მეთაური

 მათ ხმალთან ერთად უჭრია ჩვენსას

და ფარიც ერთად დაგვიხვევია.

 მოხუცი

 კი, მაგრამ ყველას რომ აღარა გვაქვს

 თოფ-იარაღი?

 ახალგაზრდა

 რათ გვინდა მეტი?

 ჩარეულ ომში რაღა ნაკლეა

 შენს ხმალ-ხანჯალზე ქვები და კეტი?

 1-ლი გლეხი

 ცული და წალდი ხომ ყველასა გვაქვს?

 მე-2 გლეხი

 და ეს კი განა არ გამოდგება?..

 (უჩვენებს თოხს)

პირიც კარგი აქვს, ყუაც კარგი აქვს,

 გამომდგარია...

რათ უნდა ქება?..

 ვითომ გიმტყუნოსთ?!. თქვენ არ მომიკვდეთ!

ნუ გშინიათ, დაატრიალეთ!

 გელა

 თქვენი ჭირიმე, ბიჭებო, თქვენი,

 რომ მაგას ამბობთ!.. თქვენ გენაცვალეთ!

 1-ლი გლეხი

 ჩვენი მამები თუ კი ომობდენ,

 იმათზე ნაკლე ჩვენ რიღათი ვართ?

 თუ წინ წამძღოლი ვინმე გვეყოლა,

 გულდაგულ მივალთ!.. ყველა მზადა ვართ!

 გელა

 წინამძღოლს ეძებთ? მე აქ არა ვარ?..

 რათ გავიწყდებათ ნაცადი გელა?

 მეთაური

 კი, მაგრამ, დღეს რომ ვეღარა ხედავს,

 საუბედუროდ მისათვის ბნელა?!.

 გელა

 ეგ არაფერი!..

მართალი არის,

 ვეღარას ვხედავ, დამიდგა თვალი,

 მაგრამ, სანამდის გვერდში მიდგია

 და ხელსაც მკიდებს ეს ჩემი ქალი,

 არა მიჭირს რა, ისევ გულადად

 მივეგებები ჩვენი ქვეყნის მტერს.

 გელას დანახვა ჩვეულებრივად

 მათ შეაშინებს და შეუცვლის ფერს.

 თქვნ კი მომყევით!.. მაგრამ ჯერ უნდა

 ჩვენს მეზობლებსაც შევატყობინოთ

 და სავაჟკაცო ჩვენი განზრახვა,

 წასაქეზებლად, ყველგან მოვფინოთ.

 არა გვიშავს რა, ჩვენი ქვეყანა

 ისე მაგრად სდგას, როგორც რომ მუხა:

 მტერი მუმლივით ეხვევა, მაგრამ

 ჯერ ვერ გაახმო, თუმც შეაწუხა...

 “მუმლი მუხასა” მუშურს რომ ვამბობთ,

 არ ვმღერთ უაზროდ და უადგილოდ:

 არა, იმაში სიბრძნეა ხალხის,

 გადმონაცემი საშვილიშვილოდ.

 მუშები

 შენი გამჩენის ჭირიმე, შენი,

 რომ მაგრე გიჭრის ჭკუა-გონება!

 ეგ შენი კარგი სიტყვა-პასუხი,

 გულს რომ გვიმთელებს, სულს ეფონება!

 წავიდეთ, აბა, რაღას ვგვიანობთ?

 მეთაური

 მართლა, აწ დროა წავიდეთ ყველა!

 ეს გზა სიმღერით გადავიაროთ!

აბა, წაგვიძეხ ისევ შენ, გელა!..

 (თოხებს გაიდებენ მხარზე. გელა ქალს მიჰყავს წინ

 და სიმღერით მიდიან)

 მუმლი მუხასაო

გარს ეხვეოდაო!

 გარს ეხვეოდაო,

 ვერას აკლებდაო!

 მუმლი წყდებოდაო,

 მუმლი ქრებოდაო,

 ხე არ ხმებოდაო,

 ხედვე რჩებოდაო!

 მუმლი მუხასაო,

 გარს ეხვეოდაო!

