ჭახელიძე ბექა

ანგელოზი

 

     – რამდენჯერ უნდა გითხრათ, შვილო, ნუ ადიხართ მეთქი, ემაგ თუთაზე, რა ხართ ამისთანები, ბაბო დაგენაცვლოთ თქვენა, ჰა?! – გვტუქსავს ძალად გაბრაზებული და ნებით ჩაღიმებული ეთერა ბაბო.

     – მა, თუთის ჭამა რო გვინდა? – ვერ ისვენებს გიორგაანთ წრიპინა.

     – მერე?! მაგ თუთაზე რო არ ახვიდეთ, სხვას აღარავის უდგას, შვილო, გინდა გურამასა, გინდა ვალესა, გინდა ხევსურთ ძალოსა?.. რომელი ერთი დაგიშალოთ?

     – ... და, ეს თუთა რაღაა, ბაბო, რატო ამაზე არ შეიძლება? – ეკითხება ფიქრო.

     – თანაც როგორი ტკბილია – მარაქაში ერევა ჩემი ძმა.

     – ჰო, ჰო, ეთერა ბაბო, ეგეთ ტკბილ თუთასა არც ერთისა არ ისხამს – ისევ ვერ ისვენებს გიორგაანთ წრიპინა.

     – მამისმინეთ, შვილო, ხო ხედამთ რა მაღლა აქვ ტოტები. სუ გული მისკდება ხოლმე ორ-ორ კუნძს რო მიიდგამთ და ისე ებობღავებით... ან ფეხი დაგიცდეთ, ანა...

     – კაარგი რა, ბაბო, რათ იცი ხოლმე ეგრე, ამაიჩემებ რაღაცასა და... – ცხარობს ნოდარა.

     – მე კი არ ამავიჩემებ, შვილო, რაც არ შეიძლება, არ შეიძლება, გაიგევი?!

     – მა რაღათ გვინდა, თუ ზედ არ ავედი და თუთა არა ვჭამე? აი, გამავიტან ცულსა და შიგ ძირში მივაჭრი.

     – რას ამბობ, ბიჭო, რა უნდა მოჭრა, შენი დარგულია რო ჭრი?!.

     – მა აბა, ტყუილად დგომასა, შეშად მაინც გამოდგება.

     – ტყუილადა, ო? კაარგით, თუ ასეა, აბა ერთ ამბავს მოგიყვებით და მერეღა ვნახოთ, თუ მაგის დგომას ტყუილად დგომა ჰქვიან. აბა ყური მიგდეთ...

     ზაფხულის თბილი საღამოა. ნაშუადღევი სიცხისგან გათანგული სოფელი დასალიერიდან ნება-ნება წამოსულ ბინდს გარინდებით შესდგომია და ხევგაყოლებაზე იზომებს. დაჟამკრებული საქონელი თბილად ფშვინავს და ბოსლის აფიცრულ კედელთან გვერდმონაცვლეობს. ქანდარაზე ჩამომსხდარი შევარიკებული წიწილები ადგილდათმობით ეჟღურტულებიან ერთმანეთს. ორღობეში მიმომალული ჭრიჭინებიც კანტიკუნტად ეხმიანებიან ერთიმეორის გადაძახილს და თითქოსდა ხმებს არჩევენო ღამის სიმფონიის გასაბმელად.

     ჩვენ კი, ტყე-ტყე სიარულით გამოილაჯებულები და დამშეულები, ეთერა ბაბოს შემოვსხდომივართ და სმენად ქცეულები ჩვენსავ მოლოდინში დამცხვარ დიდრონ ხაჭაპურებს ორთქლიანად შევექცევით. სად არ ვიყავით, რა არ ვნახეთ და რამ არ გვნახა. ბუჟხი ჩავიყენეთ მუხლებში. მზის გადამთაგორების ჟამსღა ჩამოვხრიოკდით სოფლად და აი, ვუსხედვართ ახლა ეთერა ბაბოს ირგვლივ და ველით მოსაყოლ ამბავს. მე ვარ, ჩემი ძმა, გიორგაანთ წრიპინა და ეთერა ბაბოს შვილიშვილები, ნოდარა და ფიქრო.

