ორსული გოგო, თავის ჯერ კიდევ მოუვლინებელსა და ნანატრ მუცლის ნაყოფთან ერთად, სულ ნიჩბის ქნევა-ქნევით რომ გაამწესეს საიქიოს. ვიღაც იტყვის, რომ საფლავში არავინ არავის არ ჩაჰყოლიაო და სხვისი ჭირი კედელს ჩხირიო, მაგრამ არც ასეა სწორი. ყველაზე სწორი კი სწორედ ის კომპაქტური და ერთობ მოსახერხებელი ნიჩბები იყო, რომელნიც ჰოი, რა ზუილით აპობდნენ ჰაერს?! მაგ ნიჩაბთა წინაპარნი კი მიწას ჩიჩქნიდნენ და მზის გულზე გამოჰქონდათ გასანოყიერებელი ნიადაგი. ნიადაგი, რომელსაც იგივე ხელები აფხვიერებდნენ, რომელთაც მოხერხებულად ეჭირათ ის დასაწვავი ნიჩბები. მაგრამ მაშინ სხვა დრო იყო. მაშინ ჯერ კიდევ ხარობდა ვაზი და ასე აშკარად არ ტიროდა, როგორც ახლა. მაშინ, მაშინ ჰქონდათ პატარა ნიჩბებს სამუშაო, თორემ ახლა ისე ბოროტად უმზერდნენ ჩაჩოქილთ, თითქოს არც არასოდეს ყოფილიყვნენ აღმშენებელთა მოციქულნი. დიახ, ისინი სიცოცხლისადმი სწრაფვას ემსახურებოდნენ და არა იმ პატარა ბიჭის ცრემლებს, რომელსაც მეტის წუხილით სახე დაღმეჯოდა და შავი დროშის ტარი ხელში “უცახცახებდა”. მათ თითო დანაკრავზე თითო ნერგი იყრებოდა. მათ თითო მოქნეულზე თითო კაცი ირჯებოდა. ირჯებოდა და წელში იხრებოდა. ხოლო იხრებოდა არა მუქარით დავრდომილისადმი, არამედ სიყვარულით მარჩენალისადმი. თითო ჯერ ჰკოცნიდა დედას მას მიწას. ისინი, ისინი ხომ ახალ ცხოვრებას უჭრიდნენ კალაპოტს და რამდენჯერ ყოფილა, რომ გათანგულ გლეხკაცს ტარით მიწაში ჩასობილი ნიჩაბი დარჩენია და მეორე დილაზე დაკოჟრილი ხელისგულით გაუცლია მასზე აღმოცენებული ყლორტები. ასეთები იყვნენ ამ პაწაწინა ნიჩაბთა წინაპარნი, რომელთაც მიცვალებულიც დაუმარხავთ და მხარშიც ყავარჯნად ამოსდგომიან წაბორძიკებულ კაცობრიობას. დასაძრახი არასოდეს ყოფილა მათი საქციელი და აქ თუ ვიღაცას დაკრძალავდნენ, იქ სასწრაფოდ ხის ნერგს ჩააგდებდნენ, რათა შემდეგ მისგან აკვანი გამოეთალა მადლიან ხელს. ასე იყო ყოველთვის და ღმერთი გაუწყრა ზნედაცემულ ადამიანს, თუ ცულებს გაეჯიბრნენ ნაქები ნიჩბები და ერთიც ვნახოთ, ისე აილესეს პირები, რომ მძიმე მუზარადიც კი ვერ დაუდგებოდათ წინ. ალბათ ესეც იმავ გამჭრიახი ხელების გამოისობით მოხდა, თორემ სინამდვილეში, განა მართლა ნიჩბების ბრალი იყო?! უბრალოდ, დაუკითხავად დაავლეს ხელი, აულესეს პირები და იმდენი სისხლი დაღვარეს, რომ ვაზებმაც კი შეწყვიტეს ტირილი. რატომ? დიდი მწუხარებისას აღარ ტირიან, უბრალოდ თავს იკლავენ. აქაური პაწაწინა ნიჩბები კი ჰოი, როგორ აფთრისებრ ეკვეთნენ ჩაჩოქილთ?! ისე მუყაითად ირჯებოდნენ სისხლში გათხვრილნი, თითქოს იმავ ხელებით არ ყოფილიყოს დაწერილი საღმრთო წიგნები და სახარება.