 მოქმედება მეოთხე

 

 სურათი პირველი

 სასახლის წინ

 გამოსვლა პირველი

 რევაზ და სასახლის კაცი

 რევაზ

 ჯერ გამობრძანდა მეფე, თუ არა?

 კაცი

 იქა ბრძანდება დარბაისლებით,

 გივი თან ახლავს და ბაადურიც

 ახლა შევიდა.

რევაზ

 ჩვენც ვეახლებით.

 კაცი

ვერა, ბატონო! არ შეიძლება!..

ნაბრძანები მაქვს, სხვა არ მივიღო.

 რევაზ

 ბატონიშვილის მოციქული ვარ

 და როგორ მიშლი? რას ამბობ, ბრიყვო?!

 კაცი

 მაინც ვერ შეხვალთ, ჯერ მოიცადეთ!

 გამოსვლა მეორე

 

 იგინივე და თედო შემოიჭრება.

 თედო

 ბატონო! გეძებთ თავქუდმოხდილი...

 სასახლეშიაც გახლდით, ვერ გნახეთ!

 ლამის გავგიჟდე მე ცოდვის შვილი.

 რევაზ

 რა ამბავია?

 თედო

 რაღა რა არის?

 ვერა ვარ კარგი მახარობელი!..

 რევაზ

 მოკვდა?

 თედო

 ავადაც არა ყოფილა,

 იმას წაუწყმდეს შემქმნელ-მშობელი!

 რევაზ

 და ეგ არა სჯობს?

 თედო

 იჰ, როგორ თუ სჯობს?

 ამდგარა ჩუმად და გაპარულა!

რევაზ

 სად გაპარულა?

 თედო

 ღმერთმა ნუ იცის...

 რევაზ

 მერე მამიდა?..

 თედო

მოტყუებულა!..

 ახლა კი ტირის და თავში იცემს,

 მაგრამ ტირილით რაღას გააწყობს?

 დილას მდევრები გამოვუყენე...

 რევაზ

ეტყობა, კარგად იცნობს ავადმყოფს!

 შენ რაღას უცდი! წადი, მონახე!

 უმისოდ ნუღარ დამენახვები,

 თორემ ურმით გდევ!..

 თედო

 წავალ, ბატონო,

 თუ ვერ ვიპოვნე, თან გადავყვები!

 (მიდის)

გამოსვლა მესამე

 

რევაზ, ლევან (შემოდის)

 ლევან

 რას შვრები, რევაზ? ბატონიშვილი

 მოულოდნელად მიელის პასუხს!

 რევაზ

 რომ არ შემიშვეს?!. დარბაისლები

 შეუყვანია და გული უწუხს.

 შეყრილან ერთად ნათუსალები

 და მეფე იმათ ეთათბირება!..

 ლევან

 რა დროს ეგ არის! იმ დალოცვილმა

 არ იცის ახლა რა გვეჭირვება?

 რევაზ

 კიდეც ეგ არის, რომ კარგად იცის,

 გულსაც ეგ უტეხს და ეგ აღონებს;

 სიფრთხილე ჰმართებს ამისთანა დროს

 და პატარა-კახს რას დაუჯერებს?

 მართლაც თათრებთან პირდაპირობა,

 უნდა გამოვტყდეთ, საეჭველია!..

 ლევან

 მე ალისკანტი უფრო მაფიქრებს:

 ლეკებთან ბრძოლა უფრო ძნელია!..

 რევაზ

 მეც მაგას ვამბობ... ამდენი ჯარი

 ერთად ჯერ კახეთს არ მოსდგომია.

 ლევან

 მეტი რა გზაა? უნდა გავბედოთ!..

 ერთი წამალი მხოლოდ ომია!

 ან გავიმარჯვებთ ან სულ გავწყდებით,

 მოვიდეს, რაც რომ მოსასვლელია!..

 თორემ ამდენი ტანჯვის ატანა,

 სწორედ სიგლახე-სისულელეა!..

 (ცოტა სიჩუმის შემდეგ ხელს დაადებს რევაზს)

 რევაზ, მე ერთი სათხოვარი მაქვს,

 ის უნდა გთხოვო და ამისრულე!

 თუ გამაწბილო და დაივიწყო,

 ღვთის და კაცის წინ იყო მოვალე!

