მე, რასაკვირველია, გამიჭირდება დავეთანხმო ბატონ გრივერის აზრს იმის შესახებ, რომ საეჭვოა წმინდა წყლის ეროვნული რელიგიის არსებობაო, თუმცა სულ ცოტა ადრე იგი, ამ მხრივ, იუდაიზმის უნიკალურობას უსვამდა ხაზს. ჩვენის მხრივ, ამას შეგვიძლია ინდუიზმი და ზოგიერთი სხვა რელიგია დავუმატოთ. გარდა ამისა, ეროვნულ რელიგიებად უნდა ჩაითვალოს მრავალრიცხოვანი პოლითეისტური რელიგიები, რომლებიც უმეტესად ადგილობრივ, ეროვნულ ნიადაგზე იყვნენ აღმოცენებულნი. მკვლევარები სამართლიანად შენიშნავენ, რომ ისინი ვიწრო ნაციონალურ ქარგაზე იყვნენ გამოჭრილნი. ამიტომაც, ეს რელიგიები ძირითადად ასახავდნენ თავისი ქვეყნის განვითარების დონეს, ტრადიციებს, ადათებს, წეს-ჩვეულებებს, ეროვნულ მისწრაფებებს.

იუდაიზმი იმ ფორმით, რომლითაც იგი არსებობს, ასევე ვიწრო ნაციონალურ ქარგაზე იყო გამოჭრილი, მათი ღმერთი მხოლოდ ებრაელებს მფარველობდა და მის მტრებს სულაც არა სწყალობდა; რაც შეეხება მესიას, მათ იგი იმისთვის სჭირდებოდათ, რომ ეხსნათ ებრაელობა სხვა ხალხების ჩაგვრისაგან. იუდეველთა წარმოდგენით, ეს უნდა ყოფილიყო ძლევამოსილი მესია, რომელსაც უნდა გაენადგურებინა ებრაელთა მტრები. მათ სწორედ ასეთი მესია უნდოდათ და არა ისეთი, ვისთვისაც სულერთი იქნებოდა ებრაელი თუ ელინი

 

 

. მესია, რომელიც დაეხმარებოდა მათ ეროვნული მეობის შენარჩუნებაში და გადაარჩენდა ებრაელებს იმ უკიდეგანო ოკეანეში გაქრობისაგან, რომელსაც რომის იმპერია ერქვა. სწორედ ამიტომ არ მიიღეს მათ იესო ქრისტე, არ აღიარეს იგი მესიად და ჯვარზეც აცვეს, რადგან ამჯობინეს ერთი კაცი მოეკლათ, ვიდრე მთელი ერი დაღუპულიყო და ამ ძირითადი ხაზისგან მათ არც შემდგომ გადაუხვევიათ.

ამ ფაქტში კარგად ჩანს რელიგიურისა და ეროვნულის ურთიერთმიმართება. იუდეველები, მთელი თავიანთი ისტორიის მანძილზე, ცდილობდნენ რელიგია ერის ხსნისთვის გამოეყენებინათ, რაც, თავის მხრივ, საკუთარი რელიგიის სიწმინდის დაცვასაც გულისხმობდა.

რაც შეეხება მსოფლიო რელიგიებს


 ბუდიზმს, ქრისტიანობას, ისლამს


 მიუხედავად მათი გარკვეული გლობალური პრეტენზიებისა, უნივერსალიზმისა და კოსმოპოლიტიზმისა, მიუხედავად იმისა, რომ ისინი უამრავ ქვეყანაში და ხალხში არიან გავრცელებულნი, მათ მაინც ახასიათებთ გარკვეული ეთნიკური ნიშნები, იმ ადგილისა და იმ ხალხების ნიშნები, სადაც ისინი წარმოიშვნენ და ჩამოყალიბდნენ. ამის მაგალითად, თუნდაც, ისლამი გამოდგება. როგორც ცნობილია, მუჰამედმა ბევრი

 

რამ ისესხა იუდაიზმისა და ქრისტიანობისაგან. იგი, მართალია, არ უარყოფდა ამ რელიგიათა წმინდა წიგნებს, მათ ხშირად ახსენებდა და იყენებდა კიდეც, აღიარებდა მოსეს და ქრისტეს რეალურ არსებობასაც, მაგრამ თანდათან მივიდა იმ აზრამდე, რომ საჭირო იყო შეექმნა საკუთარი რელიგია, საკუთარი ღირებულებანი, გამომდინარე თავისი ხალხის ბუნებიდან და არა სხვის მიერ შექმნილი და მოტანილი ახალი რწმენა, რომელიც სხვა რელიგიებზე უფრო ჭეშმარიტი იქნებოდა: ალაჰმა თავისი მოციქული (მუჰამედი


