შექსპირი უილიამ.

ოტელო.

ხუთმოქმედებიანი ტრაგედია

მოქმედნი პირნი:

 

მთავარი ვენეციისა.

ბრაბანციო, სენატორი.

კიდევ სხვა სენატორნი.

გრაციანო, ბრაბანციოს ძმა.

ლოდოვიკო, ბრაბანციოს ნათესავი.

ოტელო, კეთილშობილი მავრი, ვენეციის

სახელმწიფოს სამსახურში მყოფი.

კასიო, მავრის თანაშემწე.

იაგო, მავრის ასისთავი.

როდერიგო, ვენეციელი აზნაური.

მონტანო, წინანდელი გამგებელი კუნძულის კიპროსისა.

მასხარა, ოტელოს მსახური.

დეზდემონა, ბრაბანციოს ასული და ცოლი ოტელოსი.

ემილია, იაგოს ცოლი.

ბიანკა, კასიოს საყვარელი.

მეზღვაური, შიკრიკი, გზირი, ოფიცრები, აზნაურნი,

მემუსიკენი და მხლებელნი.

 

 

პირველი მოქმედება ვენეციაში სწარმოებს, დანარჩენი კიპროსის კუნძულზედ ზღვის პირის ქალაქში.

 

მოქმედება პირველი

სურათი I

ქუჩა ვენეციაში

(შემოდიან როდერიგო და იაგო)

 

როდერიგო: ნუღარას მეტყვი... დიდათა მწყინს შენგან, იაგო, შენგან, რომელსაც ჩემი ქისა სრულად ხელთ გეპყრა, რომ ეს ამბავი იცოდი და...

იაგო: შენ შენსას ამბობ და არ გინდა, მეც გამიგონო. წყეულიმც ვიყო, თუ მაგის მსგავსი რამ ჩემ დღეში ფიქრად მომსვლოდეს.

როდერიგო: აკი ყოველთვის მარწმუნებდი, რომ მავრი მძაგსო!

იაგო: და თუ არ მძაგდეს, შემიძაგე მაშინ შენ თითონ, წარმოიდგინე, ვენეციის სამს დიდებულ პირს

იმის წინაშე ვათხოვნინე ჩემთვის ხარისხი

მის თანაშემწის; -  ჩემის თავის ფასი ვიცი მე,

მეკუთვნის კიდეც ეს ღირსება, კვეხნით არ ვამბობ.

მაგრამ ისეა იგი მავრი გატაცებული

თავის მძლავრობით, თავის ზვავის მედიდურობით,

რომ მოჰყოლიყო რაღაც უშნო, მკვახე ლაპარაკს,

უფრო შესაფერს ბრძოლის ველზედ; ბოლოს უზრდელად

ცივი უარი განეცხადა ჩემ მომხრეთათვის.

ეთქვა, მე ჩემი ხელქვეითი კიდეცა მყავსო; -

მერე ვინ არის, აბა მიხვდი, მის არჩეული?

მიქელ კასიო არის ვიღაც ფლორენციიდან,

მორთვა-კაზმვაზედ დედაკაცებრ გადაგებული.

თუმც ანგარიშში იგი კარგად გაწვრთნილი არის,

მაგრამ ჯარს ბრძოლად წინ არასდროს არ წასძღოლია;

ლაშქრის დაწყობა დას-დასებად საომარ ველზედ

იმდენად იცის, ვით დიაცმა ქსელის მბეჭველმა.

ნაკითხი არის, მაგრამ მისებრ წიგნების კითხვა

ხირღა-წამოსხმულ კონსულთაც არ გაუჭირდებათ.

 

ყბედობას მისდევს, არა სწყალობს გამოცდილებას, -

და ეს ჰგონია საკმარისი ჯარისკაცისთვის.

თუმც ეს ასეა, მაგრამ მაინც იგი არჩია

და მე დამჩაგრა... მე, რომელიც მავრს თავის თვალით

გამოვუცდივარ მრავალს ომში როდოსს და კიპროსს

და ბევრგან სხვაგან ქრისტიანთ და წარმართ ქვეყნებში!

უნდა იმან მე დამამარცხოს, იმან მაჯობოს,

ვინც მხოლოდ მარჯვედ ათამაშებს ჩხირებზედ რგოლებს

და ანგარიშობს სესხსა და ვალს. მას უწოდებენ

მის თანაშემწეს და მე... ღმერთო, ეს რად არ გიკვირს!.. მავრის ასისთავს!

როდერიგო: მე ვარჩევდი, რომ დავენიშნეთ მასზედ ჯალათად.

იაგო: საშველი რომ არა არის-რა!

სამსახურს მუდამ ეგ ჭირი სდევს: წინ იგი დგება,

ვისაც კი შესწევს გვაროვნობა, ძლიერთ წყალობა, -

ერთი არ იჭერს ჯერისამებრ მეორის ადგილს.

აბა, განსაჯე თვითონ შენვე, მაქვს რამ საბუთი,

რომ მავრისადმი სიყვარული გულს აღვიზარდო?

როდერიგო: არ ვინდომებდი, მე რომ მკითხო, მასთან სამსახურს.

იაგო: დაწყნარდი, ძმაო, ნუ კი ცხარობ. მე თუ ვმსახურებ,

ვმსახურებ მისთვის, რადგან ბედმა ეგე მარგუნა.

ხომ ყველანი ვერ ვიბატონებთ და ვერც ხელქვეითთ

ვაკისრებინებთ, უერთგულონ ყოველგვარ ბატონთ.

არიან ზოგნი, რანიც მხოლოდ დღიურ ლუკმისთვის

მუხლმოდრეკილნი მორჩილობენ, ყურმოჭრილობენ,

სახედრის მსგავსად მსახურებენ თავიანთ პატრონს,

თუმცა განდევნა სიბერის ჟამს წილადა ხვდებათ, -

კარგად გაჯოხვა როდი აწყენთ ამ სულელ-მართალთ.

არიან სხვანიც, ერთგულობის სახის მიმღებნი,

რომელნიც ზრუნვენ გულდადებით მხოლოდ მათთვისვე

და თუმცა პატრონს მოწიწებით დაბლა თავს უკვრენ,

თავიანთ საქმეს იკეთებენ, თვით მდიდრდებიან,

რომ განცხრომით და ნებივრობით იცხოვრონ ბოლოს.

აი, ამათზედ ახად ითქმის, ჭკვა ჰქონიათო

და მეც მათ რიცხვში ვურევივარ, გამოგიტყდები.

მე რომ ოტელო ვყოფილიყავ, მაშინ იაგო არ ვიქნებოდი, - ეს სწორეა ისე, როგორც შენ როდერიგო ხარ, და იცოდე, მას თუ ვმსახურებ, ამით ვმსახურებ ჩემსავ თავსა. ზეცას ვიმოწმებ, მე ეს არ მომდის ერთგულებით, ან სიყვარულით, - მე თავს ვაჩვენებ ასე მხოლოდ, რომ შევისრულო

რაც განზრახვა მაქვს. რა იქნება, აბა, იფიქრე,

გულისპასუხი ყოველივე გამოვიმჟღავნო,

 

გამოვაქვეყნო ჩემის ქცევით ამ სულის სიღრმე?

ეს ხომ იმას ჰგავს, გული ჩემი ხელზე დავიდო

და მივუშვირო დასაკორტნად ჭილყვავ-ყორანთა.

მე ის არა ვარ, რაცა ვჩანვარ.

როდერიგო: თუ იმ სქელტუჩამ ამ საქმეშიაც გაიმარჯვა, სჩანს, ბედი სწყალობს.

იაგო: გამოუწოდე ქალის მამას, ძილი დაუფრთხე,

გამოუყენე უკან მდევრად და იმ წყეულ მავრს

ხმა დაუყარე, ჩაუშხამე სიამოვნება.

ქალის ნაცნობნი, ნათესავნი ზედ მიუსიე

და თუმცა იგი ტკბილ და ნეტარ ჰაერში სცხოვრობს,

შენ ეს ჰაერი მოუწამლე კოღო-ბუზებით.

იგი სიხარულს დიდს ეღირსა, მაგრამ ეცადე,

რომ ამ სიხარულს სიმწარითა უცვალო ფერი.

როდერიგო: ეს ქალის მამის სახლი არის; აბა, ხმას მივცემ.

იაგო: კარგი, სცადე და საზარლის ხმით მორთე ყვირილი

ისე, როგორც რომ ხმაურობენ, როცა დიდ ქალაქს

დაუდევრობით ყრუ, ბნელ ღამეს ცეცხლი ედება.

როდერიგო: ეი, ბატონო, ბრაბანციო, ეი, ადექით!

იაგო: ქურდები! ჩქარა, ბრაბანციო, გამოიღვიძეთ!

თქვენს სახლს მიხედეთ, თქვენს ასულს და თქვენსა საუნჯეს!

არიქა, მალე, ოჰ, ქურდები! ქურდები-მეთქი!

(ბრაბანციო გამოჩნდება ზევით ფანჯარაში)

ბრაბანციო: რა ამბავია? ვინ მეძახის? რაო, რა მოხდა?

რისთვის ასტეხეთ ეს საზარი ალიაქოთი?

როდერიგო: ბატონო ჩემო, სულ შინა გყავთ თქვენი სახლობა?

იაგო: ან თქვენი კარი მაგრად არის გადაკეტილი?

ბრაბანციო: რად გეკითხებათ თქვენ ეგენი?

იაგო: მად, ბრაბანციო, რომ ავაზაკებრ გაგქურდეს თქვენ. ჩქარა ჩაიცვით, ნუღარ აყოვნებთ! თქვენი გული შუა გაგმირეს

და თქვენი სულიც ორ ნაწილად გაგლეჯილია.

იცით, რომ ახლა, სწორედ ახლა, აი ამ წუთში

შავი, ბებერი ყოჩი თქვენს თეთრ ბატკანს გიკორტნით!

ადექით-მეთქი და სასწრაფოდ ნაბათის ცემით

ხვრინვა დაუფრთხეთ მოქალაქეთ, ტკბილად მძინარეთ, თორემ სატანა, საცა არის, შვილიშვილს შეგძღვნით!

ბრაბანციო: რაებსა ჰბოდავთ, გონება ხომ არ დაგკარგვიათ!

როდერიგო: ბატონო ჩემო, ბრაბანციო, ხმაზედ ვერა მცნობთ?

ბრაბანციო: ვერ გცნობ, ვინა ხარ?

როდერიგო: როდერიგო მქვიან სახელად.

ბრაბანციო: ოჰ, შენ ყოფილხარ, ავაზაკო! მე აკი გითხარ,

არ გაგებედნა, აღარ გევლო ამ სახლს გარშემო,

აკი პირდაპირ, გულახდილად გამოგიცხადე,

 

ვერ მოგცემ-მეთქი ჩემს ასულსა, მაგრამ შენ მაინც

ჯერ მადიანად გივახშმია, დამთვრალხარ ღვინით,

ჭკვა დაგიკარგავს, სითამამით აქ მოთრეულხარ

და მოსვენებას აღარ მაძლევ.

როდერიგო: ბატონო ჩემო...

ბრაბანციო: სარწმუნოდ იყავ, რომ ხარისხი და ძლიერება

იმდენად შემწევს, რომ ამ ამბავს ძვირად დაგისვამ.

როდერიგო: ბატონო ჩემო, მოითმინეთ.

ბრაბანციო: ვინ გაგქურდათო, რას მიჰქარავდი! ეს ქალაქი ვენეციაა და ქალაქს გარეთ როდი ვდგავარ.

როდერიგო: მერწმუნეთ, რომ აქ კეთილ განზრახვით გიახელით თქვენთან, ბატონო.

იაგო: გაგონილა! თქვენ ისეთი კაცი ყოფილხართ, რომ ღვთის სამსახურზედაც კი უარს იტყვით, თუ ეს სამსახური როგორმე სატანამ დაგავალათ. ჩვენ კეთილი გვწადიან, აქ იმისთვის მოვსულვართ, თქვენ კი ბოროტმოქმედნი გგონივართ და თანხმდებით, რომ თქვენი ქალი ბარბარიის ულაყ ცხენს შეეკავშიროს. მაშ მალე თქვენი შვილიშვილების ჭიხვინს გაიგონებთ და თოხარიკ-მაჭენებელ ცხენებს მძახლად და მოყვრად მოიკიდებთ.

ბრაბანციო: შენ ვიღა ოხერი გდიხარ?

იაგო: მე აქ იმის საცნობელად გახლავართ, რომ ამჟამად

თქვენი ქალი და მავრი ერთსულს და ერთხორცს

პირუტყვს წარმოადგენენ.

ბრაბანციო: ოჰ, არამზადა!

იაგო: თქვენ ხომ დიდი სენატორი ხართ.

ბრაბანციო: შენ მაინც გიცან, როდერიგო, პასუხს შენ გამცემ.

როდერიგო: არ გავექცევი მე მაგ პასუხს, მაგრამ ამას გთხოვთ,

ჯერეთ გვიბრძანოთ, ეს ამბავი ხომ არ მომხდარა

თქვენის თანხმობით, თქვენის ბრძნულის რჩევით, სურვილით, - და თითქო კიდეც მიმართლდება მე ამის ეჭვი.

ცნობილი გაქვთ, რომ მშვენიერი ასული თქვენი

ვიღაც მენავეს ჩააბარეს ქირით დაჭერილს,

უთანამხლებლოდ გააპარეს სრულიად მარტო

და საზრდოდ მისცეს მურტალ მავრის უწმინდურ ვნებათ?

თუ ეს იცოდით და თვითონვე დართეთ თქვენ ნება,

ბრალი გვდევს დიდი, ესე ფრიად რომ გაწყეინეთ;

და თუ არ იცით არაფერი, მაშინ კი ვგონებ,

თქვენგან გაკიცხვა უსამართლოდ გვერგო ჩვენ წილად.

ნუ გჯერათ, ვითომ ზრდილობაზედ ამეღოს ხელი

და მომენდომოს თქვენისთანა დიდებულ პირთან

თავის აგდება. კიდევ იმას გეტყვით, რომ თუკი

თქვენს უნებურად თქვენი ქალი ასე მოიქცა,

დიდია მაშინ თქვენს წინ იმის დანაშაული,

 

რომ თვის შვენება, ჭკვა, სიმდიდრე, მოვალეობა

დაუკავშირა ვიღაც ოხერს, კარ-და-კარ მავალს,

რომელს ამქვეყნად არსად ბინა არ გააჩნია. -

აბა, დარწმუნდით მაშ ახლავე: თუ ქალი თქვენი

თავის ოთახში იყოს, ანუ თქვენს სახლში სადმე,

რისხვით გალესეთ მაშინ ჩემზედ სამართლის ხმალი

თქვენის ამგვარად უკადრისად მოტყუებისთვის.

ბრაბანციო: ჩქარა სანთელი მომეცით აქ და კვესს გაჰკარით...

შეატყობინეთ ჩემ კერძობას... თითქო სიზმარი

ჩემი მენიშნა... მოანათეთ... სანთელი-მეთქი!

მარტო ეს ფიქრი ლამის გულზედ ლოდად დამაწვეს.

(ფანჯრიდან მიიფარება)

იაგო: ახლა კი წავალ მე აქედან, ვეღარ დავდგები,

თორემ ოტელოს წინააღმდეგ უნდა ვიმოწმო

და ეს ჩემ ადგილს არ შეჰფერის, არ მოუხდება.

მე ვიცი კარგად, ამ ამბისთვის თუმცა დასტუქსვენ,

სამსახურიდან ვერ გაჰბედვენ იმის დათხოვნას:

სწორედ ამჟამად კიპროსისკენ ომია თურმე

და იქ ჰგზავნიან მავრსაც მძიმე მინდობილობით.

ამ ქვეყნის გამგეთ კარგად ესმით, რომ იმათ საქმეს

ოტელოსავით წინ ვერავინ ვერ გაუძღვება.

აი, ეს მიშლის და მაბრკოლებს. მე თუმც იგი მძაგს,

მძაგს ისე, როგორც ჯოჯოხეთის ცეცხლი და ალი,

მაინც ცხოვრება ძალას მატანს, გარეგან ნიშნით

ჩავაგონო და დავარწმუნო, ვითომც მიყვარდეს.

აი, რას გეტყვი: ამ მდევარს შენ წინ წამოუძეღ

და მოიყვანე ზღვის ნაპირას «შვილდ-ისარაზედ»;

მეც იქ ვიქნები მავრთან ერთად. წავალ ახლა კი.

(იაგო გადის. შემოდიან დაბლა ბრაბანციო და მისნი

მოსამსახურენი ხელში მაშხალებით)

ბრაბანციო: ოჰ, უბადრუკო თავო ჩემო! სწორე ყოფილა!

წასულა იგი და რა ელის ჩემ მოხუცებას!

ტანჯვა-სიმწარე! -  როდერიგო, სად ნახე იგი?

სად ნახე-მეთქი ჩემი ქალი? -  ვაი, საბრალო! -

მაშ მავრთან ნახე? -  მამად ყოფნას ვიღა ინდომებს! -

მერე რა იცი, რომ ის იყო? -  გაგიგონიათ

ასე საშინლად მოტყუება მშობელის მამის! -

რა გითხრა მერე? -  მოუმატეთ კიდევ მაშხალებს.

ჩემ ნათესავებს ჩქარა ყველას შეატყობინეთ. -

როგორ გგონია, მოასწრებდნენ დაქორწინებას?

როდერიგო: მე მგონია, რომ მოასწრებდნენ.

ბრაბანციო: ჰოი, ზეცაო!

როგორ გამექცა ის აქედან, ნეტა ვიცოდე.

ვით უღალატა თავის სისხლ-ხორცს! ვის გქვიანთ მამა?

 

ნუღარ ენდობით თქვენთა ქალთა საქმეს და ქცევას,

ნუ ერწმუნებით! -  მგონი, რაღაც გრძნებას იტყვიან,

ახალგაზრდა და უმანკო ქალს აცდენსო იგი;

არ წაგიკითხავს, როდერიგო, შენ ამ გრძნებაზედ?

როდერიგო: წაკითხული მაქვს, როგორ არა.

ბრაბანციო: უხმეთ ჩემ ძმასაც. -

შენთვის მომეცა, ისა სჯობდა. -  აბა, გასწიეთ,

ზოგნი ერთ მხარეს გაეშურეთ, ზოგნი მეორეს, -

სად იქნებიან ახლა მავრი და ჩემი ქალი?

როდერიგო: მე იმედი მაქვს, რომ ვიპოვით, თუ წამომყვებით

და თან იახლებთ ბლომად მსახურთ, კარგად შეჭურვილთ.

