ხვედელიძე ბესო

მძიმე დღე

 

 

ანკესებით სხედან ტბაზე მოტივტივე ნავში. ერთი მოხუცია – ბოლომდე თეთრი და სახედაღარული; მეორე – მთლად ახლადშეღინღლული და ცოცხალი თვალებით. თავებზე გაზეთის წვეტიანი ქუდები ხურავთ, პაპანაქება უსველებთ ზურგებს, ირგვლივ ჩამომლღვარ მდუმარებას დუმილითვე პასუხობენ, მდორე წყალს დასცქერიან და ცხვირის წვერიდან რიგრიგობით სწვეთავთ ოფლი.

– იქნება მოკვდნენ? – თავისთვის კითხულობს ბიჭი ყივანახველიანის ხმით.

მოხუცის გალიპულ შუბლთან ქინქლები ტრიალებენ; ბიჭი კი ამ დროს უკვე ადგილზე ცმუკავს, მუხლისთავებს ერთმანეთზე იბაგუნებს, ქვედა ტუჩს გამალებით იკვნეტს.

მოხუცი მძიმედ ატრიალებს თავს მისკენ.

– მოგწყურდა? – ეკითხება ჩლიფინით.

ბიჭი თავისქნევით უარობს.

– მაშინ გეფსია. – ასკვნის მოხუცი.

ბიჭი ჩუმადაა.

– მიდი მერე... – აგულიანებს მოხუცი.

აქეთ– იქით იყურება ბიჭი.

– ტბაში არ ქნა, თორეე... – აგრძელებს იქვე მოხუცი და ცალი წარბი ავად უცეკვავს.

– ბიჭები რო სულ ტბაში შვებიან?... – ერთბაშად უმწეოვდება ბიჭი და თავს ქინდრავს.

– ჰოდა, დავკიდებ ყვერებით! – ბრაზობს მოხუცი. – ...ბოთლი რისთვის წამოვიღე? – ამბობს და მუხლებშორის გაჩურთული აბგიდან პლასტმასის ცარიელ ბოთლს იღებს.

– აჰა! – უწვდის ბიჭს.

ბიჭი ბოთლს ართმევს და ჩუმადაა.

– თუ გრცხვენია, ზურგით დადექ... – იწყებს მოხუცი. – ოღონდ ფრთხილად, ნავი არ ამომიყირაო...

სიწითლე დაურბის ბიჭს სახეზე და მოხუცს მდუმარედ შესცქერის.

– რა იყო? – ეკითხება მოხუცი.

– გადამიარა. – ამბობს ბიჭი.

მოხუცი ხელს უკმაყოფილოდ იქნევს.

– კიდევ მოვა, სად წავა...

 

* * *

შუადღის პაპანაქება არ ცხრება ტბაზე.

– წავიდეთ რა... – იწყებს ბიჭი. – არ მოდის და... რომც მოვიდეს, მაინც დაიკეტება აწი ყველაფერი და...

მოხუცი არაფერს ამბობს.

– თანაც, ბიჭებმა, არ არი ტბაში ორშაბათობით არაფერიო... – იხსენებს ბიჭი.

– მაგათმა კარტის თამაშის მეტი თუ იციან რამე?!... – ბრაზით აკანტურებს თავს მოხუცი და მუშტს მუხლისთავზე ირტყამს.

– ეკალა მაინც დაგვეკრიფა. – ფრთხილად იყურება ნაპირისკენ ბიჭი. – რამდენია...

– მე მაგისთვის არ წამომიყვანიხარ! – ცრის კბილებში მოხუცი. – ბარემ ხეკი გვესესხაო ბუტკაში, ეგაცა თქვი...

– გვესესხა რა... – ეღიმება ბიჭს. – ისიც აქვთ, გამხმარი როა... რა ქვია?

– ბებიაშენის ძღრენი! – ამბობს მოხუცი და თავმოხსნილ აბგაში ფათურობს. იქიდან ჭაჭიან ბოთლს და პლასტმასის ორ ჭიქას იღებს; ასევე ნივრის თავს, ლავაშის მოზრდილ ნაგლეჯს და სველ გაზეთში გახვეულ ყველს. ამ ყველაფერს ნავის ფსკერზე გაშლილ ცელოფანზე ალაგებს და ბიჭისკენ იყურება.