 თ. ფ.), - ნათქვამია ყურანში, - მოავლინა წარმართებით და ჭეშმარიტების სარწმუნოებით განმტკიცებული, რათა ყოველი სარწმუნოების უმაღლეს დაეყენებინა (48;28).ამ მიზნით მოხდა ე.წ. ყიბლის

 

 დადგენა. თუკი თავდაპირველად მუჰამედის მიმდევრები ლოცვისას სახეს იერუსალიმისაკენ აპყრობდნენ, ახლა მექისაკენ უნდა ექნათ პირი. ამ გადაწყვეტილებას უდიდესი მნიშვნელობა ჰქონდა არაბებისათვის. რაც შეეხება არაბების ძველ ტომობრივ კერპებს, ისინი მუჰამედმა ან სულ გაანადგურა, ან შინაარსი შეუცვალა, სრულყო და თავისი რჯულთმოძღვრების ნაწილად აქცია. ამით, მკვლევართა აზრით, იგი ეროვნული რელიგიური ტრადიციების მემკვიდრე გახადა.

ძნელია არ დაეთანხმო ასეთ მტკიცებას, ისლამი არაბისათვის, მართლაც, ეროვნული რელიგიაა, რადგან იგი გულისხმობს მისი ცხოვრების წესსაც, ტრადიციებსაც, წეს-ჩვეულებებსაც და, თავისი კლიმატიდან გამომდინარე ნიუანსებსაც კი. მაგრამ რამდენად ეროვნულია იგი სხვა ხალხებისათვის, მათ შორის ქართველი მუსლიმებისათვის, რამდენად ითვალისწინებს იგი მის რეალურ ეროვნულ ინტერესებს ან რამდენად მისაღებია ის ფაქტი, რომ ქართველი მუსლიმი ლოცვისას მექისაკენ უნდა იყურებოდეს, მხოლოდ იქ ეძებდეს სიწმინდეს და ნუგეშს, როგორ მოქმედებს ეს ქართული ცნობიერების ჩამოყალიბებაზე?...

ყოველივე ეს ბუნებრივად ბადებს კითხვას:

საერთოდ კი შეიძლება სხვა ნიადაგზე და ტრადიციებზე წარმოქმნილი რელიგია ასახავდეს სხვა ერის ინტერესებს?

 ამ კითხვაზე, ალბათ, ერთგვაროვანი პასუხის გაცემა არ ივარგებს. აქ, უპირველეს ყოვლისა, უნდა გავითვალისწინოთ, რამდენად დაემთხვევა ესა თუ ის რელიგია ერის ინტერესებს, მის მიზნებსა და მისწრაფებებს, რამდენად გაითავისებს ერი ამ რელიგიას, რა მიმართულებით წაიყვანს მას და ცხოვრების როგორ წესს შესთავაზებს, რა როლს შეასრულებს მის განვითარებაში, განმტკიცებაში, როგორ კულტურასთან დააკავშირებს, შეუნარჩუნებს თუ არა მას თვითმყოფობასა და თვითშეგნებას.

ამ კითხვებზე დამაჯერებელი პასუხის გაცემა წარმოუდგენელია ჩვენი ისტორიის გადახედვის გარეშე. ეს კი, თავისთავად, უკავშირდება საკითხს, თუ რა როლი შეასრულა რელიგიურმა ფაქტორმა ქართული ეროვნული საქმის მოწესრიგებაში? ამ კითხვაზე პასუხი, ალბათ, არ უნდა გაჭირდეს. როგორც ზემოთაც ვწერდი, ყველასთვის ცნობილია მრავალი გამოჩენილი ქართველი მოღვაწის დადებითი დამოკიდებულება და გამონათქვამები ქრისტიანობის შესახებ, რომ ქრისტიანობამ ჩვენ გაგვაერთიანა, მან შეგვინარჩუნა ჩვენი მიწა, თვითმყოფობა, ტრადიციები, ენა, ყოველივე ის, რასაც ქართველობა ჰქვია. ის იყო საუკუნეთა მანძილზე მძლავრი სულიერი იარაღი, რომელიც მოგვიწოდებდა არ

გავთათრებულიყავით, შეგვენარჩუნებინა ეროვნული მეობა. ისიც გასათვალისწინებელია, რომ ამ პერიოდებში ხშირად ქართველობა და ქრისტიანობა იდენტურ ცნებებად აღიქმებოდა.

