ქართველი ქალი

 

მწუხარე და სევდიანი

სერზედ იდგა ერთი ქალი,

ფერმიხდილსა მღელვარებით

შორს ეჭირა გზისკენ თვალი.

 

მას უნდოდა, რომ შეეტყო

მისი ქვეყნის ბედისწერა;

შიკრიკს მოჰკრა შორით თვალი

 

და დაუწყო გულმა ძგერა.

 

მიაძახა ახლოს მოსულს:

“ნუ დაჰფარავ ნურაფერსო,

თორემ ბოლოს გაზღვევინებ,

გეფიცები ზეციერსო!”

 

წინ წამოდგა მონამ ბიჯი,

ტირილითა მოახსენა:

“ვაი ჩემს თავს!.. სჯობს დამებას

ცოდვილი და მწარე ენა!

 

“ვხედავ, შენზედ უჩხავლია

შავბედითსა ყორანს შავსო!

რაღა გითხრა მე საბრალომ

შენ, შვილების დამკარგავსო!”

 

ქალმა უთხრა: “სუ!.. არ გკითხავ!

ჯერ მითხარი შენ ესაო:

თათრებს დარჩა გამარჯვება,

თუ ჩვენს ძლიერს მეფესაო?”

 

“ეგ რა ბრძანეთ?!. ქართველ ჯარსა

განა სძლევდა თათარიო?

თვით არ მივა, და მოსულ მტერს

რომ დაუხვდეს, მზად არიო!

 

“ზარი დასცეს სერასკირსა,

არ მოსულა ჯერაც გონსა!

ქართველები ღმერთს მადლობენ,

ადიდებენ სოლომონსა!”

 

ქართვლის ქალი პირჯვარს იწერს:

“მადლი ზენა ქართველებსო!

აბა ახლა მომიყევი,

რაც გადახდა ჩემს შვილებსო”.

 

“შენი პირმშო აღარა გყავს:

ალექსანდრე მოგიკლესო,

უმცროსი ძმა მიეშველა,

იმასაც დღე უმოკლესო.

 

“თათრის ტყვიამ გაუხვრიტათ

ორთავ გულის ფიცარიო;

მოკვდენ, მაგრამ სახელი კი

ნახეს დაუვიწყარიო!..”

 

დედას ცრემლი უნებურად

წამწამებზედ შეუჩერდა;

ნაცრის ფერი გადაედვა,

გული ხშირად აუძგერდა.

 

მაგრამ ეს სთქვა: “გამიზრდია

ქართველ ქალსა ქართვლის შვილი!

ეს ნაღველი დედისათვის

მწარე არის და თან ტკბილი!

 

“მამულისთვის მიშობია

მისი ჭირის სანაცვლოდო;

ქართველ დედებს ვალად გვაძევს,

ამ ჭირს უნდა გავუძლოთო”.

 

ესა სთქვა და ისევ ჰკითხა:

“საშუალომ რაღა ქნაო?

ამოიგო ძმების სისხლი?

თათრის მძორის დასდგა ძნაო?”

 

“არა, ჩემო ქალბატონო,

ვერ გავბედავ ტყუილსაო;

ეგ სახელი არ უნახავს

ქალაჩუნა თქვენს შვილსაო!

 

“უფროსი და უმცროსი ძმა

მტრის რაზმში რომ გაჰკიოდა,

საშუალო ტყეში იწვა:

გულ-მუცელი ასტკიოდა”.

 

ეს რომ ესმა, ქართვლის ქალი

უცნაურად დაიღრიჯა,

ამოჰყარა ძუძუები,

მოთქმით თავი მოიგლიჯა:

 

“ვაი ლეჩაქს, შერცხვენილსა,

ვაჰ ძუძუებს გაკიცხულსო,

ვაი დედას, თითქმის პირშავს,

რა მახვილი მეცა გულსო!

 

“არა ვსტირი იმ ორ შვილსა,

ომში მოკლულს გმირულადო,

 

ვიგლოვ ცოცხლად დარჩენილსა

უსახელოდ... ვირულადო!”

                                           1881 წ.

 

 

გაზაფხული

 

დღეს მერცხალი შემოფრინდა, –

ჭიკჭიკითა გადმომძახა:

“გაზაფხული! გაზაფხული!”

გულს იმედი დამესახა.

 

მივდექ სარკმელს, გადვიხედე,

არემარე მესხვაფერა! –

სასოებამ ფრთა გაშალა,

გულსა მკრა და ამიძგერა!

 

სუნი მეცა გაზაფხულის,

უცნაური ვიგრძენ ძალი...

ვსთქვი, თუ: “გულსა რაღად ვიტეხ?

ახლოს არის მომავალი!

“მოვესწრები, რაც მინდოდა

ზამთრისაგან დაჩაგრულსა:

ვნახავ ქორწილს ბუნებისას,

გავიგონებ მის მაყრულსა.

 

“დავყნოს ვარდსა გადაშლილსა,

ვუჭვრეტ ნაზად დახრილ იას

და ბულბულიც გამაგონებს

მისებურად “ტია, ტიას!”

