კახი

 მე?

 გივი

 დიახ! და თქვენც გმართებთ სიფრთხილე!..

 დღეს ჩაგვაშხამეთ კინაღამ დილა:

 დაკოდილ დათვზე ხმალდახმალ მისვლა

 ვისგან ნახულა? სად გაგონილა?

 კახი

 მინდოდა მკლავი გამომეცადა,

 ერთის მოქნევით გამეპო, მსურდა,

 და ის მაწუხებს, რომ უღონობით

 ჩემი სურვილი ვერ შემისრულდა.

 გივი

 რას ბრძანებთ?! მაგრე მტერს რო შემოჰკრათ,

 თვით ბუმბერაზსაც ჩამოაგდებთ ძირს.

 კახი

 ნეტავ პირველად ჩემი მახვილი

 მტერს მოხვედროდა და არა ნადირს.

 გივი

 განა მაგას კი ვერ მოესწრებით?!

 კახი

 რაღა დროს, ჩემო მოჭირნახულე?

 მეჩვიდმეტეში გადამდგარი ვარ!..

 თექვსმეტი წელი დღეს შევისრულე.

 მაგრამ მორჩილი რომ ვარ ტანადად,

 მიტომ გგონივართ ყველას პატარა

 და ნადირობით გინდათ გამართოთ!..

 ტყვილა ნუ ჰფიქრობთ!.. ახლა კი კმარა!

 საკუთარ ტანჯვად მე მიმაჩნია

 ჩვენი სამშობლოს უბედურება

 და ვერ ვუყურებ გულდამშვიდებით,

 როცა ამდენი სისხლი იღვრება!..

 რა დროს ლხინია და ნადირობა?!

 განა ეს არის დღეს ჩვენი ვალი?!

 წადი, მშობლებთან მიშუამდგომლე:

გზა დამილოცონ, მიკურთხონ ხმალი!

 გივი (აღტაცებით)

 გმადობ, ღმერთო, რომ ამ დღეს მომასწარ!

 ამას ელოდა მოხუცი გივი!..

 და ჭირნახული რომ არ წამიხდა,

 ბედს არ ვემდური! აღარას ვჩივი!..

 ბატონიშვილო, ეგ სიტყვებია,

 შენგან რომ მსურდა მე გამეგონა...

 მომეცი ხელი, რომ გეამბორო! (იჩოქებს)

 შენ წინ მუხლს ვიდრეკ, ერთგული მონა.

 კახი

 ნუ! ნუ! ადექი!..

ჩემო გამზრდელო!

 ეგ შენს ჭაღარას არ ეკადრება... (აყენებს)

 მამაშვილური შენი მოხვევა

 გულსა სწყურია!.. სულს ენატრება!

 (გადაეხვევიან ერთმანეთს და ჰკოცნიან)

 ახლა კი დროა, ჩემო გამზრდელო,

 საქმეს შევუდგეთ... დრო ძვირად გვიღირს!..

 რევაზმა რისთვის დაიგვიანა?

 საფათერაკო ეგებ რამე სჭირს!..

 გივი

 არა, ბატონო, თქვენს დაკოდილ დათვს

 ის გამოუდგა წეღან კვალდაკვალ...

 შორს არ იქნება და, თუ მიბრძანებ,

 მე დავუძახებ, ახლავე წავალ!

 

 კახი

 კარგი იქნება! მანდ, ვგონებ, ახლოს

 მწყემსია ვიღაც, სალამურს უკრავს,

 და გადასძახე, რომ ჩამოვიდეს,

 მაგრამ ნუ ეტყვი ჩემს ვინაობას!

 (გივი გადის.

კახი დაფიქრდება და ცოტა ხნის

 შემდეგ ამბობს)

 რაები მითხრა ჩემმა გამზრდელმა?

 გული დამწყვიტა და ამიძგერა!..

 ღვთისმშობლის ხვედრი საქრისტიანო

რომ ამოვარდეს - სწორედ არ მჯერა!..

 მაშინ, როდესაც ბრმაც თურმე სცდილობს,

 რომ აუხილოს ქვეყანას თვალი,

 მე თავხედობად რათ ჩამეთვლება,

 რომ ავასრულო სამეფო ვალი?

 თუ მამაჩემი, ნამდვილი გმირი,

 სახელგანთქმული და თავმომწონე,

 დღეს სნეულებამ ისე დასძლია,

 რომ მიხდილი აქვს ძალი და ღონე...

 მე აქ არა ვარ?.. შვილი არა ვარ?!

 იმისი ვალი მე არა მხდება?

 რა მშობელია მამა, რომელიც

 ნაშობისაგან არ ითავსება?

 კმარა მონება! კმარა მოთმენა!