 

 

ჩვენ გვაქვს შესანიშნავი მაგალითები ქრისტიანობის ზეობისა, სამშობლოსათვის თავდადებისა და თავის შეწირვისა. გვახსოვს დავით აღმაშენებლის სიტყვები დიდგორის ომის წინ ქრისტიანობის მნიშვნელობის შესახებ. მაგრამ ყოველივე ეს და კიდევ მრავალი სხვა, რაც ქრისტიანობის სასარგებლოდ მეტყველებს, მოქმედებდა მანამ, სანამ სხვა რელიგიის მატარებელ ხალხებს ვებრძოდით ან მათგან ვიცავდით თავს. მაგრამ ჩვენ ისიც კარგად ვნახეთ, თუ როგორ დაბლაგვდა ეს მრავალნაცადი სულიერი იარაღი მაშინ, როცა ჩვენ დავდექით საფრთხის წინ ჩვენივე სარწმუნოების ხალხისაგან, როდესაც ჩვენ აშკარად და გასაგებად გვითხრეს: თუ თქვენ მარტო ქრისტიანობისათვის იბრძოდით, თუ ეს არის თქვენი საბოლოო მიზანი, აი, ჩვენ გვაქვს ზუსტად ისეთი სარწმუნოება, რომელიც თქვენშია გავრცელებული და საბრძოლველიც აღარაფერი გაქვთო. ჩვენ მოწმე შევიქმენით იმისა, თუ ერთმორწმუნეობის საბაბით როგორ გაგვიუქმეს ეკლესიის დამოუკიდებლობა, როგორ წაგვართვეს დიდი საეკლესიო ქონება, როგორ იქცა საუკუნეთა მანძილზე გამოცდილი ჩვენი სულიერი იარაღი ჩვენივე დამორჩილების, დაბრიყვებისა და გადაგვარების საშუალებად. ყოველივე ამან, რასაკვირველია, დაგვაეჭვა ჩვენი ორიენტაციის სისწორეში, რომელიც დამყარებული იყო მართლმადიდებლურ გულუბრყვილობაზე. ამ საკითხზე იმიტომაც ვამახვილებთ ყურადღებას, რომ ერთმორწმუნეობის ფაქტორს გარკვეული ძალები მნიშვნელოვან არგუმენტად დღესაც მიიჩნევენ და იყენებენ. იყო კი როდესმე რელიგია საქართველოში სუფთა ეროვნულ ნიადაგზე წარმოქმნილი? რამდენად ეროვნული იყო, ვთქვათ, ქართველთა წარმართული სარწმუნოება? ამ კითხვაზე პასუხი მიჭირს, რადგან ჩვენი წინაქრისტიანული სარწმუნოება არც თუ ისე კარგად ვიცით. ტყუილად როდი ფრთხილობდა აკად. ი. ჯავახიშვილი, როცა წერდა, რომ ... დიდი სიფრთხილე და კრიტიკული წინდახედულებაა საჭირო, რომ უცხო ქართულად არ ვცნათ, ახალი ძველად არ გვეჩვენოს

. მაგრამ ის, რაც ვიცით - ფეტიშები, ტოტემური, ანიმისტური თუ ჯადოქრული ქმედებები, წინაპართა კულტი თუ ცალკეული ღვთაებები


 უმეტესად ადგილობრივ ნიადაგზე, ყოფაზე და ტრადიციებზე უნდა ყოფილიყო დაყრდნობილი. ისინი საკმაოდ პოპულარულნი იყვნენ ხალხში. ამიტომაც იყო, რომ ქრისტიანობას გაუჭირდა გავრცელება საქართველოში, განსაკუთრებით კი მთაში, ხოლო ხალხში გავრცელებული ტრადიციები და წეს-ჩვეულებების ნაწილი, ის, რასაც ქრისტიანობა ვერ მოერია და თავიდან ვერ მოიშორა, იძულებული იყო შეეთვისებინა და გაეთავისებინა.

 

რა შეიძლება ითქვას ამ მხრივ თვით ქრისტიანობაზე. არის თუ არა ქრისტიანობა ჩვენთვის ეროვნული რელიგია, ან რა ხდის ქრისტიანობას ქართულ ეროვნულ რელიგიად? ამ კითხვაზე პასუხი თითქოსდა არ უნდა გაჭირდეს, აკი ჩვენ ვხმარობთ გამოთქმას ქართული მართლმადიდებელი ეკლესია, მაგრამ განა ამ ეკლესიის მოძღვრება რითიმე სერიოზულად განსხვავდება, ვთქვათ, ბერძნული, რუსული ან სხვა მართლმადიდებლობისაგან? განა ყველა მათ ერთნაირი საფუძველი, დოგმები ან ტიპიკონი არა აქვთ?