ბრაბანციო: წადი და მოგდევთ. ყოველ სახლთან ხალხს

გამოვიხმობ, - მე ნებაცა მაქვს, რომ ვუბრძანო. -  ღამის დარაჯებს აქ მოუწოდეთ. საჭურველი შეისხით მალე. - აბა, წაგვიძეღ. შენს სიკეთეს არ დავივიწყებ.

(გადიან)

სურათი II

იგივე ქალაქი. მეორე ქუჩა

 

(შემოდიან ოტელო, იაგო და მხლებელნი ხელში მაშხალებით)

 

იაგო: თუმცა ომის დროს მე მრავალი შემომკვდომია,

მაინც სამძიმოდ მიმაჩნია სინიდისისთვის

მოფიქრებულად კაცის მოკვლა. ამ შემთხვევაში

გაბედულობა და სიმკაცრე ხშირად მღალატობს;

მაგრამ მან ისე მაწყეინა ცხრაჯერ, თუ ათჯერ,

რომ ცოტას გაწყდა, არ ჩავურჭე ფერდში მახვილი.

ოტელო: უფრო კარგი, რომ ეგ არ მოხდა.

იაგო: აბა, რა მექნა?

ენა წაიგდო და თქვენს ხარისხს, პატიოსნებას

ისე ურიგოდ, ისე ცუდად იხსენიებდა,

რომ თავი ძლივს-ღა შევიმაგრე, ძლივს მოვითმინე.

ახლა მიბრძანეთ, თქვენ რა ჰქენით? ხომ დაქორწინდით?

ნუ დაივიწყებთ, ბრაბანციოს დიდ პატივს სცემენ

და იმისი ხმა მთავრის ხმასთან ერთი-ორად სჭრის;

მას შეუძლიან, განგაშოროთ, განგაქორწინოთ,

ანუ დაგსაჯოთ ისეთ მძიმე, ძნელის სასჯელით,

რა სასჯელსაც კი მიუზომავს კანონთ სიმკაცრე.

ოტელო: დეე, იჯავროს! მე მგონია, რომ იმის ჩივილს

ამ ქვეყნისადმი ჩემი ღვაწლი ხმას შეუმოკლებს;

და თუ აქ კაცსა თავის ქება ჰმატებს ღირსებას,

მაშინ საქვეყნოდ გავამხელ, რომ ჩემთა წინაპართ

ქვეშ სახელმწიფო ტახტი სდგმიათ და მეც ღირსი ვარ,

ამაყად დავხვდე ჩემგან ნაპოვნ ბედნიერებას;

და ეს იცოდე შენც, იაგო, რომ ჩემ ცხოვრებას,

ცის ფრინველივით თავისუფალს, არ შევხუთავდი,

ხელმწიფებაც რომ მოენიჭათ ოკეანეზედ,

 

თუ დეზდემონას ტრფობა მკერდქვეშ არ ჩამსახვოდა. -

ეს ვინ არიან? რა სინათლე მოჩანს იქიდან?

იაგო: ეს მამა არის იმ ქალისა განრისხებული

და მის მოყვასნი. რომ მოშორდეთ, კარგი იქნება.

ოტელო: მაგას არ ვიზამ, აქა მნახონ. ჩემმა ღირსებამ,

ხარისხმა ჩემმა, სინიდისმა შეუბღალავმა

რა სახეცა მძევს, იმ სახითვე გამომაჩინონ. -

სწორედ ისინი კი არიან?

იაგო: სხვანი ყოფილან.

(შემოდიან კასიო და რამდენიმე ოფიცერი

 ხელში მაშხალებით)

ოტელო: მთავრის ამალის ოფიცრები! კასიოც მათთან. -

ოჰ, მეგობრებო, ღმერთმა მოგცეთ მშვიდობის ღამე.

რა ამბავს იტყვით?

კასიო: მთავარმა თქვენ მოკითხვა გიძღვნათ

და გთხოვათ, ახლავ გამოცხადდეთ იმის წინაშე.

ოტელო: რისთვის მიბარებს, ხომ არ იცი?

კასიო: მე როგორც ვფიქრობ, კიპროსით მძიმე რამ ამბავი უნდა მოსვლოდეთ. მარტო ამაღამ თორმეტამდე შიკრიკი ზღვიდან

ერთ-ერთმანეთზედ მოყოლებით მთავარს იახლა;

სენატორებიც ძილდამფრთხალნი იქ შეიკრიბნენ;

ამავ საქმისთვის საჩქაროზედ თქვენც დაგიბარეს,

მაგრამ რაკი შინ ვერ ენახეთ, სენატმა ბრძანა,

რომ სამივ მხარეს თქვენს საძებრად კაცნი აფრინონ.

ოტელო: კარგი, რომ შეგხვდით. პატარა ხანს აქ მომიცადეთ,

სათქმელი რამ მაქვს მე ამ სახლში. მალე გამოვალ

და წამოგყვებით. (გადის)

კასიო: ასისთავო, აქ რას აკეთებს?

იაგო: ამაღამ მაგან ხელთ მოიგდო მდიდარი გემი

და თუ კანონმა ეს საუნჯე არ ჩამოართვა,

გაკეთდა მაშინ საუკუნოდ მაგისი საქმე.

კასიო: შენი სიტყვები მე არ მესმის.

იაგო: ცოლი შეირთო, ახლა ხომ მიხვდით?

კასიო: როგორ? ვინა?

იაგო: მაგან შეირთო...

(ოტელო ისევ შემოდის)

ბატონო ჩემო, მობრძანდებით?

ოტელო: აი, მოვდივარ.

კასიო: ჰხედავთ, სხვა დასიც აქეთ მოდის თქვენს საპოვნელად.

იაგო: ბრაბანციოა ეს კი სწორედ, ფრთხილად იყავით,

ცუდის განზრახვით მოდის იგი.

(შემოდიან ბრაბანციო, როდერიგო და შეჭურვილი

ოფიცრები ხელში მაშხალებით)

ოტელო: ვინ ხართ? გაჩერდით!

როდერიგო: ბატონო ჩემო, აგერ მავრი აქა ყოფილა.

ბრაბანციო: სტაცეთ ხელი მაგ ქურდს, ავაზაკს!

(ორივე მხრით ხმლებს ამოიღებენ)

იაგო: ოჰ, როდერიგო, შენ ბრძანებულხარ! მე მზადა ვარ, აბა, მობრძანდი!

ოტელო: ჩააგეთ ხმლები, თორემ ღამის ნამი დაჰჟანგავს

 

და ბრწყინვალებას დაუკარგავს. -  თქვენ კი, ბატონო,

წელთა სიმრავლით მბრძანებლობა უფრო შეგფერით,

ვიდრე ხმალ-ხანჯლით.

ბრაბანციო: ოჰ, შე ქურდო, შეჩვენებულო!

სად წაიყვანე ჩემი ქალი, სად გადამალე?

ჰოი წყეულო, შენ ის სწორედ მოაჯადოვე,

თორემ მოვიხმობ მოწმად ყველას, რასაც აქვს გრძნობა

და ვკითხავ, ნუთუ თილისმით რომ არ შეკრულიყო,

თავის მფარველ ჭერს, თავის მშობელს გაექცეოდა?

ქვეყნის მასხარა გახდებოდა და მოატანდა

შენს გამურულს გულს, რაც შიშს აღძრავს და არა სურვილს?!

მერე ვინ! ნაზი, მშვენიერი, სუსტი არსება,

რომელს ქმრის შერთვა ისე რიგად ეზიზღებოდა,

რომ შეძლებითა და შვენებით განთქმულ ყმაწვილ კაცთ,

თავის ქვეყნის შვილთ გამოჩენილთ უთხრა უარი.

მთელმა ქვეყანამ განმსაჯოს და განმასამართლოს,

თუ ყოვლად ცხადი არ იყოს ეს, რომ მის ნარნარი

აგებულება წაგიბილწავს წყეულის გრძნებით

და მოგიწამლავს ეშმაკეულ წამლით, აბებით,

რაიც უსუსტებს ადამიანს მის ნებისყოფას.

ეს აშკარაა, თვალსაჩინო, უცილობელი.

მე მსურს, ეს საქმე განიხილონ, კარგად განსაჯონ

და ამის გამო გატყვევებ შენ, ვით მატყუარას,

ვით უკანონო, აკრძალულის ხელობის მიმყოლს.

აბა, საჩქაროდ სტაცეთ ხელი, ნურსად გაუშვებთ!

თუ გაჯიუტდეს, ნუ დაზოგავთ სასიკვდილოდაც!

ოტელო: უკან დადექით ორთავ მხარე! აღარ გაბედოთ თქვენ ერთმანეთის ხელის ხლება. ახლა რომ ჟამი იყოს ბრძოლისა, წაქეზება არ დამჭირდება. -

ბატონო ჩემო, სადა გნებავთ, რომ თან წამოგყვეთ

და რასაც ახლა თქვენ მაბრალებთ, პასუხი ვაგო?

ბრაბანციო: საპატიმროში წაგათრევ შენ, ვიდრე კანონი თვის წესისამებრ დასასჯელად არ მიგიწოდებს.

ოტელო: ვთქვათ, რომ დავთანხმდი მე თქვენს სურვილს, მაშინ რა ვუთხრათ, ან რა პასუხი გავცეთ მთავარს, რომლის მსახურნი, აი, ჩემ გვერდით აქ დგანან და მასთან მიხმობენ რაღაც საჭირო სახელმწიფო საქმის გულისთვის.

პირველი ოფიცერი: მართალი გახლავთ, რასაც ბრძანებს, ბატონო ჩემო: დიდი რჩევა აქვთ სწორედ ახლა მთავრის დარბაზში და თქვენთანაც ხომ უეჭველად კაცს გაჰგზავნიდნენ.

ბრაბანციო: როგორ, მთავრისას რჩევა არის! ამ შუაღამეს!

მაშ კარგი, ეგეც ახლავე თან წამოიყვანეთ.

სხვა საქმეებზედ ჩემი საქმე არ არის მცირე;

 

თვით მთავარი და სენატორნი, მოძმენი ჩემნი

ამ სირცხვილს თვისად მიიჩნევენ, უეჭველია.

ამგვარ საქციელს გზა რომ მივცეთ თავისუფალი,

უნდა ურჯულოთ, ყურმოჭრილ ყმათ დავემორჩილოთ.

(გადიან)

სურათი III

იგივე ქალაქი. სათათბირო დარბაზი

(მთავარი და სენატორნი მაგიდის წინ სხედან. ოფიცრები მოშორებით ფეხზე დგანან)

 

მთავარი: ერთი მეორეს ეს ამბები არ ეთანხმება,

და ამის გამო ვერ ვენდობით.

პირველი სენატორი: მართალსა ბრძანებთ:

აი, მე მწერენ, რომ ას შვიდი გემი არისო.

მთავარი: ჩემში სწერია ას ორმოცი.

მეორე სენატორი: ჩემში ორასი;

ეს კი სწორეა, რომ თუმც რიცხვში სხვა-და-სხვაობენ,

რაც ხშირად მოსდევს ანგარიშსა სავარაუდოს,

მაგრამ ყველანი მის შესახებ თანახმად გვწერენ,

რომ ოტომანთა გემთ კრებული კიპროსს წასულა.

მთავარი: ეგ მართლა აგრე უნდა იყოს და მაგ მიზეზით

გემების რიცხვის განსხვავება მე ვერ მამშვიდებს;

ჩვენ უმთავრესს აზრს, ფრიად საშიშს, უნდა ვერწმუნოთ.

მეზღვაური (გარედან): ამბები მომაქვს მე ახალი, შიგნით

შემიშვით!

პირველი ოფიცერი: შიკრიკი გახლავთ გემებიდან გამოგზავნილი.

(შემოდის მეზღვაური)

მთავარი: აბა, რა იცი?

მეზღვაური: ოტომანთა ხომალდთ კრებული

აწ როდოსისკენ გაემგზავრა. ბატონ ანჯელომ

ეს დამაბარა თქვენ წინაშე მოსახსენებლად.

მთავარი: ამ ცვლილებისას შენ რას იტყვი?

პირველი სენატორი: ჭკვასთან არ მოდის,

არც დასაჯერი არის ეგე; განგებ ჩადიან:

ის სურთ, თვალები აგვიხვიონ, გზა დაგვიბნიონ.

უნდა დავხედოთ ჯერ იმას, რომ ოტომანთათვის

კიპროსი უფრო საჭიროა, ვიდრე როდოსი,

უფრო ადვილად ასაღები, რადგანაც იგი

არ არის კარგად მოწყობილი მტრის დასახვედრად.

არც ერთი არ დგას ამ კუნძულზედ ციხე-სიმაგრე,

როს იგი როდოსს გარშემო აქვს შემოზღუდული.

თუ ყოველს ამას ავწონ-დავწონით, ვერ დავიჯერებთ,

ვითომც ოსმალო იყოს ისე მიუხვედრელი, რომ საბოლოოდ უმთავრესი გადასდვას საქმე, სასარგებლოს და საადვილოს არ მიეტანოს და უნაყოფოდ შეებრძოლოს ძნელსა და საშიშს.

მთავარი: ისინი როდოსს არ მიდიან, ნამდვილი არის.

პირველი ოფიცერი: ამბები კიდევ!

(შემოდის შიკრიკი)

შიკრიკი: დიდებულნო მფარველნო ჩვენნო!

როს ოსმალონი როდოსისკენ მიიმართოდნენ,

 

იმათ ხომალდებს შეუერთდა სხვა გემთ კრებული.

პირველი სენატორი: მეც ეგ ვიფიქრე. -  რამდენია იმ ხომალდთ რიცხვი, როგორ გგონია?

შიკრიკი: ოცდაათი გახლდებათ სწორედ.

შემდეგ ყველანი გამობრუნდნენ და ცხადად სჩანდა,

რომ სურდათ კიპროსს თავს დასხმოდნენ. ბატონ მონტანომ,

თქვენმა ერთგულმა და მამაცმა ხელისუფალმა,

ეს მოგახსენათ და გთხოვათ, ამ ამბავს ერწმუნოთ.

მთავარი: ახლა ცხადია, კიპროსისკენ მიდიან სწორედ. -

მარკოზ ლუჩიკოს ხომ ქალაქში არ იმყოფება?

პირველი სენატორი: ფლორენციაში გახლავთ იგი.

მთავარი: ჩქარა მისწერეთ და მსწრაფლად იგი ჩემს მაგივრად აქ დაიბარეთ.

პირველი სენატორი: აგერ აქ მოდის ბრაბანციო და მავრიც მასთან.

(შემოდიან ბრაბანციო, ოტელო, იაგო, როდერიგო და ოფიცრები)

მთავარი: უნდა მოვმართოთ, ოტელო, შენს ქველ ვაჟკაცობას

და გთხოვოთ, ახლავ გაემგზავრო, რომ ოტომანებს,

ჩვენი ქვეყნის მტერთ შეებრძოლო. ­ (ბრაბანციოს)

ოჰ, უკაცრავად, ვერ დაგინახე; შენი მოსვლა კეთილი იყოს.

ამაღამ შენი დახმარება და შენი რჩევა ჩვენ დიდად გვიჭირს.

ბრაბანციო: თქვენი რჩევა და დახმარება მე მიჭირს თვითონ. მოტევებას ვითხოვ მე თქვენგან, დიდო მთავარო, მაგრამ უნდა ეს მოგახსენოთ, რომ მე ძილიდან არ ავმდგარვარ აქ დასასწრებად, არც იმ ამბისთვის, რასაც ახლა მე ყური მოვკარ. ახლა საერთო საქმისათვის არა მცალიან,

მე საკუთარი მწუხარება დამატყდა თავსა,

ნიაღვარსავით მოსკდა იგივ და სრულად შთანთქა

სხვა ყოველივე მწუხარება, დარდი, ვარამი

და მაინც კიდევ იგივ დარჩა, რაც წინად იყო.

მთავარი: რაო, რა მოხდა?

ბრაბანციო: ჩემი ქალი, ოჰ, ჩემი ქალი!..

მთავარი და სენატორნი: ხომ არ მომკვდარა?

ბრაბანციო: დიაღ... ჩემთვის მკვდარია იგი...

მე ის მომტაცეს, მოატყუეს და მომიწამლეს

მაწანწალისგან ნაყიდ წამლით, რაღაც თილისმით,

თორემ ვით აცდენს ადამიანს ასე ბუნება,

თუ არ უგრძნობელს, უილაჯოს, ბრმასა და საპყარს!

მთავარი: ვინც უნდა იყოს მაგ საზიზღის საქმის ჩამდენი,

ვინც გამოსწირა შენს ასულსა თვისი გონება

და გამოგწირა შენ ასული, -  თვით წაიკითხე

სისხლის სამართლის წიგნი შენვე და შენვე დასდე,

რა სასჯელიც კი მოისურვო. არ გავტეხ სიტყვას,

 

თუნდაც რომ მოხვდეს ჩემ ღვიძლ შვილსა სამართლის ცელი.

ბრაბანციო: გმადლობთ, ბატონო, უმდაბლესად! აი, ის კაცი

ეს მავრი გახლავთ, რომელიც თქვენ აქ დაიბარეთ

საქვეყნო საქმის მისანდობად.

მთავარი და სენატორნი: დიდათა ვწუხვართ.

მთავარი (ოტელოს): აბა, ოტელო, შენ რას იტყვი, თავს რით იმართლებ?

ბრაბანციო: სხვა რაღას იტყვის იმის მეტს, რომ უნდა გამოტყდეს.

ოტელო: სიდარბაისლით, ძლიერებით სახელგანთქმულნო,

კეთილშობილნო და სულდიდნო უფალნო ჩემნო!

მართალი არის, მე მოვტაცე ამ მოხუცს ქალი;

ისიც სწორეა, რომ მე იგი ცოლად შევირთე, -

ეს არის ჩემის შეცოდების თავი და ბოლო.

სიტყვა-პასუხი მკვახე მაქვს და კაზმულ ლაპარაკს,

მშვიდობიანის დროს შესაფერს, მოკლებული ვარ,

რადგან მას აქეთ, შვიდი წლისა რაც კი შევიქენ

დღევანდელ დღემდე, გარდა ამ ცხრის თუ ათის თვისა,

რაც კი ამ მკლავთა ღონე იგრძნეს, მათთვის სანუკვარ

საქმედ შეჰქმნიათ ვარჯიშობა საომარ ველზედ.

არა ვიცი-რა ამ დიდებულ ქვეყნის ბრუნვისა,

რაც კი ბრძოლას და ვაჟკაცობას არ შეეხება

და ვგონებ ჩემ თავს დამცველად ვერ გამოვადგები;

მაგრამ თუკი თქვენ მოთმინებას და ნებას დამრთავთ,

ჩემ სიყვარულის ზრდას მოგითხრობთ თავით ბოლომდე

უბრალო ენით და სიტყვების შეუხამებლად.

