გივი

 დიახ, ირაკლი! ანდამატივით

 გარს შემოისხა ყმაწვილკაცობა

 და მათ უჩვენა სამაგალითოდ

 პირადი ღვაწლი და მამაცობა:

 დაჰყო ცალ-ცალკე გუნდებად ჯარი,

 ყველა კი მასვე ეთანხმებოდა

 და მტერს, თუ სადმე შეიგულებდა,

 მოულოდნელად თავს ესხმებოდა.

 ციხე-კოშკებში ჩაემწყვდა მტერი,

 გარეთ გამოსვლას ვეღარ ჰბედავდა...

 მეფე (სიტყვას აწყვეტინებს)

 ყმაწვილკაცობაც წაქეზებული

 მწარე მომავალს ვეღარ ჰხედავდა!

 დააგდო მტერმა სიმაგრეები

 და აქ მოგვადგა შეერთებულად,

 რომ სრულის ძალით, ბარემ ერთთავად,

 საშვილიშვილოდ გაგვსრისონ სრულად!

 გივი

 ეგ მართალია! მაგას ჰფიქრობენ

 და ალისკანტიც იმათვე ჰშველის,

 მაგრამ არ სძინავს არც პატარა-კახს!..

 მომსვლელს, იცოდეს, დამხვედრიც ელის!..

 ბაადურ

 ჩემო ხელმწიფევ, იყო დრო, როცა

 დიდსულოვნებით მეც მიგდებდით ყურს:

 დღეს სნეულ-საპყარს რაღა მეკითხვის?

 მაგრამ არ იშლის გული სამსახურს!..

 მეც უნდა გკადროთ უგნური სიტყვა,

 რომ არ ჩავიკლა გულში უთქმელად;

 ამ დროში ყველა არ გამოდგება,

 რაც სასარგებლო ყოფილა ძველად.

 ცვალებადია წუთის სამყარო...

 რაც კი არსებობს, ყველა იცვლება!

 წარსული არ ჰგავს აწმყოს, მომავალს,

 სხვადასხვა არის მოთხოვნილება.

 ჩვენი დროება სულ სხვა დრო იყო,

 ახლა კი სულ სხვა დრო და ჟამია!

 მადლობა უფალს, ავად თუ კარგად,

 ჩვენ ჩვენი პური მოგვიჭამია!

 ეს დრო მივანდოთ ახალთაობას,

 იმის რიგია, იმან განაგოს!

 წაახდენს რამეს თუ გააკეთებს,

 ღვთის და კაცის წინ პასუხიც აგოს...

 წინდახედული პატარა-კახი

 არას ჩაიდენს სასინანულოს!

 არ იკისრებდა პირდაპირობას,

 თუ არ ხედავდეს სასურველ ბოლოს.

 მეფე (დედოფალს)

 თქვენ რაღას ბრძანებთ?

 დედოფალი

 თქვენს დიდ გონებას

 რაღას შემატებს სიტყვა და რჩევა,

 მაგრამ სიბრძნესაც კი ეჭირვება

 ზეცის თანხმობა და ღვთის კურთხევა.

 თვით მამაჩემი, მეფე ვახტანგი,

 ამის მაგალითს გვიჩვენებს ნათლად:

 სიმხით და სიბრძნით თანსწორ განთქმულმა

 თავი შესწირა მის სამშობლოს მტლად.

 მისი სულისდგმა, მისი გულისთქმა

 ქვეყნისთვის ჰქონდა მას შეწირული...

 ყოველი მისი ბიჯის გადადგმა

 თვით სიბრძნე იყო, წინდახედული!..

 მაგრამ შავ ბედის უკუღმართობა

 მას ხელს უშლიდა ყველგან, უეცრად,

 და მის ყოველი მეფური ღვაწლი,

 ბოლოს რჩებოდა მტვრადა და ნაცრად.

 და უცხო მხარეს, იმ ნათლით მოსილს,

 სიკვდილის წინეთ ეს წარმოეთქვა:

 “აქვე დამმარხეთ და საქართველო

 გულზე მედება, ვით სამარის ქვა!