– მოდი! – ამბობს, ჭიქებში ჭაჭას ასხამს და ბიჭს შეჰყურებს.

– მოსული არ ვარ? – იძახის ბიჭი.

– დაილოცე! – მოხუცი პურს ყუას აგლეჯს, ზედ ყველის ნაჭერს ასრესს და ბიჭისკენ იწვდის.

ბიჭი ცალი ხელით ართმევს ჭიქას, მეორეთი – ყველიან პურს და სადღეგრძელოს სათქმელად პირს აღებს, ტუჩებს ილოკავს.

– მოიცა! – არ აცლის მოხუცი, ნივრის თავს ერთ კბილს ატეხს, სწრაფად ფცქვნის და მასაც ბიჭს უწვდის. – აჰა...

ბიჭი პურიანი ხელით ართმევს და ჭიქას მაღლა წევს.

– ისე ვიყოთ...

– ჰო...

– ორშაბათობით კი არ ვიჭერდეთ...

– აბა?...

– იქით ვუშვებდეთ... – ამბობს ბიჭი და მოხუცს ჭიქას უჭახუნებს.

ნავში სულ მცირე ხნით სიჩუმე ვარდება.

– მოდის რო?... – კითხულობს მერე მოხუცი თავისთვის და ჭიქას სულმოუთქმელად ცლის. ბიჭიც ბაძავს და ყველიან პურს ნივრიანად იტენის პირში, მსხვილი კბილებით ახრაშუნებს და სახე ემანჭება.

 

* * *

მზე კვლავაც ცის შუა ალაგსაა ჯიუტად გამოკერებული – აცხუნებს და აცხუნებს უმოწყალოდ.

– ადრე იყო, რაც იყო... – ამბობს მოხუცი. – ყოველდღე თან. გინ ორშაბათი ყოფილიყო... თითო მოსვლაზე იმდენი მოდიოდა, იმდენიი... ისეთი სახეებით ვბრუნდებოდით მე და ცხონებული მამაშენი, ისეთიი...

– მიდიი! – იძახის აწითლებული ბიჭი. – სად წავიდა მერე?

მოხუცი წარბს კრავს.

– ყველამ თუ აქ ჩააფსა, რაღა მოვა?!... – კითხულობს ამრეზით და ოფლიან შუბლს ხელისგულით იწმენდს.

ბიჭი ჩუმადაა.

– ისეთი სუფთა წყალი იყო, ისეთიი... ფსკერი ჩანდა შობელძაღლი ვიყო...

მოხუცსა და ბიჭს ყურის ბიბილოები აქვთ აბორდოსფრებული, ჭაჭიანი ბოთლი ბოლომდე დაუცლიათ. აღარც პურია, ყველიც. ნიორიც არ ჩანს, მხოლოდ ნაფცქვენები და სველი გაზეთის ნაგლეჯიღა გდია ნავის ფსკერზე გაშლილ ცელოფანზე.

ბიჭი ფეხზე დგება, ხელში პლასტმასის ბოთლი უჭირავს, მოხუცს ზურგს აქცევს და ხვანჯრის შეხსნას იწყებს.

მალე ჩხრიალის ხმაც ისმის.

მერე უკან ტრიალდება – ჩალისფერი შარდით სავსე ბოთლს თავსახურს არგებს და მოხუცს ზემოდან დასცქერის.

– მოისვენე? – ეკითხება მოხუცი.

ბიჭი მხრებს იჩეჩავს და მოხუცს ბოთლს უწვდის.

– ამას მართლა ავადმყოფები სვამენ? – კითხულობს ბიჭი.

მოხუცი არაფერს პასუხობს და განზე იყურება. ბიჭი ბოთლს დაჰყურებს.

– გადავაგდო?

– ისე გადაგაგდეებ... – აგრძელებს სიტყვას მოხუცი. – სად უნდა გადააგდო... ამდენი ტყუილა ვიქაქანე?!

ბიჭი ხელს იქნევს, ბოთლს სკამის ქვეშ დგამს და ჯდება.

 

* * *

შუადღის ბუღი კვლავაც გამჭვირვალე ნისლად გადაჰფენია ტბას.

– კიდევ რამდენი ხანი უნდა ვიცადოთ? – უმწეოდ კითხულობს ბიჭი და ნაპირისკენ იცქირება.

