რამიშვილი შალვა

წერილები ციხიდან

 

 

 

 ჩემო ვაჟა!

 

გადავწყვიტე მოგწერო დიდი წერილი, რადგან საკუთარი თავის გარდა სხვაც დავარწმუნო იმ მეტამორფოზაში, რომელიც მე ციხეში განვიცადე.

 

ამ მეტამორფოზათა შედეგი თითქმის სასწაულია. თითქმის მეთქი იმიტომ, რომ რწმენა კვლავაც ისევე შორსაა ჩემგან, როგორც მაშინ – გისოსებს მიღმა რომ ვეძლეოდი ამაოებას. გთხოვ, ამ წერილს ზედმეტად სერიოზულად ნუ განიხილავ. თუმცა მას არც ძალიან ბევრი თვითირონია ახლავს. მოკლედ, დოზირება შენთვის მომინდვია.

 როგორც ალბათ უკვე ხვდები ფილოსოფიური ყაიდის წიგნების კითხვამ ყოფის ასკეტურ პირობებთან ერთად, მეტად უჩვეულო (არ არის ზუსტი ეპითეტი, მაგრამ უკეთესის მოლოდინში ამითაც დავკმაყოფილდეთ) ეფექტი მოგვცა და ცხოვრების ტალღებზე სერფინგისტივით მოსრიალე შალიკო, ამ ტალღებს ქვეშ თვალუწვდენელ სიღრმეებში მოცურავე არსებად იქცა (Скользащий по волнам моря жизни превратился в чудище обитавшее в глубинах этого моря). თავი ათასი წლის მგონია. ვხედავ რომ ჩემი მდუმარე მზერის მიღმა საუკუნეებმა განვლეს.

 

თავს ზემოთ ამოვარდნილი შტორმები სხვადასხვა ეპოქის ხომალდებს სძირავდნენ – ტრირემებს, გალიონებს, ფრეგატებსა და დრედნოუტებს. ფსკერისკენ მოსრიალებდნენ ამ ხომალდთა მგზავრები – ძლიერნი ამა ქვეყნისანი: მეფეები, პრეზიდენტები თუ მხედართმთავრები. ხოლო მე ფილოსოფიური წყალქვეშა რელიქტი შუშის თვალებით ვუმზერდი მათ და ხანდახან ჩემს ხრტილოვან თავში შემდეგი აზრები კრთებოდნენ: “აი შენც აქ მოხვედი, რაღა დარჩა შენი უწინდელი მედიდურობისა და ამაო ფუსფუსისგან. შენი ოქრო ჟანგად იქცა, შენი მარგალიტი კი ქვად. შენს ხორცს ზღვის ჭიები შეესევიან, ხოლო შენი “უკვდავი” სული გაქრა უნ ჰაერის ბოლო ბუშტუკთან ერთად, რომელიც ჩაძირვისას გამოუშვი”. მდა... პირქუში სურათია! შეიძლება ზედმეტ სენტიმენტალურობაშიც დამდო ბრალი.

 

(აქ ალბათ ზემოთ ნახსენები ირონიის დოზაც უნდა მოიშველიო. თუმცა ის რაც მინდა ამ წერილით გამცნო (ანუ შალიკოს კათარზისი) გრძნობით ხატებში მხოლოდ ასეთ სურათს წარმომიდგენს. აქ, ამ ციხეში, სადაც მხოლოდ გვაჭმევენ, სადაც ელექტროხელსაწყოებიდან საკნის კედელზე ეულად მიკრული შტეფსელია მხოლოდ, (ტელევიზორი და რადიო ათი კილომეტრის რადიუსში არაა) საკუთარ თავს მინდობილი ჩემი გონება მსგავს ხილვებს მისცემია და შენ წარმოიდგინე ამით დიახაც რომ კარგად ერთობა.

 როგორც ცნობილი ავანტიურისტი შევეცდები აკრძალული ილეთი გამოვიყენო და შენივე ძვირფასი პერსონის განხილვა – განქიქების გზით მოგაწოდო მართალი სიტყვა რამოდენიმე (უფრო სწორად ერთი!) ჭეშმარიტებაზე, რომელსაც მივაკვლიე. ვერ დავიკვეხნი, რომ რწმენას, ნირვანას, სასუფეველს ან просветление-ს ახლა უფრო მივუახლოვდი, მაგრამ რაოდენ უცნაურად არ უნდა მოგეჩვენოს საკუთარი ოცნებისკენ სავალი გზა უკვე დავინახე. (“სანუკვარი ოცნება” პიონერულად ჟღერს, მაგრამ არა უშავს... აიტანე). ამან მდგომარეობა გამიუარესა.

 

ტანჯვაა იცოდე თუ როგორი სურათი აღწერს შენს სულიერ მდგომარეობას, შინაგანი მზერით ხედავდე ამ ნახატს და თითოეულ დეტალსაც კი არჩევდე, მაგრამ მეტად ბანალური მიზეზის – ხატვის არ ცოდნის გამო ცარიელ ტილოსთან ფუნჯმომარჯვებული უქმად იდგე: დღეს მე უკვე ვიცი, ხაზს ვუსვამ მეც ვიცი რა არის ცხონება. (ნუ დაგაბნევს თეოლოგიური ტერმინები, რომელთაც გამოვიყენებ. იცოდე, რომ მათი საერო ანალოგებიც მომეძებნება, უბრალოდ ეს ტერმინები გაცილებით უკეთ ასახავს მოვლენათა და ნივთთა ჭეშმარიტ არსს). გარდა ამისა ვხედავ გზას ცხონებამდე მიღწევისა, მაგრამ ეს ცოდნა უტილიტარული არაა და მხოლოდ თეორიულ ხასიათს ატარებს. მე ინტელექტის მეშვეობით გონებაში უკვე ავაგე რწმენის მანქანა. ვიცი (ვხედავ) როგორია თითოეული მისი ჭანჭიკი, ლილვი თუ ღერძი. მაგრამ არ ვიცი ამ მანქანის აწყობის წესი.

 

ნათელია მისი მოქმედების პრინციპი, მაგრამ უცნობია დეტალების ერთმანეთთან მორგების თანმიმდევრობა. და ასე ვდგავარ მეტალის გროვასთან ქანჩის გასაღებით ხელში და კეფას ვიფხან. რელიგიები და მისტიკური მოძღვრებანი მანქანის აგების ინსტრუქციას მხოლოდ ზოგადად გვაძლევენ. მართალია ისინი ჰგვანან ერთმანეთს, მაგრამ სხვადასხვა ენებზე დაწერილნი წარმოგვიდგებიან. განსხვავებული ტემპერამენტისა და ინტელექტის ადამიანთათვის განსხვავებულად გვამცნობენ ერთადერთ ჭეშმარიტებას – რწმენის მანქანის მოქმედების პრინციპს და ამ უკანასკნელის შემადგენელი დეტალებისა და ნაწილების რაობას. ამ დეტალთა დასახელება არ გამიჭირდება. დაბადებიდან მათი სახელები თან გვდევს.

 

ეს საკრალური ტრიადა ანუ სამება: აღქმა (იგივ მამა ღმერთი, მატერიალური სამყარო, გრძნობანი ინსტიქტური ვნებანი, ის რასაც ადამიანსა და ცხოველს აერთიანებს) განსჯა (ძე ღმერთი, როგორც დემიურგის ემისარი მატერიალურ სამყაროში) და წმინდა გონებით საწვდომი პლატონისებური იდეები (განსჯით და გრძნობით, უფრო სწორად კი გრძნობებითა და მათი განსჯვით მიღებულ მცნებათა მეშვეობით სამყაროსეული ნივთებისა თუ არსებების უცვლელი და თავისთავადი დვრიტა, იგივ სული წმინდა). სასუფევლისკენ მიმავლებმა ამ მოგზაურობისთვის აუცილებელი სატრანსპორტო საშუალება (რწმენის მანქანა) ჩვენივე თავში მოძიებული (გრძნობა, განსჯა და ობიექტური იდეების ჭვრეტა) კომპონენტებისაგან უნდა ავაგოთ. თუ როგორ – ამაზე რელიგიის მსახურნი და მისტიკოსები გვაუწყებენ. ფილოსოფოსებს ხელით ეს ტექნიკა არ უპყრიათ. ისინი მეცნიერნი არიან, ამიტომ ადამიანთა მოღვაწეობის ამ სფეროსთვის ჩვეული აქსიომატიკით გადმოგვცემენ ჭეშმარიტებას. ფილოსოფოსი (წმინდანისგან განსხვავებით) ის კაცია, რომელსაც ენერგია ჭეშმარიტების შეცნობაში და ამ უკანასკნელის – სიტყვებით შედგენილ ფორმულაში მოქცევისთვის ეყო. წმინდანი ვერ ახდენს ჭეშმარიტების ფორმულირებას განსჯით მიღწეულ აზრში.

 

სამაგიეროდ მთელს თავის ენერგიეს ახმარს ინტუიტიურად აღქმული ჭეშმარიტების რეალიზაციაზე. ამრიგად ჩვენ ლოგიკურად ვასკვნით, რომ წმინდანს არ შეუძლია გონიერი ადამიანისთვის (ასეთად კი შენც გთვლი) გასაგები მცნებებით ჩამოაყალიბოს ჭეშმარიტების არსი, მაგრამ ძალუძს ნაცვლად ამისა თავისი საქციელით მოგვცეს ნათელი მაგალითი ცხონებამდე ანუ სასუფევლამდე მიღწევისა. სწორედ ამიტომ უკავია სახარების ძირითადი ნაწილი ერთი შეხედვით მარტივი შინაარსის იგავებს. ქრისტეს მოძღვრების სენტენცია არა იგავებშია (რომელნიც უდაოდ ჭეშმარიტების შემცველნი არიან) არამედ მის (ანუ ქრისტეს) ცხოვრებისეულ გზაში. იმ თავგადასავლებში, რომლებიც მაცხოვარს გადახდა და იესოს ცხოვრების აღსრულებაში.

 

მთავარი და დოქტრინალური რამ ჩვენს რელიგიაში არა იგავებია, არამედ ქრისტეს ქმედებანი და მისი ნააზრევი. ამიტომ ყველა იგავზე მეტად მთელი ქრისტიანული მოძღვრების საიდუმლო ქრისტეს ერთ წამოძახილშია, რომელიც მის ბაგეებს სულის განტევებამდე მოსწყდა.

 

“ღმერთო, ღმერთო, რისი გულისთვის!” ეკლესია, რომელიც ქრისტეს მოწაფეებმა დააფუძნეს, ნამდვილად ინახავს ცხონებამდე მისვლის ტექნიკას. ეს ალბათ საიდუმლო ცოდნის ის ნაწილი იყო, რომელიც ქრისტემ მოციქულებს გადასცა. ამ თეოსოფიის საფუძველზე შეიქმნა ეკლესია და საიდუმლო იქ უნდა ვეძებოთ. (ნუ გგონია რომ სიტყვა “ეკლესიაში” მე მღვდლებს ვგულისხმობ) ამრიგად, მიუხედავად იმისა, რომ ჩემთვის ცნობილია მინიმუმ ერთი ადგილი სადაც ეს ცოდნა ძევს, მაინც არ მყოფნის ენერგია ან იქნებ ნებისყოფა (თუმცა ეს მგონი ერთიდაიგივეა), რომ ეკლესიის გზას დავადგე. მდგომარეობას ართულებს ისიც, რომ კვლავაც მაქსიმალისტი ვარ და თუ გადავწყვეტ ამ გზით სიარულს, გარე სამყაროსთან დამშვიდობება მომიწევს. უნდა დავიგლახაკო სული, რადგან “ნეტარ არიან გლახაკნი სულით, რამეთუ მათია ცათა სასუფეველი”.

 მაგრამ იქნებ შენ მითხრა “რა გააჭირე შენი მარადისობით საქმე, მე ჩემი მანქანა მსოფლიოში საუკეთესო ქვეყანაში – ამერიკაში მელოდება, სულაც დანჯღრეული “ფორდ-გრენადა” რომ იყოს, მაინც ჩავჯდები და თავისუფლების სურნელით მთვრალი იმ დალოცვილი ქვეყნის პრერიებს დავსერავო. თან ამ ვოიაჟებისას ვერც ერთ ქართულ სიფათს ვერ ვნახავ და ამით უკიდურესად ბედნიერი ვიქნებიო.” ვიცი, ვიცი ეგ ნიჰილიზმი, ჩემო მეგობარო.