 ზედ ეწერება: “სადაც ვეღარ სჭრის

 სიფრთხილე და შორსგამჭვრეტელობა,

 იქ სჯობნებია გამბედაობა

 და ღვთის ნანდობი საეჭველობა”...

 დღეს ამ დღეშია სწორედ სამეფო!..

 მეფე

 თქვენც მაგას ბრძანებთ?

 დედოფალი

 დიახ, ბატონო!

 მეფე

 მაშ გაგიწირავს, რაღა, ქვეყანა?

 მაგამ მსურს ერთიც რამ მოგაგონო:

 ჩვენ ქვეყანასთან ხომ უნდა იქნეს

 პატარა-კახიც თან განწირული

 და, როგორც დედას ერთი შვილისას,

 რას გეუბნება, რას გირჩევს გული?

 დედოფალი

 როგორც ქართველ ქალს, ჩემი ირაკლი

 ქვეყნის სამსხვერპლად გამომიზრდია

 და სხვა დედებთან მეც ერთად ჩემი

 მოვალეობა გადამიხდია!

 გადახდეს მასაც გადასახადი,

 ქვეყნის სამსხვერპლო სესხი და ვალი!..

 და ჩვენც ღმერთს ვთხოვოთ: აუმჯობესოს

 მისი ვარსკვლავი და მომავალი.

 მეფე (დიდის ფიქრის შემდეგ)

 მაშ კარგი! ახლა მეც გეთანხმები!

უკუმიგდია ჩემი სურვილი!..

 ნება გაქვს, გივო, ახლავ წახვიდე

 და შემომგვარო თავხედი შვილი.

 გამოსვლა მეორე

 იგინივე და პატარა-კახი ამალით

 მეფე

 დარბაისლების მოციქულობამ

 და დედაშენის სურვილმა გასჭრა!..

 მაგმ ხომ ჰხედავ, რომ სნეულობამ

 ასე უეცრად გულს ისარი მკრა?

 არ შემიძლია ჩვეულებრივად

 რაზმის დაწყობა... ომში ტრიალი...

 და მოახერხებ შენ, რომ იკისრო

 წინდახედულად დღეს ჩვენი ვალი?

 კახი

 ვეცდები თქვენის ხელმძღვანელობით.

 მეფე

 კეთილი! მაგრამ რისი იმედით?

 იმათი ჯარი უთვალავია!

 კახი

 არა გვიჭირს რა, ჩვენც მზადა ვართ ღვთით...

 მართალი არის, იმათი ჯარი

 ჩვენსაზე ცხადად უფრო ბევრია,

 მაგრამ გავუძლებთ მათ ვაჟკაცობას!..

 რიცხვით მეტობა არაფერია!..

 გივი

 იმათზე უფრო მე ალისკანტი

 მეჩოთირება და ის მაფიქრებს:

 სამი ათასი ლეკით მოსულა

 და მისასვლელზე მტერს ზურგს უმაგრებს.

 ბადურ

 დალახვროს ღმერთმა! რა მედროვეა!

 რომ ვეღარ გაძღა ის ჩვენი სისხლით?!.

ნეტავ შემეძლოს, ახლაც დავლურში

 რომ გამოვიხმო, თქვენის სიცოცხლით!

 ჩემ დროში მაგას ბევრი სხვა სჯობდა,

 მაგრამ სუყველას დედა ვუტირე!..

 კახი

 ნუ გეშინია... იმას ამ დროშიც

 გამოუჩნდება მოპირდაპირე!..

 მეფე

თუში ბევრი გვყავს?!

 კახი

 სამასი კაცი!

 მეფე

 ფშავ-ხევსურები?

 კახი

 ცხრაასიოდე!

 მეფე

 სარდლად მიეცი მათ ჭავჭავაძე!..

ლეკებს ეომონ მხოლოდ, იცოდე!

 კახი

 ჩვენც ეგ დავსკვენით...

 მეფე

 მემარჯვნე სარდლად

 ვინა გყავს, შვილო, გამორჩეული?

 კახი

 ქვაბულიძეა, ლევან...

 მეფე

 მემარცხნედ?