– სად გეჩქარება... – გულგრილია მოხუცი.

ჩუმადაა ბიჭი. თითებს ერთმანეთზე ითამაშებს.

– ბიჭები მელოდებიან. – ამბობს ცოტა ხანში. – საქმე მაქვს...

– გელოდებიან და გელოდონ... – დუდღუნებს მოხუცი.

ბიჭი ცქმუტავს, ადგილზე ვერ ისვენებს.

– ჰო, რა იყო?! – ბრაზობს მოხუცი. – მე შეგეხვეწე, რო მომყვებოდი?! იჯექი ახლა ადგილზე და, კრინტი!... რა მოვა ამ ყვირილში...

– ხო... – ეთანხმებასავით ბიჭი, ახველებს და ტბაში აფურთხებს.

– რა არი ეგ?! – ამრეზილია მოხუცი.

– გადავაფურთხე...

– ბოთლი რისთვის გიდევს მანდ?!

– სავსეა და...

– მაშინ გადაგეყლაპა...

– ნახველი?

– სხვისია?!

ბიჭი თავს უარის ნიშნად აქნევს.

ნავში კვლავ სიჩუმე ვარდება.

– მეძინება... – ამბობს ბიჭი და თვალებს ლულავს.

– მიიძინე მერე... – უყვავებს მორბილებული მოხუცი. – ჯერ მაინც ადრეა და...

ბიჭი სკამზე იშხლართება და ამთქნარებს.

– მალე წავიდეთ რა... – რულნარევი ხმით ამბობს და თვალებს ხუჭავს. – ოთხამდე უნდა ვნახო... თან აუცილებლად...

კვლავ მკაცრად იყურება მოხუცი ბიჭისკენ.

– დაგიცდიან– მეთქი!...

– არ დამიცდიან!... – იძახის თვალდახუჭული ბიჭი.

– ნუ დაგიცდიან!

– უნდა ვნახო– მეთქი!...

– ნახავ!...

– უნდა ვნახო! საქმე მაქ! – ხმამაღლა ამბობს ბიჭი, თვალებს ახელს და ისევ ჯდება.

მოხუცი ბიჭს თვალს თვალში უყრის და კაი ხანი უყურებს. მერე გაზეთის ქუდს იხდის და მისით სველ შუბლს იხოცავს.

– გადახტი მერე... ჰე!...

– სადა?

– წადი, ჰო, წადი! წყალში, სადა...

ბიჭი წყალს გაჰყურებს.

– გადავხტე?

– წადი– მეთქი, ჰო, წადი!

 

* * *

ნავის ფსკერზე ნელა ირწევა მოხუცის ფეხებთან მიგდებული შარდით სავსე პლასტმასის ბოთლი. მოხუცი ნაპირისკენ იყურება.

სილაზე წევს თავიდან ფეხებამდე გალუმპული ბიჭი და ხმამაღლა ქშენს.

– გადარჩი? – ეკითხება მოხუცი ყვირილით.

ბიჭი არაფერს პასუხობს.

– აკი ჩქარობდი? – ყვირის კვლავ მოხუცი.

ბიჭი თავს თანხმობის ნიშნად აქნევს და სილაზე ჯდება.

მოხუცი ანკესს დაჰყურებს, შემდეგ კვლავ ბიჭისკენ იხედება. ბიჭი უკვე ფეხზე დგას.

– დაგეცადა!... – ყვირის მოხუცი. – იქნებ მოვიდეს კიდევ რამე!... მერე რა რო ორშაბათია...

– მეჩ– ქა– რე– ბა– მეთქი... რა ვერ გაიგე!! – სასოწარკვეთით ღრიალებს ბიჭი. – ყველაფერი უნდა მათქმევინო?!... გითხრა?! ძალიან გაინტერესებს, არა?!... – თვალებიდან უეცრად ცრემლები სცვივა ბიჭს და მთელი სხეულით ძაგძაგებს.

– წაგებული მაქვს, ადამიანო, წა-გე-ბუ-ლი!!... – ცრემლებით სახესველი კიდევ უფრო ხმამაღლა ღრიალებს. – გაიგე?! ოთხამდე უნდა ჩავიტანო!!... მეგონა მოვიდოდა, ჩავაბარებდით და მასესხებდი!! ასეთი ვის დავენახო, ჰა... ვის?! ან რა ვუთხრა... რა?! – ღრიალითვე ასრულებს და მკვეთრად გატრიალებული მძიმე ნაბიჯით მიუყვება სველ სილას.