     . . . . . .

     – კოლა ხო გაგეგონებათ, გიჟი ადამას მამა, უხიაგი და უჟმური კაცი – დაიწყო ეთერა ბაბომ – მუხა მაეჭრა მაგასა ჩვენს ხატშია, ჩვენი ლაშარის ხატში. ხატი გასწყრომიყო და მეორე ხატობამდე ცალი თვალით დაებრმავებინა. ცალი თვალით დაბრმავებულიყო კოლას ცხენიც, კარგი თეთრი ულაყი ვერცხლისფერი ხალებითა და არშიამოვლებული დიდრონი თვალებით. ბევრს ჰქონდა ემაგ ცხენზე თვალი დადგმული, იქითა სოფლელებსა თუ იქითას იქითა სოფლელებს. ბევრჯელაც უცდიათ მოპარვა, მაგრამ ცხენი არ დანებებია. ბევრი დაუწიხლავს, ცნობილი ცხენის ქურდებიცა და საიდანღა აღარ გადმოსულნი. მერე, რო ვერაფერს გამხდარან, შური ჩასდგომიათ, ღამით მიჰპარვიან და კვარ-ცეცხლით ამოუწვავთ მარცხენა ბარძაყი. ამას კიდევა, გახელებულ ულაყსა ერთი გაწევით გაუწყვეტია თოკი აღვირთან. ჯერ ამათ დასდევნებია სულმოუთქმელი ჭიხვინით, მერე კი, ცეცხლმა რო ხორცამდე ჩაატანა, მიწაზე დაზურგებულა და ისე ჩაუქრია აალებული ფერდი. თვითონ გადარჩა, იმ უკანა ფეხით კი დაკოჭლდა. ისე დაკოჭლდა, რომ აღარც უნაგირს იდგამდა და ვეღარც ურემში ებმებოდა. მას შემდეგ ფრთხოდა უკნიდან მოახლოებაზე; დრტვინავდა, ფრუტუნებდა და ფლოქვებს უთქარუნებდა მიწას. რაღას იზამდა კოლა. ვერცა ჰყიდდა და ვეღარც რამ საქმეში იყენებდა. მთელი გაზაფხული და ზაფხული თვითონ დადიოდა ტყეში და ზურგით ჩამაჰქონდა საზამთრო შეშა. ხატში აღარ ადიოდა. არც ლაშარობასა და აღარც ისე. ანკი აესვლებოდა?..

     ყოველ დღეობას იბარებდა დიაკონი კოლას. კოლა არ ადიოდა. მერე, დიაკონი თვითონ ჩამააკითხამდა დღეობის შემდეგ და სთხოვდა ხატში ასვლასა და სანთელის დანთებას, ხატების გარშემო მუხლიჩოქა შემოვლასა და პატიების თხოვნას – “შეგინდობსო, ნამდვილად გაპატიებსო, ოღონდ კი მოინანიეო” – ეხვეწებოდა. კოლა ჯერ თავს უქნევდა, მერე მაინც არ ადიოდა.

     ... ცოდვა ედებოდა კოლას, ცოდვაზე ცოდვა...

     – სოფელში არ გაიზარდეო?! – არ ეშვებოდა დიაკონი – ასე უღმერთოდ დღემდე რამ მოგიყვანა, ო?.. კოლა კი ისევ ისე იდგა, უბრად, უკმეხად და შეჰყურებდა უნდობელი მზერით. მერე, ზურგს შეაქცევდა და უპასუხოდ შეაღრჭიალებდა დაფერდებულ ჭიშკარს. დიაკონიც ერთ ხანს თვალს გააყოლებდა, მერე ხელს ჩაიქნევდა და გამობრუნდებოდა პირჯვრის წერით.

     გადიოდა წლები.

     კოლა სულ უფრო და უფრო ბერდებოდა. სულ უფრო და უფრო უძლურდებოდა. სულ უფრო და უფრო უხანმოკლდებოდა სიბერის ხანგრძლივობა და ამას სხეული უფრო გრძნობდა, ვიდრე თვითონ. ყოველ ზამთარს სულ უფრო და უფრო აკლდებოდა შეშა ჯერ მარტამდე, მერე თებერვლამდე და სულ უფრო და უფრო ვერ ითბობდა ყინვაგამჯდარ ძვლებს.