 

მაგრამ საკუთარ თავს ვერსად ვერ გაექცევი. ოკეანის გაღმა შენ შენი თავი უნდა ჩაიტანო. უბრალოდ ქართველ იდიოტებს, ამერიკელ იდიოტები შეცვლის. შენი სულიერი განმუხტვა დროებითი იქნება და მიხვდები, რომ ამ გზით სიმშვიდეს ვერ ჰპოვებ. სიმშვიდე კი, ჩემო ვაჟა, როგორც ფიზიკიდან ვიცით ნებისმიერი სხეულის (მათ შორის ჩვენი სულის) ბუნებრივი მდგომარეობაა. ახლა კი მოკლედ მიმოვიხილავ ვაჟა კილაძის ჩემეულ ინტერპრეტაციას

 ცხადია, შენი მიზნები ამქვეყნიურობას სცილდება. მეტაფიზიკური ცხოველი ხარ და ყოველივე ფილოსოფიური გხიბლავს.

 

ეძებ მარადიულ კითხვებზე პასუხს. რა არის კარგი და ცუდი?! რა არის სიკვდილის შემდგომ? რა არის ცხოვრების მიზანი და როგორია უზენაესი ნება?! (თუ კი ასეთი საერთოდ არსებობს). ამ შეკითხვებზე პასუხი ბევრგან ეძიე. ქმედითი ნ... რა გაქვს და სულ რაღაცას აკეთებდი (ამასთან ფულს – ძირითადად) მაგრამ საქმიანობაში შაფლული ზურგით მუდამ თან ათრევდი გ... “მეგობარს” – ეჭვს (сомнения – რუსულად) ეჭვს, რომ აი აქ დროის ამ მომენტში და სივრცის ამ წერტილში როცა გარიგებას ვდებ ჩემთვის ხელსაყრელი პირობებით, ვუახლოვდები ჩემს მთავარ შეკითხვებზე პასუხს თუ არა?! ეს ეჭვი სხვაგვარადაც გაიძულებდა საკუთარი თავისთვის შეკითხვის დასმას. ......................................

 

რომელთანაც ამდენ დროს ვატარებ სრულად აკმაყოფილებს ჩემს ლტოლვას სიყვარულის იდეისადმი. ან იქნებ რეტინამ მომპარა შანსი ამ არსებასთან ერთად სიყვარულის იდეასთან ზიარებისა?! ესაა ეჭვი, რომელიც შენი მოღვაწეობის ყოველ გამოვლინებას თან სდევს და რომლის ძახილსაც მიჰყვები. ამიტომ საფრანგეთიდან ამ სირობაში აღმოჩნდი, ამ სირობიდან კი – უარესში, პარლამენტში ამოჰყავი თავი. ინფანტილური ადამიანი ბედის უკუღმართობაზ დაიწყებდა წუწუნს, მაგრამ შენ პასუხს აგებ საკუთარ საქციელზე და ამირომ იცი, რომ ყოველი მსგავსი потресение შენითვეა ინსპირირებული. The sky is the limit ამბობ შენ და რომ გკითხონ ამ sky-ს ეძებ. მაგრამ პრობლემა იმაშია, თუ როგორ ეძებ. მიგაჩნია, რომ ამაოებაში ინტელექტისა და ნების ამაო “поползновение”-ბით შეიძლება მიზნის მიღწევა.

 

მეც ასე მეგონა. ჩემთვის ეს მიზნები – საქვეყნო პოპულარობა, დიდება და მისთანა – ბრჭყვიალა სათამაშოები იყო. მაგრამ ახლა ვხედავ, ჩემო ვაჟა, რომ ეს გზა ძვირფასი სამოსით შემოსილი სიკვდილთან მიდის. ხოლო სიცოცხლის გზის მარშრუტზე კი ახლა გადავიდეთ.

 ფილოსოფოსებმა და თეოლოგებმა სამყარო სამ ჰიპოსტასად დაჰყვეს. I – სენსუალობა, გრძნობა, აღქმა; II – რეფლექსია, განსჯა და ამ უკანასკნელის მეშვეობით მცნების გამოყვანა; III – ნოვთთა და საგანთა ინტელეგიბილური, სუბიექტივიზმისგან (ანუ მიკერძოებული ხედვის გარეშე) დაცლილი პიველნიმუშები. მსურს ერთი მცირე თავშესაქცევი შემოგთავაზო და ნიანგის მაგალითზე დაგანახო, თუ როგორ შეიძლება ყოველი საგნის ამ სამ ჰიპოსტასად დაყოფა, უფრო სწორედ მინდა დაგარწმუნო, რომ ყოველ საგანში ეს სამი ინგრიდიენტი უცილობლოდ დაიმზირება. მაშ ასე, ჩვენ ჩვენი მხედველობის ორგანოთი აღვიქვავთ ნიანგს, ხოლო სმენის ორგანოთი კი ვიგებთ მისი ხახიდან გამოსულ ბგერებს.

 

თუ ნიანგი მკვდარია, შეგვიძლია შეხებით დავრწმუნდეთ მისი ბასრი კბილების სიმაგრეში. ეს შეგრძნებანი ჩვენს ტვინს აწვდიან შესაბამის მონაცემებს და ისიც განსჯის გზით იწყებს ნიანგის მცნების ჩამოყალიბებას. იგი აანალიზებს ამ ამფიების შესახებ მის ხელთ არსებულ მონაცემებს, რომელიც გონებას ადრე მიეწოდა და ბოლოს გამოჰყავს ჩამოყალიბებული მცნება ძალიან სასტიკი არსებისა, რომლისაც უნდა გეშინოდეს, თორემ თავს დაგესხმება და სიცოცხლეს მოგისწრაფებს. აქ უამრავი ადამიანის ტვინი ჩერდება და კმაყოფილდება იმ ადგილით, რომელიც შემეცნებამ ნიანგს მიუჩინა. ეს ხომ ბოროტი და დაუნდობელი მტაცებელი ამფიბიაა, რომელიც შიშსა და უნდობლობას იწვევს. დარწმუნებული ვარ ესკიმოსს, რომელსაც ნიანგი არ უნახავს მსგავსი აზრი შეექმნება მასზე. როგორც გითხარი, უმრავლესი ადამიანის აზროვნება აქ კმაყოფილდება მეთქი, მაგრამ ზოგიერთნი შორს მიდიან.

 

თავიანთი სუბიექტური დამოკიდებულების (შიში მაქვს მხედველობაში) მიუხედავად, ისინი ყოველ კონკრეტულ ნიანგში ბოროტების იდეას ხედავენ და ამჩნევენ, რომ როდესაც ბუნებას სურდა შეექმნა მზაკვარი და გულცივი მტაცებელი, მან ეს იდეა (მზაკვრობისა და ბოროტების) ნიანგში განახორციელა. ამით მოაზროვნე სუბიექტი ნიანგის იდეამდე მაღლდება და მაშინ ამ ამაზრზენი ამფიბიისადმი შიშიც ქრება და რჩება აღფრთოვანება ბუნების გენიალურობით.

 ამრიგად პირველი ორი ინგრედიენტით შედგენილი სამყარო უამრავი ადამიანისთვის ჩვეული გარემოა. Старый добрый мир. მისი შემქმნელი და წარმმართველი მსოფლიო ნებაა, რომელიც ადამიანებში ხან სქესობრივ ინსტიქტად წარმოგვიდგება, ხან მტაცებლის ინსტიქტად. (ბებერ ფროიდს ბევრი რამ აქვს სათქმელი ამასთან დაკავშირებით) ამ ძალების მიერ მართულნი ვეძლევით სიამოვნებებს, ვაკეთებთ ფულს და ვხარჯავთ ამ უკანასკნელს.

 

ვიწყობთ მეშჩანურ ბუდეს. ვმოგზაურობთ, ვერთობით ანუ როგორც ერთი კარგი ქართული ფილმის “არაჩვეულებრივი გამოფენა”-ს გმირი იტყოდა “მწვადს მივირთმევთ...

 

შამპანურს ვსვამთ და ა.შ. ამ ფრიად სასიამოვნო ქმედებათა განხორციელებისას, ჩვენ ზემოთ ჩამოთვლილი სამი ჰიპოსტასიდან – პირველი ორის მოქმედების ველში ვიმყოფებით. ვჭვრეტთ და შევიმეცნებთ განსჯის მეშვეობით. ეს ორი ფიზიკაა (და არა მეტაფიზიკა). მათზე დაყრდნობით შეიქმნა ყველა კანონი, რომელიც მსოფლიოს აწესრიგებს. მნიშვნელობა არა აქვს ეს კანონი კვანტური ფიზიკის თეორემებია თუ ძველი აღქმა და მისგან გამომდინარე სისხლის სამართლის კოდექსი. (თვალი თვალს წილ, კბილი – კბილის წილ) ამ ველის ქვაკუთხედი (ანუ სამყაროს ფიზიკური აღქმის ფუძე) შოპენჰაუერის მიერ ფორმულირებული კანონია “Закон достаточного основания – Нет ничего такого, что не имеет основания тогоб почему оно есть.” ამ კანონის მოდიფიცირება შემდეგნაირადაც შეგვიძლია: “ყველა ცვლილებას მატერიაში აქვს მიზეზი, რომელიც დროით ამ ცვლილებას ჩამორჩება”, ხოლო ცოცხალ არსებათა სამყაროში კანონი შემდეგ სახეს იძენს – “ყველა ქმედებას აქვს მოტივე, რომელიც სამყაროში მომხდარი ცვლილებისაგან გამომდინარეობს.” ეს მოტივე მოქმედებს თვითოეული ჩვენთაგანის ნებაზე და მას ქმედებისკენ უბიძგებს.

 

საშუალო სტატისტიკური ადამიანის შემთხვევაში იმ ქმედების წინასწარ ჭვრეტა, რომელიც ამ ადამიანზე წინასწარ ცნობილი მოტივეს ზემოქმედების შემდეგ დადგება, რთული არ არის. ამას მეცნიერებმა მიუძღვნეს მენეჯმენტის სქელი სახელმძღვანელოები, პოლიტეკონომიკის ფოლიანტები და ფსიქოლოგიური ნაშრომები. დადგენილია სხვა ადამიანებზე ზემოქმედებისთვის აუცილებელი ქცევის წესთა ერთობლიობა. (ნეირო ლინგვისტური პროგრესირება, მაგალითად) კაცობრიობის ნებისმიერი მოღვაწეობის კანონი ერთ ან ორ პოსტულატამდე დადის. ასე მაგალითად: ბიზნესის ფუძემდებლური პრინციპი ორი მცნების სინთეზია, I – ადამიანი ადამიანისთვის მგელია და II ხელი ხელს ბანს, ორივე კი პირს. (დაუკვირდი ასე თუ არ არის. ეს ხომ კონკურენციის და კოოპერაციის შეხამების ოსტატობაა და სხვა არაფერი)

 ადამიანებიც ცხოვრობენ ამ ერთი შეხედვით ნათელ სამყაროში.

 

ფული ანიჭებთ თავისუფლებას. რაც უფრო მეტია ფული – მით უფრო დიდია თავისუფლების ხარისხი. ცდუნებანი დაუთვლელია. ფილისტერები ამ ცდუნებათა მეგობრად (არა მსხვერპლად!) თვლიან თავს. და ასე მათთან (ანუ ცდუნებებთან) ხელგადახვეულნი ფილისტერები მიდიან ცხოვრების გზაზე და სურვილებს იკმაყოფილებენ. თუ ხანდახან для разнообразия მორალიც დასჭირდებათ (მას კი მხოლოდ რაიმე საფრთხის დროს უხმობენ) აგერ ბატონო კონსტიტუცია და თავისუფალი ერების დეკლარაცია. სამართლიანობას კი ს.ს.

 

კოდექსი დარაჯობს. თუ ეაკულაციებს შორის ფილისტერს ეჭვი ეპარება, რომ მისი სიცოცხლე ფუჭად იხარჯება – მიბრძანდეს ბატონო თეატრში ან ხელოვნების შედევრებს მიეახლოს მუზეუმში. ვინძლო იქიდან გულაჩუყებული წამოვიდეს და გზად მათხოვარს თუმანიც კი მისცეს. ყველაზე ეჭვიანთა განკარგულებაში კი ტრადიციული რელიგიაა. ტაძარში შესულთ მღვდელი ჯოჯოხეთით აშინებს და სამოთხით ხიბლავს. სამოთხის ბაღში გასამგზავრებელი ბილეთი კი სიკეთის ქმნის უნდა მოიპოვო. დაიწყე, ფილისტერო, ახლავე, შესწირე ტაძარს.

 

მოკლედ, კარგად ნაცნობი სიმღერაა: “გადაიხადე გადასახადები და იძინე მშვიდად”. ფილისტერიც იხდის და სძინავს, სძინავს, სძინავს. ეს მორალი სავსებით ჰყოფნის XXI საუკუნის ადამიანს, რომ უშფოთველად განვლოს ცხოვრების გზა, რადგან მის სიცოცხლეს კონსტიტუცია და ჯანდაცვის სამინისტრო იცავს. იგი ცხოვრობს, აღწევს უზრუნველი სიბერეს და ამაღლდება – ამასთან საბოლოოდ, სულთან ერთად (бесповоротно რუსები რომ იტყვიან).