მოხუცი დანანებით იქნევს ხელს. შემდეგ მდორე წყალს აცქერდება.

– ჯანდაბა შენ კიდევ!... რაღა დღეს არ მოდიხარ მაინცდამაინც!... – თითქოს ტბის გასაგონად ამბობსო და ანკესს წყლიდან იღებს.

ახვევს.

შლის.

მერე ნიჩბებს ჰკიდებს ხელს და ღონივრად უსვამს. ნავი ნაპირისკენ მისრიალებს.

 

* * *

ეულად ირწევა ნაპირს მიმდგარი, ორსკამიანი, ცარიელი ნავი. პაპანაქება უწვავს ცარიელ ფსკერს. მდორე წყალზე მოტივტივეს მოხუცისა და ბიჭის შუბლებიდან ნაწვეთი ოფლი დამჩნევია ლაქებად.

ჩქარი ნაბიჯით მიუყვება სოფლისკენ მიმავალ მტვრიან შარას მხარზე აბგააკიდებული მოხუცი. ქვიანია შარა, ალაგ-ალაგ ღრმულებიანი. ჩქარობს მოხუცი და ლამის ძროხის უზარმაზარ, თითქმის გაქვავებულ ფუნაში ჩადგას შიშველი ფეხი – ფუნაში ავად აბზუებული ბზიკების ბუდე შეყუჟულა. ჩერდება მოხუცი, ბუდეს დაჰყურებს. მერე აბგიდან ფრთხილად იღებს შარდით სავსე ბოთლს, თავსახურს ხსნის და ბუდეს ზედ ბოლომდე აცლის.

– უხ, მე, აგერ თქვენი ორშაბათიც...! – დუდღუნებს თან თავისთვის.

მერე სწრაფად უქცევს გვერდს შარდით დატბორილ ბუდეს. გზას კვლავაც სწრაფი ნაბიჯით განაგრძობს. თან შუბლს იჩრდილავს, თითქოს ვიღაცას ეძებდეს მზერით. მალევე პოულობს – შორს, წერტილივით ჩანს ბიჭის ფიგურა, რომელიც სოფლისკენ წაკლაკნილ შარას მიუყვება.

– ეჰეი! – ყვირის მოხუცი.

ბიჭს არ ესმის.

– დამიცა... ბიჭოო!! – ყვირის კვლავ მოხუცი, მაგრამ ბიჭი ყურსაც არ იბერტყს; ჯიუტი ნაბიჯით მიაბოტებს სოფლისკენ.

მოხუცი ნაბიჯს უჩქარებს, მაგრამ მანძილი მასსა და ბიჭს შორის მაინც არ მცირდება.

– ბიჭო, რამ გაგაგიჟაა?! – ცდილობს გააგონოს, მაგრამ ბიჭს მისი ყვირილი არ ესმის; ვერც გაიგონებს იმხელა დაშორებაა მათ შორის.

სიარულიდან სირბილზე გადადის მოხუცი და ქოშინით მიბორძიკებს. ერთი პირობა ლამის წაიქცეს, თუმცა არ ეშვება, მანძილი კი მაინც ჯიუტად არ მცირდება მოხუცსა და ბიჭს შორის.

მაღალ აღმართს მიმდგარი მოხუცი ყოვნდება. გული ამოვარდნას აქვს. ბიჭს ვეღარ ხედავს. წესით ის უკვე გორაკის მეორე მხარეს უნდა იყოს და დაღმართზე ეშვებოდეს.

– ბიჭოოო!! – ყვირის ისევ მოხუცი. აღმართი მის ძახილს ექოდ ისხლეტს და ბუჩქნარში ჩამალულ ჩიტ– ფრინველს აფრთხიალებს.

სველ შუბლს სახელოთი იხოცავს მოხუცი და ნელ-ნელა, სვენებ-სვენებით იწყებს აღმართზე ასვლას. ძნელია აღმართი – ქვაღორღიანი, მტვრიანი. ფეხი უსხლტება აქა-იქ მოხუცს, ალმაცერ ქვებზე ისერავს ხელისგულებს.