 მის მერე ცამეტი წელი გასულიყო და ბევრი რამეც შეცვლილიყო. განა იმიტომ, რომ თორმეტი წელი ეგლოვათ? არა, უბრალოდ ცხოვრება იყო ასეთი – ტოლერანტული. ახლაც ისევ იმ ნიჩბების გამოისობით იდგნენ ასე ხელსანთლიანნი და ისევ იმ ძარღვ-სისხლ-გამყინავ სიმღერებს მღეროდნენ, რომელნიც ცოტასღა თუ ახსოვდა. მაშინ კი იყვნენ მრავალნი, მაგრამ ამჟამად არც ისე ბევრ მამულიშვილს გამოუდვია თავი ამ საბედისწერო დღის გახსენებისას. ალბათ, სულ რაღაც ას მგლოვიარემდე თუ შეგროვილიყო ე.წ მემორიალურ დაფასთან(ცამეტი წელი აპირებდნენ ძეგლის დადგმას, მაგრამ როგორც ხდება ხოლმე ცხოვრებაში, ვერ გადაწყვიტეს, ვერ შეთანხმდენ და კიდევ ერთი წლით გადადეს აღმშენებლობა “მემო-როიალისა”). იდგნენ ასე მდუმარედ და შესცქეროდნენ შავ ქვაზე ცრემლებად დაღვრილ წარსულს. და განა იმიტომ დუმდნენ, რომ ვერაფერს იტყოდნენ? არა. მაშინ, იქ ის მეცამეტეც დუმდა, მაგრამ დუმდა ფარისევლობით და არა ცოდნით, ხოლო ესენი კი დუმდნენ წუხილით. ყველაფრის მცოდნე, ვერმშველი წუხილით. სათქმელიც ჰქონდათ და მოსაგონარიც, მაგრამ წლებს ჩაეფერფლა ის ნაღვერდალი, რომელმაც მაშინ, ნიჩაბთა აღლუმზე, ასე ერთ მუშტად შეკრა საცოდავნი. საცოდავნი, რომელთაც საკუთარ თავზე, ზოგმაც კიდევ ტანზე, იწვნიეს ალესილნიჩბიან კაცთა სისასტიკე. ასეთნი კი მაშინაც ცოტანი გახლდნენ, თორემ იყვნენ ისეთნიც, საძილე ტომრებში ჩუმ-ჩუმად ნუგბარს რომ შეექცეოდნენ, თავისუფალ სექსს ქადაგებდნენ და საღამოობით კი ცხელ აბაზანაში ნებივრობდნენ. ესეც პარადოქსი იყო, რადგან ვიღაცას გულით სწამდა, ხოლო მეორე ვიღაცა კი გულით სტყნავდა. ახლა, ახლაც ასე იყო. იქ, იქ ქვასთან, სამშობლოს თავთან დადებულ ქვასთან, ერის ის მეათიათასედი იდგა, რომელსაც ძალუძდა თვითგვემა სხვისთვის, ხოლო ცოტათი აქეთ კი, ფეშენებელური სასტუმროს საპრეზიდენტო აპარატმენტებში ექვს ჯანმრთელ ქალს მოეყარა თავი. უფრო სწორედ კი ეს ე.წ. მანდილოსნები ე.წ. მამაკაცებს შეეყარათ, მიემწყვდიათ კუთხეში და ბურჯგნიდნენ გასანოყიერებელ მიწასავით. არა, მათ არც ნიჩბები ეჭირათ ხელში და არც ხელს ირტყმევინებოდნენ, ისინი უბრალოდ თავის ბილწ საქმეს ასრულებდნენ, რითაც უმეცრად, მსგავს მეცამეტისა ემსახურებოდნენ მოკაკვული თითის ბატონს. იქ, იქ გარეთ ლექსებს იძახდნენ ილიასა და ვაჟასას და კიდევ ერთხელ ცდილობდნენ გულითადად ეწამათ იმ ჯანგავარდნილი დღის აუცილებლობ-გარდაუვალობა. აქეთ, აქეთ, შიგნით კი ამ ჯანმრთელ ქალებს, მეტი მონდომება-აღვირახსნით ნამდვილ მგოსან მანდილოსნებს ადარებდნენ და სულ თამარ-ანას ეძახდნენ. იქ, იქ შეკრებილთ მდუღარე ცრემლები უშანთავდათ მრავლისმნახველ ღაწვებს, ხოლო აქ, აქ შეყრილთ კი ძუძუებზე შამპანური და მიდი ლოკეო. იქ სიკვდილისა სიკვდილითა დამთრგუნველიო, აქეთ კი შენი ჩათლახი დედაცო. პარადოქსია არა? ეგრეა. იქ, იქ სულთა შენდობას ქადაგებდნენ ჰალალი გულებით და იმ გამხმარ-მარჯვენა-ნიჩბიანებს ლოცვით უნდობდნენ, ოდეს უმეცართ სულები განსაცდელში როკავენ. ხოლო აქ, აქ კი ეს ჩვენი ჯანმრთელთეძოება და თვალებჩალურჯებული მეძავები, ფართი-ფურთით მიძვრებოდნენ წითელ ტაქსებში და მალიმალ უკან იცქირებოდნენ, აქაოდა გარეთ ვიღაც ოხრები შეყრილან და უშველებელ კოცონს ანთებენო. იქ, იქ ვიღაც ნაღველს ანთხევდა, როდესაც დაწვრილებით იხსენებდა ნიჩაბთა ავაზაკურ შეთქმულებას და მისი შემყურე ვაზებიც, ადამიანის ხმით ტიროდნენ. აქ, აქ კი ეს ხორცშესხმული ღმერთებივით ქალები ცივად უსმენდნენ პირმყრალი მძღოლის მონაყოლს ვიღაც ორსულ გოგოზე, რომელიც ოთხმოცდაცხრაში, თავის უმანკო მეორე გულისცემასთან ერთად, სულ “ლაფატკებით” დაჩეხეს და იმ ადგილზე დააგდეს, სადაც ახლა ის მურდალი ტიპები “აბირჟავებდნენ”. ბოზი ყველგან ბოზიაო, მაგრამ ეს როსკიპები სულაც არ ჰგავდნენ იმ მეძავს, რომელმაც იესო ამოიცნო სხვა მრავალთა შორის და თაყვანი სცა.