 და აი, ესეთი ბოლო აშფოთებს ფილისტერსაც კი, ხვდება რა მის გარდაუვალობას, მით უმეტეს ესეთი ფინალი გვაშინებს ჩვენ, ჩემო ვაჟა, ნახევრად ფილისტერებსაც. ეს არის შიში იმ უკუნის წინაშე, რომელიც ბედკრულ სიცოცხლეს აკრავს. შეიძლება თუ არა ამ უკუნის გაფანტვა?! ეს წერილი, რომელიც ეკლექტური და არათანამიმდევრულია ამ შეკითხვაზე პასუხის გაცემის მცდელობაა. ჩემმა ტვინმა, რომელსაც თვენახევრის განმავლობაში არ მიეწოდება არც ერთი სიგნალი გარე სამყაროდან ესოდენ უჩვეულო წარმონაქმნი შვა.

 

ვინ იცის, ეგებ პირველივე მწვადის ნაჭერთან ერთად მთელი ჩემი ფილოსოფია გრაფომანიად იქცეს. ჯერჯერობით კი მწვადიც ისევე დამშორდა, როგორც იმქვეყნიური სასუფეველი. განვაგრძობ ჩემს შრომას.

 მაშ ასე, კვლავ ვუბრუნდებით უკვე დაბეჭდილს! ყველა საგანი სამყაროში მოქმედებს ჩვენს გრძნობებზე. ამიტომ ჩვენ მათ არა თავისთავად საგნებს და თავისთავად ნივთებს – არამედ მოვლენებს ვუწოდებთ. ჩვენს გონებას, განსჯასა და აზრებს მსოფლიოს კვინტესენცია – სიცოცხლის ნება წარმართავს. ამიტომ ვერ ვთავისუფლდებით მოვლენათა ტყვეობიდან, არ ვიცით რა იქნებოდა სიკვდილი – ჩვენ რომ არ გვკლავდეს. განცხრომა – წილი რომ არ გვედოს მასში.

 

ამ დემონს, რომელიც ჩვენს ინტელექტსა და განსჯას თან ახლავს შოპენჰაუერმა სიცოცხლის ნება უწოდა, სახარებამ კი ამაოება. დემონს რკინის მარწუხებით უჭირავს ჩვენი თავი და არც გვერდზე და არც მაღლა არ გვახედებს. ჩვენით ვსჯით ისე, რომ ყოვლად სუბიექტურნი ვართ. რატომ, სად, მე რას მარგებს, როგორ მოქმედებს ეს საგანი ჩემს მომავალზე, სიამოვნებას თუ საფრთხეს შეიცავს იგი. აი შეკითხვები, რომელსაც ჩვენი ინტელექტი პასუხს სცემს მთელი ცხოვრების მანძილზე. პასუხები მსოფლმხედელობრივ სისტემაში ექცევა და მას აზროვნების წესს ვუწოდებთ. მაგრამ ამ წესის დამკანონებელი კვლავ და კვლავ ჩვენი სიცოცხლის ნებაა, რომელიც ყოვლისმომცველი და მუდამ თანმდევი რამაა.

 

მან ადამიანები ეგოიზმით დაასნებოვნა, ეგოიზმი ამიტომ თითოეული ჩვენგანის ქმედებათა ძირითადი მიზეზია. თუ რა არის ეგოიზმი ეს შოპენჰაუერმა მშვენივრად ახსნა: “ჩაიხედე ჯერ საკუთარ თავში. როგორი სუპერმნიშვნელოვანი ხარ საკუთარი თავისთვის. ახლა კი დაფიქრდი თუ რაოდენ მცირე რამა ხარ ამასთან შედარებით სხვისთვის, რომლებიც საკუთარ თავს ისე აღიქვავენ, როგორც შენ შენსას”. აი ეს განსხვავება იწვევს ეგოიზმს. განა ეგოიზმს არ ემსახურება სახელმწიფო. ის ხომ მხოლოდ მილიონთა ეგოიზმს აწესრიგებს და წარმართავს ისე, რომ ერთეულთა ეგოიზმუკებმა ერთმანეთი კი არ გაანადგურონ, არამედ განამტკიცონ და გააძლიერონ.

 

ამიტომ ყველაზე კარგი სახელმწიფოს დეკლარირებული მიზანი მისი წევრების ეგოისტური სურვილების დაკმაყოფილებაა.

 

მატ. უზრუნველყოფა, საკუთარი არაფრისმაქნისი სიცოცხლის უსაფრთხოება, აღიარებული ანაქრონიზმების (ეროვნული ტრადიციები) დაცვა და მისთ. ამ მხრივ მეტად საინტერესოა პიროვნების თავისუფლების უზენაესი პრინციპი. ესაა “იყავ თავისუფალი იმ ზღვარამდე სადაც სხვათა თავისუფლებას შეეშლება ხელი”. ეს სხვა არაფერია თუ არა უმერკანტილურესი “ხელი ხელს ბანს და ორივე პირს”. ბურჟუაზიული დემოკრატიის ეს პოსტულატი ეგოიზმის სამასკარადო ნიღაბია, რომელიც მან განათლებულობის საუკუნეში მოირგო.

 

(მე “იყავ თავისუფალი...” მაქვს მხედველობაში). ეს კი ასეა შემდეგი მიზეზის გამო. განვითარებული კაცები ხვდებიან, რომ ერთი შეხედვით ამ წყობრ სისტემაში, რაღაც წესრიგში არაა. ყოველი მეტ-ნაკლებად მოაზროვნე არსება (მით უმეტეს კი გონებაგახსნილი ადამიანი) ბუნდოვნად მაინც გრძნობს, რომ ჭეშმარიტება მესამე ჰიპოსტასის არსებებთან, თავისთავად ნივთებთან, იდეებთან არის, მაგრამ ამ პლატონისებრი იდეების წვდომა ჩვენი დემონის, სიცოცხლის ნების მოკვლის ანუ მეტაფიზიკური სუიციდეს გარეშე შეუძლებელია. “თუ მიწაში ჩადებული თესლი არ მოკვდა ხე ვერ აღმოცენდება” – ამბობს ქრისტე. თუ ნების დათრგუნვის გზით ჩვენ არ მივატოვეთ რაციოს გზა, გზა დეილ კარნეგისა და ფოკუსჯგუფებისა (რომლებმაც, როგორც მე ერთ-ერთ რადიოარტში ვამბობ დაღუპეს საქართველო) თუ მორალის ძებნას ძველ აღქმაში ანუ ს.ს. კოდექსში შევეცდებით და ჭეშმარიტების ძიებისას ბინებას, როგორც მოვლენათა ერთობლიობას დაუწყებთ კირკიტს – ასეთი მცდელობანი მოგვკლავს ისე, რომ მართალია სიცოცხლის მანძილზე ხორციელ სიამოვნებებსაც მივიღებთ, მაგრამ ნოსტალგია ჩვენს ნამდვილ სამყოფელზე (მიღმისეული სამყარო) არ მოგვასვენებს და სიამოვნებათა თაფლიან კასრში განავლის კოვზად მოგვევლინება.

 

ამრიგად პილატეს რიტორიკული შეკითხვა “რა არის ჭეშმარიტება” ცხოვრების ნებისგან თავისუფალ სამყაროში პასუხგაუცემელი არ რჩება. ჭეშმარიტების დადგენა წმინდა გონების კირკიტითაა შესაძლებელი (არ აგერიოს კანტისეული “წმინდა გონების კრიტიკაში”). ეს ჭეშმარიტება როგორც ყოველივე გენიალური მარტივია.

 როგორ უნდა დავაკმაყოფილოთ სურვილები და ვნებები? – არ ვისურვოთ. რა არის ცხოვრების მიზანი? – ცხოვრებაშივე სიკვდილი. როგორ უნდა მივაღწიოთ გამარჯვებას გარემომცველ ამაოებაზე – საერთოდ არ შევებრძოლოთ მას და განვდგეთ ხორციელ სიამოვნებებს (თუნდაც ეს სიამოვნებანი “კეთილი საქმეთა” ქმნა იყოს) რა არის მორალური?! სიკეთის ქმნა და ბოროტის არ ქმნა?! – არა!@არ ქმნა საერთოდ!

 უმოძრაობა, სიცარიელე, სრული ვაკუუმი კუნთებში და ტვინის ხვეულებში. შიმშილი სენაკში, სვიმონ მესვეტესავით სვეტზე წლობით დოგმა, გაუ..მა ბუდასავით უღრანში გდება. აი რა არის მიზნის მიღწევის გზა.

 

რატომ უნდა გავექცეთ სიცოცხლეს? – იმიტომ რომ ის ამაოებაა. რატომ უნდა მოვკლათ სიცოცხლის ნება? იმიტომ რომ დავინახოთ სამყაროს ნამდვილი არსი – მისი იდეები, რომლებსაც წილი არ უდევთ მატერიაში. ბოროტება ამა სოფლის დემონში – სიცოცხლის ნებაშია, რომელიც გავქს შენც, მეც, ბუზს, რომელიც განავალზე ჯდება და იქ კვერცხებს დებს, სტალაქტიდებს, რომელნიც მღვიმის უკუნში იზრდებიან და ხორციჭამია მტაცებელი ყვავილის, მწერებით რომ იკვებება. ნიცშემ ამ დემონთან ზეადამიანის იდეა გააიგივა და თავლუწვდენელ კვარცხლბეგზე აიყვანა იგი. სიცოცხლის ნებას მან ჩამოაშორა ღელვის ფოთოლი – ბურჟუაზიული მორალი და სანაქებო პირდაპირობით თქვა. თუ არსებობ – მორალი არ გჭირდება, თუ ცხოვრობ – ზეადამიანი ანუ მორალის მიღმა არსება უნდა იყო. თუ ცოცხლობ, ძალმომრეობა უნდა იყოს შენი დვრიტა.

 

“ღმერთი მოკვდა” დაასკვნა ნიცშემ და ეჭვით შეპყრობილ ხალხს გონის ალპიურ მწვერვალებისკენ გაუხსნა გზა. ზეადამიანი ფილისტერთა იგივ “მორალისტთა” თავებზე გადაივლის და მწვერვალზე აღმოჩნდება. მოჰკალი სხვანი, ამა სოფლის ამაოებაში დაეჭვებულო ადამიანო და გახდი ზეკაცი – ღმერთი. გორდიას კვანძი, რომლებსაც ათასი ჯურსის თეოლოგი თუ ფილოსოფოსი ხლართავდა გადაჭრილია, გადაჭრილია გენიალური სიმარტივით და აღფრთოვანების მომგვრელი სითამამით. “ღმერთი მოკვდა” იგივეა რაც “ღმერთი შენ ხარ”. “ღმერთი მოკვდა – გაუმარჯოს ღმერთს”. მაგრამ ეს გზა სიცოცხლის ნების ზეიმი, მისი ვალპურგის ღამეა და არა სასუფეველი.

 

ეს დესტრუქციის გზაა. გზა ფაშიზმის და რასობრივი დისკრიმინაციის. ძლევამოსილი იმპერიების და დაუმარცხებელი ლეგიონების გზა. სად მივყავართ ამ გზას? კვლავ სიკვდილისკენ. ლოგიკურ ჯაჭვად შეკრული “ღმერთი მოკვდა” – “შენ ხარ ღმერთი” მთავრდება გარდაუვალი “შენც მოკვდებით”. ასე რომ ნიცშეც ზეადამიანი არარად იქცევა.

 ამიტომ პრიმციპულ ადამიანებს, რომელთაც არ ძალუძთ ნახევრად ფეხმძიმე ქალის როლში ყოფნა, ორად ორი არჩევანი აქვთ. ან მორალის მოკვლა, ან მოკვლა თავისა (სიცოცხლის ნების სუიციდი).

 

თუ უკუვაგდებთ ზეადამიანის იდეას, მაშინ ნებისმიერი ადამიანის იდეა უნდა მივიჩნიოდ არარად. ამით იმ ერთეულ ზეადამიანთა “ელიტას” შევუერთდებით, რომლებიც კაცობრიობას ბოროტ გენიოსთა სახელებად შემორჩა. მწვერვალებზე აგებული ციხე-კოშკებიდან უყურებენ დაბლა მოფუსფუსე ჭიანჭველა-ადამიანებს ზეკაცთა აჩრდილები. პატარა კაცუნებს ანდამატივით იზიდავს ეს კოშკები, მაგრამ იქ მოხვედრის ერთი ადგილი არა აქვთ. ამიტომ გამართლებას ფსევდოჰუმანიზმში და კლერიკალიზმში ეძებენ. მზად არიან დანაშაული ჩაიდინონ, ხოლო როდესაც თავად ხდებიან ძალადობის მსხვერპლნი, მოძალადის ქმედებით გელწრფელად აღშფოთებულნი ან სახელმწიფოს ან ღმერთს უხმობენ საშველად. აქ შეიძლება შემდეგი პასაჟით კიდევ ერთხელ გავუსვა ხაზი ჩემი “ესსეს” ეკლექტურობას, მაგრამ თავს მაინც მივცემ უფლებას ზემოთაღნიშნული მცირე ანეკდოტით შევკაზმო.