მოგითხრობთ, რაკი მაბრალებენ, თუ რა წამლებით,

როგორის გრძნებით, რა თილისმით, ან ჯადოსნობით

შევძელ მე მაგის ქალიშვილის გულის მოგება.

ბრაბანციო: მერე რა ქალი! მორცხვი, წყნარი, მშვიდობიანი,

რომელს თვისივე მიხვრა-მოხვრა სიწითლეს ჰგვრიდა!

როგორ მოხდა, რომ არ მიხედა არც წლოვანებას,

არც თვის ბუნებას, მამულს, სახელს, სრულად არარას

და შეიყვარა, ვის დანახვაც შიშის ზარს სცემდა!

ჭკუა-საპყარი უნდა იყოს, ტვინდაბნეული,

ვინც დაიჯერებს, რომ ისეთი სრული ქმნილება

ბუნების წესსა ასე ცხადად გადასცდებოდა.

ეს ჯოჯოხეთის მანქანების ნაყოფი არის

და ამის გამო იქვე ვარ და იმასვე ვამბობ,

რომ რაღაც სისხლის ამმღვრევ წამლით უმოქმედნია

და შელოცვითა მოუხიბლავს ასული ჩემი.

მთავარი: თქმა დამტკიცება როდი არის და საჭიროა,

საბუთი რამე თვალსაჩინო წარმოადგინო,

არ დაემყარო უსაფუძვლო, უბრალო ეჭვებს.

პირველი სენატორი: სთქვი, შენც, ოტელო; ნუთუ ესე მართალი არის,

 

რომ უწმინდურ გზით, ძალადობით, გრძნების წამლებით

ყმაწვილ ქალს გრძნობა მოუხიბლე და გადიბირე?

თუ, დამორჩილდა იგი შენს ცდას, შენს ტკბილ ლაპარაკს,

რაც ხშირად ერთ სულს მოციქულობს მეორე სულთან.

ოტელო: მე ეს მაქვს თქვენთან სათხოვარი, კაცი გაგზავნოთ

«შვილდ-ისარაზედ» და ის ქალი მოაყვაინოთ.

ალაპარაკეთ თავის მამის წინაშე თვითვე

და თუ დაასკვნით ჩემ ბრალს იმის ლაპარაკიდან,

ამხადეთ მაშინ ნაბოძები თქვენგან ღირსება,

ამხადეთ ნდობა მე თქვენ მიერ მონიჭებული

და თუნდ მომისპოს თვით სიცოცხლე მართლმსაჯულებამ.

მთავარი: გაჰგზავნეთ კაცი, დეზდემონა აქ მოიყვანონ.

ოტელო (იაგოს): შენ უფრო იცი, სადაც არის, წინ შენ წაუძეღ. -

(გადიან იაგო და რამდენიმე მხლებელნი)

იმის მოსვლამდე მე მოგითხრობთ ისეთ სისწორით

რა სისწორითაც ზეცას ვუმხელ ჩემ სისხლის ცდომათ,

თუ ვით შევძელ და იგი პირმზე გავიმიჯნურე,

ან მე ვით იგი შევიყვარე.

მთავარი: სთქვი და ყურს გიგდებთ.

ოტელო: იმ ქალის მამას ვუყვარდი მე და თავის სახლში

მიწვევდა ხშირად, ჩემ ცხოვრებას მათხრობინებდა,

თუ წლით წლობამდე რამდენ ბრძოლას, ციხეთ-აღებას

მე დავსწრებოდი, ან რაოდენს შევყროდი ხიფათს.

მეც ვუამბობდი დალაგებით სრულს გარდასავალს

ჩემის ბავშვობის დროის აქეთ თვით იმ წუთამდე,

როცა მოსმენას ჩემსას იგი მოისურვებდა.

ვუამბობდი, რაც შემმთხვევოდა უბედურება;

რაც კი ხიფათი გამომევლო ზღვაზედ, თუ ხმელზედ;

რამდენჯერ საშიშ, საზარელის ნაპრალის პირად

ჩემი სიცოცხლე ბეწვს ეკიდა, ან უწყალო მტერს

ვით ჩავუვარდი ტყვედ და მონად როგორ გამყიდეს,

ან ვით დავიხსენ თავი ჩემი ამ ტყვეობიდან.

ვუსახელებდი, რაც მენახა ჩემს მგზავრობის დროს:

ვრცელ გამოქვაბულთ, უდაბნოთა უნაყოფოთა,

ქვესკნელთ უძიროთ, ცად მიბჯენილს მთებსა და კლდეებს,

ხალხს კანიბალად წოდებულსა, ანტროპოფაგთა,

ერთმანეთისა ხორცის მჭამელთ და კაცთ უცნაურთ,

რომელთაც თავი მხრების ქვემოთ აქვთ გამობმული.

მეტად უყვარდა დეზდემონას ამის მოსმენა,

თუმც ოჯახობის ვალი ხშირად უჩენდა საქმეს,

მაგრამ რამწამს კი მორჩებოდა, კვალად ჩემს ამბავს

ისმენდა ხარბად, თითქო შთანთქვა სწყუროდა მისი.

მე ეს შევნიშნე, მარჯვე ჟამი ჩავიგდე ერთხელ

 

და მოვახერხე ისე, რომ მან მომმართა თხოვნით,

მეამბნა ჩემი ყოველი თავ-გარდასავალი,

რაც მხოლოდ ზოგი მოესმინა ნაწილ-ნაწილად.

მეც დავეთანხმე და ხშირადაც ჩემის მოთხრობით

მოვწყვიტე ცრემლი მას თვალთაგან, რა შევეხოდი

სიჭაბუკის დროს ჩემზედ მომდგარ ფათერაკს რასმე.

რა დავასრულე, ოხვრა მოსკდა ზვირთებრ გულიდან

ჩემ შრომის ჯილდოდ და თან ფიცით მეუბნებოდა:

უცნაური რამ შევიტყეო, გასაოცარი,

გულის მომკვლელი, შესაზარი, შესაბრალისი!

არ მსმენოდაო ეგ ნეტავი! თუმც კი ისურვა,

რომ იგიც ზეცას გაეჩინა ჩემებრივს კაცად.

გადამიხადა მე მადლობა და ესეც მითხრა,

რომ თუ მეგობარს შენსას ვისმე მე ვუყვარდეო,

ასწავლე შენის მოთხრობისა შენებურად თქმა

და მით შესძლებსო იგი ჩემის გულის მოხიბლვას...

მივხვდი, რაც სურდა მას სათქმელად... პასუხიც გავეც...

ჩემგან გამოვლილ ჭირთათვის მან მე შემიყვარა,

მე შევიყვარე ჩემთა ჭირთა თანაგრძნობისთვის.

არ მიხმარია ამის მეტი ჯადო-თილისმა! -

აი, აქ მოდის დეზდემონა, ჰკითხეთ მას თვითონ.

(შემოდიან დეზდემონა, იაგო და მხლებელნი)

მთავარი: მგონი თვით ჩემ ქალს მოხიბლავდა ასეთ ამბვის თქმა. -

ჩემო კეთილო ბრაბანციო, მოთმენას გირჩევ;

წამხდარი საქმე კარგად უნდა გამოვიყენოთ, -

უსაჭურვლობას სჯობს დამტვრეულ საჭურვლის ქონა.

ბრაბანციო: მე გთხოვთ, ბატონო, მოუსმინოთ ჯერეთ თვით ქალსაც

და თუ იტყვის, რომ ამ საქმეში ეგეც ნახევრად

ყოფილა მავრის მონაწილე, -  ჩაქოლვილ ვიყო,

როს კიდევ ფუჭის საყვედურით მივმართო მაგ კაცს. -

აქ მოდი, შვილო, მიპასუხე, ამ დიდ კრებაში

ვისდამი უფრო მორჩილება შენა გდევს ვალად?

დეზდემონა: მშობელო ჩემო, დიდებულო, მე ამასა ვგრძნობ,

რომ შუა არის გაყოფილი აწ ვალი ჩემი;

თქვენ მომანიჭეთ მე სიცოცხლე, თქვენ მე აღმზარდეთ

და ვით სიცოცხლე, ისე აღზრდა მას მასწავებენ,

რომ თქვენ მოგეპყრათ შესაფერის პატივისცემით, -

თქვენ უფალი ხართ ჩემი, მე კი თქვენი ასული.

მაგრამ აქა დგას ჩემი ქმარი და ვით დედაჩემს

მოვალეობა თქვენს ბრძანებას უმორჩილებდა,

ვით თქვენ იმისთვის მის მამაზედ მეტი იყავით,

ისე მე ვითხოვ ნებას თქვენგან, რომ ჯეროვანი

მოვალეობა ვუძღვნა ჩემს ქმარს და ჩემს მეუფეს.

 

ბრაბანციო: კარგია, კმარა! გავათავე მე ჩემი საქმე.

სახელმწიფოსთვის აწ იზრუნეთ, ბატონო ჩემო. -

ნეტა სხვის შვილი ამეყვანა საკუთრის ყოლას! -

აქ მოდი, მავრო, რასაც კი მე ამჟამად გაძლევ,

დიდის ხალისით წაგართმევდი, რომ მას შენ კიდეც

არ მფლობელობდე. -  თვალისჩინო, შენც ამას გეტყვი, -

დიდად მიხარის, რომ შენს მეტი შვილი არა მყავს,

თორემ მტარვალად გადამქმნიდა შენი ღალატი

და უბორკილოდ იმ შვილს არსად გავატარებდი. -

მე დავასრულე ჩემი საქმე, ბატონო ჩემო.

მთავარი: მაშ მომეც ნება, შენს მაგივრად ვთქვა დარიგება,

რაიც ამ არშიყთ საფეხურად უნდა გაუხდეთ,

რომ შენს გულამდე მოაღწიონ, მოალბონ იგი:

როცა საშველი აღარ არის და მწუხარება

იმედსა ჰკარგავს უკანასკნელს, თვითონაც ჰქრება.

განვლილის დარდის, გარდასრულის მიჩნევა წყენად

ხომ პირდაპირი გზაა ახლის დარდის საჩენად.

როს უწყალო ბედს ვერ ავიცდენთ, მაშინ მის ვნებას

თუ მოთმინება არად აგდებს, გვიმატებს შვებას.

ჩვენსა გამქურდველს ვტაცებთ რასმე ჩვენის ღიმილით,

ჩვენს თავსვე ვქურდავთ უნაყოფო დარდით, ტკივილით.

ბრაბანციო: რაკი აგრეა, მაშ კიპროსი ოსმალოს ჰქონდეს,

არას დავკარგავთ, ოღონდ სახე ნუ დაგვიღონდეს,

დარიგებულთა აზრთ ატანა მას შეუძლიან,

იმათ ნუგეშის მოსასმენად ვისაც სცალიან.

ჭირთ გასაძლებად მოთმინებას ვინც ესესხება,

ვით აიტანოს ერთად დარდი და დარიგება?

ორპირად სჭრიან ეგ სიტყვები, ორაზროვანად,

გულს ხან თაფლივით მოესხმიან და ხან ბალღამად.

სიტყვა ყოველთვის სიტყვად რჩება და გულის წყლული

არ მსმენია, რომ ყურით იქმნას განკურნებული. -

გთხოვთ უმდაბლესად, სახელმწიფო საქმეს შეუდგეთ.

მთავარი: უნდა გაუწყოთ, ოტელო, რომ ძლიერებით შეჭურვილი ოსმალო კიპროსისაკენ მიისწრაფება და იმ ადგილის ციხე-სიმაგრე შენზედ უკეთესად არავინ იცის. თუმცა ჩვენ იქ ღირსი და გამოცდილი მოადგილე გვყავს, მაგრამ საზოგადოების აზრი, -  ეს უაღრესი გამგე ჩვენის მოქმედებისა, -  შენზედ უფრო მეტს იმედს ამყარებს. მაშ შენ უნდა შესწყვიტო შენის ახალი ბრწყინვალე ბედნიერების ხანა და შეუდგე ამ ძნელს და შიშით აღსავსე საქმეს.

ოტელო: პატივცემულნო სენატორნო! მე ჩვეულებამ,

ამა მტარვალმა შემაჩვია, რომ ბრძოლის ველი

 

ქვით და ფოლადით მოკირწყლული მეჩვენოს რბილად

გაფუვებულის ბუმბულისა საგებლის მსგავსად;

მე გაჭირვება სიხარულით მიტოკებს გულსა

და მზა ვარ, ახლავ გავემართო ოსმალთ საბრძოლად.

მხოლოდ ამას კი მოწიწებით ვითხოვ მე თქვენგან,

რომ ჩემს მეუღლეს მისცეთ სარჩო-საცხოვრებელი

ისე, ვით ჰფერობს მაგის მაღალ შთამომავლობას.

მთავარი: გსურთ, თავის მამის სახლში იყოს?

ბრაბანციო: ეგ მე არა მსურს.

ოტელო: არც მე მსურს.

დეზდემონა: არც მე. მამაჩემის სახლში ვერ წავალ,

ვერ ვეყოლები მუდამ თვალწინ გულის საქენჯნად.

დიდო მთავარო, გთხოვთ მოწყალედ, ყური მომაპყრათ,

თქვენის ნებართვით გამამხნევოთ და მოისმინოთ

ჩემი უბრალო მოხსენება.

მთავარი: სთქვი, დეზდემონა.

დეზდემონა: მე მავრი მიყვარს და მსურს მუდამ ვიცხოვრო მასთან.

ეს მე ვაცნობე მთელ ქვეყანას, როს გულახდილად

და შეუპოვრად ავყევ უცნობ ბედის ქარიშხალს.

ოტელოს ნიჭსა დაუმონე მე გული ჩემი

და სული მისი მის სახეზედ გამომეხატა;

მის ვაჟკაცობას, ძლიერს სახელს შევწირე მსხვერპლად

ნიჭიერება სულიერი, იღბალი ჩემი.

მე მყუდროების ჩრჩილად ახლა რომ აქ დამტოვოთ

და ის წავიდეს ომის ველზედ, ხომ ის ღირსება,

რისთვისაც იგი შევიყვარე, გამომეწირვის

და ჩემ სატრფოსთან მოშორებულს განმარტოება

მომელის მწარე. ნება დამრთეთ, რომ მეც თან წავყვე.

ოტელო: გთხოვთ, შეუსრულოთ ეს სურვილი, უფალნო ჩემნო.

მოწამე არის თვითონ ზეცა, მისთვის არ გვედრით,

რომ მოვუპოვო საზრდოება ჩემთა გულისთქმათ

და ან მოვიკლა მე წყურვილი ვნებათღელვისა, -

მაგის სურვილის შესრულება მწადის მე მხოლოდ.

ნუ გაიტარებთ იმ ფიქრს თავში, ვითომც თქვენს საქმეს,

დიდსა და მძიმეს ვუღალატო მაგის იქ ყოფნით.

თუკი როდისმე კუპიდონმა მსუბუქფრთიანმა

თვისი ბეჭედი ზედ დაასვა ჩემ ჭკვას, ჩემ საქმეს,

ან შემაჩვია განცხრომას და ნებივრად ყოფნას,

თუ ამირია კვალი და გზა მოქმედებისა, -

ოჰ, მაშინ ტაშტად ამ მუზარადს მივცემ დედაკაცთ

და ჩემსა სახელს შეურცხვენელს, პატიოსნებას

უნამუსობის ჩირქი, მწიკვლი გარს გადაეკრას!

მთავარი: როგორც გინდოდეთ, გარდასწყვიტეთ. სურდეს, აქ დარჩეს,

სურდეს, წამოგყვეს. საქმე მეტად საჭირო არის, -

ჩქარა შევუდგეთ. თქვენ ამაღამ წახვალთ აქედან.

 

დეზდემონა: ამაღამ?

მთავარი: დიაღ, ამაღამვე.

ოტელო: მე ეგ მიხარის.

მთავარი: ხვალ დილით კიდევ ცხრა საათზედ აქ შევიყარნეთ. -

ოტელო, ერთ-ერთს შენს ოფიცერს უკან დასტოვებ,

მას გამოვატანთ ნდობის ქაღალდს და ყველა საბუთს,

რაიც შეჰფერის შენს უფლებას, შენს ღირსებასა.

ოტელო: მე ჩემს ასისთავს დავტოვებ აქ, თუ ნებას დამრთავთ, -

პატიოსანი კაცი არის და ფრიად სანდო.

ჩემის მეუღლის წამოყვანას იმას მივანდობ;

თუ გამოგზავნით ჩემთან რასმე, მასვე უბოძეთ.

მთავარი: ძალიან კარგი. -  ღმერთს ვთხოვ თქვენთვის მშვიდობის ღამეს! (ბრაბანციოს) თუ სათნოებას არ აკლია მართლა შვენება,

მშვენიერს ვეტყვი და არა შავს მაშინ შენს სიძეს.

პირველი სენატორი: კარგი მგზავრობა მოგცეს ღმერთმა,

გმირო ოტელო. ტკბილად მოეპყარ დეზდემონას, იზრუნე მისთვის.

ბრაბანციო: თვალი ადევნე მაგას, მავრო, ნუ მოაშორებ,

მამას უმუხთლა და უფრთხილდი, შენც არ გიმუხთლოს.

(გადიან მთავარი, სენატორები, ოფიცრები და სხვ.)

ოტელო: მაგის ნამუსის წინდად ჩემი სიცოცხლე იყოს! -

ჩემ დეზდემონას შენ გაბარებ, ჩემო იაგო;

გთხოვ, შენი ცოლი მიუჩინო თანა მხლებელად;

დრო რომ ჩაიგდო, შენვე ჩემთან წამოიყვანე. -

აბა, წავიდეთ, დეზდემონა, შენის ტრფობისთვის

და სხვადასხვაფერ საქმისათვის ერთი საათი

დრო მაქვს მე კიდევ; ჩვენც დროს უნდა დავემორჩილოთ.

(გადიან ოტელო და დეზდემონა)

როდერიგო: იაგო!

იაგო: რა გინდა, კეთილშობილო კაცო?

როდერიგო: როგორ გგონია, ახლა მე რას ვაპირობ?

იაგო: რას უნდა აპირობდე, წახვალ და დაიძინებ.

როდერიგო: ახლავ უნდა წავიდე და წყალში თავი დავიღრჩო.

იაგო: თუ ეგ გიქნია, ჩემ სიყვარულსაც უნდა გამოესალმო.

არა, აბა ერთი რა სისულელე მოგსვლია თავში!