 კახი

 მემარცხნედ რევაზ ბებურიშვილი.

 მეფე

 მიმშველი ჯარის?

 კახი

 ჯანდიერია!

 მეფე

 მოწინავესი?

 კახი

 მე ვარ, ბატონო!

 მეფე

 შენა ხარ? ეგ კი უხერხულია!

 არ შემიძლია, რომ მოგიწონო!

 შენ უნდა დარჩე მთავარსარდალთან,

 რომ ყოველის მხრით გეჭიროს თვალი!

 სარდალს არ ჰფერობს მოწინაობა,

 როდესაც სულ სხვა იწოდებს ვალი...

 კახი

 თქვენი ნებაა!

 მეფე

 მაშ კარგი, შვილო!

 ახლა კი დროა გზა დაგილოცო!..

 ეს მინდა, გულზე რომ გადაგკიდო...

 ჯერკი მუხლმოყრით უნდა აკოცო

 ამ ძელჭეშმარიტს და ამ სასწაულს!

 ეს იყოს, შვილო, შენი მფარველი!

 ახლა კი ადექ, მომიახლოვდი,

 გადაგეხვევი, მომხვიე ხელი! (ჰკოცნის)

 მშვიდობით, შვილო! მაღალმა ღმერთმა

 გიწინამძღვროს და მოგმადლოს ძლევა!

 ახლა დედასთან მიდი... იახელ

 და გამოსთხოვე ლოცვა-კურთხევა! (ცრემლები ერევა)

 დედოფალი

 დედაშვილობის გამჩენმა ღმერთმა

 გაკურთხოს, შვილო, გზა წარგიმართოს! (ჰკოცნის)

 გივო, გაბარებ უკანასკნელად

 და ნუ გაუშვებ საომრად მარტოს!

 (ეთხოვებიან. ირაკლი გადის ამალით. გივი გაჰყვება. სიჩუმეა; მეფე აღელვებულია

 და ორივე ხელები გულზე აქვს მიდებული; დედოფალი ცრემლებს იწმენდს;

 ქალები ჩუმად ქვითინებენ).

 ბაადურ

 როგორ ბრძანდები, ჩემო ხელმწიფევ?

 გულის ფრიალმა გიკლოთ თუ არა?

 მეფე

 ლამის მამიდნოს, ჩემო ბაადურ!

 ახლა კი ცოტა გადამიარა. (სიჩუმე)

(დედოფალს) მტერი მიიღებს პასუხს თუ არა,

 უეჭველია, ბრძოლაც ასტყდება

და დედა-წულის აქ დატოვება

 საშიში არის...

არ ევარგება!..

 ჩვენც, დედოფალო, უნდა წავიდეთ,

 აქ აღარავის მოგვასვენებენ.

 სუყოველიფერ აქაურ ამბავს

 იქ შიკრიკები მოგვახსენებენ.

 დედოფალი

 ჩემო ხელმწიფევ, მე სუყოველთვის

 ვყოფილვარ თქვენი სურვილის მონა,

მაგრამ დღეს უნდა სიტყვა შეგკადრო

 და შემისრულეთ ეს ერთი თხოვნა:

 მინდა, რომ შვილის მახლობლად დავრჩე...

 მის მოქმედებას თვალით ვუყურო

 და თანდასწრებით, ან მწუხარების,

 ან სიხარულის ცრემლები ვღვარო!

 ელენე

 დიდო ხელმწიფევ, ჩვენც გადავწყვიტეთ,

 რომ აქვე დავრჩეთ ყველა მახლობლად,

ჩვენის ქმრების და ჩვენის შვილების

 სანუგეშოდ და გასამხნევებლად.

 ბაადურ

 ბატონო მეფევ! მეც მინდა დავრჩე,

ამათი ხვედრი გავიზიარო;

 რომ ფეხალაგობ, შემომსევ მტერზე,

ეს ძველი ხმალი კიდევ ვიხმარო! (სიჩუმეა)

 დედოფალი

 პასუხს მოველით და რას გვიბრძანებ?

 მეფე

 რაღა უნდა ვთქვა? (აღელვებით) მეც თქვენთანა ვარ!