 რამოდენიმე ახალგაზრდა კაი ბიჭი აღელვებული მივიდა ხანდაზმულ ძველ ბიჭთან (ეგეთებიც არსებობენ, ხომ იცი).

 

აღელვებულმა ყმაწვილებმა შესჩივლეს თავიანთ კუმირს, რომ იქვე მათ უბანთან განთავსებულ პარკში, ვიღაც დიდმა ახვარმა ბიჭებმა ისინი დააყაჩაღეს და ოქროს ძეცვიც წაართვეს. ძველი ბიჭი დიდი თანაგრძნობით უსმენდა ახალგაზრდებს. ფინალი უკვე ცხადი იყო. უბნის ბებერი ყოჩი ალბათ წამოდგებოდა, ბირჟაზე შეკრებდა ლაშქარს და “აბიჟნიკებს” ათმაგად აზღვევინებდა. და აი კაი ბიჭებმა დაამთავრეს გაუგონარი უსამართლობით აღსავსე ისტორია და მომლოდინე მზერა მიაპყრეს თავიანთ რაინდს.

 

ჩაგრულთა დამცველი აღშფოთდა, ხელი ხელს შემოჰკრა და ყმაწვილებს ჩაეკითხა. “როგორ დღისით მზისით დაგაყაჩაღესო”, “კიო” – უპასუხეს პატარა კაი ბიჭებმა – “თუ წამოხვალთ ეხლაც ბაღში იქნებიანო”.

 

“როგორ კაცო?! აი ახლახანს დაგაყაჩაღეს მაგ ღორიშვილებმაო”, “კიო! კიო!” და აქ უბნის ბებერმა ჯილამ საუკუნის ფრაზა წარმოთქვა, რომლითაც ჩემი ცოტა ზემოთ აღწერილი დასკვნები დაადასტურა. “სად იყო მერე მილიცია” – თქვა წესრიგის სადარაჯოზე მდგომმა ძველმა და ამით ბოლო მოუღო მოზარდთა იმედს მომენტალური მართლსაჯულების აღსრულებისა.

 ამ იუმორისტული გადახვევის შემდეგ კვლავ ჩვენი სულის შეცნობას დავუბრინდეთ. მაშ ასე, ვგონებ საბოლოოდ დავრწმუნდით, რომ განსჯით ვერ ვპოვებთ სასუფეველს. რაციონალური აზროვნება ვერ მიგვიყვანს დასაბამისეულ ჭეშმარიტებამდე. ამის საილუსტრაციოდ ბრძენთა ბრძენი პლატონის საქვეყნოდ ცნობილი გამონათქვამი გავაანალიზოთ

  “მე ვიცი, რომ არაფერი არ ვიცი”

განსჯით და გონებით, გონების სპეკულაციური კირკიტით შემეცნების გზაზე სვლისას ვაღწევთ ერთგვარ ზღვარს, რომელთანაც მდგარნი ვუმზერთ რა ჩვენს განვლილ გზას ვამბობთ:

 აი ჩემმა გონებამ ჯერ შეიგრნო სამყარო, ე.ი. მატერიალ და მან გონებამ (იგივ ტვინმა) ეს შეგრძნებანი განსჯის შედეგად მცნებებად აქცია. მაგრამ მთელს ამ პროცესს ჩემი სიცოცხლის ნება წარმართავდა, რომლის ობიექტივიზაციას ჩემი სხეული და ინტელექტი წარმოადგენს.

 

ახლა კი უტყუარად ვხვდები (რწმენა) რომ მსოფლიო კანონზომიერებათა მიერ შემოსაზღვრულ ველში, მაღლაცისკენ ერთ ნაბიჯსაც ვერ გადავდგავ. მე ვიმოძრავებ მხოლოდ ჰორიზონტალურად. ჩემს მიერ აღმოჩენილი ერთი კანონი ბუნებისა მეორე კანონი ლანდს დამანახებს, მასაც მივწვდები და ფორმულით ხორცს შევასხამ, მაგრამ უმალ ჩემს კირკიტა გონებას მესამე კანონზომიერების რემინესტენცია გამოესახება. მე დავემსგავსები საშინელი სისწრაფით (ჩემი ინტელექტის სიმძლავრით განპირობებული სისწრაფე ლოგიკური დასკვნების კეთებისა) მოძრავ ადამიანს, რომელიც ჰორიზონტის ხაზიზსკენ გარბის, რათა ამ ხაზს ხელი შეახოს. ამრიგად უკვე მივაღწიე ცოდნის ზღვარს. ჩემთვის დადგა უჟამო ჟამი. მზიანი ღამე, როცა ფორმულები მართლა გამოხატავენ მსოფლიო კანონზომიერებათა ცალკეულ გამომდინარეობებს, მაგრამ იოტისოდენად არ გვაახლოებენ ამ კანონზომიერებათა დამადასტურებელ ფენომენთა ძირეულ მიზეზს.

 

ზოგადა ფენომენის იდეას და მის აუცილებლობას საერთოდ. მაგრამ ამ ზღვართან გაჩერება მე არ შემიძლია, რადგან მთელი არსებით ვგრძნობ, რომ უნდა წინ ვიარო.” აი ამას განიცდიდა პლატონი, როდესაც თქვა “მე ვიცი, რომ არაფერი ვიცი”. მან ამ დროისთვის მიაღწია განსჯით და გონებით კონსტუირებულ სამყაროს კიდეს და იმ საიდუმლოსთან შედარებით, რომელიც კიდის მიღმა ელოდა მთელი თავისი ცოდნა, ცოდნა რომელიც ჩვეულებრივი ადამიანის ინტელექტის ნაყოფთან შედარებით გიგანტურად დიდი იყო, არარად მოეჩვენა. პლატონმა იცის, რომ ყველაზე მასშტაბური ცოდნა თუნდაც უშორსმჭვრეტელური ადამიანის განსჯით მიღწეული, არარაა მიღმისეულ მეტაფიზიკურ ჭეშმარიტებასთან. ამიტომ პლატონი, იდა რა ზღვართან და ინტუიტიურად გრძნობდა, რომ იქით ენით აუწერელი და გონებით აუხსნელი საგანძური ელოდა, არაფრად მიიჩნევდა ამა სოფელში ინტელექტით მოპოვებულ სიმდიდრეებს, იგივ ბუნების კანონზომიერებებს, რომლებიც ადამიანებმა დაადგინეს. ამიტომ ინტერპრეტაცია პლატონის ზემოდმოყვანილი სიტყვებისა, თითქოს მან გამოხატა აზრი, რომ კაცობრიობის განვითარების ნებისმიერ ეტაპზე დროის მოცემულ მომენტში უცნობ ჭეშმარიტებათა რაოდენობა ყოველთვის გადააჭარბებს დადგენილ და დამტკიცებულ ჭეშმარიტებათა რაოდენობას, ესეთი ინტერპრეტაცია მართალი იქნება მხოლოდ ნაწილობრივ.

 როგორც უკვე ავღნიშნე პლატონი ცალსახად მიუთითებს რეალურად არსებულ ზღვარზე, რომლის მიღმა სასუფეველი იწყება.

 

გადალახა მან თუ არა ზღვარი ხორციელი სიკვდილის შემდეგ, ეს ცალკე საკითხია, მაგრამ ერთი რამ ცხადია.

 პლატონი ამ გამონათქვამით კი არ აკნინებს თავისი, როგორც მოკვდავი არსების შესაძლებლობებს ინტელექტის მეშვეობით ჩაწვდეს სამყაროს უსასრულო საიდუმლოებებს, არამედ მიუთითებს ამ საიდუმლოებათა სასრულობაზე და მათ არარაობაზე, მეტაფიზიკურ და ლოგიკით მიუღწეველ საიდუმლოსთან შედარებით. ამ გამონათქვამით პლატონი ცოდნის უსასრულო ოკეანეში კი არ იხრჩობს თავს, არამედ იგნორირებს ამ ოკეანის შემადგენელ სუბსტანციასაც კი და ამით მეტაფიზიკურს ელტვის. ამიტომ შორს არ არის დრო, როდესაც ერთი უნივერსალური თეორია ახსნის სამყაროში მოქმედ ყველა ძალათა კვინტერენციურ არსს და შოპენჰაუერის “закон мироздания”-ს ერთი ფორმულით გამოხატავს. ეს, ისტორიული გადმოსახედიდან თუ შევხედავთ, მალე მოხდება. აი მაშინ კი მეცნიერებიც მიაღწევენ იმ ზღვარს, რომელთანაც იდგა გენიოსი პლატონი ათასწლეულების წინ.

 ჩვენ კი ვერ მოვითმენთ ჩემო ვაჟა! ათასწლეულები ვერ დაველოდებით! ამიტომ ზღვარს მიღმა სხვა მარშრუტით მიმავალ მატარებელზე უნდა ავიღოთ ბილეთი. ეს ბილეთი სისხლის ფასი ღირს. თავი აქ უნდა მოიკლა, რომ იქ იცოცხლო.

 

სწორედ ამიტომ “შეიცან თავი შენი” უცილობლოდ გარდაიქმნება სასუფევლის მიღწევის ერთადერთ ჭეშმარიტ ხელმძღვანელობად – “მოიკალ თავი შენი”.

 გზა სასუფევლისკენ ვიწროა. გზა ტანჯვისა და ამ ტანჯვით სიცოცხლის ნების დათრგუნვისა. მე რომ ციხეში არ აღმოვჩენილიყავი ეს გზა სახარებაში ამოკითხული ჭკუის სასწავლებელ იგავებად დარჩებოდა ჩემთვის. მშფოთვარე სიცოცხლის ნება ჩემს გონებასთან დანაშაულებრივი ალიანსის გზით ახა-ახალ სენსუალურ თუ ინტელექტუალურ ცდუნებებს გამომიძებნიდა და მათ დაკმაყოფილებისკენ მიმართავდა ჩემს ყოველ ქმედებას. შეიძლება გემოვნება არ მომცემდა უფლებას სიამოვნება მდაბალი, მეშჩანური საგნებისგან მიმეღო, მაგრამ ეს არ იქნებოდა ფილისტესების და ჩემი პრინციპულად განმასხვავებელი რამ. მე შეიძლება შვება ბოლოსდაბოლოს ხელოვნებაშიც მეპოვნა. მაგრამ ხელოვნება ხომ არ კლავს სიცოცხლის ნებას, არამედ მისი გამაბრუებელი ნარკოტიკია მხოლოდ.

 

ხელოვნების შედევრთა ქმნა შემოქმედს კვლავ ამაობაში ამყოფებს. თუმცა ჩვენ როდესაც ამ შედევრებს ვჭვრეტთ ინტუიტიურად შეგვიძლია აღვიქვათ, რომ ისინი ინტელეგიბილური იდეების ასლებია. შემოქმედები ვერ (არ) ხვდებიან, რომ მათი ნაღვაწი პირველნიმუშის უბადრუკი გამეორებაა, ამიტომ მათ თავი ღმერთებათ წარმოუდგენიათ.

 

შემოქმედება გენიოსებმა ინტუიტიურად იციან რა აბსოლუტური ჭეშმარიტება (უფრო სწორად რაღაც მეექვსე გრძნობით ხვდებიან მას) მაინც ვფიქრობ რომ ამ ჭეშმარიტების ასახვა მატერიაში შესაძლებელია. მათ თავი იმ დემიურგად წარმოუდგენიათ, რომელმაც შექმნა სამყარო, მის წიაღში დამალა ეს ჭეშმარიტება და მოდარაჯე ცერბერად სიცოცხლის ნება მიუჩინა. ხელოვანთ ჰგონიათ, რომ ცერბერთან იგივე დამოკიდებულება აქვთ, როგორც პატრონს მისსივე ძაღლთან. ე.ი.