როდერიგო: სისულელე ის არის, როცა სიცოცხლეს არ ვეშვებით, თუმცა იგი ტანჯვათა გვაქვს გადაქცეული. თუ სიკვდილს გარდა სხვა მკურნალი არ გაგვაჩნია, რასაკვირველია, ისევ სიკვდილს უნდა მივმართოთ.

იაგო: ჰიი, ლაჩარო! მე ეს ოთხჯერ შვიდი წელიწადია ქვეყანაზედ დავღოღიალებ და რაც კარგისა და ავის გარჩევა შევიძელ, ერთი კაცი არ შემხვედრია, რომ თავის თავის ყადრი ესმოდეს. კაცი კი არა, მაიმუნი უნდა დამიძახო, თუკი რაღაც ციცირის გულისთვის თავის დაღრჩობას მოვინდომებ.

 

როდერიგო: რა ვუყო, რა ვქნა? გაგიტყდები, მე თვითონ მრცხვენიან, რომ ასე შემიყვარდა, მაგრამ იმდენი შეძლება არა მაქვს, თავს როგორმე მოვუარო.

იაგო: შეძლება არა გაქვს! რაებსა ჩმახავ? ჩვენზედ არის დამოკიდებული ჩვენი ყოფნაცა და შეძლებაც. ჩვენი სხეული ბაღია და ჩვენი სურვილი მებაღე. გვინდა ჭინჭარს მოვიყვანთ, გვინდა სალათას დავთესავთ, ანუ ზირასა და ეკალას; მარტო ერთგვარს ბალახს, ანუ მრავალგვარს. თუ ვიზარმაცებთ, ამ ბაღს გავაპარტახებთ, თუ ვიმხნევებთ, გავანაყოფიერებთ. ერთის სიტყვით, ძალაც და განკარგულებაც ჩვენს სურვილზეა დამოკიდებული. თუ ჩვენის ცხოვრების სასწორზედ ერთ მხარეს გონიერება არ იდოს და გრძნობიერებას არ უბადლიდეს, ჩვენი სისხლი და ბიწიერება, ვინ იცის, რამდენს უბედურებას გადაგვკიდებდა! მაგრამ გონება იმისთვისა გვაქვს, რომ გაცოფებული გულისთქმა გაგვიგრილოს, დააცხროს ჩვენი სისხლის ღელვა, ჩვენი მოუდრეკელი ავხორცობა. რასაც შენ სიყვარულს უწოდებ, ამ ავხორცობის შტოა, მისი ყლორტია.

როდერიგო: ეგ შეუძლებელია.

იაგო: ეგ ავხორცობაა-მეთქი ჩვენის ბუნებისა, ჩვენის სურვილის ნებადართვით. ვაჟკაცი არა ხარ?! წყალში თავი დავიღრჩოო! წყალში კატებსა და ბრმა ლეკვებს აღრჩობენ. მე შენი მეგობრობა ვიკისრე და შენს ღირსებას მაგარის და მსხვილის ჯაჭვით დავუკავშირდი. ახლა მაქვს დრო, ეს მეგობრობა დაგიმტკიცო. ქისაში ფული ჩაიდე! წადი საომრად; სახე ნათხოვარის წვერით გადაისხვაფერე. ქისაში ფული ჩაიდე-მეთქი! შეუძლებელია, რომ დეზდემონას მავრი ხანგრძლივ უყვარდეს. ფული ჩაიდე ქისაში! ხანგრძლივად არც მავრს ეყვარება. თავში ცხარედ დაიწყეს და ნახავ, რომ ბოლოს ამავე სიცხარით ერთმანეთს გაეყრებიან. შენ ფული ჩაიდე ქისაში! ამ მავრებმა მალე იციან გულის ასუყება. აბა, ქისა ფულით გაივსე! რაც მაგისთვის ახლა შაქრის ლერწამივით ტკბილია, მალე ძირმწარესავით მწარე შეიქნება. დეზდემონა ყმაწვილია და ისიც ჩქარა გამოიცვლება. როცა მავრი წყურვილს მოუკლავს, მიხვდება, რა შეცდომაც მოუვიდა იმის ამორჩევით. უეჭველად გადაინაცვლებს. აი, ამისთვის არის საჭირო ქისაში ფულები ჩაიწყო. თუ მაინცადამაინც არ დაიშლი და თავის მოკვლას მოინდომებ, წყალში დაღრჩობაზედ სხვა უფრო ნაზი საშუალება მონახე. რაც მეტ ფულს მოაგროვებ, უკეთესია. მგონია, ჩემმა გონიერებამ და მთელის ჯოჯოხეთის მანქანებმა უნდა აჯობოს ცრუ ფიცს და ყალბ აღთქმას მაწანწალა ბარბაროსის და ცბიერთა ცბიერ ვენეციელ ქალს შორის. თუ ეს მოხდა, -  მაშინ დეზდემონა შენი იქნება. ამისთვის ფული უნდა ნახო! აბა, რა სიმხეცე იქნებოდა, თავი დაგეღრჩო. ან მაგითი რას მიაღწევდი? თუ მართლა სიკვდილი მოგდომებია, თავი მაშინ ჩამოაღრჩობინე, როცა შენს სატრფიალოს ხელში მოიგდებ. უიმისოდ წყალში ჩაღრჩობა, ერთი მითხარ, რა ხელსაყრელია?

როდერიგო: რომ მოგენდო, იმედს გამიმართლებ?

იაგო: სრულიად მომენდე. -  წადი, ფული ნახე. მე შენთვის რამდენჯერმე მითქვამს და კიდევაც მრავალჯერ გეტყვი, რომ მე მავრი მძაგს. ჩემი სიძულვილი გულიდან მომდინარეობს და შენც ნაკლები მიზეზი არა გაქვს მძულვარებისათვის. შევერთდეთ და ერთად ამოვიყაროთ იმისი ჯავრი. თუ თავზედ რქებს დაასხამ, შენც ისიამოვნებ და მეც მაამებ. ამ დროებას ჯერ ბევრი ამბავი აქვს დამალული და მალე გამოამჟღავნებს. წადი, გასწი. ფული ნახე-მეთქი. ხვალ უფრო დალაგებით მოვილაპარაკოთ. მშვიდობით!

როდერიგო: ხვალ დილით სად შევიყაროთ?

იაგო: ჩემთან.

როდერიგო: მაშ ადრე მოვალ.

იაგო: კარგი, წადი. ღამე მშვიდობისა! გამიგონე, როდერიგო.

როდერიგო: რა გინდა?

იაგო: გულში აღარ გაიტარო თავის დაღრჩობა! გესმის?

როდერიგო: ახლა აზრი გამოვიცვალე. წავალ და მთელ ჩემს მამულს გავყიდი. (გადის)

იაგო: წადი და ფული ბლომად მოაგროვე.

ყოველთვის ასე ბრიყვნი ქისად მე მმსახურებენ.

რომ გასართობად და ანუ დროს-გასატარებლად

ამგვარ სულელთან ვხარჯო ჩემი გამოცდილება,

ხომ თავს შევირცხვენ. მე მძაგს მავრი, ამბობენ, ვითომ

ჩემმაგივრობა გაეწიოს ჩემ სარეცელზედ.

მართალია, თუ ტყუილია, მე ეს არ ვიცი,

მაგრამ ეჭვიც კი კმარა მარტო, ისე მოვიქცე,

თითქო ნამდვილი იყოს იგი. მავრს მე ვუყვარვარ;

მით უკეთესად გასჭრის მასზედ ჩემი განზრახვა.

კასიო, მგონი, გამომადგეს... აბა, ვიფიქრო...

ოჰ, რა კარგს ვიზამ, დავიჭირო იმის ადგილი

და ფრთა შევასხა ჩემს განზრახვას. ეს ეშმაკობა

ორპირად გაჰკვეთს... მერე, მერე?.. კარგად დავფიქრდეთ...

ცოტა ხანს უკან ჩავაწვეთებ ყურში ოტელოს,

ვითომ კასიო თავისუფლად მის ცოლს ეპყრობა.

კასიო კარგი თვალადია, თავაზიანი,

 

ადვილად აცდენს სხვის ცოლებს და ქმრებსაც ადვილად

ააღებინებს იგი ეჭვსა. მავრიც ხომ ისე

მიმნდობი არის, გულმართალი, რომ პატიოსანს

უწოდებს, ვინც კი პატიოსნის სახეს იკეთებს.

ადვილია, მას კაცმა ცხვირზედ ხელი მოსჭიდოს

და გაიყოლოს, როგორც ვირი. მაშ ეს დაესკვნა.

აქ ჩაისახა... ბნელი ღამე და ჯოჯოხეთი

ხელ-შეწყობილნი დაჰბადებენ საზარელ ნაყოფს!

(გადის)

მოქმედება მეორე

სურათი I

ზღვის პირის ქალაქი კუნძულს კიპროსზედ. ტერასი

(შემოდიან მონტანო და ორი აზნაური)

 

მონტანო: მოჩანს რამ ზღვაზედ მაგ კონცხიდან?

პირველი აზნაური: არა მოჩანს-რა:

ღელვაა დიდი, ძნელი არის ზღვას და ცას შორის

იალქანს მოჰკრას კაცმა თვალი.

მონტანო: როგორც დავატყე, ძლიერი ქარი მძვინვარებდა ამ ჩვენს კუნძულზედ: მე არ მახსოვს, რომ კვლავ როდისმე ჩვენს კოშკის თავებს ესე ზანზარი შესდგომოდეთ ქარიშხლისაგან.

თუ რომ ზღვაზედაც ამგვარადვე მძლავრობდა იგი,

თავიანთ ჩარჩოს მუხის ბოძნი ვით შერჩებოდნენ,

ვით გაუძლებდნენ მთის ტოლ ტალღებს, მათზედ მოსეულს?!

ვნახოთ, რა ამბავს გავიგონებთ.

მეორე აზნაური: უეჭველია, მიბნევ-მობნევას ოტომანთა გემთ კრებულისას. აბა ზღვის ნაპირს დადექით თქვენ ქაფით წალეკილს

და ნახეთ, როგორ ცის ღრუბელთა ებრძვიან თითქო

ზვირთნი ღრიალით; თითქო გრძელს და საზარელ ფაფარს

ყალყზე იყენებს ქარიშხალით ალეწილი ზღვა,

რომ ასწვდეს ვარსკვლავთ ბრწყინვალე გუნდს, დათვად წოდებულს, და წყლით ჩააქროს ეს დარაჯნი უძრავ პოლუსის. არ მოვსწრებივარ ამგვარ ღელვას, ზვირთთ აქოთებას.

მონტანო: თუ ოტომანთა გემთ კრებული სადმე ნავთ-სადგურს

არ შეეფარა, მშვიდობით ვერ გადურჩებოდა,

უეჭველია, დაღუპავდა ეს ქარიშხალი.

(შემოდის მესამე აზნაური)

მესამე აზნაური: კარგი ამბავი, მეგობრებო! გადავრჩით ომსა!

ამ საშინელმა ავმა დარმა თურმე ოსმალებს

ისე მწარე დღე დააყენა, რომ ომის გეგმა

შეშლიათ სრულად. ვენეციით მომავალ ხომალდს

უნახავს, რომ მათ გემთ კრებულის მეტი ნაწილი

ქარტეხილისგან დამსხვრეულა და ჩაძირულა.

მონტანო: იქნება მართლა?

მესამე აზნაური: თვით ის გემი ახლა აქა დგას,

ჩვენს ნავთ-სადგურში, ვერონული არისო იგი.

ამავე გემით ჩვენ გვეწვია მიქელ კასიო,

 

გმირის ოტელოს მოადგილე. თვით მავრიც თურმე

კიპროსის გამგედ დაუნიშნავთ და გზაზედ არის.

მონტანო: მოხარული ვარ, -  მაგ ადგილის ღირსია იგი.

მესამე აზნაური: იგივ კასიო, -  თუმც გვაუწყა კარგი ამბავი

ოსმალთ დაღუპვის, -  სწუხს და მავრის დახსნასა ნატრობს. ეგენი თურმე ამ მძაფრსა და ძლიერს ქარიშხალს

გაუბნევია, გაუყრია ერთმანეთისთვის.

მონტანო: ღმერთმა ნუ ჰქმნას, რომ ევნოს რამე. მე კარგად ვიცნობ, მიმსახურნია მის ხელ-ქვეით; იგი უფროსობს,

ნამდვილ მეომარს ვით შეჰფერის. ზღვის პირისაკენ

წავიდეთ, აბა, ვნახოთ ახლად მოსული გემი

და თან იქნება სახელგანთქმულ ოტელოს კვალი

შორიდან სადმე გავარჩიოთ, თუნდა იქ მაინც,

სად ოკეანე ერთვის ლაჟვარდ ცის დასავალსა.

მესამე აზნაური: წავიდეთ, ვნახოთ. ახლა უნდა ყოველ ჟამს და წუთს შორიდან მომსვლელს მოველოდეთ.

(შემოდის კასიო)

კასიო: მადლობას გიძღვნით, ამ სახელოვან კუნძულისა მამაცნო ძენო, ოტელოს ღირსად ქებისათვის. ინებოს ღმერთმა,

რომ ამ მრისხანე სტიქიონთა გადარჩენოდეს, -

მე იმას ზღვაზედ მეტად საშიშ დროს გავეყარე.

მონტანო: გემი ხომ მაინც მაგარია?

კასიო: კარგის ხისაგან გაკეთებული არის იგი; ნავკოსალარიც

გამოცდილია და სიმარჯვით კარგად ცნობილი

და მისთვის კიდევ ცხოველს იმედს გულში ვიღვივებ.

ხმები (გარედან): აფრა გამოჩნდა! აფრა, აფრა!

(შემოდის მეოთხე აზნაური)

კასიო: ეს რა ხმა არის?

მეოთხე აზნაური: ხალხი ზღვის ნაპირს გახვეტილა მთლად ქალაქიდან და მაღალის ხმით ყვირის: აფრა, აფრა მოჩანსო!

კასიო: ოტელოს გემი უნდა იყოს, გული მას მითხრობს.

(ზარბაზნის ხმა მოისმის)

მეორე აზნაური: ზარბაზნის სროლით, აგერ გესმით, სალამს გვაძლევენ; მოყვრისა არის ეგ სალამი.

კასიო: გთხოვთ, რომ წახვიდეთ

და იმ ხომალდში ვინ არიან, მალე გვაცნობოთ.

მეორე აზნაური: ახლავ, ბატონო. (გადის)

მონტანო: ცოლი ჰყავს თქვენს სარდალს, თუ არა?

კასიო: დიაღ, ცოლი ჰყავს და რა ცოლი! ენა ვერ იტყვის

და თვითონ სიტყვაც ვერ მისწვდება იმის ღირსს ქებას;

ვერ აღწევს ვერცა კალმის წვერი ხოტბა-ჩვეული;

მის შესამკობად, უხვად ნიჭთა მისამადლებლად

შემოქმედს თვისი კალთა მასზედ დაუბერტყია! -

(მეორე აზნაური დაბრუნდება)

 

აბა, გვაუწყე, ვინ ჩამოხდა იმ ხომალდიდან?

მეორე აზნაური: ჩვენის სარდალის ასისთავი, ვინმე იაგო.

კასიო: ოჰ, რა სისწრაფით, რა კარგ ბედზედ უვლია მათ გემს!

თვით ჭექა-ქუხილს, მღელვარე ზღვას, ქარს გაცოფებულს,

ზღვის ქვეშე კლდეთა, ქვიშის გროვათ -  ამ მალულ საფრთხეთ, ბრალ-უქონელის გემის ვნებათ განმზადებულთა,

თითქო უგრძვნიათ ყოვლად სრულის შვენების ძალა,

მომაკვდენელი დაუცხრიათ ბუნება მათი

და გზა უქმნიათ ღვთაებრივის დეზდემონასთვის.

მონტანო: ვის უწოდებთ თქვენ დეზდემონას?

კასიო: ეგ არის იგი, ვიზედაც ახლა მოგითხრობდით; ვინც სარდალია თვით ჩვენს სარდალზედ. იაგოს ჰყავს ის მინდობილი

და მან ჩვენს კუნძულს მოაღწია შვიდი დღით ადრე,

ვიდრე ველოდით. ჰოი, დიდო იუპიტერო!

შენ შეეწიე, შენ დაიხსენ გმირი ოტელო,

დაჰბერე იმის აფრას შენი ძლიერი სული,

რომ ამ ნავთ-სადგურს თვისის გემით მადლი მოჰფინოს,

გულის ბგერითა ჩაეკონოს დეზდემონას მკერდს,

განგვაცხოველოს დავრდომილნი ახალის ცეცხლით

და შვება მისცეს მთელს ამ კუნძულს. -  ერთი შეჰხედეთ:

(შემოდიან დეზდემონა, ემილია, იაგო, როდერიგო და მხლებელნი)

გემს თვის საუნჯე ხმელეთისთვის გადმოუცია!

კიპროსის ძენო, მოიდრიკეთ ამის წინ მუხლნი! -

სალამს მოგიძღვნით და ვინატრით, რომ ზეცის მადლი

გფარვიდეთ ყველგან, წინ და უკან, მარჯვნივ და მარცხნივ!

დეზდემონა: გმადლობ, კასიო. ჩემის ქმრისას ნეტა რას მეტყვი?

კასიო: ჯერ არ მოსულა და ეს ვიცი, სხვა არაფერი,

რომ კარგად უნდა ბრძანდებოდეს და მალეც გაჩნდეს.

დეზდემონა: მე ვშიშობ ფრიად. მითხარ, როგორ გაიყარენით?

კასიო: ზღვისა და ზეცის ერთმანეთში სასტიკმა ბრძოლამ

ჩვენ განგვაშორა... მოითმინეთ... გესმით, აფრაო?

ხმები (გარედან): აფრაა, აფრა!

(გარედან ზარბაზნის ხმა მოისმის)

მეორე აზნაური: ციხეს სალამს აძლევენ სროლით.

ესეც მოყვარე უნდა იყოს.

(აზნაური გადის)

კასიო: წადით, გაიგეთ. -

შენც გამარჯვება, ასისთავო! -  (ემილიას)

თქვენც სალამს გიძღვნით. -

ჩემო იაგო, ნუ გამკიცხავ ამგვარ ქცევისთვის,

ჩვენში ზრდილობად მიაჩნიათ ეს სითამამე.

(ემილიას ჰკოცნის)

იაგო: თუ მაგან თქვენთვის თვის ტუჩები არ დაიშურა

ისე, ვით ჩემთვის არ იშურებს ენით ყბედობას,

 

ვგონებ, თქვენც მალე თავს შეგაწყენთ.

დეზდემონა: მაგას რად ამბობ?  ამას არ უყვარს ლაპარაკი.