     ესეც არ ეკმარა. ჯერ შვილი გაუგიჟდა, ადამა. მერე, შვილიშვილს დასცა ბნედა. მეორე შვილის შვილს, ომარას ბალღსა. იმასაც, ომარაზე გეუბნები, ყოველ ხატობა დღეს ამაჰყავდა ბალღი, ი გვარცოდვანადები ბალღი. ყოველ ხატობა დღეს ანთებდა სანთლებს...

     ეს კი, გონთმოუგები, ხან სრულ გონზე სდგებოდა, ხან კი მოულოდნელად გახელდებოდა და იმ შუა ხატობას მიუვარდებოდა პაპამისს. ჯერ ღობეს დაუწყებდა ქვების სროლას. მერე, შიშველი ხელებით დაერეოდა ორღობეზე გაყოლებულ ჯინჭარს, დაჰკრეფდა ბღუჯა-ბღუჯა და ჭიშკართან მოუბნევდა. მერე, შარაზე გავარდებოდა, დაიუბევებდა ქვა-ღორღს და ბაღ-ბოსტანში უყრიდა. უყრიდა და თან გასძახოდა: “რა მიყავი, პაპაჩემო, რას დამამსგავსე, მგელსა, ბებერსა! მგელსა ბებერსა! მგელსა ბებერსა!” თვითონ წინ იდგა, მის უკან კი მთელი სოფელი და ხატობას ამოსული მილეთ-სოფლობა. ქალები ჩუმად იცრემლებოდნენ. კაცები დამძიმებული სახეებით იდგნენ და ყველა ხელგაპარვით იწერდა პირჯვარს. ჩუმად, ომარასა და მის ცოლს რო არ შეემჩნიათ. ამათ კი, ომარასა და მის ცოლს, სხეულები დაჰბეჩავებოდათ, სახეები მოჰღიავებოდათ და ისე შეშჩერებოდნენ მზერაგახევებულ ბალღსა. შეშჩერებოდნენ და სირცხვილი სწვავდათ, ორმაგი სირცხვილი, მაგრამ, ცოდვისა უფრო, ვიდრე ცოდვის საზღაურის.

     კოლა კი, კოლა ჭიშკრისკენა ფანჯრის ქვეშ ჩაკუტულიყო და კანკალებდა. მთელი ტანით კანკალებდა. ამოძვალულ მუხლებზე მაჯებგადაკიდებული ერთმანეთზე უქლაქუნებდა კანდამჭკნარ თითებს და მხრებიანად კანკალებდა. ტიროდა კოლა. ცრემლი არ ჰქონდა და ისე ტიროდა. ქვითინებდა უცრემლოდ და კარს თვალს არიდებდა. ის კი არ ცხრებოდა. მოსდგომოდა ჭიშკარს და: “მგელსა ბებერსა, მგელსა ბებერსა”, გასდევდა ეს ორი სიტყვა სოფლის ახო-არეს...

     ...მერე, – სანთელი მომეცითო – იტყოდა. მისცემდნენ. გამოართმევდა. თითებშუა ალოლიავებდა ერთ ხანს და იწყებდა მოკიდებას.

     სანთელი არ ინთებოდა.

     ეს – უკიდებდა.

     სანთელი არ ინთებოდა.

     ეს – მაინც უკიდებდა.

     სანთელი მაინც არ ინთებოდა.

     ... შეჩერდებოდა ბალღი. დადგებოდა თვალმოხუჭული. მერე ისევ სანთელს დახედავდა და იტყოდა – “მე ვთხოვ ღმერთსა პატიებას... მე ვთხოვ პაპაჩემის მაგივრადა... ყველა ხატ-სალოცავსა და ანგელოზსა... მე! ასეთი მგელი და ასეთი ბებერი”...

     ... სანთელი არც მაშინ ინთებოდა. არც ქარი იყო. ხელებსაც უფარებდნენ აქეთ-იქიდან. არა და არ ინთებოდა. მერე, მობრუნდებოდა ხატისკენ, აუყვებოდა მისკენ მავალ აღმართს და აჰყვებოდა ხალხიც ისე, რო არც კი მოიხედავდნენ კოლას სახლ-კარისკენ.