 

მათ შეეძლებათ იდეების (საგანთა ჭეშმარიტი კვინტესენციების) ჭვრეტისას ეს ძაღლი ჯაჭვით დააბან. ხოლო როდესაც ამ განჭვრეტილი იდეის მატერიალიზაციაა საჭირო (ხორცშესხმა ქვაში, ნახატში, სიტყვაში თუ ბგერაში) სიცოცხლის ნების ცერბერი აუშვან, რეფლექსიის საჭრეთელი მოიმარჯვონ და ქმნა დაიწყონ. ანუ მარტივად: მე გენიოსი ვარ ნიშნავს, რომ მაქვს სიცოცხლის ნების ღილაკი. გამოვრთავ სიცოცხლის ნებას და თვალთ წარმომიდგება ხატება თავისთავადი ნივთებისა და მე სამყაროს არსს ვწვდები. შემდეგ სიცოცხლის ნებას კვლავ ვრთავ და ქმნის უნარი მიბრუნდება. ხელობის კანონზომიერებების მიხედვით გადმომაქვს ჩემს მიერ აღქმულ მატერიაში. ანუ გამოდის, რომ ხელოვნება ორ შემადგენლად იყოფა.

 

ჭვრეტა იდეებისა და ხელობა. ჩვენ კი დავადგინეთ რომ ჭეშმარიტება არა ხელობაშია, არამედ არქმნაში გახლავს. სწორედ ამ მიზეზით უმზერენ ეჭვით წარსულს თეოლოგნი გენიოსებს და მათში სიცოცხლის ნების აპოთეოზს ხედავენ. თუმცა იმასაც ხვდებიან, რომ ხელოვანს იდეების ხილვის უნარიც აქვს და ამ იდეების ხორცშესხმულ ხატებებს სხვა ადამიანის აღფრთოვანების უნარიც შესწევს. ამ შემთხვევაში რელიგიის მსახურნი ბეწვის ხიდზე დადიან და ხელოვნების შერისხვისა და მისი ღვთაებრივი წარმომავლობის აღიარების შუა იმყოფებიან მუდამ.

 ის რომ ქმნა თუნდაც ყველაზე კეთილი ზრახვებიტაც ვერ მიგვიყვანს სასუფევლამდე – ბევრი ჭკვიანი კაცის ნააზრევითაც მტკიცდება. ქსენოფილიაში რომ არ დამდო თავი (ხომ კარგი ტერმინია “ქსენოფილის” – ყოველივე უცხოურის გარყვნილებამდე მისული სიყვარული) მაგალითად ჭაბუა ამირეჯიბის დათა თუთაშხიას მოვიყვან. მეგრელი აბრაგი ყოვლად კეთილშობილური განზრახვით მოღვაწეობდა, მაგრამ მუდმივად აწყდებოდა უსამართლობას.

 

ვისაც აცმევდა, ის ხდიდა, ვისაც აძლევდა ის ართმევდა. ეს კი იმიტომ ხდებოდა, რომ სიცოცხლის ნების საუფლოში, რომელიც ამ უკანასკნელს მილიარდი მონით – ეგოისტებითაა დასახლებული ნებისმიერი ქმედება ამ ეგოიზმის ზრდას იწვევს მხოლოდ. ქმედება ანუ რეალობის შეცვლა ემორჩილება მსოფლიო კანონს (რომელზეც ზემოთ ვისაუბრე) და ამ კანონის მოქმედების ველში ხორციელდება. გრძნობად-კონკრეტული, არათავისთავადი საგნებით, არამედ საგანთა მოვლენებით დასახლებულ ველში ნებისმიერი ქმედება (გარდა საკუთარი ნების დათრგუნვისკენ მიმართული ქმედებებისა) სხვა საგნების თუ არსებების სიცოცხლის ნების წინააღმდეგ განხორციელებული ძალადობაა, მიუხედავად იმისა, თუ რაოდენ კეთილსობილური მოტივებით არ უნდა იყოს ის (ანუ ქმედება) გამოწვეული. ძალადობა კი ძალადობას შობს. სიცოცხლის ნება კოღოს ნაკბენივით გრძნობს კეთილი რაინდის თავგანწირულ ქმედებებს. ამის გამო გახელებული ესე სოფელი ათმაგად უბრუნებს ხურდას კეთილ რაინდს.

 

თუთაშხიაც რაინდია ე.ი. ქმედების კაცი გახლავს და უმოქმედობა არ შეუძლია. ამიტომ უარს ამბობს რა მონასტერში წასვლაზე – იგი კვდება. სიმბოლურია და განსაცვიფრებლად ზუსტია ის, რომ თუთაშხიას საკუთარი ალტერ ეგო მისი მეორე მე – დეიდაშვილი კლავს აბრაგის სისხლი და ხორცის ხელით. გამოდის ისე, რომ დათა თუთაშხია თავის ბედკრულ სიცოცხლეს თვითმკვლელობით ამთავრებს. მას კლავს მისსივე სიცოცხლის ნება. მსგავსი აღსასრული ელის ნებისმიერ რაინდს, რომელიც საყოველთაო ბოროტებას ბოროტებითვე ანუ ძალადობით შებმია.

 

კეთულშობილური მიზნების მიუხედავად კვდება დონ კიხოტი, კვდება ისე, რომ საფლავში ბრბოს დამცინავი სიცილი ჩაჰყვება. ამიტომ კვდება ქრისტეც, თუმცა აქ სხვა შემთხვევაა, რომელსაც ოდნავ ქვემოთ განვიხილავ.

 ყველგან, სადაც სიცოცხლის ნების მართული ინტელექტი მის წარმმართველს – ნებას ებრძვის, ისე რომ ამ ნების მოქმედების ველში რჩება ის (ინტელექტი) იღუპება. რადგან ამ ადამიანს სიცოცხლის ნება ხომ იდენტური ნაწილია მსოფლიო ნებისა. მაგრამ ნაწილი მთელზე უმცირესია, ამიტომ ნება ინდივიდისა მსოფლიო ნებასთან უკომპრომისო ბრძოლის ველზე მარცხდება ნება ინდივიდმა საკუთარი თავის წინააღმდეგ უნდა მიმართოს და ასე მიაღწიოს სასუფეველს. სწორედ ამიტომ გურჯიევის სამი გზიდან იოგინის, ფაკირისა და ბერის გზა სამივე ნების თვითმკვლელობათა განხორციელებების ტექნოლოგიურ თავისებურებებშია. ქრისტე ბერის გზით მოვიდა, იოგინის გზა – ბრძენის იგივ ბუდას გზაა. ფაკირი კი სული ტაძრის – სხეულის ტანჯვით აღწევს ნირვანას.

 

მეოთხე გზა, რომელსაც უსპენსკი მოგვითხრობს სხვა არაფერია თუ არა ფლირტი ჭეშმარიტებასთან (არვიცი ის რამდენად შედეგიანია).

 ამაოებაში ამ ჭეშმარიტების შემეცნება სამყაროს ილუზიებთან მარტოდმარტო დარჩენილთ არ ძალგვიძს. ჩვენ იმქვეყნიური ემისრები გვჭირდება, რომლებიც სწორ გზაზე დაგვაყენებენ. ისინი არ ეკეკლუცებიან ჭეშმარიტებას, მაგრამ ამაოებაში ტავისი მოვლენებით, ე.ი. იმით რომ ხორცი შეესხათ, მეორედ კომპრომისზე მაინც წავიდნენ მასთან. ესეთი ემისარი იესო ქრისტე გახლავს.

 იესოს ჰქონდა შანსი ქცეულიყო ზეკაცად. მისი სიძლიერით შეცბუნებულმა სიცოცხლის ნებამ სამჯერ აცდუნა, მაგრამ დემონი მოტყუვდა რადგან ამ დროისთვის ქრისტე ამა სოფლისათვის უკვე მკვდარი იყო. დიახ, მე მეგონა, რომ ჭეშმარიტების ძიებაში იესო აზოს უდაბნოში გადაკარგული ეზოთერულ სკოლას გადააწყდა და იქ გაიღო საიდუმლო ცოდნის ...

 

. მან განახორციელა ნების მეტაფიზიკური სუიციდეს მისტერია და თავისი სიცოცხლე დათმო. რაოდენ მკრეხელურად არ უნდა ჟღეროდეს ჩემი მოსაზრება, მაგრამ მაინც ვიტყვი, რომ ქრისტე იუდეაში უკვე მკვდარი ქადაგებდა. მან სასწაულები მოახდინა მხოლოდ იმიტომ, რომ ქადაგებებს საუკუნეთა ოკეანე გადმოელახათ და ჩემთან – იგივ შენთან მოეღწიათ. უბრალო ხალხის მეხსიერებამ საკრალური ცოდნა ოდენ სასწაულების მეშვეობით შემოგვინახა. სასწაულებმა დაარწმუნეს უბრალო, ცრურწმენებით დასნეულებული ხალხი იმაში, რომ ქრისტე ღვთის ძე იყო. იესოს ცხოვრება მძლავრ შუქურად იქცა.

 

შუქურად, რომელიც ამაოების ნისლში სასუფევლისკენ მიმავალ გზას მკრთლად ანათებს. ეს ცოდნა ეკლესიაში ინახება, მაგრამ მისი მცველნი უბრალო მოკვდავნი არიან და ქრისტეს მოძღვრებაში ბევრი ადამიანური, ამქვეყნიური, ამაო რამ შეიტანეს.

 

მაგრამ ჩვენ მათ მაინც საუკუნოდ უნდა ვუმადლოდეთ, რადგანაც დღეს თითოეულის თვალწინ დგას ხსნის მაცნე ქრისტეს სახელი და მისი ხატი. მოვაშოროთ მას ცრურწმენათა საბურველი და ჭუჭყისგან განწმენდილ მარგალიტს ვიხილავთ. შოპენჰაუერმა ეს იგრძნო, რადგანაც თქვა “Нигде нет такой необходимости различать ядро от скорлупы, как в христианстве. Именно потому что ядро, я иногда разбиваю скорлупу”.

 ამით ვამთავრებ წერილს ჩემო ვაჟა. შენთვის მომინდვია იმაზე ფიქრი თუ რა დასკვნებამდე შეიძლება მივიდეს ადამიანი, რომელსაც რეფორმირებად პენიტენციურ სისტემაში მოათავსებ.

 

თან სულიერ საზრდოდ ფილოსოფოსთა ნაშრომებს მისცემ. სიმართლე გითხრა უკვე მსიამოვნებს დღევანდელი ჩემი ყოფა და ახალ სასწაულებებს ველი, რომელიც ჩემს წარმოსახვით სამყაროში მოხდება. ნეტარი ავგუსტინე თავის “აღსარებანში” ამბობს:

 “ერთია – ტყით დაბურული მთის თხემიდან ხედავდე მშვიდობის სამკვიდრებელს, მაგრამ ვერ პოულობდე მისკენ მიმავალ გზას და ამაოდ ცდილობდე, უზო-უკვლოდ მოხეტიალე, თავი დააღწიო ათასნაირ საფრთხეს თუ მახეს, ლტოლვილ მოღალატეებს რომ დაუგიათ ლომის და დრაკონის წინამძღოლობით; და სულ სხვაა მისკენ მიმავალ გზას ადგე, ზეციური მთავრის ზრუნვითა და მფარველობით გარემოსილი; იქ, სადაც არ ავაზაკობენ ზეციური მხედრობის მოღალატენი, რომელნიც ისე გაურბიან ამ ციურ ლაშქარს, როგორც საშინელ ტანჯვა-წამებას”.

 მეც, ჩემო ვაჟა, ვხედავ ამ მშვიდობის სამკვიდრებელს, მაგრამ უსურ ტევრში მისკენ მიმავალი გზა კი არ ვიცი. თუმცა მცდელობა გზის მოძებნისა, იგივ რწმენის მანქანის აგებისა გრძელდება. მისურვე წარმატება, ჩემო მეგობარო და ეაკულაციებს შორის (კარგი მიგნებაა არა?!) დაფიქრდი რუსთავის საკანში მყოფ გაფილოსოფოსებულ “გამომძალველზე”, რომელიც საკუთარ თავს ებრძვის.

 

  რუსთავის ციხე 2006წ. 15 მაისი

 

P.შ. ეს წერილი წააკითხე ლევანს და ლევანს.

 

ჩვენი ხალხია.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

______________________________________

 

 

 

 ჩემო ვაჟა, კვლავაც ვაგრძელებ შენთვის წერილების გამოგზავნის მამულიშვილურ საქმეს. ეს თითქმის ყველაზე საინტერესო მოღვაწეობაა ამ ღვთისგან დავიწყებულ ადგილას. თითქმის თქო იმიტომ ვამბობ, რომ ხანდახან განგება მოწყალე თვალით შემოგვხედავს და თავის შექცევის სასწაულებრივ შანსს გვაძლევს ამ ციხეში ყოფით გამოყრუებულ პატიმრებს. ასე გუშინ ჩვენს საკანში იორმუღალოს ველებიდან საბრალო, გზააბნეული ჭრიჭინა შემოიჭრა. იგი საპირფარეშოში შეიყუჟა და თავისი ჰანგიც ააჟღერა. ერთხანს ვითარება იდილიური გახლდათ. ცოცხალი პატარა არსება, სიმბოლო ადრინდელი ცხოვრებისა პატიმრულ სირუხეში “გალობდა” და ბავშვობისას სოფლად გატარებულ ღამეებს გვახსენებდა.