იაგო: გარწმუნებთ უყვარს, მეტადრე მაშინ, როს დაღალულს ძილი მერევა; თქვენს წინაშე კი, მართალია, თქვენი რიდი აქვს,

ენას მუცელში იმალავს და გონებით მლანძღავს.

ემილია: მგონი, მიზეზი მაგის თქმისთვის არ მომიცია.

იაგო: კარგია, გიცნობთ: თქვენს სახლს გარეთ სურათებს ჰგავხართ

და სახლში ეჟვნებს; მშიერ კატებს -  საკუჭნაოში;

წმიდანები ხართ, როს სხვას ჰკიცხავთ და ეშმაკები,

როცა თქვენ გკიცხვენ; ცუდად ლაყბობთ მასპინძლობის დროს

და მასპინძლობა კარგი იცით მხოლოდ ლოგინში.

დეზდემონა: გრცხვენოდეს, ეგრე ცილს რომ სწამებ!

იაგო: თუ რასაც ვამბობ, ტყუილი იყოს, მაშინ ოსმალთ ჯიში მიწოდონ: ლოგინით დგებით შესაქცევად და წვებით მისთვის,

რომ იქ ისაქმოთ.

ემილია: შენ არ მოგთხოვ ჩემზედ ქების თქმას.

იაგო: არც მე ვიკისრებ.

დეზდემონა: აბა, მე რომ შემოგიკვეთო, რა ქებას მიძღვნი?

იაგო: ნუ მომანდობთ მაგას, ბატონო, თუ არ გაკიცხვას, სხვას ვერაფერს ვერ მოვა ხერხებ.

დეზდემონა: არა, უნდა სთქვა. -  ნავთ-სადგურში წავიდა ვინმე?

იაგო: დიაღ, გიახლათ.

დეზდემონა: სევდა გულზედ მაქვს მოწოლილი,

მაგრამ კი ვცდილობ, მხიარული სახე მივიღო. -

სთქვი, აბა, ჩემზედ რას იტყოდი, როგორ მაქებდი?

იაგო: ახლა მაგაზედ ვფიქრობ, თუმცა ჩემ თავს ეგ ფიქრი

იმგვარად სძვრება, როგორც მატყლსა დაკრული წებო:

ნაძალადევად ადის, მაგრამ ტვინიც თან ააქვს.

მშობიარეა ჩემი მუზა და აი რას შობს:

ლამაზს და ჭკვიან ქალს ეს უნდა მცნებადა ჰქონდეს, -

კარგად გამორჩეს სილამაზეს, ჭკუას ხმარობდეს.

დეზდემონა: ეგ კარგი ქებაა! უსახურს და ჭკვიანს რაღას ეტყვი?

იაგო: უსახურს ქალს თუ შესწევს ჭკუა და მოხერხება,

სახიერ კაცის მოხიბლვა არ გაუჭირდება.

დეზდემონა: თანდათან უარესს ამბობ.

ემილია: ლამაზი რომ იყოს და ჭკუანაკლები?

იაგო: არ ეთქმის ჭკუანაკლებობა ლამაზსა ქალსა,

რადგან ჭკვის კლება შვილთ საჩენად უმატებს ძალსა.

დეზდემონა: ეგ რაღაც ძველი უცნაური აზრებია დუქნებში სალახანების გასართობად მოგონილი. რა უბრალო ქება შეხვდება შენგან გონჯსა და ჭკუანაკლებ ქალს!

იაგო: რა ეშმაკობაც გამოუვა ლამაზს და ჭკვიანს,

 

იგივე ძალუძს ჭკუანაკლებს, სახე-მანკიანს.

დეზდემონა: დიდი უმეცრებაა! ყველაზედ უარესს ყველაზედ უკეთესად ამკობ. ახლა ესეც მითხარ, რას იტყოდი, მართლა პატივსაცემ ქალზედ, რომელსაც იმდენი ღირსება აქვს, რომ თვით ბოროტებაც კი ცუდს ვერას აკადრებს?

იაგო: ვინც სახით არის მშვენიერი და თავმდაბალი,

სიტყვა უჭრის და არ უყვარს კი ენის ჭარტალი;

ვინც მდიდარია, თუმც სიმდიდრეს არ უხრის თავსა,

ერთგვარად იტანს აუშფოთლად კარგსა და ავსა;

ვინც მტერს ადვილად გადაუხდის ჯავრსა და წყენას,

მაგრამ ითმენს და ყურს არ უგდებს გესლიან ენას;

ვისაც იმდენი აქვს გონება და მოსაზრება,

რომ ლოქოს ბოლოს ზუთხის თავი ემჯობინება;

ვინც სჯის გონებით და თვის აზრის თქმას კი ვერ ჰბედავს,

მიმდევარ არშიყთ ხილვად უკან არ მიიხედავს;

აი, ასეთი დედაკაცი თუ სადმე იყოს...

დეზდემონა: რას იტყვი მაგისთანა ქალზედ?

იაგო: ძუძუ აწოვოს სულელებს და ლუდი არიგოს.

დეზდემონა: ოჰ, რა ცუდად და უგემურად დააბოლოვე. -  ემილია, თუმცა შენი ქმარია, მაგრამ მაგისგან ნურას ისწავლი. -  რას იტყვი, კასიო, განა ამისთანაზედ არ ითქმის, მეტად ავის ენის და თავხედი მრჩეველიაო?

კასიო: მართალია, ცოტა მოურიდებელი ლაპარაკი იცის, ბატონო ჩემო, და, ვგონებ, ეგ უფრო მოგეწონებათ როგორც ჯარისკაცი, ვიდრე როგორც ენამეტყველი.

იაგო (თავისთვის): კასიო ხელს ართმევს. ძალიან კარგი! იჩურჩულეთ. ამ პატარა ქსელში კასიოსოდენა ბუზს გავაბამ. გაუცინე, გაუცინე! შენს ზრდილობას შენვე ბორკილად გაგიყრი. მართალია, მართალია! სწორეა, რასაც ამბობ! თუ ჩემმა მოხერხებამ ეგ ხარისხი გამოგწირა, შენი სამი თითის ალერსს მაშინ შეგანანებ. თითებს კიდევ იკოცნი, განა, რომ მაგითი ზრდილობიანობა დაუმტკიცო? ეგ უკეთესი! უჰ, რა გემრიელი კოცნაა, რა ჩინებული თავაზიანობაა! კიდევ მიგაქვს ტუჩთან თითები? ოჰ, ნეტა ეგენი ტუჩის კოტოშად გადაგექცნენ. -  (საყვირის ხმა მოისმის) ეს ოტელო ბრძანდება; იმის საყვირის ხმას ვიცნობ.

კასიო: სწორედ ის არის.

დეზდემონა: წავიდეთ, მივეგებოთ.

კასიო: აგერ თვითონაც.

(შემოდიან ოტელო და მხლებელნი)

ოტელო: ჩემო ლამაზო მეომარო!

დეზდემონა: ჩემო ოტელო!

ოტელო: მაოცებს დიდად, თან შუქსა მფენს სიხარულისას,

 

რომ ჩემზედ წინათ აქ მოსულხარ, სულზედ უტკბესო.

თუ ყოველს ავდარს მყუდრო დარი მოსდევს ასეთი,

დეე, იქროლონ ქარიშხალთა, ვიდრე თვით სიკვდილს

არ დაუფრთხობენ მოსვენებას; დეე, ხომალდნი

ოლიმპისოდენ ზვირთთა მთებზედ ტანჯვით ავიდნენ

და იმ ცად მიმწვდარ სიმაღლიდან ჩაეშვნენ ქვესკნელს!

ახლა რომ მოვკვდე, ჩემს სასურველს ბედს შევეყრები;

რადგან ჩემს სულსა, ახლა სავსეს ნეტარებითა,

ვგონებ უცნობი ბედისწერა აღარ არგუნებს

ასეთს უზომო სიტკბოებას.

დეზდემონა: ღმერთმა ნუ ქმნას ეგ!

ღმერთმა ინებოს, რომ ვით ჟამი და დრო გვემატვის,

ისე გვემატოს სიყვარული და სიტკბოება.

ოტელო: ძალნო ციურნო, შეუსმინეთ! -  ვეღარ ვახერხებ

გამოვთქვა ჩემი ნეტარება... ხმა აღარ მომდევს...

ოჰ, მეტის-მეტი არის ჩემთვის ეს სიხარული... (ჰკოცნის)

ეს იყოს, ესა... უაღრესი უთანხმოება, რაც კი როდისმე აღმოჩნდება მე და შენ შორის.

იაგო (თავისთვის): ხმაშეწყობილად უკრავთ ახლა, მაგრამ ძირს დავცემ სიმების ჯორას და მოგისპობთ ტკბილსა მუსიკას,

პატიოსნებას ვფიცავ ჩემსას.

ოტელო: ახლა წავიდეთ ციხე-დარბაზში, მეგობრებო. თქვენც გაიგებდით, ომი გათავდა, დაიღუპნენ წყალში ოსმალნი. -

როგორ არიან აქაურნი ნაცნობნი ჩემნი? -

შენ, სულო ჩემო, აღტაცებით დაგიხვდებიან, ­ 

მე მახსოვს კარგად, რომ კიპროსელთ დიდად ვუყვარდი.

ოჰ, ტკბილო სატრფოვ, ჰხედავ, როგორ ვტიკტიკებ, ვბოდავ?

ენა ამიხსნა ულეველმა ბედნიერებამ. -

იაგო, წადი ნავთ-სადგურში და ხალხს უბრძანე,

გადმოალაგონ ჩემი ბარგი. გემის უფროსიც

ციხე-დარბაზში მოიყვანე. კარგი კაცია

და ღირსი არის, რომ მოვეპყრათ პატივისცემით. -

ოჰ, დეზდემონა, სალამს გიძღვნის კვალად კიპროსი!

(გადიან ოტელო, დეზდემონა და მხლებელნი)

იაგო: მე ნავთ-სადგურში ვიქნები და იქ მომნახე. თუ გულადი ხარ, ყური დამიგდე. ახლა გამოგაჩნდება. ამბობენ, ლაჩრებიც კი, როდესაც ვისმე შეიყვარებენ, მამაცდებიან, თუნდ სიმამაცე მათი ბუნებრივი თვისება არ იყოსო. კასიო ამაღამ ციხის დარაჯს უფროსობს... მაგრამ ჯერ ეს უნდა შეგატყობინო, რომ დეზდემონას იგი ნამდვილად შეჰყვარებია.

როდერიგო: კასიო შეჰყვარებია? ეგ შეუძლებელია.

იაგო: თითი ასე ტუჩზედ დაიდე და გამიგონე, რასაც დაგარიგებ. ხომ ნახე პირველად მავრი რა ცხარედ შეიყვარა მარტო ტრაბახისა და ოცნებით სავსე ცრუ ლაპარაკისთვის? მერე გგონია, ეს ყბედობა სამუდამო სიყვარულს დაუმკვიდრებს? ჭკუა იმდენად გიჭრის, რომ ამას არ დაიჯერებ. დეზდემონას თვალებს საამოდ სახილველი საგანი ეჭირვება და რა სიამოვნებას იგრძნობს ეშმაკის ცქერით?! როდესაც სისხლი გრძნობიერების წყურვილს მოიკლავს და მიყუჩდება, მაშინ ახალის ცეცხლის გასაღვივებლად და მადის გასაახლებლად სილამაზეა საჭირო. საჭიროა შეფერება წლოვანობისა, მიხვრა-მოხვრისა და სახიერებისა. მავრი ამას ყველას მოკლებულია და როცა დეზდემონა შეამჩნევს ამ ნაკლულევანებას, იგრძნობს, თუ როგორ მოტყუვდა მისი ნაზი არსება; მოჰყვება დარდსა და ოხვრას და მავრი შეეზიზღება. თვით ბუნება წააქეზებს, სხვა ამოირჩიოს ვინმე. თუ ეს ასეა, -  და ვგონებ ეს ყველასთვის ცხადი და უეჭველი უნდა იყოს, -  ვის უნდა შეხვდეს ეს ბედნიერება, თუ არ კასიოს? კასიო ქვეშქვეშა გაიძვერაა და მხოლოდ ესა აქვს საფიქრებელად, მიიღოს სახე კეთილის და თავაზიანის კაცისა. იცის, რომ ამ გზით უფრო ადვილად მიაღწევს თავის ფარულ და გარყვნილ მიდრეკილებას. კასიოს ერგება-მეთქი იგი! კასიო საშიშია თავის ცბიერებით; იცის, სად როგორ უნდა მოიქცეს და თუმცა ნამდვილ ღირსებას მოკლებულია, მაგრამ ყალბს ნამდვილსავით იფერებს. სწორედ ეშმაკის ფეხია! ამასთანავე კარგის სახისაა; არის ახალგაზრდა და ყველა ის თვისება აქვს, რასაც ადვილად შეუძლიან ნორჩი და ჭკუასუსტი არსება მოხიბლოს. ნამდვილი თვალთმაქცია-მეთქი და დეზდემონაზედ იმოქმედა კიდეც იმისმა თვალთმაქცობამ.

როდერიგო: მე მაგას ვერ დავიჯერებ: დეზდემონა ზეციური სათნოებით სავსეა.

იაგო: ზეციური კი არა, ახლა ქვესკნელური მომიგონე. განა რა ღვინოსაც ისა სვამს, ყურძნის წვენი არ არის? იმას რომ ზეციური სათნოება ჰქონდეს, ხომ მავრსაც არ შეიყვარებდა. ეგ თვალთმაქცური სათნოებაა! არ შეამჩნიე, როგორ გამოართვა ხელი კასიოს და ხელის გულზედ უალერსებდა? ვერ დაინახე?

როდერიგო: დავინახე, მაგრამ ეგ ხომ უბრალო თავაზიანობაა.

იაგო: ეგ გარყვნილების ნიშანი არის, გეფიცები ამ ჩემს მარჯვენას! ეგ უწმინდური წინასიტყვაობაა ბინძურ ვნებათა ამბებისა. ტუჩები ისე ახლო მიიტანეს, რომ ერთის სუნთქვას მეორის სუნთქვისაგან ვერ გამოარჩევდი. ეგ ბილწი გულისთქმაა, როდერიგო! როცა ერთმანეთთან დამოკიდებულება ამ გზას დაადგა, თან უეჭველად უმთავრესი ვარჯიშობა მოჰყვება -  ხორციელი დატკბობა. ფუ! -  მაშ მომეც ნება, შენი წინამძღვარი ვიყო; მაინც მე არ მოგიყვანე ვენეციიდან! ამაღამ დარაჯში ჩაერიე. მე ისე მოვახერხებ, რომ შენც იქ დაგანიშვნინო. კასიო შენ არ გიცნობს. მეც ახლო დავდგები სადმე. ისეთი შემთხვევა იპოვე, რომ კასიოს გული მოაყვაინო: ან მაღალის ხმით ლაპარაკს მოჰყევ, გაჰკიცხე იმის განკარგულება, ან სხვა რამ მოიგონე, რასაც კი დრო და ჟამი ჩაგაგონებს.

როდერიგო: ძალიან კარგი.

იაგო: კასიო მეტად ცხარეა და მალე იცის გულის მოსვლა. იქნება დაგარტყას კიდეც; ეცადე, დაგარტყას. მე ამ ამბით კიპროსელთ ავაჯანყებ და მათ დასამშვიდებლად კასიოს გადაყენება იქნება საჭირო. მაშინ შენის სურვილის მისაღწევი გზა შეგიმოკლდება და მეც ყოვლის ღონით ვეცდები, დაგეხმარო. ამ საშუალებით დაბრკოლებას თავიდან ადვილად ავიცილებთ; უამისოდ შეუძლებელია გავაწყოთ რამე.

როდერიგო: თუ შემთხვევა მომეცა, უეჭველად შევასრულებ შენ სიტყვას.

იაგო: შემთხვევა ჩემ კისერზედ იყოს. პატარა ხანს უკან ციხეში ვნახოთ ერთმანეთი. მე უნდა წავიდე და მავრის ბარგი ნაპირზედ გადმოვალაგებინო. მშვიდობით!

როდერიგო: მშვიდობით! (გადის)

იაგო: მე ეს მჯერა, რომ დეზდემონა კასიოს უყვარს;

დასაჯერია, ის უყვარდეს დეზდემონასაც.

თვითონ ოტელო, თუმცა მძულს კი, მაგრამ უნდა ვთქვა,

რომ პატიოსან, მოყვარულის გულისა არის

და ნაზი ქმარი უნდა იყოს დეზდემონასთვის.

მეც ცოტად მიყვარს დეზდემონა; ეს სიყვარული

არ ჩამეთვლება ავხორცობად, თუმცა იქნება

პასუხისგება ამ ცოდვისთვის დამჭირდეს კიდეც.

მე ის მსურს მხოლოდ, მავრის ჯავრი ამოვიყარო,

რადგან ეჭვი მაქვს, რომ იმ გარყვნილს ჩემ ქვეშაგებში

ჩემს ნაცვლად ბინა დაუდვია. ეს ეჭვი გულ-გვამს

საწამლავივით მწარედ მიღრღნის და ამ ჩემ სულსა

ვერ მოასვენებს ვერაფერი, ვიდრე მეც მის ცოლს

ხელთ არ მოვიგდებ და ისე არ გავუქვითდები.

თუ არ მომიხდა ეს მე, მაშინ ოტელოს გულში

ისეთ ძლიერ ეჭვს აღვუძრავ, რომ გონიერებამ

ვეღარ გაჰკურნოს თავის დღეში. მიქელ კასიო

საჭირო არის ახლა ჩემთვის... ნეტა ეს წუწკი

ვენეციელი ხელიდან კი არსად გამისხლტეს

და უდროო დროს სანადიროდ არ გაიწიოს.

კასიოსაც კი მოვუხერხებ... მავრის წინაშე

 

ცუდად დავსახავ და დავასმენ, ვით საშიშარ კაცს...

ვგონებ, ესეც კი შეჰხებია ჩემ სარეცელსა...

ისე მოვაწყობ, რომ მავრმა მე მადლობა მითხრას,

დამაჯილდოვოს, შემიყვაროს მისთვის, რომ მასვე

ნამდვილ სახედრად გადავაქცევ, შვებას მოვუსპობ,

მოვუსპობ სრულად მოსვენებას, ჭკუიდან შევშლი.

ჩემი განზრახვა ჯერ აქ არის დაულაგებლად.

ავაზაკობა თვის სანატრელს როცა მიაღწევს,

მხოლოდ მაშინ-ღა გამოიჩენს ჭეშმარიტ სახეს.