                                               1881 წ., 1 მარტი

 

ხანჯალს

 

შენი ჭირიმე, ხანჯალო,

რკინაო ხვარასნისაო,

შენ ერთად-ერთო იმედო

მტრისაგან გამოხსნისაო!..

 

გლესავ და გლესავ, ხანჯალო,

ამოგიფერავ გულსაო!

შენ უნდა ეძმო და ეყმო

უმართლოდ დაჩაგრულსაო!

 

ნესტარიცა ხარ, ბასრიც ხარ,

ორივე გვერდით მჭრელიო;

გპატრონობს გული ფოლადი

და გიპყრობს რკინის ხელიო.

 

მისი გამჩენის ჭირიმე,

ვინც რომ შენ გამოგჭედაო!

ჭირიმე, შენი ჭირიმე,

მტერს აუტირე დედაო!

 

ბევრი ნაღველი შეასვეს

მტრებმა ამ ჩემსა გულსაო,

შენ მიმკურნალე, მახვილო,

უმართლოდ დაჩაგრულსაო!

 

მიმოციქულე მტრის გულთან,

მიმიძღვენ ჩემი სალამი:

ის ვითომ საწერელია,

ჩაერჭვე, როგორც კალამი!

 

მისი წითელი მელნითა

შემაღებინე ჭაღარა,

იმისი კვნესა იქნება

ჩემთვის დაფი და ნაღარა!

 

გლესავ და გლესავ, მახვილო,

ფოლადო, ჩემო რკინაო!

დროა, ამოდი ქარქაშით,

აღარ გაქვს აწ მანდ ბინაო.

                                                     1882 წ

 

 

პოეტი

 

ხან უგნური ვარ, ხან ბრძენი,

ხან არც ისა ვარ, არც ისა!

გარემოების საყვირი,

არც მიწისა ვარ, არც ცისა.

 

ნუ მკიცხავ, მნახო უგნურად,

ნურც გაიკვირვებ ბრძნობასა;

სულ სხვა ჰყავს ხელისუფალი

ამ ჩემს გონება-გრძნობასა.

 

ეს გული, სარკედ ქცეული,

ბუნების ნათავხედია:

 

მხოლოდ მის სახეს გიჩვენებთ,

რასაც შიგ ჩაუხედია.

 

ენაც მას ამბობს, რაც სმენას

სხვისაგან გაუგონია;

ან თვალს უნახავს და ჭკუას

გაუზომ-აუწონია!

 

თქვენ რომ გგონიათ, ის არ ვარ,

სხვებს რომ ჰგონიათ, არც ისა!

შუაკაცი ვარ უბრალო,

ხან მიწისა ვარ, ხან ცისა.

                                       1886 წ.

 

ჭაღარა

ის აღარა ვარ, რაც ვიყავ,

ძნელი ყოფილა ჭაღარა...

ვეღარ გაჰკივის თამამად

ჩემი დაფი და ნაღარა.

 

გული არ იშლის გულობას,

მაგრამ ვერ მოსდევს ძალ-ღონე!..

ვარ ბევრი “ვაის” მნახველი

და ბევრი “უის” გამგონე.

 

ამევსო გული წვეთ-წვეთად

ნაღველითა და შხამითა,

ისე, ვით საუკუნები –

სხვადასხვა მრავალ წამითა.

 

მაშ რაღად მინდა სიცოცხლე

მე, აწმყო-გამწარებულსა,

თუ, ვისაც ვეტრფი, ვინც მიყვარს,

ვხედავ მას აოხრებულსა?

 

მაგრამ იმედი, ცის ნიჭი,

რომ გამიელვებს გლახ-გულსა,

თავი ტარიელ მგონია,

ოცნებით გარემოცულსა.

 

ვუხმობ ფრიდონს და ავთანდილს,

მხარი მხარს მივცეთ, ხელი ხელს,

ნესტან-დარეჯან ქაჯებს ჰყავს,

მოელის ტურფა გამომხსნელს!

 

რა ვუყოთ, თეთრი მერიოს!?

სისხლით შევღებავ ჭაღარას

და სულ სხვა ხმაზე დავუკრავ

ამ ჩემს დაფსა და ნაღარას.

 

მაგრამ ვაიმე, რომ ეჭვი

მოუგზავნია ჯოჯოხეთს:

მაცდურ სარკეში მახედებს,

ოცნებას მიკლავს... გულს მიხეთქს!..

 

ამბობს: “ფრიდონ და ავთანდილ

ჯერ ვერ გადიხდის ომსაო!...

და შენც ტარიელს მოჰგავხარ

ისე, ვით კატა ლომსაო”.

 

მართალი არის, მაგრამ რა?

რისთვის დავკარგო იმედი?

გმირს წინა-უძღვის ყოველთვის

უძლური წინამორბედი!..

 

არა! აყვავდეს იმედი!...

გულს ვერ გამიტეხს ჭაღარა!..

გმირებს უძახის... უყივის

ჩემი დაფი და ნაღარა!..

                               1886 წ.

 

 

1 2 3 4 5 6
გვერდის მისამართი : ბიბლიოთეკა / პოეზია / წერეთელი აკაკი / ლექსები