 დრო არის ადგეს ერთპირად ერი,

 ან ბრძოლის ველზე სული დალიოს,

 ან მოიგეროს მოსული მტერი!..

 მონას რად უნდა კრული სიცოცხლე?

 ვისთვის აანთოს წმინდა ლამპარი?

 სჯობს მონებაში გადიდკაცებულს

 თავისუფლების ძებნაში მკვდარი!

 

 გამოსვლა მესამე

 

 იგივე და მწყემსი (მოუახლოვდება)

 მწყემსი

 ბატონიშვილო!.. (თავს უკრავს ქუდმოხდით)

 კახი

 თითქოს მეცნობა!..

 გამარჯობა! შენ მწყემსი ხარ, ვგონებ?

 მწყემსი

 მწყემსი გახლავარ, შენი კვნესამე!

 რისათვის მიხმე და რას მიბრძანებ?

 კახი

 მაგდენს არაფერს! - ის შენ იყავი,

 რომ აკვნესებდი წეღან სალამურს?

 მწყემსი

 მე გახლდი!

 კახი

 მარტო შენთვის უკრავდი,

თუ სხვაც გიგდებდა აქვე სადმე ყურს?

 მწყემსი

 ჩემთვის ვუკრავდი, ჩემო ბატონო,

 მწარე ნაღველის გასაქარვებლად.

 კახი

 კი მაგრამ, შენთან რა უნდა ნაღველს?

 მთებში დადიხარ აქ თავისუფლად!

 მწყემსი

 ეჰ, დალოცვილო, რა გამოვიდა,

 რომ ვიყო მარტოდ თავისუფალი...

 მაშინ, როდესაც მთელს ჩვენს ქვეყანას

 რისხვით დაჰყურებს მაღლით უფალი?..

 კახი

 სჩანს, ბარელი ხარ?

 მწყემსი

 არა, ბატონო!

 კახი

 მაშ აქაური თუ ხარ, მთიული,

 რაღა გაწუხებს ამ სიმაგრეში?

 მწყემსი

 იქაურებზე შემტკივა გული!..

 განა მარტო მე? მთლად მთიულები

 იმათი ცოდვით იდაგებიან!

 მაგრამ ვერ ჰხედვენ ვერსად მეთაურს

 და თავისთავად რას გახდებიან?..

 

 კახი

 ბატონი მეფე?

 მწყემსი

 

 აქ ამობრძანდა...

 თავი აქ მოსცა, ამ სიმაგრეში,

 და ბარელები ოხრად დაჰყარა,

 სულ უპატრონოდ, თათრების ხელში.

 კიდევ კარგი, რომ ამის მნახველი

 ჯერ არ იტეხენ მთიულები გულს

 და იმედი რამ პატარა-კახის,

 როგორც მომაკვდავს, მათ უბრუნებს სულს.

 

 კახი

 პატარა-კახის?

 

 მწყემსი

 დიახ, ირაკლის.

 

 ძალიან რამეს მოგახსენებენ.

 ჯერ მისი საქმე არვის უნახავს,

 მაგრამ ისე კი მეტად აქებენ!

 განაგონობით... ასე ამბობენ:

 გივის გაზრდილი სხვა იქნებაო

 და არ შეარჩენს თათრებს ჩვენს სირცხვილს,

 ღმერთმაც წყალობა თუ ინებაო.

 კახი

 მართლა? მაშ რომ სთქვას ბატონიშვილმა:

 “მტერზედ მივალო”, ხალხი გაჰყვება?

 

 მწყემსი

 განა კაცები მარტო? ქალებიც

 თან გაჰყვებიან... არვინ დარჩება!..

 კახი

 შენც თან გაჰყვები?..

 მწყემსი

 მე რა დამიშლის?

 

 კახი

 ცხვრებს რაღას უზამ, ჩემო ძამია?

 მწყემსი

 

 ცხვრებს რაღას დავდევ?.. ამისთანა დროს!..

 სუყველა მგლებსაც დაუჭამია.

 ნეტავ კი მართლა მოვესწროთ იმ დროს,

 რომ წინ გვიძღოდეს ბატონიშვილი

 და ქართველებიც თან მოსძახოდენ:

 “ან გამარჯვება და ან სიკვდილი!”

 

 კახი

 ამინ! გისმინოს ღმერთმა... ინებოს!

 ეგრეც რომ მოხდეს, კი შეიძლება... (დაფიქრდება)

 მწყემსი (თავისთვის)

 მოედვა!..

(სიჩუმე)

 კახი

 დაცხა!.. წყალი მომწყურდა!.. (მწყემსს)

 ახლოს ხომ წყალი არ გეგულება?