 რაღა თქმა უნდა, რომ იმ მწუხარეთა ასეულშიც ერია მრავალი გამვლელი, უსაქმური, ლოთი, პროვოკატორი, ინტრიგანი, სეირის მოყვარული და კიდევ რამდენიმე “ტკივილგამაძღარი”, მაგრამ ეს არ იყო გადამწყვეტი. მთლად ასეც არ იყო საქმე და არც ერი გადაგვარებულიყო საბოლოოდ. იყო ერთი ჯანმრთელი ქალი, რომელმაც მანქანიდან გადმოსვლა და ფეხით გასეირნება ისურვა. შორიდან ცქერასა და უმეცარ მიხვედრას არ დასჯერდა. უფრო ახლოს მიიწია თავშეყრილ ხალხთან და ჰოი საოცრებავ, მის გულსაც ჩასწვდა ცამეტი წლის წინანდელი გულისცემა. მანაც ინანა იმ მეცამეტის შეცოდება?! ალბათ და ეტყობა მასშიც ერია იმ პირველი, მოქცეულ-მორწმუნე მეძავის სისხლი, რომელიც დანახვისთანავე ჩაუვარდა იესოს მუხლებში, რათა თავისი ცრემლით განებანა უფლის ძის ფერხნი. ესეც, ეს ჩვენი როსკიპიც უმალ მუხლებზე არ დავარდა? სულ იმ მეძავივით არ მოუვიდა? ძირს დაემხო და ხელისგულებით დაებჯინა მიწას, რათა შეეგრძნო ის ადგილები, რომელზეც ჯერ სისხლი დაიღვარა, შემდეგ ყვავილები დაიყარა, ბოლოს კი ვიღაც მადლიერმა ერისკაცმა, არჩევნების წინ, ახალი ასფალტი დააგო(მემორიალური ძეგლის დადგმა კი მომდევნო კამპანიის კანდიდატებს გადაულოცა). მუხლმოდრეკილი მიხოხდა იმ “სამშობლოს თავთან” დადებულ ქვასთან და ისე შემოაჭდო მკლავები, თითქოს მხოლოდ მისი ტვირთი ყოფილიყო ეს წუხილის ლოდი. ნუთუ ერთი მეძავის აღიარება სჭირდებოდა სიმართლეს, რათა სახელი დარქმეოდა?