 

მაგრამ ერთ საათიანი ნოსტალგიური კონცერტის შემდეგ მისმა დაუსრულებელმა მონოტონურმა ჭრიჭინმა, ჩვენს ტვინებთან იძულებითი სექსუალური კონტაქტის სახე მიიღო და პატიმრები მოძალადის საძებნელად საპირფარეშოსკენ გავემართეთ. ეს ჭრიჭინა ოხერი ვინმე აღმოჩნდა. როგორც კი რომელიმე ჩვენთაგანი ტუალეტის კარებს შეაღებდა ეშმაკი მწერი ჩუმდებოდა და სულგანაბული უცდიდა საფრთხის შემცველი სუბიექტის მხედველობის არიდან გასვლას. შემდეგ კი ჭრიჭინა გაათკეცებული ძალით აგრძელებდა შეტევას პატიმართა ფსიქიკაზე. როგორც იქნა სამ საათიანი ძებნა-ძიების ოპერაცია წარმატებით დასრულდა და ველთა სურნელის მომტანი თავისუფლების პაწია ელჩი პირადად ჩემს მიერ იქნა უმოწყალოდ გასრესილი. ერთი შეხედვით ვერაფერი შვილი ისტორიაა, მაგრამ იმის მიხედვით თუ რა ემოციურად ვყვები მას, შეგიძლია იმსჯელო თუ რაოდენ “დახუნძლულია” მოვლენებით ჩემი ციხური ცხოვრება.

 მაგრამ ზოგი ჭირი მარგებელიაო. რომ არა ასეთი ანკეტური გარემო, რაც ამა სოფლისგან სრულ და განუკითხავ იზოლაციაში გამოიხატება, მე ვერასდროს ვერ გადმოვაფრქვევდი “ფილოსოფიას”.

 

იქნებ ეს ნაჯღაბნები ნახევრადშეშლილი ტუსაღის ბოდვაც მიგაჩნია, მაგრამ მიუხედავად ამისა მაინც განვიცდი უდიდეს კმაყოფილებას ჩემი მეტამორფოზებით. თითქოს თვალთ გადაკრული ლიბრი ჩამომეცალა და სამყარო სრულად ახალ სამოსელში გამოწყობილი წარმომიდგა. აქ გაკმარებ ზოგად საუბარს საკუთარ “კათარზისზე” და პირდაპირ საქმეზე გადავალ. წინა წერილში შეძლებისდაგვარად ავღწერე თუ როგორ მესახება სასუფევლის, იმქვეყნიური ცხონების მიღწევის გზა. ვთქვი ისიც, რომ ცდუნებანი, გრძნობად - კონკრეტულ სამყაროს რომ მუდამ თან ახლავან, ხსენებულ გზაზე ჩვენი სიცოცხლის ნების მიერ მზაკვრულად დაგებული ხაფანგებია. ამ ყოველივეს ოდნავ სხვა ოპერიდან კიდევ ერთიც დავუმატე: ნივთები, ჩვენს ირგვლივ რომ განლაგებულან დროში და სივრცეში, არ წარმოადგენენ თავისთავად საგნებს (ე.წ. ნოუმენებს – პლატონის მიხედვით) არამედ ისინი ამ საგნების ზესამყაროში მსუფევი იდეების ასლებია.

 

ეს ასლები ზემოქმედებენ ჩვენს გონებაზე რეცეპციის მეშვეობით და ისიც, ანუ გონება განსჯის საფუძველზე აყალიბებს ამ საგანთა მცნებებს. გამოდის რომ მცნებანი ოდენ ჩვენი რეფლექსიის (მანამდე კი რეცეპციის) შედეგნი არიან. მათი სპეკულაციური მანიპულაციით (წმინდა გონების კირკიტი) შესაძლებელია უამრავი ახალი მცნება გამოვიყვანოთ და აღმოვაჩინოთ უთვალავი კანონი. მათემატიკოსები გადიან ურთულეს გზას თალესის თეორემიდან რიმანლობაჩევსკის გეომეტრიამდე, ფიზიკოსები კი არქიმედეს კანონიდან – კვანტურ მექანიკამდე! ეს მსვლელობა, რომელსაც თამამად შეიძლება მეცნიერულ-ტექნიკური პროგრესი ვუწოდოთ დაფუძნებულია ლოგიკაზე, რაციონალურ აზროვნებაზე. მაგრამ ასეთ გზას, თუ ჩვენი სულის იდუმალი კუნჭულების საგულდაგულოდ ჩხრეკა და იქ აბსოლუტის აღმოჩენა გვაქვს გადაწყვეტილი, არსად არ მივყავართ. მე ჩემებურად შევეცადე ამეხსნა თუ რატომ. თუმცა დამეთანხმე, რომ ისეთ საქმეში, როგორიცაა სულისმიერი წიაღსვლები მსგავს შეკითხვებს: რატომ? საიდან? სად? და როდის? ცოტა არ იყოს ყავლის გასდის.

 

ამ შეკითხვებზე პასუხი არსებული სივრცე-დროითი კონტინიუმისგან განკერძოებულად უნდა გავცეთ, მაგრამ ისე უნდა მოვიქცეთ, რომ არ გადავიჭრათ გონების მძაფრად გამოხატულ ექსპრესიულ ხილვებში.

 მიმაჩნია, რომ ყოველი პოსტულატი, რომელიც ფუნდამენტური მეტაფიზიკური ჭეშმარიტების ძიებაში ყალიბდება ინდივიდის მიერ ფილოსოფიური დიალექტიკისა და მისი კვინტენსენციის კანტიანური კრიტიციზმის თვალთახედვიდან გარკვეულწილად სუბიექტივიზმით სცოდავს და პრაგმატიკოსთა მიერ (ასეთთა რიგებში ე.წ. “ემპირისტების” მოსაზრება შეიძლება) მხოლოდ ფანტაზიათა რანგში განიხილება.

 

ამით იოტის ოდენადაც არ უნდა შევამციროთ გენიალური კანტის დამსახურება და გულწრფელი მადლობა უნდა ვუთხრათ ამ უდიდეს მოაზროვნეს. მან ხომ ლტოლვა უზენაესისა და (მისივე ტერმინი რომ ვიხმაროთ) ნეტარებისკენ, ოდენ რწმენის პრეროგატივად მიიჩნია და მიგვითითა, რომ რაციოს მეშვეობით ბუნების ჩხრეკისას ღმერთის ფორმულას ვერ გამოვიყვანთ, რომ მისი ძიება ჩვენსავე სულში უნდა განვაგრძოთ სრულიად ახალი ინსტრუმენტებით. არტურ შოპენჰაუერმა განავრცო კანტის სწავლება და არაჩვეულებრივი სიცხადით დაანახა კაცობრიობას აბსოლუტისკენ (დემიურგისკენ) სავალი საცალფეხო ბილიკზე ჩასაფრებული ყაჩაღი სიცოცხლის ნება, რომელიც ინდივიდის რეფლექსიაზე აღმოცენებულ ინტელექტს ქვეყნიერების ილუზორულ ხედვას ახვევს თავს და მართალი გზიდან ცდუნებათა მორევში ისტუმრებს. შოპენჰაუერი განმაცვიფრებელი სიღრმით მიუთითებს ადამიანთა მოდგმის მარადიულად მაცდურ მირაჟზე, რომელიც ამქვეყნიურ მატერიალურ სამყაროში განვითარებული ბედნიერებისკენ ლტოლვაში გამოიხატება. ეს კაცი სავსებით სამართლიანად აცხადებს, რომ ადამიანის ყოფიერების მთავარი არსი არა ე.წ.

 

რემინესენციულ “ბედნიერებაა”, არამედ მხოლოდ ჭირთათმენა, რომელიც შოპენჰაუერისვე სიტყვების ინტერპრტაცია რომ მოვახდინოთ, განმასუფთავებელ მჟავის მსგავსად მოქმედებს სულის მარგალიტზე და მას ჭუჭყისგან ათავისუფლებს. შოპენჰაუერი ხედავს ტრადიციულ შემეცნებით მიღწეულ ზღვარს, რომლის მიღმაც რწმენამ უნდა გვატაროს სასუფევლისკენ. მაგრამ ფრანკფურტელი ფილოსოფოსი მეტაფიზიკაში შორს აღარ იჭრება. მექმნება შთაბეჭდილება, რომ ცხონების მიღწევის მცდელობანი, რომელნიც ყველაზე ტრანსცენდენტალ ლოგიკათაც კი ვეღარ ხორციელდება, შოპენჰაუერს უინტიმურეს რამედ მიაჩნია და ისიც ანებებს მათ თავს. მხოლოდ რამოდენიმე მაქსიმაში გამოკრთება ფილოსოფოსის პოეტურად გადმოცემულ ის მოსაზრებანი, რომელთა მეშვეობით შოპენჰაუერი ფრთხილად, ძალზედ ფრთხილად გვიმხელს საკუთარ ინტროვენტულ განცდებს, იმქვეყნიურში რომ შობილან. აი ერთ-ერთი ასეთი მაქსიმა “სიცოცხლის ნებით დამონებული ადამიანი ჰგავს ბორკილებ-დადებულ ტუსაღს, რომელიც სალითას ძილს მისცემია... ხოლო ჭეშმარიტებას ნაზიარები მოაზროვნე კი იგივე მდგომარეობაში მყოფი ტუსაღია – ოღონდ მღვიძარე.

 

შეძლებს თუ არა მღვიძარე ტუსაღი, რომ თავისი მდგომარეობით ისარგებლოს და გაექცეს ზედამხედველს?!

 ძნელი მისახვედრი არაა – ფხიზლად მყოფ ტუსაღში შოპენჰაუერი საკუთარ თავს გულისხმობს. თუმცა მისი მოძღვრება არ სცილდება საპატიმრო საკნის (ესე სოფელო) და თავად ამ საკნის მთავარი ზედამხედვლის (სიცოცხლის ნება) აღწერა-დახასიათებას. საპატიმროდან გაქცევის ხერხი შოპენჰაუერმა არ იცის ან მისი გამოგონება თითოეული ინდივიდის პერსონალურ პრობლემად მიაჩნია. ამრიგად პლატონი, კანტი და ბოლოს შოპენჰაუერი ბრწყინვალე ფილოსოფოსთა ტრიადაა, რომელმაც ჩემს ახალ მსოფლმხედველობაზე უმნიშვნელოვანესი გავლენა მოახდინა. მათმა შრომებმა ჩემგან სანაქებო იდეალისტი ჩამოაყალიბა (არ შეგეშალოს იდეალისტის სააკაშვილისეულ ინტერპრეტაციაში). იმაშიც მყარად დავრწმუნდი, რომ ზეამოაღნიშნულ ბორკილთა გასაღების მოპოვებაც ეგზისტენციალური რანგის ამოცანაა და რომ მსოფლიოს უბრძნეს ადამიანებს სასუფევლის ზღურბლთან მდგართათვის მხოლოდ თეორიული დახმარების გაწევა თუ ძალუძთ. თითოეულმა ჩვენთაგანმა საკუთარი სულისმიერი ცხოვრება განსაკუთრებულად უნდა წარმართო და ამით ამაოების ტყვეობას უნდა დაუსხლტეს.

 

მე უბრალოდ ვწვალობ და არსებობის პარადიგმის ჩემეული ვერსიის ჩამოყალიბება მწადია. რამდენად გამომდის, ეს უკვე შენი და შენნაირი ადამიანების გადასაწყვეტია. ამ წვალების ნაყოფია ეს წერილიც, რომლითაც მსურს ოდნავ ღრმად შევიდე ჯერ შეუცნობ მიღმისეულში და იდეათა სამოსახლოს არსებობაში ღრმად დარწმუნებული ადამიანის წარმავალ სამყაროში ყოფის პრობლემაზე ვთქვა ორიოდ სიტყვა. ამ ახალ “ესსეს” ასე დავარქმევ:

 

  შერიგება ცდუნებებთან

 

 თავიდანვე მსურს კიდევ ერთხელ ჩამოვაყალიბო ჭეშმარიტება, რომლის კვალსაც ვგონებ მივაკვლიე.

 მატერიალურ სივრცეში და დროში განფენილ სამყაროს ჩვენ აღქმის მეშვეობით ვჭვრეტთ და გონებაც აყალიბებს მცნებებს. მაგრამ ამ პროცესს წარმართავს ინდივიდის სიცოცხლის ნება, რომელსაც ეგოიზმის მარწუხებში ჰყავს მომწყდეული ინტელექტი. იგი საგნებს არა თავისთავად არსებებად არამედ ინდივიდის ნებელობასთან, მის “მესთან” სისხლოხორცეულად დამოკიდებულ მოვლენებდ წარმოაჩენს. ასე მაგალითად ჩვენ არ ვიცით რა არის მზე, არამედ თვალის შემწეობით ვხედავთ მისი სინათლის სხივებს, ასევე ვგრძნობთ კანთან შემხებლობაში მჰოყ ჰაერსაც, რომელიც მზეს გაუთბია თურმე.