 რევაზ

 რა?

 ლევან

 ალისკანტის ჯინი მიჭირებს,

 იმან მომტაცა სწორედ ის ქალი...

და, თუ სანაცვლო არ გადვუხადე,

 მე რაღად მინდა თავი ცოცხალი?

 დავლურში მინდა გამოვითხოვო,

 ან უნდა მოვჰკლა ან შევაკვდები!

 თუ, ვინცობაა, მე დამამარცხოს,

 შენ მოერიდე, ნუღარ გაჰყვები!

 რევაზ

 რას ამბობ, ლევან? შენ ჩემ წინ მოგკლან

 და ავიტანო ის მე გულგრილად?

 ლევან

 სწორედ!.. ორგვარი გაწევს შენ ვალი,

 რომ არ აჩქარდე და იყო ფრთხილად:

 პირველი ის, რომ თავის გაწირვით

 ვეღარას მარგებ, კარგად იცი, მკვდარს!..

 და მეორეც ის, რომ შენ მაგიერ

 ვინღა მოუვლის ჩვენ ცხენოსან ჯარს?

 ერთსაც ამას გთხოვ, თუ, ვინცობაა,

 ის ქალი კიდევ სადმე გამოჩნდეს,

 შენ უპატრონე, ჩემ მაგიერად,

 როგორც ღვიძლი და, გებრალებოდეს!

 რევაზ

 ნეტავ რას ამბობ? რა დროს ეგ არის?

 ღმერთმა გაშოროს, ძმაო, სიკვდილი!

 გამოსვლა მეოთხე

 

 იგინივე და შიკრიკი შემოდის

 შიკრიკი

 გიცდიან!..

გთხოვენ, მალე მობრძანდეთ!

 რევაზ

 ვინ გვიცდის?

 შიკრიკი

 ვინ და ბატონიშვილი!..

(მიდიან)

 სურათი მეორე

 დარბაზი

 გამოსვლა პირველი

 

 მეფე, დედოფალი, გივი, ბაადურ

 და სხვანი

 ბაადურ

 საპყარი მოველ, ვერ გადავუდეგ

 ბატონიშვილის მოციქულობას...

და თქვენის რისხვით, ჩემო ხელმწიფევ,

 ნუ შეურაცხყოფთ შუამდგომლობას!

 მეფე

 ჩემო ბაადურ! რა უნდა გითხრა?

 მაგის პასუხი ახლა ძნელია!..

 სიჩქარით “ჰო” და “არა” არ ითქმის,

 როდესაც საქმე საეჭველია.

 უანგარიშოდ და უფიქრელად

 საშიში არის ბედის მინდობა!

 ვაი, თუ უფრო გავაზვიადოთ

 ახალგაზრდების ჩვენ თავხედობა!

 გივი

 გვიანღა გახლავსთ ახლა სიფრთხილე!

 ამდენ მუქარას და ამდენ სირცხვილს

არ გვირჩევნია, ღმერთი ვახსენოთ

 და დავეთანხმოთ დღეს ბატონიშვილს?

 მეფე

 თქვენ, დედოფალო, რაღას გვიბრძანებთ?

 დედოფალი

გივს ვეთანხმები, რადგან ფრთხილია

 და, ძნელ საქმეში წინდახედული,

 ყველაზე უფრო გამოცდილია.

 მეფე

აქამდის სწორედ მაგრე მეგონა,

 მაგრამ დღეს ეგეც კი შემცდარია:

 ჯერ უმისოდაც წამხდარი საქმე

 მაგან სულ უფრო არივ-დარია!

 ვერა ხედავდა, რომ ჯერ ირაკლი

 ამოდენ ჯარს ვერ მოგვიგერებდა?

 რათ არ ურჩია? როგორც მის გამზრდელს,

 მაგას ხომ სიტყვას დაუჯერებდა?

 გივი

 ჩემო ხელმწიფევ, ეგებ ის სჯობდეს,

 ბატონიშვილი რასაც აპირებს!