 

 მწყემსი

 ცოტა შორს გახლავს... კარგი წყაროა,

 მაგრამ როგორ ვქნათ? არ გვაქვს ჭურჭელი.

 კახი

 აი, თანა მაქვს აგერ მათარა,

 და ეს წაიღე! მოჰკიდე ხელი!..

 (გადაუგდებს; მწყემსი აიღებს და გაუდგება გზას)

 (ფიქრის შემდეგ)

 ჰე! ვერა ჰხედავთ, რას ამბობს მწყემსი?

 თურმე იმასაც კი სტკივა გული,

 რომ უცხო ხალხი შემოგვესია

 და ჩვენც თავს ვუხრით სულგანაბული!..

 მაგრამ ჯერ კიდევ, მადლობა უფალს,

 არ შესჩვევია ხალხი მონებას

 და საქვემძრომოდ არ ავარჯიშებს

 მონურის ხერხით ჭკუა-გონებას!..

 დიახ, მონობას მიუჩვეველი

 ჯერ კიდევ გული სხვას გვეუბნება

 და სავაჟკაცო პირდაპირობას

 მოითხოვს მუდამ მტკიცე ბუნება!

 ჩვენც თუ ახლავე არ მივაწოდეთ

 სამართლიანი მას სულის საზრდო

 და ხანგრძლივობამ თავისი კვალი

 ნელ-ნელ შეპარვით, ერთხელვე დასდო,

 მორჩა, გათავდა... ამოიფხვრება...

 ტყუილიღაა მერე იმედი...

 და ის სჯობს, ბარემ ახლავე ვნახოთ,

 რასაც გვექადის მერმისთვის ბედი.

 (დაფიქრდება)

 

 გამოსვლა მეოთხე

 იგივე, რევაზ და გივი

 კახი

 რევაზ? სად იყავ?

 რევაზ

 თქვენ დაკოდილ დათვს

 გამოვუდექი, კვალში მივყევი,

 თუმც სასიკვდილოდ არის დაჭრილი,

 მაგრამ გადავლო ის დიდი ხევი

 და ჩაიმალა ისეთ ნაპრალში,

 რომ ადამიანს არ მიესვლება.

 კახი

 ყორნები ხომ კი ჩაფრინდებიან?

 დეე, ილხინონ, ჰქონდესთ უფლება! (იცინის)

 რევაზ

 ყორნებს, ბატონო, რომ არ სცალიათ?

 ჯერ კაცის ხორცსაც ვერ ერევიან!..

 გადაფრენილან აქედან ბარში

 და ჩვენს მოძმეებს თავს დასჩხავიან!..

 კახი

 რევაზ! რათა გაქვს ეგ მწარე ენა?

 სიტყვას არ იტყვი, თუ არ დაშხამულს!..

 არ იცი, რომ ეგ შენი პასუხი

 ეკლად ესობა ჩემ ნაღვლიან გულს?

 რევაზ

 რა ვქნა, ბატონო, რომ მეც ამ გულში

 ჩამგუბებია მწარე ნაღველი

და ტკბილად ვეღარ მისველებს ენას,

 რომ ტკბილ რამესი ვიყო მეც მთქმელი!

 ღმერთმა ხომ იცის...

 (დაინახავს მწყემსს, წყალი რომ მოაქვს და უცბად შეკრთება)

 ჰა! ეს ვინ არის?!

 ამას რას ხედვენ ჩემი თვალები?

 ახლა კი გიცან, ვინც ხარ, შე მხდალო!..

 გაჩერდი! ვეღარ დამემალები!

 (ხმალს ამოიღებს და მიაშურებს)

 მწყემსი

 რევაზ! მიცანი? კეთილი! მაგრამ

 ხომ არ გაშინებს ჩემი კომბალი?

 აჰა, ესეც კი გადამიგდია,

 რომ არ წაგიხდეს შენ შიშით თვალი!

 გინდა ხელებიც მქონდეს შეკრული,

 მაშინაც მაგ ხმლით ვერ შემაშინებ!

 დრო გაქვს მოხვიდე ხელცარიელზე,

 ძლევა დაგრჩება და გაიცინებ!..

 რევაზ (ხმალს ჩაიგებს)

 ჰა, დედაბერო! შენ მაგ სიტყვებით,

 იცოდე, დღეს თავს ვერ შემაბრალებ!..

 ხანჯალი ხომ გაქვს? მოჰკიდე ხელი!

 მეც მარტო ხანჯალს დავატრიალებ.

 (იღებენ ხანჯლებს და იწევენ ერთმანეთზე) 

 

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
გვერდის მისამართი : ბიბლიოთეკა / პოეზია / წერეთელი აკაკი / პატარა-კახი