 

ამ მონაცემთა ანალიზით გონება აყალიბებს მზის მცნებას. მაგრამ ეს მხოლოდ მზის მოვლენაა და არა ამ მნათობის თავისთავადი იდეა. აბა ჰკითხეთ დაბადებიდან თვალისჩინწართმეულ ადამიანებს თუ რა არის მათთვის მზე და დარწმუნდებით, რომ თითოეული ინდივიდი საკუთარი რეცეფციის საცერში ატარებს საგნებს და შემდგომ შეიმეცნებს. ამრიგად ჩვენს სამყაროში (ვგულისხმობ არა დედამიწას ან თუნდაც გალაქტიკას, არამედ ადამიანთა ჩვეული აღქმით ჩამოყალიბებულ ინტელექტუალურ გარემოს) მზე მხოლოდ მოვლენაა, ასლია იდეათა სასუფეველში მნათი ზემზისა, მზის იდეისა. გრძნობად – კონკრეტული სამყარო, ამრიგად მისი იმქვეყნიური მშობელის იდეათა სასუფევლის (ან უბრალოდ სასუფევლის) რემინესცენციაა. ეს გახლავს მთავარი ჭეშმარიტება! ამ ჭეშმარიტებასთან ინდივიდის თანაზიარების ხარისხს რწმენას ვუწოდებ. რაკი რაციონალური აზროვნება, ლოგიკაზე დაფუძნებული კვლევანი უსარგებლოა იდეათა სამყაროს გონით წვდომისას, ამიტომ რწმენაა ის, რაც ზემოთ ჩამოყალიბებული პოსტულატეს მტკიცებულებას წარმოადგენს.

 

თითოეულ ჩვენს მოსაზრებას, ფიქრს თუ ქმედებას (ესენი მეტაფიზიკურად იდენტური არსებებია), რომლიც იდეათა სასუფეველს გვაახლოვებს და მისი მატერიალური ასლისგან გვაშორებს – სიკეთეს ვუწოდებ, ხოლო ყოველივე პირუკუს – ბოროტებას. ამგვარად სიკეთე სასუფევლის მიღწევის აუცილებელი წინაპირობა გახლავს, ხოლო ბოროტება კი მუდმივად ცვალებად სიკვდილს დაქვემდებარებული ესე სოფელში გვაბრუნებს. ამიტომ შეიძლება გამოვიტანოთ დასკვნა: თუ იდეათა სამოსახლო, მუდმივი სიკეთის სასუფეველი არსებობს, მაშინ ბოროტება მისგან დაშორების თანრიგია მხოლოდ.

 

ანუ მას არსება არა აქვს, იგი არის არარსი და მას (ბოროტებას) სუბსტანციური ხასიათი არ გააჩნია. ბოროტება უნდა განვიხილოთ თითოეული მოვლენის (იგივ ნივთის ამა სოფელში) დესტრუქციულ ინგრედიენტად, პრედიკადად, რომელიც ამ მოვლენაში უზენაეს სიკეთეს ებრძვის და მას ჯოჯოხეთის ქაოსში შთანთქმას უქადის. ქვემოთ ჩვენ დავინახავთ, რომ ეს ბრძოლა ინდივიდისგან დამოუკიდებლად მყოფ, მისგან ავტონომიურ სამყაროში კი არა, არამედ ინდივიდის ეგოში, მხოლოდ მის ხელში მიმდინარეობს. მაგრამ ჯერ იმითაც დავკმაყოფილდეთ, რომ მივაგენით დედააზრს სიკეთისა და ბოროტების მარადიული დაპირისპირებისა.

 

აქვე ავღნიშნავ, რომ ხსენებული დვრიტა (დედააზრი) ეთიკისა, ყველა ტრადიციული რელიგიის პარადიგმებს ეთანადება და აერთიანებს უფართოეს სპექტრს სულის ქურუმებისა (ფილოსოფოსები, შამანები თუ სხვა). შეიძლება ისიც ვთქვა, რომ ეს იდეალისტური ჭეშმარიტება ახალი ორგანოა, რომელიც მთელი კაცობრიობის ნააზრევის გასხივოსნების საშუალებას იძლევა. ამ სათვალეს თუ მოვირგებთ უცილებოდ ვიხილავთ სამყაროში მიმობნეულ იმ მარგალიტებს, რომელნიც აქამდე თვალს გვეფარებოდნენ. და მართლაც თუ მივაკვლიეთ მთავარი ეთიკური პრობლემის გადაწყვეტას “რა არს ჭეშმარიტება” ან თუნდაც “რა არს სიკეთე და ბოროტება” მაშინ გაცილებით უფრო იოლი ამოცანები უკვე მარტივად იხსნება და კაცობრიობა (ან მისი გარკვეული ნაწილი) თამამად შეუდგება მეტაფიზიკურ კოსმოსში გასამგზავრებელი ხომალდის აგებას.

 ახლა კი კოსმოსიდან ცოდვილი მიწას დავბრუნდეთ და კიდევ ერთხელ გავაანალიზოთ თუ როგორ ებრძვის ადამიანში სიკეთეს ბოროტება. არავისთვის არ უნდა იყოს საკამათო, რომ ხსენებულ ბრძოლას ჩვენს რწმენაზე (ე.ი. როგორც უკვე ვთქვი ჭეშმარიტებასთან თანაზიარების ხარისხზე) ბოროტების მიერ ცდუნებათა საშუალებით განხორციელებული მუდმივი შეტევების სახე აქვს. სიცოცხლის ნება ხან სქესობრივი ხან მტაცებლური ინსტიქტის ნიღაბს ირგებს და გრძნობად-კონკრეტული (ილუზორული) სამყაროს მონობაში გვაბრუნებს.

 

ამა სოფლის (სიცოცხლის ნების) მძლავრი შემოტევების თაობაზე ჯერ კიდევ ეკლესიასტეშია გადმოცემული თან მეტად ხატოვნად. სტიქია, მაგ. ქარი, მდინარეებში ზღვებისკენ მსრბოლი წყალი და ადამიანთა ბუნება ამ გენიალურ ქმნილებაში ერთი და იგივე სულისმიერი ჰიპოსტასის – ამაოების მატარებელია. ამაოება კი სიკვდილმა ანუ მატერიის წარმავლობამ განაპირობა. სიკვდილისადმი ფატალურ ამ მიდრეკილებას ინდივიდი, როგორც საკუთარ თავს ისე გარემომცველს განუყოფელ მდგენელად მიიჩნევს და ხსნას ბედისადმი სრულ მორჩილებაში ნახულობს. (ვგონებ ძველი აღქმის ეს ნაწილი სტოიკოსების თხზულებებთანაა სულით ყველაზე ახლოს) ამიტომ ეკლესიასტესთან მაინც გადაუჭრელია ძეხორცეულის და ბოროტების თანაცხოვრების სამკვდრო-სასიცოცხლო პრობლემა. მხოლოდ ქრისტეს სასწაულმოქმედი მოძღვრება ჰფენს ნათელს ამ ყოველივეს და კაცობრიობას ხსნის გზას უნათებს.

 

ეჭვებით შეპყრობილი ინდივიდისთვის მაცხოვრამდე ბნელით იყო მოცული საკუთარი ამქვეყნიური ყოფის მიზანი. ის (ანუ ინდივიდი) გრძნობს რა, რომ ესე სოფელი მჩქეფარე მთის მდინარეს გავს, სადაც ყოველი მყისიერად იცვლება და რომელშიც ორჯერ შესვლა არავის ძალუძს (ჰერაკლიტე), განიცდის მატერიის რემინესცენციულობას. მაგრამ ინდივიდი ვეღარ ახსენდა ამ განცდის რეალიზებას ყოველდღიურ ქმედებებში. ქრისტემ ასეთ ხალხს უთხრა: “მკვდრებმა დამარხონ თავიანთი მკვდრებიო”, რითაც ეჭვქვეშ დააყენა თავად ქმედებათა ჩადენის აუცილებლობაც კი და გაჭრა გორდიას კვანძი. სიკეთის გზაზე ღმერთისკენ სვლა მან უმოქმედობის ვიწრო კარით განაგრძო და ამით ადამიანების მოდგმა ასკეტიზმის მისტერიას ნათლად აზიარა.

 რა არის ბერის გზის არსი?

 რა თქმა უნდა ეს გახლავს უმტკივნეულესი, ანესთეზიის გარეშე ცატარებული ამპუტაცია ცდუნებებისა ამ უკანასკნელთა აღმძვრელი საგნებისაგან გაქცევის გზით. როდესაც ინდივიდი რწმუნდება, რომ სიცოცხლის ნებით ნაშობი და რეფლექსიის სასათბურე პირობებში გამოზრდილი ხედვა ამქვეყნიური ობიექტებისა მხოლოდ ილუზიაა, მაშინ მის სულში იწყება საბედისწერო მეტაფიზიკური ამბოხი. ამ დროს ინდივიდს ჭიქა ჩაი, რომელიც მის წინ ძევს, ჭიქა ჩაი აღარ ჰგონია.

 

ჭეშმარიტი ეზოთერული ცოდნის მაძიებელი ადეპტი ამ დროს ამ ჩაის კი არა მისი იდეალის ასლს ხედავს. ეს დაახლოებით იგივე რამაა კინემატოგრაფიულ პავილიონში რომ მიიყვანო მაყურებელი და აჩვენო მუყაოსგან დამზადებული დეკორაციები, ეკრანზე ზღაპრულ სასახლებად რომ წარმოუდგება. ამიტომ ადეპტს არარსით სავსე ამ ჭიქა ჩაისადმი მკვეთრად ნეგატიური დამოკიდებულება უჩნდება და ისიც ყოველმხრივად ცდილობს ამ არაჩაის განშორდეს და საერთოდ აღარ ჰქონდეს მასთან შეხება. უბადრუკ სენაკში არაჩაის, არასიყვარულს, არამუსიკას და არაქვეყნიერებასგან შორს განდგომილი ებრძვის ცდუნებებს (სიცოცხლის ნებით შობილ ურჩხულებს) აწ უკვე ბერად გარდასახული ადეპტი და იკვლევს გზას სასუფევლისკენ. ქედს ვიხრით მისი ნებისყოფის წინაშე. მან განარიდა თავისი სხეული ესე სოფელს, ცდუნებათა მშობ ნივთებს, მაგრამ ამ ნივთთა ხატებები თავისი გონებით სენაკში წარიტაცა. იქ სხეულს მიყენებული ტანჯვებით ებრძვის რწმენის რაინდი საკუთარი ფანტაზიის ძალით ასმაგად გამძლავრებულ სატანას.

 

ბერის გამარჯვება სასუფევლის მისაღწევად ყველაზე მოკლე, მაგრამ სახიფათო გზაზე სიარულია. არარსი, ბოროტება გრძნობს, რომ მასზე ასკეტის მიერ უკომპრომისო შეტევა ხორციელდება და ასეთ ინდივიდს მისსავე გონებაში შობლი დრაკონული ქიმერებით ებრძვის. ეს უკომპრომისო ბრძოლაა, რადგან ყველასთვის ცხადია, რომ ადამიანის მიერ საკუთარ წარმოსახვაში კონსტრუირებული ბოროტებანი ათმაგად უფრო შემზარავია ვიდრე რეალური ე.წ. ობიექტურად სხვა პირთა თუ ბუნების ძალთა მიერ განხორციელებული წვრილმანი ბოროტებუკები. არის ესეთი ასკეტური ესკელპიზმი (გაქცევა) ღირსეული ერთადერთი პასუხი ამაოების გამოწვევებზე? ამ კითხვას მაქსიმალურად შესაძლებელი ნონკომფორმიზმით უნდა ვუპასუხოთ. თითქმის გადაუჭრელი ამოცანაა, მაგრამ ამ თემაზე მსჯელობისას უნდა განვერიდოთ სუბიექტურ ფაქტორებს და დასკვნები ვაჟკაცურად გავაკეთოთ. დავბრუნდეთ ოდნავ უკან.

 

ჩვენ ჭეშმარიტებად ვაღიარეთ ის, რომ არსებობს იდეათა ზესამყარო, მატერია კი ამ სამყაროს ობიექტივიზებული ასლი გახლავს. მართხუთხა სამკუთხედში ჰიპოტენუზის კვადრატი კათეტა კვადრატის ჯამის ტოლია. შესაბამისად ამ კონკრეტული (მე რომ ვწერ მასზე) მაგიდის ორი წიბოს თავისთავზე ნამრავლის ჯამიც მაგიდისსავე დიაგონალის კვადრატს უდრის.