 მეფე

 როგორ თუ სჯობდეს?! შენი პასუხი

 ვერ გამიგია, სწორედ მაკვირვებს:

 ავად თუ კარგად, დღემდის ვუძლებდით

 შინ შემოსეულ მტრების მონებას,

 და დღეიდან კი გარისხებულნი

 გამოგვაცლიან ყოველ ქონებას.

 ვერ გაიგონე, რა შემოთვალეს?..

 როგორი სიტყვა და რა მუქარა?

 დღეიდან მაგათ დასამშვიდებლად,

 ხარკი რომ მივცეთ, ის აღარ კმარა...

 უღელზე კიდევ უღელს დაგვადგმენ,

 აუტანელი გახდება ტვირთი!..

 თუ გავუძალდით, სრულად წაგვლეკავს

 მაგათი ღელვა, მაგათი ზვირთი.

 დედოფალი

 ჩემო ხელმწიფევ, არც მაგრე ვარგა

 გულის გატეხა და შეშინება!

 ბაადურ

ბარემ სულ გავწყდეთ, ის გვირჩევნია!..

 გივი

 ჩვენ გავცემთ პასუხს, გვიბოძეთ ნება!..

 საშვილიშვილოდ რომ ამოვვარდეთ,

 აგრე ღმერთს როგორ დავავიწყდებით?

 უთქვამთ: “ცდა ბედის მონახევრეა!”

 ან გავიმარჯვებთ, ან სულ გავწყდებით!

მეფე

 კერძოდ თუ მკითხავთ, მეც თანახმა ვარ,

 როგორც მეფეს კი - არ მაქვს უფლება:

 ჩემ ხელში არის მთელი სამეფო, -

 ბედის გამოცდა არ შეიძლება!..

 როგრ გავწირო მთელი ქვეყანა,

 ღმერთთან და კაცთან დავრჩე მოვალე?!.

 ეს დრო და ჟამი ცვალებადია!..

 დღეს ვინ რა იცის, რას გვეტყვის “ხვალე”.

 თუ ყმაწვილობით ბატონიშვილმა

 მოულოდნელად ცეცხლში ჩაგვყარა,

 რომ გაასწოროს აწ ის შეცდომა,

 მოვალე არის ჩვენი ჭაღარა.

 დედოფალი

 რას იტყვი, გივო, ხომ გაიგონე

 ბატონი მეფის ბრძნული ბრძანება?

 გივი

 თანახმა არ ვარ, ჩემო ხელმწიფე,

 და პასუხს ვკადრებ, თუ მომცა ნება...

 მეფე

 სთქვი და მოვისმენთ!

 გივი

 გმადლობთ, ბატონო!

 ღმერთმა გიკურთხოსთ დიდსულოვნება!

 ყველა ვხედავდით, რაც ჩვენს ქვეყანას

 მოადგა მტრისგან ტანჯვა და ვნება...

 ყოველ სოფელში, ყოველ ციხეში

 ჩამდგარი იყო იმათი ჯარი;

 აღარ რჩებოდათ შეუბღალავად

 არა სიწმინდე, ხატი და ჯვარი.

 სიამტკბილობა და მოთმინება

 ჩვენი იმათთთან არ გადიოდა,

 ქვეყნის ორგულებს პატივსა სცემდენ

 და ერთგულს ყველას ცრემლი სდიოდა;

 ამით უნდოდათ, რომ საქართველო

 ზნეობით სრულად დაცემულიყო

 და საუკუნოდ, მონების ჯაჭვით,

 მომხიბლველ მტერთან გადაბმულიყო!..

 დღეს და ხვალობით ცოტ-ცოტად სენი

 გაუჯდა მხარეს რბილში და ძვალში!

 რომ ცოტა ხანი კიდევ დასცლოდა,

 სიკვდილს უქადდა მას მომავალში.

 მაგრამ გამოჩნდა მკურნალად გმირი,

 რომ ზნეობითი შეევსო ნაკლი

 და უწინამძღვრა...

 დედოფალი

 (სიტყვას აწყვეტინებს) ეს გმირი იყო

 პატარა-კახი! ჩემი ირაკლი? 

 

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
გვერდის მისამართი : ბიბლიოთეკა / პოეზია / წერეთელი აკაკი / პატარა-კახი