(გადის)

 

 

 

სურათი II

ქუჩა

(შემოდის გზირი, ხელში ბრძანების ქაღალდი უჭირავს,

ხალხი უკან მოსდევს)

 

გზირი: რადგან ოსმალოს გემთა კრებულის დაღუპვის ამბავი მოვიდა, ჩვენმა დიდმა და სახელგანთქმულმა გამგებელმა ოტელომ ისურვა, რომ ყველანი მხიარულებას მიეცნენ: ზოგმა იცეკვოს, ზოგმა ქუჩებში ცეცხლი გააჩაღოს და ვისაც როგორ ესიამოვნება, ისე შეექცეს. ამ საამო ამბავს გარდა, დღეს გამგებელის ქორწილია და ესეც იმის სურვილისამებრ ხალხს უცხადდება. სახელმწიფო სახლები ღიაა და ყველას ნება აქვს იქ პური სჭამოს და დრო გაატაროს ამ ხუთი საათიდან იმ დრომდე, ვიდრე კედლის საათი თერთმეტს დაჰკრავდეს. ღმერთი იყოს მფარველი კუნძულის კიპროსისა და ჩვენის დიდებულ სარდლის ოტელოსი!

(გადიან)

სურათი III

დარბაზი ციხეში

(შემოდიან ოტელო, დეზდემონა, კასიო და მხლებელნი)

 

ოტელო: შენ უგდე ყური, ჩემო მიქელ, ამაღამ დარაჯს;

დროს გატარება და შექცევა ნუ დაგვავიწყებს მას,

რაც ვალად გვდევს.

კასიო: იაგოს აქვს ეგ მინდობილი, მაგრამ მე მაინც წავალ თვითონ, ყველას დავხედავ.

ოტელო: ჰო, იაგოც კი სანდო არის. ღამე მშვიდობის!

ხვალ დილა ადრე მოდი ჩემთან, სათქმელი რამ მაქვს.

(დეზდემონას) წამოდი, ჩემო სასურველო, მოვრჩით ვაჭრობას,

ახლა მე და შენ მონაგარი უნდა ვიგემოთ.

(გადიან ოტელო, დეზდემონა და მხლებელნი. შემოდის იაგო)

კასიო: ოჰ, იაგო, კაი დროს მოხვედი. უნდა ახლავ სადარაჯოს წავიდეთ და ჩვენი ადგილი დავიჭიროთ.

იაგო: ჯერ ადრეა, ათი საათიც არ არის. ჩვენმა სარდალმა ასე მალე დეზდემონას სიყვარულის გულისთვის დაგვითხოვა. არც გასამტყუნარია: ერთი ღამეც არ დამტკბარა მასთან წოლით და დეზდემონა თვით იუპიტერსაც გულისთქმას აუშლის.

კასიო: მართლა ჩინებული ქალია.

 

იაგო: დარწმუნებული ვარ, ცეცხლივით ფიცხი უნდა იყოს.

კასიო: სწორედ ნაზი და უმანკო ქმნილებაა.

იაგო: მერე რა თვალები აქვს, ისე გიყურებს, თითქო შენი განგმირვა უნდაო.

კასიო: მიმზიდავი თვალები აქვს და თან მორცხვობით სავსე.

იაგო: როცა ლაპარაკობს, ასე გგონია, გულში სიყვარულს გიღვიძებსო.

კასიო: უნდა მართალი სთქვას კაცმა, დეზდემონა უნაკლულო

რამ არის.

იაგო: ღმერთმა ბედნიერება მოჰფინოს მათ საქორწინო საგებელს! -  აბა, კასიო, მე თან ერთი ბოთლი ღვინო მაქვს და აქვე გარეთ კიპროსელი ყმაწვილები დგანან, რომელნიც დიდის სიამოვნებით დალევენ თითო ჭიქა ღვინოს შავის ოტელოს სადღეგრძელოდ.

კასიო: ამაღამ ნუ! თავი დავანებოთ. მე ღვინოში სუსტი ვარ და ადვილად ვერ ვიტან. ნეტავი ხალხს სხვა რამ შესაქცევი მოეგონა ღვინის მაგივრად.

იაგო: არა უჭირს-რა. ის ყმაწვილები უცხონი არ არიან. მხოლოდ თითო ჭიქა დავლიოთ. თქვენს მაგივრად თუნდა მე დავლევ.

კასიო: ამაღამ მარტო ერთი ჭიქა დავლიე, ისიც ძალზე წყალნარევი და ხომ ხედავ, როგორ გამომცვალა. ეს სისუსტე მე ძალიან მაწუხებს და ვეღარ გავბედავ ჩემის თავის გამოცდას.

იაგო: რა ჯიუტი ყოფილხართ! ამაღამ ხომ შექცევის დროა და ის ყმაწვილებიც გულიანად გვეპატიჟებიან.

კასიო: სად არიან?

იაგო: აი, აქვე, კარებთან. უბრძანეთ, შინ შემოვიდნენ.

კასიო: თუმცა მეზარება, მაგრამ დავუძახებ. (გადის)

იაგო: თუკი როგორმე ერთი ჭიქა დავალევინე

და მივუმატე მას, რაც თვითონ ამაღამ უსვამს,

ჭირვეულობას და ანჩხლობას მოჰყვება იგი

ჩემის ყმაწვილის ქალბატონის ფინიას მსგავსად.

ამ ჩემს ჭკვა-ნაკლებს და საცოდავს, ბრიყვ როდერიგოს

გადმოუბრუნა სიყვარულმა, რაც ჭკვა გააჩნდა

და დეზდემონას სადღეგრძელოდ კარგად მიირთო;

ესეც დარაჯად უნდა იდგეს. დარაჯად დგომა

შეხვდათ აგრეთვე სამ გულზვიად კიპროსის ძეთა,

ამ ქვეყნის თვალთა და სახელის ერთგულად დამცველთ, -

კარგად დავათვრე ხომ ესენიც სავსე ჭიქებით.

ასეთს მთვრალ ხალხში მოვაქმედებ კასიოს რასმე

ამ კუნძულისთვის სათაკილოს... აგერ მოდიან...

თუ ჩემს განზრახვას შესაფერი ბოლო შეუდგა,

ჩემ გემის აფრას სამშვიდობო ქარი დაჰბერავს.

(შემოდის კასიო და უკან მოსდევენ მონტანო,

 

აზნაურნი და მსახური ხელში ღვინის ჭურჭლით)

კასიო: გეფიცებით, მე ამათ კიდევაც შემაქეიფიანეს.

მონტანო: აბა ეგ რა სათქმელია! მეომარი ნუ მერქვას, თუ ნახევარ ბოთლზედ მეტი ყოფილიყოს.

იაგო: ეი, ღვინო მოიტანეთ!

(მღერის)

«ძმებო, ჭიქა მივაჯახოთ ჭიქასა!

ძმებო, ჭიქა მივაჯახოთ ჭიქასა!

ჯარისკაციც ხომ კვდება,

სოფელს რას გამორჩება!

ჯარისკაციც მაშ მისწვდეს ჯიხვის რქასა!»

ბიჭო, მოიტა ღვინო!

კასიო: ღვთის წინაშე, ჩინებული სიმღერაა!

იაგო: მე ეს ინგლისში ვისწავლე, აი, კარგი სმა იქ იციან. როგორ მოვა ინგლისელთან ან შენი დანიელი, ან გერმანელი, ან სქელმუცელა ჰოლანდიელი? -  დალიე და!

კასიო: მაშ ინგლისელები მარჯვედა სმენ?

იაგო: ინგლისელს ვერაფერს შეატყობ, როდესაც დანიელი მიმკვდარებულია და გერმანელი ძირსა გდია უგონოდ. ჰოლანდიელს ხომ მეორე ჩარექის ავსებამდე პირსაქმება მოსდის.

კასიო: ეს ჩვენის სარდლის სადღეგრძელო იყოს.

მონტანო: მეცა ვსვამ მაგ სადღეგრძელოს, ბატონო თანაშემწე;

მეც თქვენთანა ვარ.

იაგო: ოჰ, ჩემო ტკბილო ინგლისო!

(მღერის)

«მეფე სტეფანე იყო სვიანი

შარვალში თითო ოქროს აძლევდა;

ესეც ეძვირა, ხუთ-გროშიანი

დაუკლო, მკერვალს წყრომით შეხედა.

მას ღმერთმა მისცა ძალი, დიდება,

შენ მხოლოდ დაბლა მიგიწვდის ხელი,

ქვეყანას ღუპავს ამპარტავნება,

მაშ წამოისხი ნაბადი ძველი».

ღვინო-მეთქი! ჩქარა!

კასიო: ეგ სიმღერა წინანდელზედ კიდევ უკეთესია.

იაგო: გინდათ, კიდევ გიმღეროთ.

კასიო: კმარა, ვინც მაგას სჩადის, ის თავის ადგილის ღირსი არ არის!.. დიაღ... ღმერთი მაღალია... ზოგიერთს სულს სასუფეველი მოელის, ზოგს ჯოჯოხეთი.

იაგო: ეგ სწორედ ნამდვილია.

კასიო: მე კი, -  ნურას უკაცრავად სარდალთან და სხვა ღირსეულ პირებთან, -  მგონი, სასუფეველში შევალ.

იაგო: მეც იმედი მაქვს სასუფეველში შესვლისა, ბატონო თანაშემწე.

კასიო: თანახმა ვარ, მაგრამ ჩემზედ წინ კი ვერ შეხვალ: სასუფეველში ჯერ თანაშემწე უნდა შევიდეს, მერე ასისთავი. დავეხსნათ ამას... საქმეს შევუდგეთ. -  ღმერთო მოგვიტევე ჩვენი შეცოდება! -  ყმაწვილებო, ჩვენს საქმეს მივხედოთ-მეთქი. ნუ გგონიათ, მთვრალი ვიყო: აი, ეს ჩემი ასისთავია... ეს ჩემი მარჯვენა ხელია... ეს მარცხენა... მე მთვრალი არა ვარ... ფეხზედ კარგადა ვდგავარ და ენაც კარგად მიჭრის.

 

ყველანი: ძალიან კარგად.

კასიო: ტყუილია თუ? მაშ აღარა სთქვათ ჩემზედ, მთვრალი არისო.

(გადის)

მონტანო: ყმაწვილებო, ტერასზედ წავიდეთ, დარაჯები დავაყენოთ.

იაგო: ჰხედავთ, კასიოს, ბატონებო, რა მოუვიდა?

ომში და ჯარის დაწყობაში თვითონ კეისარს

არ ჩამორჩება და რა წუნი სჭირს საცოდავსა!

მაგის ღირსებას უდრის იგი, როგორც დღე ღამეს

ბუნიობის დროს. მეშინიან, ოტელოს ნდობა

არ გააცუდოს სიმთვრალეში და ეს კუნძული

საშიშ ყოფაში არ ჩააგდოს.

მონტანო: ეგ ხშირად მოსდის?

იაგო: არ შეუძლიან უამისოდ თვალი მოჰხუჭოს

და თუ სასმელმა მას აკვანი არ დაურწია,

ადვილად გასძლებს უძილოდ თუნდ ოცდაოთხ საათს.

მონტანო: რიგია, ვგონებ, ეს ვაცნობოთ თვითონ სარდალსაც,

თორემ იქნება იგი თვისის გულკეთილობით

ამის სიკეთეს ხედავს მხოლოდ და წუნს ვერ ამჩნევს. -

მართალს არ ვამბობ?

(შემოდის როდერიგო)

იაგო (ჩუმად როდერიგოს): როდერიგო, აქ სად მოხვედი?

წადი, კასიოს გაჰყევ ჩქარა. ნუღარ აყოვნებ!

(როდერიგო გადის)

მონტანო: სამწუხაროა, რომ დიდებულს ჩვენს გამგებელსა

თვის თანაშემწის მეტად მძიმე მოვალეობა

გარდაუცია ამგვარ სენით შეპყრობილისთვის.

ჩვენი ვალია, ეს უთუოდ შევატყობინოთ.

იაგო: მე ვერ ვიკისრებ, მე ოტელოს მაგას ვერ ვეტყვი,

თუნდ რომ საჩუქრად ამ მშვენიერს კუნძულს მომცემდნენ;

კასიო მიყვარს მეტის-მეტად და ჩემ თავს დავდებ,

ოღონდ წამალი ამ სენისა ვუპოვო რამე. -

ეს რა ხმა არის? მოითმინეთ.

ხმა (გარედან): ვაი! მიშველეთ!

(შემორბის როდერიგო. უკან კასიო მოსდევს)

კასიო: შე წუწკო, მხდალო, არამზადა!

მონტანო: რა ამბავია, ბატონო ჩემო?

კასიო: მოთრეულა ვიღაც ოხერი და მე მასწავლის ჩემსავ საქმეს. ისე მივბეგვამ, რომ სად თავი აქვს და სად ბოლო, ვეღარ მიაგნონ.

როდერიგო: მიმბეგვავ კიდეც!

კასიო: როგორ ჰბედავ ხმის ამოღებას?

(სცემს როდერიგოს)

მონტანო: აბა, ბატონო თანაშემწე, რად გეკადრებათ?

გთხოვთ, რომ დამშვიდდეთ.

(სცდილობს გააჩეროს)

კასიო: ხელი იქით! გამიშვი, თორემ შენც ყბებს ჩაგამტვრევ.

მონტანო: გამომთვრალხართ და ილანძღებით!

კასიო: მე გამომთვრალვარ?!

(ხმლებს ამოიღებენ და ჩხუბობენ)

იაგო (როდერიგოს ცალკე): წადი ჩქარა, ნაბათი დაჰკარ,

 

ხალხი შეჰყარე. - (როდერიგო გადის)

ბატონებო, რაებს ჩადიხართ?

გვიშველეთ ჩქარა... ყმაწვილებო... აბა, კასიო...

ან თქვენ, ბატონო... გაგონილა... გვიშველეთ-მეთქი!

ვითომ დარაჯი გვიყენია?!...

(ზარის ხმა მოისმის)

ზარს ვინა რეკავს?

რა ღვთის რისხვაა! ხომ დაფეთდა მთელი ქალაქი!..

გაშველდით-მეთქი ღვთის გულისთვის... აბა, კასიო,

ხომ სამუდამოდ გაწბილდებით, სახელს შეირცხვენთ!

(შემოდიან ოტელო და მხლებელნი)

ოტელო: რა ამბავია?

მონტანო: სასიკვდილოდ დავიჭერ სწორედ.

სისხლით ვიცლები.

ოტელო: გაჩერდით, თუ თავი გებრალვით!

იაგო: არ გაჩერდებით, ბატონებო!.. კასიო... როგორ...

მონტანო... განა დაგავიწყდათ, გრძნობა დაჰკარგეთ,

თუ ვის წინ დგახართ, ან ვინა ხართ? გაჩერდით-მეთქი!

სირცხვილი არის! თვით სარდალი, ჰხედავთ, გიბრძანებთ!

ოტელო: არა გრცხვენიანთ, რას ჩადიხართ, რა მოგივიდათ?

განა ოსმალნი შევიქმენით, რომ ჩვენს თავს ვუყოთ

ის, რაც ზეცამ მათ აუკრძალა. ქრისტიანთ სახელს

ამ ბარბაროსულ ცემა-ტყეპით ნუღარ აწბილებთ.

ვინც კი აჰყვება მღელვარებას, კიდევ დაიძვრის,

იმ წამსვე იგი თვის სიცოცხლეს გამოესალმოს!

შეაყენეთ ეს ზარის ცემა შიშის-აღმძვრელი,

თორემ მთელ კუნძულს შეაძრწუნებს, შემატყობინეთ

სწორედ, რა მოხდა, ყმაწვილებო... იაგო, გატყობ,

რომ ეს ამბავი დიდათა გწყინს. შენ მაინც მითხარ,

თუ სიყვარული გაქვს რამ ჩემი, ვისი ბრალია?

იაგო: არა ვიცი-რა. აი, ახლა, სწორედ ამ წუთში

ვმუსაიფობდით მეგობრულად, როგორც ცოლ-ქმარნი,

ქორწილის შემდეგ მიმავალნი პირველად საწოლს

და თითქო რაღაც ცის მნათობმა მიჰხადა ცნობა,

უცებ ერთმანეთს შეუტიეს ხმალამოწვდილთა

და სასიკვდილოდ არ დაზოგეს. ვერ მოგახსენებთ,

ამ ცხარე ჩხუბის დასაბამი რა უნდა იყოს.

ოჰ, ნეტა ჩემთვის სახელოვან ბრძოლაში სადმე

ფეხნი დაეჭრათ, რომ ამ ამბავს არ დავსწრებოდი.

ოტელო: როგორ დაჰკარგე, აბა, მიქელ, ესრედ გონება?

კასიო: გთხოვთ, მომიტევოთ, ლაპარაკი არ შემიძლიან.

ოტელო: ღირსო მონტანო, თქვენ ზრდილობით ხომ განთქმული ხართ, მთელმა ქვეყანამ იცის თქვენი სიდარბაისლე,

თქვენი სიწყნარე. თვით მსაჯულნი მკაცრად მზრახველნი,

გაქებენ ფრიად. მაშ მითხარით, ეს როგორ მოხდა,

 

რომ ეგ პატივი, ეგ ღირსება თქვენ დღეს გასცვალეთ

ღამე-მოარულ ავაზაკის საზიზღ სახელზედ.

სთქვით, პასუხს ველი.

მონტანო: ღირსეულო, დიდო სარდალო!

მე დაჭრილი ვარ და მეშინის, რომ ლაპარაკმა

არ გამიმწვავოს უფრო წყლული. იაგოს ჰკითხეთ;

ეგ მოგახსენებთ, რაც კი ვიცი, - და მე ეს ვიცი,

რომ არ მიმიძღვის არავისთან დანაშაული

არც სიტყვით რითმე და არც საქმით, თუ თავის დაცვას

და მოძალეთა მოგერებას ცოდვად არ ჩასთვლით.

ოტელო: სისხლი ამემღვრა, თავდაჭერას ვეღარ ვახერხებ,

აშლილი ვნება ჭკვა-გონებას სრულად მიბნელებს

და წინამძღვრობას მიპირებს მე! თუ გავგულისდი

და ან თუ ხელი გამოვიღე, მაშინ მერწმუნეთ,

ეს ჩემი რისხვა შეიწირავს უკეთესს თქვენგანს.

მაცნობეთ-მეთქი, როგორ მოხდა, ან ვინ შეიქმნა

ჩხუბის მიზეზი და ვისაც ეგ ბრალი დაედვის,

თუნდ დედის მუცლით ერთად იყოს ჩემთან შობილი,

უნდა გამშორდეს, საუკუნოდ გამომესალმოს. -

როგორ! საომარ ქალაქ შიგნით, სად მღელვარება

ჯერ არ დამცხრალა და სად ხალხი ჯერ შიშითა თრთის,

შუაღამისას ერთმანეთში ჩხუბს და შფოთს მართავთ!