ბოლომდე ასულს და გორაკის წვერზე მოქცეულს თვალწინ მთელი სოფელი ეშლება. უცებვე პოულობს მოხუცი ამ ალიაქოთში მზერით თავის სახლს და ბიჭსაც ხედავს – ჭიშკარში შესულს, სწრაფად რომ ჭრის ეზოს და სახლში შედის.

 

* * *

ანთებულ ლამპას გარშემო ყვითელი პეპლები ეხვევიან და გახუნებულ შპალერზე წერტილოვან ჩრდილებად სხლტებიან.

საწოლზე ზის მოხუცი. ყვითლად დალაქავებული ღამის პერანგის ბოლოდან ვენებდაბერილი ფეხები უჩანს. ვერაფრით სწვდება მათით წითლად შეღებილ იატაკს და დუნედ არწევს ჰაერში. თან დანისლული მზერით იქვე მდგარ მეორე საწოლს დაჰყურებს, რომელშიაც ბიჭს სძინავს.

მოხუცი ხელისგულს მკერდზე იდებს – გულისცემას იზომავს. მერე იგივე ხელისგულს შუბლზეც იჭერს, თითქოს სიცხეს ისინჯავდეს და მალევე უშვებს ძირს. პერანგის ჯიბიდან დაჭმუჭნულ ცხვირსახოცს იღებს, ცხვირს ხმამაღლა იხოცავს და საწოლიდან იატაკზე ხტება. უსაშველოდ გამხდარს ღამის პერანგი ანაფორასავით ადგას ტანზე და ფეხის თითებსაც უმალავს. ფანჯარასთან მიტანტალებულს შორიდან ბაყაყების ყიყინი ესმის. მოხუცი მზერას ზემოთკენ იშვერს და ცაზე მოციაგე ნახევარმთვარის დანახვაზე აჟრჟოლებს. სასწრაფოდ შორდება ფანჯარას და კართან ფეხაკრეფით მიდის.

– მოხვედი? – კითხულობს ჩურჩულით.

არავინ პასუხობს.

მოხუცი აყურადებს, თუმცა ბაყაყების ყიყინის მეტი არაფერი ესმის. მერე ურდულს სწევს და კარს ბოლომდე აღებს – ზღურბლზე არავინაა.

– მობრძანდი, მობრძანდი... – დუდუნებს მოხუცი. – სად იყავი აქამდე... რა ხანია გელოდი... ჩემი დრო ისედაც იყო უკვე... აღარაფერში ვვარგივარ... აღარც ორშაბათობით და არც მერე... – ეუბნება სიცარიელეს. იქვე კიდევ აპირებს რაღაცის თქმას, მაგრამ თვალი მძინარი ბიჭისკენ გაურბის და დუმდება – კარს ღიად ტოვებს, სწრაფად გატრიალებული თავის საწოლთან მიტანტალებს, ზედ ფრთხილად სკუპდება და აყურადებს.

– აწი უჩემოდ... – ამბობს ცოტა ხანში და კვლავ იქვე მდგარი საწოლისკენ იყურება.

ბიჭი ხვნეშით იცვლის გვერდს ძილში.

მოხუცი ხელისგულს ჭაღარა თავზე ისვამს. მერე წვება. ხელებს მიცვალებულივით იკრეფს მკერდზე, ფეხებს ერთმანეთზე იჯვარედინებს და თვალებს მთელი ძალით ხუჭავს.

ცოტა ხანი გაყურსული წევს. მერე უცებ მთელი ძალით იჭინთება, მოჭიმული სხეულიდან ცალი ხმაურიანი კუილი სცდება და სასიკვდილოდ აფართხალებულს ნიკაპი ძირს უვარდება.

ანთებულ ლამპას გარშემო კვლავ ყვითელი პეპლები ეხვევიან და გახუნებულ შპალერზე წერტილოვან ჩრდილებად სხლტებიან.

გარეთ თენდება. თენდება ფრთხილად. ახალი დღის რიჟრაჟს ოთახში გამოღებული კარ-ფანჯრიდან ნამიან სიგრილესთან ერთად ბაყაყების ყიყინის ხმა შემოაქვს და საწოლებთან აგროვებს. სადღაც შორიდან პირველი მამლის ხრინწიანი ყივილიც ისმის.

 

გვერდის მისამართი : ბიბლიოთეკა / პროზა / ხვედელიძე ბესო / მძიმე დღე