სანთლის ნამწვავი დაანთო ამ ჩვენმა როსკიპმა და სამსიტყვიანი ლოცვის კითხვას მოჰყვა იმ ჩვენი წინაპარკურთხეული კახპის მსგავსად: “უფალო იესო ქრისტეო” – ბუტბუტებდა ყოველგვარ აზრს მოკლებულად და შიგადაშიგ სახესაც იხოკავდა. ჯანსაღ-ტანადი ქალი თავის თავისა აღარ იყო. თითქოს ლერწამივით მოტყდაო და გამოუცდელი მწველი ცრემლით ატირდაო. მწვალებელს მიაგნოო და პირველი ღამის სურვილით მიენდოო. ასე იცისო ვაზმაცო, ყურში ჩაესმა და აქამდის მუნჯი ბოზი ამეტყველდა. ამეტყველდა ანუ სიმართლის თქმა დაიწყო და მეძავმა აღსარება თქვა. ყველა იქ მყოფს დაჰბურძგლა და დაჰბურძგლა ისევე, როგოც საიდუმლო სერობაზე აეწვა კანი თორმეტ მოწაფეს, როდესაც მოისმინეს მესიისაგან ღალატისა და განდობის ამბავი. მეძავმა შერყვნილი პირი დააღო და ისეთი რამეების “თქმა” დაიწყო, ცხოვრებაში აზრადაც რომ არ მოსვლია. მეძავმა თავი დახარა და პატიება სთხოვა ყველას, ხოლო განსაკუთრებით კი იმათ, ვისთვისაც არაფერი უწყენინებია. მეძავმა ხელები აღაპყრო ზეცისკენ და ღმერთს შეავედრა ყოველი სულდგმულის თავი და შეწევნა სთხოვა იმ პატარა ანგელოზ ბავშვს, რომელსაც თვალის გახელვითა და სიბინძურესთან ერთწამიანი ზიარებითაც კი არ დაუმძიმებია ნეტარი სული. და თქვენ მაინც იკითხავთ, რატომ და რა შუაშიაო?! და აბა, მე რა ვიცი მაგისი ცამეტი დედაც... ალბათ, შავი ქვის ბრალი იყო.

 

 

მგრაგნელი

 

 – იცით, რა არის ყველაზე მტკივნეული?

 – საზოგადოებიდან გამოყოფის პროცესი.

 – რას გულისხმობთ საზოგადოებაში?

 – მასას.

 – ჰო, მაშ რატომ არის მტკივნეული, ე.წ. მასიდან გამოყოფა?

 – ამაზრზენია და იმიტომ.

 – რას ნიშნავს, ამაზრზენია და იმიტომ?

 – აი, იმას, რომ ეტრფიან იაფს და განადიდებენ სუსტს.

 – ეს ხომ ძალზე ზოგადი განსაზღვრებაა? დარწმუნებული ვარ, რომ იგივეს იტყვის ყოველი მესამე ქუჩაში შემხვედრი. განა ასე არ არის, ჩემო მეგობარო?

 – არა. ყოველი მესამე ათშია, ყოველი ოცდამეათე ასშია, ყოველი მესამასე სამიათასშია და ასე მიდის უსასრულოდ. უსასრულობა კი სულაც არ არის კაცობრიობის განზომილება.

 – ეს განზომილება რაღა მნიშვნელობის მატარებელი ტერმინია?

 – ერთს რომ გული უცემს და დანარჩენი კი იმას გაიძახის, პულსი არ ესინჯებაო. უბრალოდ ისინი სხვადასხვა სიბრტყეზე არიან და შესაბამისად ვეღარ ესმით ერთმანეთის.

 – და... იცით, თქვენ ცოტათი დამაბნევლად საუბრობთ, ჩემო ბატონო და იქნებ უფრო დაგვიკონკრეტოთ ეგ თქვენი მოსაზრებები?