და სადა მერე? თვით ციხეში, სადარაჯოზედ!

საზარელია! -  იაგო, სთქვი, ვისა სდევს ბრალი?

მონტანო: თუ მეგობრობით, ან უფროსის წინაშე კრძალვით

ნამდვილ სიმართლეს მოუმატე, ან რამ მოუკელ, -

ნუ იყო ღირსი მეომარად სახელწოდების.

იაგო: აგრე სასტიკად ნუ მავალებთ! ოჰ, ნეტა ენას

ამომაცლიდნენ მე პირიდან, ვიდრე ამ ენით

მიქელ კასიოს მივაყენო რაიმე წყენა.

მაგრამ ვგონებ, რომ მას სიმართლე არარას ავნებს. -

აი, ბატონო, როგორ გახლდათ: მე და მონტანო

ვლაპარაკობდით აქვე ჩვენთვის; უეცრად ვიღაც

გამორბის, ჰყვირის მაღალის ხმით, შეწევნას ითხოვს;

უკან კასიო ხმალნაშიშვლი მუქარით მოსდევს.

იმ წამს მონტანო კასიოს წინ გადაუდგება

და სთხოვს, დამშვიდდეს. მე კი სწრაფად გაქცეულს მივდევ,

რომ არ დაეფრთხო იმ ყვირილით მთელი ქალაქი, -

მაინც ეს მოხდა: ის ფეხმარდი გამოდგა ჩემზედ,

ვერ მოვეწიე და დავბრუნდი ისევ საჩქაროდ,

რადგან მომესმა აქედანაც ხმალთ ჩახი-ჩუხი

და თან კასიოც ისერიგად ილანძღებოდა,

რომ მე ამგვარი ლანძღვა მისგან ჯერ არ მსმენია.

ვიდრე აქ მოველ, -  ხანი არა გამოსულა-რა, -

 

ვნახე, ესენი მისევიან ერთი-ერთმანეთს

და მედგარ ბრძოლას შესდგომიან. ამ დროს ხომ თვითონ

თქვენც მობრძანდით და გააშველეთ. მე ამის მეტი

არა ვიცირა ამ საქმისა, მაგრამ ეს კია,

კაცი ყოველთვის კაცი არის და თვით უკეთესს

თავდავიწყება შეიძლება ჭირადა სჭირდეს.

თუმცა კასიომ აწყეინა მცირედ მონტანოს, -

ხშირად არ ვზოგავთ სიცხარის დროს კეთილის მქმნელსაც -

მაგრამ უთუოდ კასიოსაც იმ გაქცეულმა

ისე ძლიერი მიაყენა შეურაცხება,

რომ თავი თვისი დაავიწყა.

ოტელო: მესმის, იაგო. პატიოსნება, მეგობრობა შენ მას გაგონებს,

კასიოს ბრალი შეამოკლო, მცირედ დასახო. -

კასიო, მე შენ თუმც მიყვარხარ, მაგრამ იცოდე,

ჩემ სამსახურში დღეის იქით ვეღარ გამყოფებ.

(შემოდის დეზდემონა, მხლებელნი უკან მოსდევენ)

ხომ ჰხედავთ, ჩემი გულის სატრფოც შეშფოთებულა. -

სხვებისთვის დაგსჯი მაგალითად! -

დეზდემონა: რაო, რა მოხდა?

ოტელო: არაფერია, სულთუტკბესო წავიდეთ საწოლს. -

(მონტანოს, რომელიც გაჰყავთ)

მონტანო, თქვენი დოსტაქარი მე თვით ვიქნები. -

შინ წაიყვანეთ. -  იაგო, შენ ქალაქს მიჰხედე

და ვინც ამ ჩხუბმა სამარცხვინომ შიშში ჩააგდო,

დააშოშმინე. -  დეზდემონა, აბა წავიდეთ.

მეომარს ბედმა ეგ არგუნა: უნდა ყოველთვის

ელოდეს ჩხუბსა სანეტარო ძილის განმდევნელს.

(გადიან ყველანი იაგოს და კასიოს გარდა)

იაგო: ხომ არ დაიჭერით, ბატონო თანაშემწე?

კასიო: ისე დავიჭერ, რომ ვერა მკურნალი ვეღარ გამკურნავს.

იაგო: რას მიბრძანებთ! ღმერთმა ნუ ჰქმნას!

კასიო: ოჰ, სახელი დავკარგე, სახელი, სახელი! დავკარგე, რაც უკვდავი მებადა და პირუტყვული-ღა შემრჩა. ოჰ, იაგო, სახელი, ჩემი სახელი!

იაგო: პატიოსან სიტყვას გაძლევთ, მე ისე მეგონა, სადმე დაჭრილი ხართ-მეთქი; სხეულის ჭრილობა უფრო საგრძნობელია სახელის დაკარგვაზედ. სახელი ფუჭი და უმნიშვნელო ქონებაა, რომელსაც ხშირად უღირსად იძენენ და უდანაშაულოდა ჰკარგვენ. თქვენ სახელი სრულიადაც არ დაგიკარგავთ, თუ თქვენს თავს არ დაარწმუნებთ, ვითომ დაგეკარგოთ. გულს რად იტეხთ! რამდენიმე საშუალებაა სარდლის მოსაბირებლად: დღეს ცუდ ქეიფზედ იყო და იმ დროს ჩაუვარდით ხელში; თუ დაგსაჯათ, უფრო სხვების სამაგალითოდ, ვიდრე ბოროტის განზრახვით, ისე, როგორც ხშირად უბრალო ძაღლსა სცემენ მძვინვარე ლომის შესაშინებლად. სცადეთ, შეევედროთ და იგი გულს ისევ თქვენსკენ მოიბრუნებს.

კასიო: მე უფრო იმას შევევედრები, შემიძაგოს, ვიდრე შევაცდინო იმისთანა კეთილი სარდალი და მივუჩინო ჩემისთანა წუწკი, ლოთი და ენა-მეტა ჯარისკაცი. როგორ?! დავითვერ და თუთიყუშივით ყბედობა მოვრთე! ჩხუბი და შფოთი ავტეხე! ლანძღვა-გინებას მოვყევ! ჩემსავე ჩრდილს გამოველაპარაკე! -  ოჰ, შენ ღვინის უხილავო ძლიერება, თუ ჯერ სახელი არა გდევს, სატანა უნდა გიწოდოთ!

იაგო: ვინ იყო იგი, ხმლით რომ მისდევდით? რა გაწყეინათ?

კასიო: არა ვიცი-რა.

იაგო: რას მიბრძანებთ!

კასიო: მე ბევრი რამ მახსოვს, მაგრამ ბუნდად კი. მახსოვს, რომ ჩხუბი იყო და მიზეზი არ მაგონდება. ოჰ, ღმერთო! რად უნდა შეუშვას ადამიანმა თავის პირში მტერი, რომელიც მას გონებასა ჰპარავს? რად უნდა გვაპირუტყვებდეს მხიარულება, ქეიფი და შექცევით დროს გატარება?

იაგო: ახლა თქვენ სრულ გონებაზედ ხართ. როგორ მოხდა, რომ ასე მალე გამოფხიზლდით?

კასიო: სიმთვრალის ეშმაკმა სიბრაზის ეშმაკს დაუთმო ადგილი. ერთმა ჩემმა ნაკლულევანებამ მეორე გამოაჩინა, რომ უფრო სრულიად შევიძაგო ჩემი თავი.

იაგო: კარგია, კმარა. თქვენ ძალიან სასტიკი გამკიცხავი ყოფილხართ. მართალია, თუ მხედველობაში მივიღებთ დროს, ადგილს და ამ ქვეყნის მდგომარეობას, ძალიან კარგი იქნებოდა, ეს არ მომხდარიყო, მაგრამ რაკი მოხდა, საქმე თქვენდა სასარგებლოდ უნდა დაატრიალოთ.

კასიო: მე უნდა იმას ადგილი ვთხოვო და იმან მითხრას ლოთი ხარო?! ოჰ, გველვეშაპსავით რომ რამდენიმე პირი მქონდეს, ეს პასუხი ყველას ჩააჩუმებდა! როგორ! აი, ახლა გონება-სრული კაცი ვარ; პატარა ხანს უკან უნდა გამოვსულელდე და ბოლოს გავპირუტყვდე! საშინელებაა! ღმერთმა დასწყევლოს ყოველი უზომოდ დალეული თასი ღვინო და მასში ჩაბუდებული სატანა!

იაგო: აბა, მაგას როგორ ბრძანებთ? კარგი ღვინო ჩინებული და სასიამოვნო რამ არის, თუ ურიგოდ სმას არ დაუწყებენ. ტყუილად ემდურით. ბატონო ჩემო, ვგონებ დარწმუნებული ხართ, რომ მე თქვენ მიყვარხართ.

კასიო: ოჰ, მაგაზედ კი დარწმუნებული ვარ. -  მე და მთვრალი!

იაგო: სიმთვრალე ყველას თავს არის. მე თქვენ გირჩევთ, როგორ უნდა მოიქცეთ. ჩვენი სარდლის ცოლია ამჟამად ჩვენი სარდალი. მე ამას იმისთვის ვამბობ, რომ ახლა ოტელო შეფრფინვით უჭვრეტს და შეჰხარის თავის ცოლის ღირსებასა და სილამაზეს. გამოუტყდით დეზდემონას, თავი შეაწყინეთ თხოვნით, რომ თქვენივე ადგილი მოგცენ; დეზდემონა ისეთი გულახდილი და კეთილია, ისეთი სათნო და გრძნობიერი, რომ უკეთურებად მიაჩნია, თუ რასაცა სთხოვენ, იმაზედ მეტი არ შეასრულა. სთხოვეთ, თქვენსა და იმის ქმარს შუა გაწყვეტილი ჯაჭვი დააკავშიროს. თუნდა მთელს ჩემს ქონებას დავდებ სულ უბრალო სანაძლეოსთან, რომ თქვენი გაწყვეტილი სიყვარული უწინდელზედ მეტად მკვიდრი შეიქნება.

კასიო: მაგას კარგად მირჩევ.

იაგო: ამას გირჩევთ, როგორც პატიოსანი კაცი და როგორც გულწრფელი თქვენი მოსიყვარულე.

კასიო: მჯერა, მჯერა. მაშ ხვალ ადრე ჩვენს გულ-სათნო დეზდემონასა ვთხოვ ჩემთვის იშუამდგომლოს. თუ ბედმა ამ შემთხვევაში მიმტყუნა, კვლავ აღარაფერს დავუჯერებ.

იაგო: სწორედ ნამდვილად სჯით. ღამე მშვიდობისა, ბატონო თანაშემწე. მე უნდა სადარაჯოდ წავიდე.

კასიო: ღამე მშვიდობისა, ჩემო პატიოსნებით სავსე იაგო.

(გადის)

იაგო: აბა, ამ საქმეს ვინ ჩამითვლის მე ცუდკაცობად,

რაკი ეს რჩევა გულწრფელია, პატიოსანი,

ჭკუასთან ახლო და მომგები მავრის გულისა?!

მართლაც, არ არის გასაჭირი, რომ დეზდემონა

კეთილს თხოვნაზედ დაითანხმოს, დაიყოლიოს;

იგი სტიქიონთ მოგვაგონებს კეთილისმყოფელთ

და შექმნილია ტკბილ ნაყოფთა გამოსაღებად.

მას მორჩილებით, მოწიწებით მავრი ყურს უგდებს;

ის თუნდ მოუსპობს რწმენას წმიდა საიდუმლოთა,

სარწმუნოების უარყოფას უბრძანებს თუნდა.

ოტელოს სული სიყვარულმა დაიმონავა

ისე, რომ მის ცოლს შეუძლიან, რაც სურს ისა ჰქმნას

და იბატონოს მავრის დუნე, სუსტ ბუნებაზედ.

მაშ რად ვიქმნები ცუდი კაცი, რაკი კასიოს

სწორს და პირდაპირს გზას ვაჩვენებ სიკეთისადმი?

ოჰ, ჯოჯოხეთის ბნელნო ძალნო! როცა სატანას

უნდა რამ საქმე მოიქმედოს უსაზარლესი,

იგი ზეციურ სახეს იღებს და მით ატყუებს,

როგორც მე ახლა. მაშ ვიდრე ეს სულელ-მართალა

დაიყოლიებს დეზდემონას, მომხრედ გაიხდის

და იგიც მავრს სთხოვს დაუბრუნოს ამას ალაგი,

მე მავრს ყურში გესლს ჩავაწვეთებ და დავაჯერებ,

ვითომც კასიოს დაბრუნება იმის ცოლს სურდეს

მხოლოდ სხეულის დატკბობისთვის. რაც უფრო ძლიერ

შეეხვეწება კასიოსთვის მავრს დეზდემონა,

მით უფრო მარჯვედ ცოლისადმი ნდობას მოვუსპობ.

 

მაშ დეზდემონას სათნოებას მე ფისად გავხდი,

მის სიკეთეზედ ბადეს მოვქსოვ და იმ ბადეში

გავაბამ ყველას. (შემოდის როდერიგო)

როდერიგო, აბა რას მეტყვი?

როდერიგო: მე იმას გეტყვი, რომ ამ ნადირობაში მონადირე ძაღლს კი არა, უფრო ტყუილად მყეფარსა ვგავარ. რაც ფული მქონდა, თითქმის სულ შემომეხარჯა, კარგა ლაზათიანადაც მიმბერტყეს ამაღამ და ვგონებ, ბოლო ის იქნება, რომ ჩემის ამდენი შრომისთვის ცოტა მეტს გამოცდილებას შევიძენ. მერე ვენეციაში დავბრუნდები ჯიბეგამოფხეკილი, თუმცა ცოტაოდნად ჭკუა-ნასწავლი.

იაგო: რა საბრალოა კაცი ესრეთ მოუთმენელი!

განა ერთბაშად შეიძლება წყლულთ განკურნება?

ხომ იცი, ჭკუით ვმოქმედობთ ჩვენ და არა გრძნებით

და ხანი უნდა საკმარისი ჭკვით მოქმედებას.

მერე გგონია, შენი საქმე კარგად არ მიდის?

კასიომ გცემა და ამ მცირე შეურაცხებით

შენ მას ადგილი დაუკარგე, გაათახსირე.

ცხოველის მზის ქვეშ მრავალი რამ სწრაფად მწიფდება,

მაგრამ სიმწიფეს წინ მიუძღვის დაყვავილება.

მოთმენას გირჩევ... ჰხედავ, კიდეც გათენებულა.

როგორ ამოკლებს დროს შექცევა, საქმიანობა!

წადი შენს ადგილს, წადი-მეთქი, მასუკან კიდევ

ბევრს რასმე გეტყვი.

(როდერიგო გადის)

ახლა დარჩა ორი-ღა საქმე:

უნდა ჩემს ცოლს ეს ჩავაგონო, დეზდემონასთან

იშუამდგომლოს კასიოსთვის; მე კი ოტელოს

სხვაგან წავიყვან და ვეცდები იმ დროს დაბრუნდეს,

როცა კასიო შერიგებას სთხოვდეს იმის ცოლს.

სწორედ ეს არის ნამდვილი გზა. ჩემო განზრახვავ,

ნუ შესუსტდები და მალიად განხორციელდი!

(გადის)

მოქმედება მესამე

სურათი I

კიპროსი. ციხე-დარბაზის კარმიდამო

(შემოდიან კასიო და რამდენიმე მემუსიკე)

 

კასიო: აქ დაუკარით, მაგ შრომისთვის ჯილდოს მიიღებთ,

მხოლოდ რთულ ხმებს კი ერიდენით და ჩვენს დიდ სარდალს

საამო ჰანგით მიულოცეთ მშვიდობის დილა.

(მუსიკას უკრვენ. შემოდის მასხარა)

მასხარა: ყმაწვილებო, თქვენი საკრავები ნეაპოლში ხომ არ ყოფილან, რომ აგრე ცხვირში უშტვენენ?

პირველი მემუსიკე: როგორ, ბატონო?

მასხარა: ეგ სასუნთქი საკრავებია, განა?

პირველი მემუსიკე: დიაღ, სასუნთქი საკრავები გახლავთ...

მასხარა: აი, კუდქვეშ რომ უბუდიათ?

პირველი მემუსიკე: როგორ თუ კუდქვეშ?

 

მასხარა: ისე. მე ბევრი სასუნთქი საკრავი ვიცი კუდქვეშ დაბუდებული; მაგრამ ამას თავი დავანებოთ; აი, ყმაწვილებო, ეს ფული თქვენი იყოს. სარდალს თქვენი საკრავები ისე მოსწონს, რომ უმორჩილესად გევედრებათ, ხმა აღარ ამოაღებინოთ.

პირველი მემუსიკე: ბატონი ბრძანდები, გავჩუმდებით.

მასხარა: თუ უხმო საკრავები გაქვთ, რამდენიც გინდოდეთ, დაუკარით; ხმიანები კი ჩვენს სარდალს არაფრად ეპრიანება.

პირველი მემუსიკე: ჩვენ მაგისთანა საკრავები არა გვაქვს.

მასხარა: მაშ ეგ სტვირები გუდებში ჩაიწყეთ და მიბრძანდით. მე მეჩქარება; ჰაიდა, გაისეირნეთ!

(მემუსიკენი გადიან)

კასიო: გაიგონე, რას გეუბნები.

მასხარა: ჯერ არა გითქვამს-რა და რა გავიგონო. როცა იტყვი, მაშინ გავიგონებ.

კასიო: თუ ღმერთი გრწამს, მაგ ორჭოფ ლაპარაკს თავი დაანებე. აი, ეს ოქრო შენი იყოს და თუ სარდლის ცოლის პირისფარეში ზეზე ადგა, ასე უთხარ, კასიო გელით და თქვენთან ცოტაოდენი სალაპარაკო აქვს-თქო. ხომ შეატყობინებ?

მასხარა: ის ქალი წეღანვე ადგა და თუ შენს წინ დადგომას არ მოერიდება, ბატონი ხარ, შევატყობინებ.

კასიო: გარჯისთვის გმადლობ.

(მასხარა გადის. შემოდის იაგო)

ოჰ, იაგო, დილა მშვიდობის!

იაგო: როგორც გეტყობა, შენ წუხელის არ დაწოლილხარ.

კასიო: სწორედ შემატყე: გათენებამ ისე მოგვასწრო, რომ ჯერ ერთმანეთს არ გავყროდით. ჩემო იაგო,

გავკადნიერდი და შენს ცოლთან კაცი გავგზავნე;

მინდა, ვთხოვო, რომ გამიწიოს შუამავლობა

და გულკეთილის დეზდემონას ხილვის ღირსი მქმნას.