     ავიდოდა ხატში და დაენთებოდა სანთელიც.

     – ხედავთ! აქ დაენთოო! – გადმოხედავდა ხალხს ამაყი სახითა და შეშლილი თვალებით – ინთება და არცა ქრებაო – იტყოდა და დაიწყებდა სანთლების ქნევას. სამი სანთელი ეჭირა. არც ერთი მათგანი არ ქრებოდა. ღონივრად იქნევდა აქეთ-იქით, ღონივრად ჩაიქნევდა და აიქნევდა ხელს, მაგრამ სანთლები მაინც არ ქრებოდა. ბოლოს, ნიშაში შედგმულ ხატთან მოაკრობდა და უცებ ეგებოდა გონს. გადმოხედავდა ხალხს და უკვირდა, რატომ იდგნენ მის უკან. ყველანი ერთად რატომ იდგნენ და რატომ შეჰყურებდნენ ნაცრემლარი თვალებით, თანამგრძნობი სახეებითა და გახევებული მზერით.

          წელი წელს მისდევდა და ცხოვრება სიცოცხლეს.

     ყოველ ხატობა დღეს ამაჰყავდა მამამისს საკლავი და შვილის სახელზე სწირავდა. თვითონ დადიოდა მუხლიჩოქა, თვითონ უნთებდა ხატს სანთლებს. ტიროდა იმხელა ცრემლებით და სთხოვდა მამამისის ცოდვის შენდობას.

       . . . . . .

     ... კიდევ ერთხელ მოვიდა ზამთარი. დახვდა კოლაც კიდევ უფრო მოტეხილი და კიდევ უფრო დაბეჩავებული იმის სიცივეს. ტყეში ასვლის თავიც აღარ ჰქონდა. რო არც მომხედავი გამოუჩნდა სოფლისგან მოძულებულს, მიადგა თავის ბაღში შეჭირხლულ ხეხილს. დაჭრა ჯერ ვაშლები, მერე მსხლები, ბლები და ისე გაითბო თებერვლამდე გაციებული სხეული. თებერვალში დიდთოვლობის დღეები ჩამოწვა. დაფარა მოველებული ბაღი, დაზნიქა ჭიგოგამომპალი ღობეები. ჭიშკარი მიწასთან ჩაჭედა და კარგა ხნით გამოკეტა კოლა სახლში.

     ერთ დღესაც, ერთ იმ დღეთაგან დღესაც, თავლაში ცხენის დასაწყურებლად შესული კოლა გარეთ აღარ გამოსულა.

        . . . .

     გამოგაზაფხულდა ის ზამთარი. გაზაფხულდა. ისევ დადგა ხატობა დღის საღამისთევო. ამოვიდა ხალხი. ამოიტანა ყველამ თავ-თავისი. ამოვიდნენ ომარაანიც ი დაბეჩავებულ ბალღთან ერთად და არავის შეუმჩნევია, სალოცავში სანთლის დასანთებად ასულს, როგორ დააჯდა მხარზე ანგელოზი... დიდხანს ეფერა, დიდხანს ეჟღურტულა... მერე, ხატის სარკმელში გაუჩინარდა და იმ ღამის აქეთობას არანაირი ავი ძალა აღარ შესძალებია ბალღსა.

     მას შემდეგ, ყოველ წმინდა ღამეს, ჩუმი ფრენით გადმოეშვება ხოლმე თეთრი ანგელოზი ხატის სარკმლიდან და აი ამ ბაღში, აი ამ თუთაზე ჯდება. იმ დღიდან ეგ თუთის ხე მაგ ანგელოზისაა. ჩვენი და ჩვენი სალოცავების ლოცვით რო დაიღლება, მერეღა იცის გადმოფრენა ამ დალოცვილზე და აქ ისვენებს. მერე კი – ქრება...

     ... დაილოცოს, ღმერთო, შენი სახელი...  

 

გვერდის მისამართი : ბიბლიოთეკა / პროზა / ჭახელიძე ბექა / ანგელოზი