 

ოღონდ გარკვეული, თუნდაც იოტისოდენა ცდომილებით, რომელიც აუცილებელი რამაა, როგორც მაგიდის არსებობის წინაპირობა. უნიფიცირებულად რომ ვთქვათ, წარმოსახვითი აბც სამკუთხედი სიკეთეა, ხოლო აი ეს დიაგონალზე გადახერხილი მაგიდა ამ სიკეთის ბოროტებასთან (ცდომილება) ნაზავი. ეს ჩაიც სადღაც ცეილონის კუნძულზე დაიკრიფა, ჩინეთში დაფაროვდა, სამამულო მდუღარეში დაყენდა და გჟელის ფაბრიკაში დამზადებულ ფაიფურის ჭიქაში ჩამოისხა. ამ განხორციელებებმა (ცეილონი – ჩაი – საქართველო – გჟელი) ამ ჩაიში მატერიალურობის ელემენტები მძლავრად შეიტანა და ოლიმპოს მთაზე (სასუფეველში) ღმერთებისთვის მირთმეული ზეჩაის იდეა ამ ჩაიმდე დაიყვანა.

 

ჩვენ შეიძლება მთელი ცხოვრება ნაბიჯ-ნაბიჯ მივდიოდეთ ზეჩაის იდეამდე. შესაძლებელია მასთან მაქსიმალურად მიახლოებულ იაპონურ ჩაის სმის ცერემონიალშიც ვიგემოთ უკიდურესი ესთეტიური ტკბობა ჩაის ნოუმენისა, მაგრამ რაკი ხორცისგან ვართ შექმნილნი სრულად ამ იდეის თანაზიარნი ვერასდროს გავხდებით. რატომ? იმიტომ ხომ არა, რომ ბოროტების ელემენტი ჩვენ ტავად ვუწილადეთ ნებისმიერ არსებულ ნივთს (ჩაის). კანტი ამბობდა: თითოეული კონკრეტული ნივთი (ანუ იდეის მოვლინება) იმდენად შეიცავს მისი იდეის პრედიკატს, რამდენადაც ამ ნივთის მჭვრეტელი და შემმეცნებელი ინდივიდი თავად უწილადებსო მას (ნივთს) აღნიშნულ იდეას. ინდივიდი, მხოლოდ ინდივიდი განსაზღვრავს რამდენადაა გამოხატული ტრევის ფანტანში დენადი სითხის მოძრაობის გრაციოზული იდეა. მეწაღე ფანტანის ფსკერზე მონეტების ცქერით გართულია, ხოლო მოაზროვნე კი შემოქმედის ხელით შექმნილ კასკადებში ედემის ბაღში მოჩუხჩუხე წყალვარდნილს ხედავს. მაგრამ ეს ყოველივე ასეც შეგვიძლია შემოვაბრუნოთ.

 

თითოეული მოვლენის ზიარება არარსთან ბოროტებასთან კატეგორიულად სუბიექტური რამაა. მოვლენა იმდენად ბოროტია რამდენადაც ბოროტად (ე.ი. მის ნოუმენთან დაშორებულად) აღვიქვავთ ჩვენ მას. ბოროტების სიდიდე არის ინდივიდის რწმენის განსაზღვრა და არა საყოველთაოდ დაკანონებული რომელიმე კოდექსის განსჯის სფერო. ასე რომ ეთიკა მჭიდროდ უკავშირდება კოსმოგონიას. რაკი სამყარო ონტოლოგიურად ისეა მოწყობილი, რომ ინდივიდისთვის მხოლოდ გრძნობად-კონკრეტული სახით არის ხილული, მაშინ მიღმისეულის არსებობის რწმენა მისი ხარისხი, კეთილისა და ბოროტის განმსაზღვრელია ინდივიდის სულში. თუ სიკეთეს ინდივიდი თავისი სულის სიჯანსაღის მიხედვით უწილადებს ნივთებს, რატომ არ უნდა ვიფიქროთ, რომ ბოროტებასაც ის გასცემს ამავე სულის სნეულებისადმი (ურწმუნოებისადმი) მიდრეკილების სიდიდის მიხედვით.

 

ეგოიზმის გამარჯვება რწმენაზე ადამიანის მიზანთროპიის უფრო სწორად მთელი სამყაროს სიძულვილის გამარჯვებაა სიყვარულზე. და პირიქით ჩვენი რწმენა სამყაროს იდეალისტურ მოდელში არის სიკეთე და სიყვარული, რომელსაც ჩვენ მოვლენებს ვანიჭებთ. მარტივად რომ ვთქვათ, სიკეთისა და ბოროტის გარჩევა მხოლოდ ეგზისტენციალური პრობლემაა. მაგრამ რაკი ზემოთ უკვე ავღნიშნეთ, რომ ბოროტება არარსია, რომ ბოროტებას სუბსტანციური ხასიათი არა აქვს, რომ არ არსებობს აბსოლუტური და უზენაესი ბოროტება სიკეთის აბსოლუტისგან განსხვავებით. ამიტომ ჩვენ, უბრალო მოკვდავნი, ყოველივეს ამაოების და ხრწნადობის გამო სასოწარკვეთას კი არ უნდა ვეძლეოდეთ, არამედ უნდა აღვფრთოვანდეთ იმით, რომ ნებისმიერი ნივთი, მთლიანად დედაბუნება თითქმის სავსეა სიკეთით. ე.ი. ჭიქა ნახევრად სავსეა და არა ნახევრად ცარიელი.

 

ბუნებას არ უნდა გავექცეთ, არამედ რწმენის გაძლიერების გზით მხოლოდ სიკეთეს უნდა ვხედავდეთ მასში. შეიძლება “კეისარს კეისრისა” მივცეთ, მაგალითად ვიგემოთ არასამრხო საკვები, დროდადრო თრობაც განვიცადოთ, მაგრამ ამ ასკეტისით აზრით ცოდვის შემცველ ქმედებებში სიკეთის წილი უნდა შევიგრძნოთ. ზომიერება იქნება მაშინ ჩვენი მეგზური ამ ციცაბოზე რომ გვატარებს. ზომიერებას ასწავლიდა დიდი ეზოთერიკოსი პითაგორა მოსწავლეებს. ამასვე ამბობს დონ ხუანი, რომელიც ესე სოფელში შამანის ცხოვრებას “კონტროლირებად (ე.ი. ზომიერ) სისულელეს” უწოდებს და მართლაც უმადურობის მწვერვალია ზიზღით უკუვაგდოთ საგნები, რომელთა ჭვრეტით, შემეცნებით და შემდეგ ამ შემეცნებისგან მედიტაციის მეშვეობით ფილოსოფიურად განყენებული ხილვით, ამ საგნების პრაიდეას ვუმზერთ. რომ არა საგანი ამ ყოველივეს მოვახერხებდით? რომ არა ბუნება ვიგრძნობდით ზებუნებრივს? განა მართებულია ვიფიქროთ ჩვენი ტვინის ხვეულებზე, რომ ისინი ხორციელზე ანუ ინსტიქტებზე თავიანთი დამოკიდებულების გამო უზენაესი აბსოლუტის ინტელეგიბილური არსის დამტევნი არ არიან, როცა თავისთავადა რწმენა ასეთი არსის ჭეშმარიტებაში ამ ხვეულთა წიაღში მიმდინარე ფიზიოლოგიური პროცესებითაა განპირობებული.

 ამრიგად ესე სოფელთან თანაცხოვრება კვლავ არარსის, ბოროტების, ამაოების კლანჭებიდან თავის დაღწევის მცდელობანია, მაგრამ ამ მიზნის მისაღწევად ქმედებათა განხორციელებისას უნდა ეცადო, რომ ღვთით ბოძებულ ბუნებას მხოლოდ სიკეთე მივაკუთვნოთ.

 

როდესაც ჩვენ ვამჩნევთ (ან თვალით ან შინაგანი მზერით) მაცდუნებელ ობიექტს არ არის აუცილებელი სენაკში გაქცევა და სხეულის ეპიტემიით დასჯა, არამედ ამ ობიექტშიც ჩვენივე წარმოსახვით მისდამი მიკუთვნებული ბოროტების გროვაში ჭეშმარიტების, სიკეთის მარგალიტი უნდა აღმოვაჩინოთ და სულიერად უნდა აღვფრთოვანდეთ. ნუ დავიწყებთ ძმის თვალში წველის ჩხრეკას, როდესაც ჩვენსაში დირეს ვერ ვამჩნევთ. ამით იესო ამბობს, რომ წველი სხვის თვალში ანუ გარე სამყაროში მყოფი ჩვენდამი მტრულად განწყობილი ბოროტება – ჩვენ თვალში ანუ ჩვენში დასადგურებული ათგზის უფრო საზარელი ბოროტების პროექციაა ჩვენსავე მიერ სხვებზე რომ განხორციელებულა. ყველაზე ამორალური არსების განკითხვა არ შეგვიძლია, რადგან მას ქვა იმან უნდა ესროლოს, ვინც თავად უცოდველია ე.ი. ვინც იდეალურია ანუ ვინც არარსთან ნაზიარები არაა. რაკი ვარსებობთ ადამის ცოდვის შედეგნი ე.ი. ცოდვის შვილები ვართ.

 

ამიტომ სხვათა ბოროტებას არ უნდა ვხედავდეთ საკუთარ თავში ბოროტების არსებობის გამო. არ უნდა განვიკითხოთ არავინ, რადგან თვალში დირე გვაქვს. არამედ ყოველივეში მხოლოდ სიკეთეს უნდა ვამჩნევდეთ და მას უნდა შევხაროდეთ. ბოროტებას არ უნდა ვუმზიროთ, თორემ ლოტის ცოლისდარად მარილის სვეტად გადაიქცევი, განქარდები და ძლეული იქნები სატანისგან. მტერში, ცდუნებებში შენ სიკეთე უნდა გიყვარდეთ რაც არ უნდა მცირე იყოს ეს უკანასკნელი.

 

სიკეთე აერთიანებს სამყაროს და სიკეთისთვის იშვა ყოველი. ათასი ნიჭიერი და მილიონი უნიჭო პოეტის მიერ გაცვეთილ ამ ერთი შეხედვით ბანალურ ჰიპერბოლაში, ახლა მე ჩემი მეტაფიზიკური სათვალის შემწეობით, აქამდე ფარულ ეზოთერულ სიბრძნეს ვხედავ.

 

ახლა უკვე ნათელია რატომ დაუდეს ეს სიბრძნე რწმენის მამებმა ზოგადსაკაცობრიო მორალის საძირკვლად. ვხედავ რა ქვაკუთხედზე აიგო ჩვენი რწმენის ტაძარი და რწმენა აბსოლუტისადმი სულში ისე შემოდის, როგორც ზეციურ აკორდაზე აღებული უჰარმეტონიულური აკორდი.

 ცდუნებანი აღარ გვებრძვიან: ჩვენ მათ შევურიგდით როგორც ბავშვებს. “ღმერთო, ღმერთო აპატიე რამეთუ არ იციან რას იქმან” სცდება მაცხოვრის ბაგეებს ჯვარცმისას. გიხაროდენ, ჩემო ვაჟა, ჭიქა ჩაი ისევ ჭიქა ჩაია, ყვავილი კვლავ ყვავილი გახლავს, ამ ციხის გისოსებსაც არ დაუკარგავს სიმტკიცე, ურალოდ ზოგჯერ ყოველივე ღვთაებრივი ძალით ბრწყინდება და მარადიული ჭეშმარიტების ზღაპარს მიყვება ხოლმე.

 ღმერთი სიკეთეა, ხოლო სიკეთე კი ღმერთია

 ჩვენში მხოლოდ სიკეთეა და სიკეთე ჩვენშია მხოლოდ

 ჩვენ კი მთელი სამყარო ვართ.

 

  შალვა რამიშვილი

 

P.S. აბა შენ იცი, ჩემო ვაჟა, შეეცადე როგორმე გადახარშო ეს ძნელად მოსანელებლი ლიტერატურული ჰიბრიდი უმწიფარ “ფილოსოფოსს” რომ შეუქმნია ამ ციხეში. კვლავაც გთხოვ წააკითხო ყოველივე ჩემს მეგობრებს, რათა შემდეგ გვქონდეს უხვად სალაპარაკო თემები. თუ შეძლებ მომწერე ან ლევანს სთხოვე ეს გააკეთოს.

 

წერილში გამოყენებულ თემებზე მესაუბრე მხოლოდ, რადგან ამ ქვეყანაში მიმდინარე სირობა ჩემი ინტერესების სფეროს ნელ-ნელა სცილდება.

С чем вас и поздравляю!

 

გვერდის მისამართი : ბიბლიოთეკა / ეპისტოლარული / რამიშვილი შალვა / წერილები ციხიდან