იაგო: ახლავ წავალ და გამოვგზავნი; თანაც ვეცდები,

მავრი თავიდან მოგაშოროთ, რომ მარტო უფრო

თავისუფლებით იმოქმედოთ, ილაპარაკოთ

კასიო: დიდადა გმადლობთ. -

(იაგო გადის)

არ მინახავს მე ამისთანა პატიოსანი და კეთილი

ფლორენციელი.

(შემოდის ემილია)

ემილია: კასიო, დილა მშვიდობისა! ვწუხვარ მე დიდად,

რომ ის ხიფათი შეგმთხვევიათ; მაგრამ კარგად კი

დაბოლოვდება. სარდალი და იმისი ცოლი

ეს არის ახლა სწორედ თქვენზედ ლაპარაკობდნენ

და დეზდემონა გულმოდგინედ გესარჩლებოდათ.

მავრმა მიუგო, ვითომ თქვენგან დაჭრილი კაცი

განთქმული იყოს, დიდის-კაცის ჩამომავალი

და თქვენს დათხოვნას მოითხოვდეს წესი და რიგი;

 

მაგრამ ჰფიცავდა, რომ თქვენ მაინც დიდად უყვარხართ

და შუამავლად მეყოფაო ეს სიყვარული,

ასე რომ, რამწამს მარჯვე დროს კი ხელთ მოვიგდებო,

მივანიჭებო ისევ მალე ჩემს ახლო ადგილს.

კასიო: მაინც კიდევ გთხოვთ, თუ როგორმე შესაძლო არის

და თუ უწესოდ არ მიიჩნევთ, რომ დამეხმაროთ

და მარტოდ სადმე მცირე ხნობით დეზდემონასთან

მალაპარაკოთ.

ემილია: კარგი მომყეთ, ალაგს გიპოვით,

სად შეგიძლიანთ თავისუფლად იმის წინაშე

წარმოსთქვათ თქვენი საჩივარი.

კასიო: დიდად მავალებთ.

(გადიან)

 

 

სურათი II

ოთახი ციხე-დარბაზში

(შემოდიან ოტელო, იაგო და აზნაურნი)

 

ოტელო: იაგო, გემის უფროსს მიეც ეს წერილები

და მის პირითვე შეუთვალე დიდებულ სენატს

ჩემმაგიერად სამსახური. მასუკან ისევ

სიმაგრეებში მოდი ჩემთან; მე იქ ვიქნები.

იაგო: გიახლებით და შევასრულებ, რასაც მიბრძანებთ.

ოტელო: ხომ თქვენც წამოხვალთ, ყმაწვილებო, სიმაგრეების გასასინჯავად?

აზნაურები: მზა გახლავართ სამსახურისთვის.

(გადიან)

 

სურათი III

ბაღი ციხე-დარბაზის გვერდით

(შემოდიან დეზდემონა, კასიო და ემილია)

 

დეზდემონა: ჩემო კასიო, ეჭვი ნუ გაქვს, რომ მე ვეცდები,

რითაც კი შევძლებ, დაგეხმარო.

ემილია: მეც გთხოვთ ვედრებით.

ჩემი ქმარიც ხომ ისე არის დაღონებული,

თითქო თვით იმას ეს ხიფათი გადახდომოდეს.

დეზდემონა: ოჰ, შენი ქმარი სავსე არის პატიოსნებით. - (კასიოს)

შენ და ოტელოს, დამერწმუნე, მე შეგარიგებთ

და ვით იყავით, ისევ ისე ტკბილად იქნებით.

კასიო: მადლის მომფენო, თქვენც ერწმუნეთ მიქელ კასიოს,

რომ სადაც უნდა იყოს იგი, მუდამ და ყველგან

თქვენი ერთგული ყმა იქნება.

დეზდემონა: ეგ ვიცი, გმადლობ.

დიდი ხანია, რაც შენ იცნობ ჩემს მეუფესა,

შენ გიყვარს იგი და გჯეროდეს, რომ შორს გიმყოფებს

მხოლოდ იმ დრომდე, ვიდრე ამას წესი მოითხოვს.

კასიო: მჯერა, ბატონო, მაგრამ ესეც შესაძლო არის,

რომ ან მაგ წესმა მეტის-მეტად ხანგრძლივ გასტანოს,

ანუ იკმაროს უბრალო რამ წყალწყალა საზრდო

და განძლიერდეს, გაიზარდოს ზომის გარეშე.

მაშინ ეს ჩემი ერთგულება და სიყვარული,

ვშიშობ, ჩვენს სარდალს სრულიად არ გადაავიწყდეს

და უცხოს ვისმე არ აკუთვნოს ხარისხი ჩემი.

დეზდემონა: ნუ გეშინიან. ემილია მოწამე იყოს,

 

შენი ადგილი ისევ შენვე დაგიბრუნდება.

ვისაც აღვუთქვამ მეგობრობას, ვეცდები კიდეც,

რომ ყოველივე შევუსრულო დაპირებული.

მე ჩემ ქმარს აღარ მოვასვენებ, არ დავაძინებ

და უძილობით მოვარჯულებ, ჩემკენ მოვიმხრობ;

შევაწყენ თავსა ლაპარაკით: პურის ჭამის დროს,

თვითონ საწოლშიც არ მოვაკლებ ხვეწნას, მუდარას;

იმის საქმეში ყველგან ჩავრევ კასიოს თხოვნას.

გულდამშვიდებით იყავ-მეთქი. შენი მოსარჩლე

უფრო ადვილად თავს გასწირავს, ვიდრე შენს საქმეს.

ემილია: აგერ სარდალი, ჰხედავთ, თვითონ აქ მობრძანდება.

კასიო: მე გიახლებით!

დეზდემონა: რათა, დარჩი, თვით მოისმინე,

როგორ დავუწყებ მე ლაპარაკს.

კასიო: არა, ბატონო, არ შემიძლიან აქ დარჩენა; ვერა ვარ კარგად

და აქ ყოფნითა მე ჩემ საქმეს ვერას ვუშველი.

დეზდემონა: მაშ კარგი, წადი.

(კასიო გადის. შემოდიან ოტელო და იაგო)

იაგო: ა-ა! ეს მე არაფრად მომწონს.

ოტელო: რაო, რას ამბობ?

იაგო: მე, ბატონო!.. მე, არაფერსა... და თუ... არ ვიცი...

ოტელო: ის კასიო არ იყო განა, ახლა იქ ჩემ ცოლს რომ გაშორდა?

იაგო: როგორ, კასიო! ვერ დავიჯერებ მე, ბატონო, რომ თქვენს მოსვლაზედ იგი უცბად, ვით დამნაშავე გაპარულიყო.

ოტელო: მგონი, ის იყო.

დეზდემონა: ოჰ, მობრძანდი, ბატონო ჩემო?

ეს არის ახლა ერთ მთხოვნელთან ვლაპარაკობდი,

რომელსაც შენი რისხვა გულზედ ლოდივით აწევს.

ოტელო: ვინ არის იგი?

დეზდემონა: თანაშემწე შენი, კასიო.

ჩემო ოტელო, ჩემ სიყვარულს თუ რამ აქვს ძალა,

გთხოვ, რომ ახლავე შეირიგო. თუკი შენ იმას

ნამდვილის გულით არ უყვარხარ, ან თუ ეგ ბრალი

ბოროტ განზრახვის ნაყოფია და არ უმანკო

ცდომილებისა, ოჰ მაშინ მე სულ აღარ მეთქმის,

ვითომ შემეძლოს კაცს შევატყო პირის-სახეზედ,

პატიოსნება აქვს, თუ არა. გთხოვ, ახმობინო.

ოტელო: კასიო იყო რომ გავიდა ახლა აქედან?

დეზდემონა: დიაღ, ის იყო, სევდიანი და გულმოკლული

ისე, რომ თვისი მწუხარება მეც მიზიარა

და მასთან ერთად ვიტანჯები. უხმე ახლავე.

ოტელო: ახლა ნუ, ჩემო სასურველო, საკვლაოდ დარჩეს.

დეზდემონა: მალე იქნება?

ოტელო: რაკი შენ გსურს, მეც დავაჩქარებ.

დეზდემონა: ამაღამ ვახშმად შეიძლება?

ოტელო: ამაღამ ვერა.

დეზდემონა: მაშ ხვალ სადილად?

 

ოტელო: ხვალ სადილად შინ არ ვიქნები,

ჯარის თავებთან ციხეში ვარ მე მიწვეული.

დეზდემონა: მაშ ხვალ საღამოს, ან სამშაბათს დილაზედ იყოს,

ან შუადღისას, ანუ ღამე... ოთხშაბათ დილით...

გთხოვ, დრო დანიშნო; სამ დღეს კი არ გადააცილო.

მერწმუნე, თვითონ იგიც ნანობს, თუმცა მის ბრალი მცირედის, ჩუმის საყვედურის ღირსია მხოლოდ;

მაგრამ ამბობენ, რომ ომის დროს უკეთესთ სჯიან, რომ მაგალითი აჩვენონო მორჩილებისა.

მაშ, აბა, როდის აპატივებ, სწორედ მაცნობე.

მიკვირს მე დიდად და თან ვფიქრობ, ნეტა რას მთხოვდი

ისეთსა რასმე, რომ უარი მეთქვა მე შენთვის,

ან ყოყმანობა დამმჩნეოდა. მერე ვისთვის გთხოვ?

მიქელ კასიო არის იგი, რომელს გაენდე,

როდესაც კი მე მთხოულობდი. იცი, რამდენჯერ,

მე რომ გწუნობდი, შენი მხარე დაუჭერია!

ამდენი უნდა მათხოვნინო იმის გულისთვის!

მერწმუნე, მე მეტს დაგითმობდი.

ოტელო: კარგია, კმარა. დეე, მოვიდეს, როცა უნდა. არ შემიძლიან, უარი გითხრა შენ რაზედმე.

დეზდემონა: ნუკი იფიქრებ, ეგ მოწყალებად მივიჩნიო. ისე მიიღე,

ვითომ მეთხოვნოს, რომ ჩაიცვა ხელთათმანები,

ან შემრგო საჭმლით ისაზრდოო, ან თბილად იყო,

ან კიდევ სხვა რამ, რაც თვითონვე შენ მოგიხდება.

არა, როდესაც მოვინდომებ, რაიმე თხოვნით

ეგ სიყვარული გამოვცადო, ოჰ, დამერწმუნე,

იგი იქნება მეტად ძნელი, მეტად სამძიმო

და იმ სათხოვრის ასრულებას შიშიც მოჰყვება.

ოტელო: ვერ გეტყვი უარს ვერაფერზედ და შენც ამას გთხოვ,

ახლა წახვიდე, პატარა ხანს მარტო დამტოვო.

დეზდემონა: არ გაგიგონებ, შენ გგონია? აი, მივდივარ.

ოტელო: მშვიდობით, ჩემო დეზდემონა, მეც ახლავ მოვალ.

დეზდემონა: აბა, წავიდეთ, ემილია. -

(ოტელოს) ბატონო ჩემო, ისე მოიქეც, როგორც შენი გული გაგონებს; ყოველს შენს სურვილს მზადა ვარ, რომ დავემორჩილო.

(გადის ემილიასთან ერთად)

ოტელო: ოჰ, საგანგებო ქმნილებაო! თვით ჯოჯოხეთმა

შთანთქას ეს სული, სულზედ მეტად თუ არ მიყვარდე;

და როდესაც კი მომესპობა ეს სიყვარული,

მაშინ ერთმანეთს აეშლება ცა და ქვეყანა!

იაგო: ბატონო ჩემო.

ოტელო: რა, იაგო?

იაგო: იცოდა რამე

მიქელ კასიომ მაშინ თქვენის სიყვარულისა,

როს ცოლის შერთვას აპირობდით?

ოტელო: ყველა იცოდა

 

თავით ბოლომდე. რაო, მერე, რისთვისა მკითხავ?

იაგო: ისე ვიკითხე, ერთმა ფიქრმა თავს გამიელვა

და მინდოდა, რომ შემემოწმა, სხვა არაფერი.

ოტელო: რომელმა ფიქრმა?

იაგო: არ მეგონა, რომ მას წინადვე თქვენის მეუღლის

ცნობა ჰქონდა.

ოტელო: კარგად იცნობდა,

ჩვენ შორის ხშირად შუამავლად ყოფილა კიდეც.

იაგო: მართლა?

ოტელო: ჰო, მართლა. ჰხედავ რასმე ამაში ცუდსა?

ვგონებ კასიოს პატიოსანს კაცს ეძახიან!

იაგო: პატიოსანსო, ბრძანებთ თქვენა?

ოტელო: ჰო, პატიოსანს. პატიოსანსა, გეუბნები.

იაგო: მე როგორც ვიცი...

ოტელო: რაო, რა იცი?

იაგო: მე რა ვიცი?

ოტელო: «მე რა ვიცი!!» ოჰ!!!

ეს იმეორებს ჩემ სიტყვებსა, თითქო ჭკუაში

უსახური რამ ბაიყუში დაჰბუდებოდეს,

სანახავადაც საზიზღარი! -  რაღაც გაქვს გულში;

ჩემ ცოლს კასიო რომ გაშორდა, შენ დაიძახე:

«ეს მე არ მომწონს!» რა არ მოგწონს, რატომ არ მეტყვი?

რომ გითხარ, ჩემი საიდუმლო იცოდა-მეთქი,

როცა ვირთავდი დეზდემონას, -  შენა სთქვი: «მართლა?»

და ისერიგად მოიჭმუხნე, შეიკარ შუბლი,

თითქო გინდოდა, მოგემწყვდია შუაგულ ტვინში

რაღაც საზარი მძიმე ზრახვა. ოჰ, თუკი ჩემი

სიყვარული გაქვს, მითხარ შენი გულისპასუხი.

იაგო: ბატონო ჩემო, კარგად იცით, მე თქვენ მიყვარხართ.

ოტელო: ვიცი, გიყვარვარ; ისიც ვიცი, რომ შენ სავსე ხარ

პატიოსნებით, ერთგულებით და შენს სიტყვებსაც,

ვიდრე იტყოდე, მოიფიქრებ, ჯეროვნად ასწონ.

მისთვის მაშინებს უფრო ძლიერ ეგ ყოყმანობა;

ცრუ და ორპირის კაცისათვის ეგ ხერხი არის,

ჩვეულებრივი და მართალი თუ სჩადის მაგას,

ეგე ხმა არის დაფარული და საიდუმლო,

ღელვით მოცულის გულის სიღრმით ამომეტყველი.

იაგო: თუნდ დამაფიცოთ, მას ვიტყვი, რომ მიქელ კასიო

მე მართალ კაცად მიმაჩნია.

ოტელო: მეც აგრე ვგონებ.

იაგო: რა სახეცა სძევს კაცს, გულითაც ის უნდა იყოს;

და რაც არ არის, იმ სახით არ უნდა გამოჩნდეს.

ოტელო: ეგ მართალია, რა სახეც სძევს, ის უნდა იყოს.

იაგო: აი, მაგისთვის მიმაჩნია მე მართალ კაცად მიქელ კასიო.

ოტელო: არა, შენ სხვას ჰფიქრობ რაღაცას.

ნუ მერიდები, ყოველივე შემატყობინე ისე, ვითომ შენს ზრახვას მარტო შენს გულს უმხელდე;

და იგი ზრახვა რაც უმეტეს საზარელია,

 

მით უსაზარლეს სიტყვებითა, გთხოვ, დამისახო.

იაგო: ბატონო ჩემო, მომიტევეთ. მე თუმცა ვალი

ყოველ საქმეში კისრადა მდებს თქვენს მორჩილებას,

მაგრამ იგი, რაც თვით მონათაც არ უარ-ეყვით,

მას მეც ნუ მომთხოვთ და ჩემს აზრს ნუ გამამხელინებთ.

მერე ეს აზრი ცრუ რომ იყოს და შემწიკვლული!

ან რომელს ნახავთ სასახლესა ბრწყინვალედ მორთულს,

სადაც ზოგჯერ არ იბუდებდეს უწმინდურება?

და ვის მკერდის ქვეშ ჰფეთქს ისეთი უმანკო გული,

რაშიც კეთილის ზრახვის გვერდით მანკიერ ეჭვთა

ბინა არ ჰქონდეთ და სამართალს არ ამრუდებდნენ?!

ოტელო: მაშ შენ ღალატობ შენს მეგობარს, თუკი მას ჰგონებ

შეურაცხყოფილს და შენს აზრს კი არ ატყობინებ.

იაგო: გთხოვთ, ნუ ინებებთ... შესაძლოა, რომ მე ვცდებოდე,

რადგან ზნედა მჭირს ყველგან მხოლოდ ავის დანახვა

და ხშირად ჩემი დაწყევლილი ეჭვიანობა

იქ ჰხედავს ცოდვას, სად ცოდვისა კვალიც არ არის.

არ გშვენით, თავი გაუყადროთ იმისთანა პირს,

ვინც კი ჩემებრივ ეჭვიანობს, ოცნებით აზრობს

და თქვენი ბრძენი ჭკვა-გონება მით აიშფოთოთ.

არ არის კარგი და არც ჰფერობს ჩემს ვაჟკაცობას,

ჩემს სახელსა და გონივრებას, რომ მოსვენება

შეგირყიოთ თქვენ ჩემის გულის ზრახვის გამხელით.

ოტელო: რა გსურს მაგით სთქვა?

იაგო: ვით კაცისთვის, ისე ქალისთვის,

უპირველესი სულის განძი, ბატონო ჩემო,

არის სახელი. მე თუ ვინმე ქისასა მპარავს,

მპარავს უბრალო, მცირე საგანს, არად ჩასაგდებს,

რაც იყო ჩემი, დღეს მისია, კვლავ ბევრის სხვისა.

მაგრამ ვინც კი ჩემს კეთილ სახელს გამომასალმებს,

ამ წანართმევით თუმც არ იძენს არაფერს თვითონ

მე მხდის ღატაკსა.

ოტელო: რაც გულში გაქვს, უნდა შევიტყო,

ვფიცავ ზეცის მადლს!

იაგო: ეს გული რომ თქვენს ხელში იყოს,

არ შეგიძლიანთ მაშინაც კი, სცნათ ჩემი აზრი;

მით უფრო ვერ სცნობთ, რაკი იგი მე მაბარია.

ოტელო: ოჰჰ!

 

1 2
გვერდის მისამართი : ბიბლიოთეკა / დრამატურგია / შექსპირი უილიამ / ოტელო