 (დედოფალს) ერთად სიცოცხლე, ერთად სიკვდილი,

 ჩემის გვირგვინის გვირგვინო, თამარ!..

 ფარდა დაეშვება

 მოქმედება მეხუთე

 სცენა: მაღლობი ადგილი

 გამოსვლა პირველი

 მეფე, დედოფალი, ბაადურ, ელენე და ამალა

 მეფე (დურბინდით გადაჰყურებს)

 საკვირველია, ამ სიშორიდან

 ისე სჩანს ყველა, თითქოს სარკეში:

ალაზნის პირად დამდგარა ჯარი,

 მხოლოდ ლეკები ჩამსხდარან ტყეში.

 დედოფალი

 ომი დაიწყო?

 მეფე

 დიდი ხანია...

 შემოკრული ჰყავს მტერი ქართველ ჯარს

 და იერიშით პატარა გუნდი

 ტყისკენ აწვება ლეკების საფარს...

 მაგრამ ეს მცირეც შუა გაიყო!..

 ნეტავ რას ნიშნავს, ვერ შემიტყვია?!

 თუშის ჯარსა ჰგავს, ჩამოშორდა სხვებს

 და მარჯვნით განზე გადაუხვია!

 ბაადურ

 ეგ ნოშრევანის ხერხი იქნება:

 გამოსძებნიდა სადმე სუსტ მხარეს

 და, ორთა შუა თუ მოიმწყვდია,

 მტერს დააყენებს სიცხე-სიმწარეს!

 დედოფალი

 ღმერთო, მოგვხედე წყალობის თვალით!

 ქალები

 ნუ მოგვაკლებ დღეს შენს მოწყალებას!

 ბაადურ

 ამინ!.. უფალო! გადაგვარჩინე

 მათ მწარე უღელს და ამ წვალებას!

 მეფე

 დაიძრა ლეკი... მინდვრად გამოდის!..

 მიკვირს, საფარში რომ ვეღარ დგება?!

 ბაადურ

 არ მოგახსენეთ?! უთუოდ სხვა მხრით

 თუში მოექცა და ის აწვება.

 გაიქცენ?

 მეფე

 არა, წინ არ უშვებენ,

ყოველი კუთხით შეუკრეს გზები.

 დედოფალი

 ოჰ, ღმერთო, შენს მადლს! ღმერთო, მოგვხედე!

 მეფე

 როგორ მისცვივდენ ფშავ-ხევსურები!

 ბაადურ

 ჰიი, თქვენს გამჩენს კი ვენაცვალე

 და თქვენს მარჯვენას, თუშ-ფშავ-ხევსურო!

 მეფე

 ლეკის საფრიდან გამოდის ჯარი,

 თუში ყოფილა, თუშმაც მოასწრო!

 ჰა, ჩაერიენ... გუნდი გუნდს ებრძვის...

 გაერთდენ! ომი ხელდახელია!

 ორივე მხარე საოცრად იბრძვის,

 ჯერ გამარჯვება საეჭველია.

 აგერ ვიღაცა ლეკის რაზმიდან

 გამოდის...

ცხენი გამოახტუნა...

 ბაადურ

 დავლურში იწვევს უთუოდ ჩვენსას,

 მაგრამ თუ ერთი ბედმა უმტყუნა...

 მეფე

 გაჰყვა ვიღაცა... მაგრამ, ჰო! ჰო! ჰო!

 მისვლის უმალვე ძირს ჩამოვარდა.

 მეორე გადის... ესეც დამარცხდა!

 რა ვქნა? ჩვენებს დღეს რა დაემართა!

 ბაადურ

 ვაი თუ თვითონ ალისკანტია?

 ბევრს გააფუჭებს შეჩვენებული!..

 მოდი და ახლა, ამის გამგონეს,

 ნუ მოგიკვდება, ბაადურ, გული!

 (თავს იქნევს) 

 

1 2 3 4 5 6 7 8 9 10
გვერდის მისამართი : ბიბლიოთეკა / პოეზია / წერეთელი აკაკი / პატარა-კახი