 – კეთილი, ვეცდები. აი, მაგალითად საღამო ხანი. ზიხარ ტელევიზორთან კომფორტულად მოკალათებული და ცდილობ დაისვენო. დაისვენო ფიქრისგან, განსჯისგან, ჭეშმარიტების ძიებისაგან და საერთოდ ყოველი ყოფისეული წვრილმანისაგან. ცდილობ ყველაფერი დაივიწყო და დროებით მაინც ჩაიკარგო უფანტაზიო სამყაროში. დიახ, ტელევიზორში. იქ, იქ ხომ მხოლოდ მზამზარეული თვალთმაქცობაა? ხოლო საუკეთესო ვარიანტია ნახევარფაბრიკატი. ანუ ის, რაც მთლად არ არის გადაღეჭილი და გადამუშავებული. და რა ხდება ახლა ვირტუალურ სიმულატორში?! დოღი, ნამდვილი დოღი მახინჯებისა და უნიჭოებისა. იმას უკრავენ ტაშს და უგზავნიან ჰაეროვან კოცნებს, ვისაც უფრო დიდი გავა ადევს. პოპულარიზაციას უწევენ სულით მეძავებს, მედროვეებს და მედროგეებს. დიახაც, მედროგეებს. აბა, ასე ხმამაღლა ლაპარაკი და მით უმეტეს სიმღერა, მხოლოდ ფაეტონის კოფოზე შემომჯდარ გაუპარსავ ბიძა კაცს თუ შეუძლია. რითმს, ოღრაშ რითმს ამინდს ეძახიან. ამ ე.წ. ამინდს კი სახემიხატული ცალტვინები ქმნიან. ეს ცალტვინა კი ერთი მშვენიერი სიტყვაა. ანუ ადამიანი, რომელსაც ტვინის მხოლოდ ცალი ნახევარსფეროს ერთი პროცენტი თუ ემორჩილება, ხოლო მეორე, ის, ის აღმატებულ-აღმამფრენ-ინტუიციური დახშული აქვს. სამწუხაროა, მაგრამ დახშული აქვთ ისევე, როგორც გარდაცვლილი კახპის ხსოვნა. ყველაფერი დაყვანილია ინსტინქტებამდე და განა ინსტინქტი ადამიანის განმსაზღვრელი მახასიათებელია?! მიმბაძველობა და პირფერობა კი კარგ ტონად ითვლება. გესმით? ბაძავენ ყველაფერ უმსგავსოს და ეს ყოველივე ხდება დღისით, მზისით, ყოველგვარი განკითხვა-განუკითხაობის გარეშე! თავმომწონე?!

 – უკაცრავად, რომ გაწყვეტინებთ, მაგრამ რატომ გაქვთ ხელები მელნით დასვრილი?

 – მე... მე ვგრაგნი.

 – რას შვრებით?

 – მელანი დამაქვს ფურცელზე და შემდეგ ვგრაგნი.

 – მწერალი ხართ?

 – არა, არა მგრაგნელი.

 – და რას ნიშნავს ეს გრაგნა?

 – როცა დაწერ და გამგები არავინაა. როცა შუქს აანთებ და სხვები კი სანთლებს მიეძალებიან. როცა ხმამაღლა დაიძახებ “არასწორია” და იგივე სხვები გაგამასხარავებენ, რა საყვარელია, როგორ იცის ხოლმეო. როცა მუჭს შეკრავ, წარბს მოზიდავ და ის უმეცარნი სამყაროს ღერძს ყლეს დაარქმევენ. უკაცრავად უხამსობისათვის, მაგრამ ზოგი სიტყვა იმდენად ზუსტია, რომ სხვით ვერასდიდებით ვერ შეცვლი. ალბათ იმათთვის ასეცაა, მაგრამ მე... მე...

 – რა, რა თქვენ?

