ელენე

 და მათთან ერთად პირნათლად წარვდგეთ

შეურცხვენელად იმ ჩვენ ძველებთან!

(ლეჩაქებს მოიხდიან და მიდიან)

 გამოსვლა მეოთხე

 იგინივე და პატარა კახი

 ყველა

 ამას რას ვხედავთ?

 კახი

 გამარჯვებული

თვითონ მოვდივარ მე მახარობლად!

 ისე გავწყვიტეთ მთელი ლაშქარი,

 რომ აღარ დარჩა არც ერთი მთხრობლად.

 დედოფალი

 რას ამბობ, შვილო?

 კახი

 ძლევას გილოცავთ!

მეფე

 მაშ ეს შიკრიკი?

 კახი

 მე გაახელით

 მაშინ, როდესაც იმედმიხდილი

 სიკვდილს ვფიქრობდი ჩემივე ხელით:

 მოულოდნელად შემოგვკრა მტერმა,

 გზა აღარ გვქონდა ჩვენ წასასვლელი,

 ვეღარ ვითვლიდით მკვდრებს და დაჭრილებს,

 ისე აივსო იქ ტყე და ველი!..

 მაგრამ მოგვესმა შორით გუგუნი,

 ხმა “ჰკა მაგასა” და ზედ კიჟინა;

 მოზღვავდა უცბად სულ გლეხკაცობა,

 მტერს მიესია და დაუშინა!

 შეიქნა ქვების ზუზუნ-ზუზუნი,

 თოხის და კეტის გაჩნდა ტრიალი;

 ამ უცნაურმა სანახაობამ

 მტერს წაუხდინა გული და თვალი:

 დაჰყარეს შიშით მათი ფარ-ხმალი,

 მხოლოდ სიცოცხლეს გვევედრებოდენ

და, გასაქცევი გზა რომ არ ჰქონდათ,

 ალაზანშიაც კი ვარდებოდენ!

 გადაწყდა ომი! მტერი მოისრა,

 ნუ მოგეშალოსთ შვება და ლხენა!

 მეფე(აღტაცებით)

 აკურთხოს ღმერთმა შენი გმირობა

 და სასიკეთოდ გიძღოდეს ზენა! (ეხვევა)

 დედოფალი

 აქ მოდი, შვილო, ჩამეკარ გულში!

 შენ გენაცვალოს ეს ძუძუები!

 შენგან გამოხსნილ ჩვენ სამშობლოსთან

 მეც ერთად, შვილო, დღეს ვიბადები! (ეხვევა)

 ბაადურ

 გვიბოძეთ ხელი, რომ გეამბოროთ

 და სიხარულის ცრემლი დავღვაროთ!

 კახი

 მაგამ სიხარულს ნაღველიც თან სდევს,

საუბედუროდ და სამწუხაროდ!..

 ნათლის გვირგვინიც უფერულია,

 თუ გარეშემო აღარ აქვს სხივი!

 რაღაა ჩვენი დღეს გამარჯვება,

 როცა აღარ გვყავს მოხუცი გივი?

 არ დაუგდია მას ბრძოლის ველი,

 თუმც სასიკვდილო გულს აჯდა ტყვია;

 და, გაქცეული რომ ნახა მტერი,

 უკანასკნელად გადამეხვია!..

 მითხრა: “მშვიდობით, ჩემო გაზრდილო,

 გახსოვდეს ღმერთი და საქართველო”.

 ეს სთქვა და მეტი აღარ დასცალდა,

 წითლად შეღება მან მწვანე მდელო.

 მეფე

ღმერთმა აცხონოს!..

 დედოფალი

 აცხონოს ღმერთმა!

 ჩვენის ქვეყნისთვის უძგერდა გული.

 ბაადურ

 და ღირსეული ღირსად მომკვდარა

 სამაგალითო მამულისშვილი!..

 კახი

 ბედმა ეს ტანჯვა რომ არ მაკმარა?!

გამიორკეცა გულისტკივილი:

 ლევანი, ჩემი მარჯვენა ხელი,

მეტად საეჭვოდ არის დაჭრილი!..

 ნაბრძანები მაქვს, აქ მოიყვანონ...

 რომ მოვუაროთ, ჩვენი ვალია!..

(მოჰყავთ)

 ა, კიდეც მოჰყავთ! ხომ ცოცხალია?

 მსახურები

 თქვენს სასახლესთან სული დალია!

 ელენე

 უი, მიშველეთ! (ქალები მისცვივდებიან)

 ქალები

 სსსუ! დაგავიწყდა,

 სადა ხარ, ქალო? ვის ეკადრება?