 – მე დავიჩაგრე. მიუხედავად იმისა, რომ მგონია, ვერავინ დამჩაგრავს, ყველაზე დაჩაგრული მაინც მე გამოვედი. ხანდახან ისე ვბრაზდები ხოლმე, რომ იმ დღეს ვწყევლი, როცა ცხოვრებას სულ მცირე სერიოზულობით შევხედე, უფრო მეტი მონდომებით შევისუნთქე მანკიერი სიმძაღე და ფეხი შევდგი გადამწვარ ნაღვერდალზე. მინდა, ძალიან მინდა ხოლმე, რომ ის დღე შევაჩვენო, როდესაც მე პირველად გამესვარა ხელი მელნით და წამეცხო ჩირქი გულის ფურცელზე. მსურს, სამუდამოდ დავივიწყო ის დღე და დარი, როდესაც მე უნებურად შევნიშე არაამქვეყნიური დიადი მნათობის ჩრდილი და აზრად მომივიდა, რომ უდედოდაც შევძლებდი ცხოვრებას.

 – რა? რაებს როშავთ ახალგაზრდავ? ხომ არ ფიქრობთ, რომ თქვენ რაღაცით მაინც განსხვავდებით სხვისგან? არამც და არამც, თქვენ უბრალოდ რაღაც მცდარი შეხედულება და წარმოდგენა შეგიქმნიათ საკუთარ თავზე. აბა, კარგად დაფიქრდით?

 – მართალი ბრძანდებით პატივცემულო! აკი თავიდანვე გაგაფრთხილეთ, რომ მე მგრაგნელი ვარ და მეტი არაფერი – მეთქი. მე არ მითქვამს, რომ ხელოვნების ქალწული სწორედ მე დამნებდა? არ მიჩვენებია ვინმესთვის ის ჩიხი, საიდანაც ჭეშმარიტების გზა იღებს სათავეს. და რაღა თქმა უნდა, მე არ ვთვლი, რომ თუნდაც მისხალით განვსხვავდები სხვისგან. მე, მე უბრალოდ მელნით გავითხვარე ხელები, დავგრაგნე და ახალი მითი შევთხზე გაადამიანურებულ ღმერთებზე.

 – რაო? თქვენ გნებავთ, რომ ახლა ჩვენს მსოფმხედველობაშიც შეიტანოთ ცვლილებები? კარგად დაფიქრდით და კიდევ ერთხელ აწონეთ. მცდარი ხომ არ არის თქვენი მოსაზრებები?

 – როცა ეჭვი მეპარება, ვსვამ. გეღიმებათ?! დიახ, ვსვამ და შემდეგ სიმბოლურ სიზმრებს ვხედავ. სიმბოლურს, რომელთაც სხვანი კოშმარულს უწოდებენ. ისე, სიმართლე ითქვას, ამ კოშმარულობაშიც ურევია რაღაც წილი ჭეშმარიტებისა. კოშმარია რეალობა, საერთოდ აწმყო, წარსული და მომავალი ხომ მოსატანიც არ არის. კოშმარია, ნამდვილი კოშმარია სილამაზეც, ნიჭიც და მით უმეტეს, გზა ჭეშმარიტი განსხივოსნებისაკენ. უკაცრავად ამ სიტყვის, ჭეშმარიტების ასე ჰაიჰარად ხსენებისათვის, რადგან ალბათ, მხოლოდ უგნურთ, გიჟთ და ზეადამიანთ აქვთ ამაზე მსჯელობის უფლება. მე, მე კი უბრალოდ მგრაგნელი და ალბათ, უღირსი ადამიანი ვარ, რომელსაც ისღა თუ შეუძლია, რომ საკუთარი წუხილი დაგრაგნოს და სხვისთვის დასანახად ხელები გაითხვაროს მელნით, თორემ იმათ... ეჰ...

 – რა წუხილი? რა სიზმრები და სიმბოლოები? რისი თქმა გნებავთ? ნუ იფიქრებთ, რომ გამასხარავებთ, მაგრამ ვგონებ, მთლად საღად ვერ უნდა აზროვნებდეთ?! უბრალოდ გსურთ, რომ ეჭიდაოთ იმას, რასაც ვერასოდეს დაძლევთ და ის იტვირთოთ, რასაც ვერასდიდებით ვერ დაძრავთ. თქვენ, თქვენ გსურთ, რომ საკუთარი ხელმოცარულობა და უიმედობა შენიღბოთ ათასი სულელური მონაჩმახით.

 

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 >>
გვერდის მისამართი : ბიბლიოთეკა / პროზა / შერვაშიძე გიორგი / კრებული