 კახი

 ვაიმე, ძმაო!.. შენი დაკარგვით

 გამიორკეცდა დღეს მწუხარება!..

 მსახურები

 ბატონო, ვიღაც უცხო ყმაწვილი

 ვნახეთ დაჭრილი, ტყის პირად ეგდო

 და შეგვეხვეწა: “ნუ დამაშორებთ,

 ლევანთან ერთად მეც წამიღეთო”.

 მეფე

 ვინ ყმაწვილია?

 კახი

 ერთი ვიღაცა,

 უცხო ჩვენ ჯარში გამოერია;

 იმის მშვენიერ, ბავშვურ სახეზე

 ჯერ არც ულვაში და არც წვერია;

 ლევანს დასდევდა, არ შორდებოდა,

 ნაცნობს ვერავის ვერ მივამგვანეთ!..

 მეფე

 ვინც უნდა იყოს, ჩვენი ყოფილა!..

 მიდით და ახლავ შემოიყვანეთ...

 გამოსვლა მეხუთე

 იგინივე და შემოაქვთ დაჭრილი

 დაჭრილი

 სად არის ლევან? აბა მიჩვენეთ!

 ეს არის, აგერ რომ ასვენია?

 რისთვის მიშორებ, შენ გენაცვალე?

 რომ მიმატოვე, არა გრცხვენია?!.

 “ერთად სიცოცხლე, ერთად სიკვდილი”,

 ასე არ იყო ჩვენი პირობა?

 და შენ კი გინდა სიტყვა გასტეხო?

 ამას იფერებს შენი გმირობა?

 აჰა, გიბრუნებ შენსვე საწინდარს,

 (იხსნის გულს, აიგლეჯს რაღასაც და გულზე ადებს)

 თვით ღმერთი იყო ჩვენი თავმდები!..

 შენ კი აქავე მიშორიებდი,

 მაგრამ მე იქაც არ მოგშორდები!..

 წავიდეთ ერთად... (ჩაეკვრება და კვდება)

მსახური

 ქალი ყოფილა!

 ყველა

 ქალი ყოფილა?!!

 მეფე

 ვინ არის, ნეტავ?

 გამოსვლა მეექვსე

 იგინივე და მოხუცი შემოდის მედიდურად

 მოხუცი

 ვიცი, ვინც არის, ჩემო ხელმწიფევ!

 უსინათლო ვარ და მაინც ვხედავ!..

მაგრამ მაგისთვის ჯერ არ მცალია...

 ბატონო მეფევ, ძლევამოსილო,

 ადიდოს ღმერთმა შენი მეფობა!

 და შენც გმირთგმირო, ბატონიშვილო,

 ამიერიდან საშვილიშვილოდ

 კურთხეულ იყოს შენი სახელი,

 რომ შენთან ერთად იდიდებოდეს

 შენი მშობელი, შენი გამზრდელი!..

 დღემდის ტანჯული ჩვენი ქვეყანა

 შენით სულს ითქვამს აწ თავისუფლად,

 და შენც, უფალო, ამდენი ტანჯვა

 სამარადისოდ იკმარე მსხვერპლად!..

 ახლა კი, შვილო, შენთან მოვდივარ!..

 აბა, მიჩვენეთ, მივიდე, ვნახო,

რომ ხმალაძიანთ უკანასკნელს მსხვერპლს

 უკანასკნელად ხელი შევახო. (დაუჩოქებს)

 აქა ხარ, შვილო? ეს ვინღა არის?

 შენი ლევანიც აქა გყოლია?

 მადლობა უფალს, რომ მაგის ჯავრი

 სამარეში თან არ ჩაგყოლია!

 ერთად წასულხართ... აქ არ გეღირსათ

 ბედნიერება, შვება და ლხინი,

 მაგრამ იმ სოფელს, სამაგიეროდ,

 დაგედგასთ თავზე ნათლის გვირგვინი!

 (მოეხვევა. ზარების რეკა მოისმის)

 მეფე

 ჩუ!

 დედოფალი

 ნიკოლოზი ალავერდელი

 პარაკლისს იხდის, სჩანს, სამადლობელს!..

 ჩვენც ღმერთს მადლობით ავუპყრათ ხელი,

 რომ თაყვანი ვცეთ მის დიდ განგებას

 და მოვიყაროთ მუხლები მის წინ. (იჩოქებს)

 მეფე

 “აღდეგინ ღმერთი და განიბნინენ

 ყოველნი მტერნი იმისნი!”

 ყველა

 ამინ!

 (ისმის რეკა.

ფარდა ნელ-ნელა ეშვება)

 1890 წ.

 

გვერდის მისამართი : ბიბლიოთეკა / პოეზია / წერეთელი აკაკი / პატარა-კახი