თავის დროზე რომის პაპი პიუს XII კათოლიკური მოძღვრების შესახებ წერდა: კათოლიკური ეკლესია თავისი არსებით წარმოადგენს ზენაციონალურს, ეკლესია არის დედა, ჭეშმარიტი დედა, დედა ყველა ერის და ყველა ხალხების არანაკლებად, ვიდრე ცალკეული ადამიანების, და სწორედ ამიტომ წარმოადგენს ყველას დედას. იგი არ შეიძლება ეკუთვნოდეს ამა თუ იმ ხალხს, ან რომელიმე ხალხს უფრო მეტად, ვიდრე მეორეს, არამედ ყველას ერთნაირად. იგი არის დედა და აქედან იგი არავისთვის არ არის უცხო და არ შეიძლება ასეთი იყოს, რადგან იგი ცხოვრობს, ან ყოველ შემთხვევაში, თავისი ბუნებით უნდა იცხოვროს ყველა ხალხებში... ამდენად ეკლესია წარმოადგენს ზენაციონალურს, რადგან იგი წარმოადგენს ყველასთვის უხილავ, ყოვლისმომცველ ერთობას

. ამ მხრივ, ყველა ერის და ყველა ხალხების დედობის, საკუთარი მოძღვრების ჭეშმარიტების პრეტენზიები მართლმადიდებელ ეკლესიასაც არანაკლები აქვს. მაშ, რაში მდგომარეობს მისი ეროვნული ხასიათი? მისი ეროვნული სული?

ჩვენი აზრით, მისი ეროვნულობა იმაში გამოიხატა, რომ იგი გახდა მემკვიდრე საქართველოში გავრცელებული ძველი თუ ახალი რწმენებისა, ტრადიციებისა და წეს-ჩვეულებებისა. თუ ზოგადად ვიტყვით, მაშინ, როდესაც ქრისტიანობა სხვადასხვა ქვეყნებში ვრცელდებოდა, მას ადგილობრივ პირობებთან ადაპტაცია და მანამდე არსებული რელიგიური რწმენების დაძლევა უხდებოდა. ის, რის დაძლევასაც იგი ახერხებდა, იმას თავიდან იცილებდა, რის თავიდან აცილებასაც ვერ ახერხებდა, მას უკვე სათანადოდ გადამუშავებულს თავის არსენალში ღებულობდა. სწორედ ეს აძლევდა ეროვნულ ელფერს მართლმადიდებლობას საქართველოში, განსაკუთრებით ეს შეიმჩნეოდა მთაში. ყოველივე ეს, ზოგჯერ, იმდენად უცნაურ ნაზავს ქმნიდა, რომ ორთოდოქსი ღვთისმეტყველები უარს ამბობდნენ ასეთი ნაზავის მართლმადიდებლობად აღიარებაზე. ამ მხრივ, თუნდაც ვაჟა-ფშაველას პუბლიცისტური წერილების გახსენებაც კმარა (იხ. ხევსურები; ეპისკოპოს ანტონის აზრი ფშავ-ხევსურთა სარწმუნოებაზე; ვაჟა-ფშაველა, თხზ. ტ. 9, 1964 წ.).

გარდა ამისა, ქრისტიანობის ეროვნულობა ჩვენში იმაშიც გამოიხატა, რომ ქართველმა კაცმა გაითავისა ეს რელიგია, შეითვისა, შეისისხლხორცა და მისი მოძღვრებით იცხოვრა მრავალი საუკუნე, მის საფუძველზე შექმნა თავისი კულტურა, ლიტერატურა, მუსიკა, მხატვრობა, არქიტექტურა, თავის სამართალსაც რელიგიური ზნეობა დაუდო საფუძვლად.

თუმცა, მე თუ მკითხავთ, ქართველის ლაღი და თავისუფალი ბუნება ნაკლებად შეესატყვისება მკაცრ და ასკეტურ ქრისტიანულ მოძღვრებას, მაგრამ ქართველებმა ისტორიულად სწორედ ეს რელიგია აირჩიეს და მას უერთგულეს.

რა როლს შეასრულებს რელიგიური ფაქტორი ჩვენი ეროვნული პრობლემების გადაჭრაში? ამ კითხვაზე ასევე ძალზე ძნელია პასუხის გაცემა, რადგან ჩვენს დროში ქართველები მხოლოდ ერთ რელიგიას როდი მისდევენ. ახლა ქართველები მართლმადიდებლებიც არიან, კათოლიკებიც, ბაპტისტებიც, ორმოცდაათიანელებიც, ძველმართლმადიდებლებიც, ევანგელისტებიც, იეღოველებიც, კრიშნაიტებიც, მუსლიმებიც და ა.შ. ყოველივე ეს, რასაკვირველია, აფერხებს ქართველთა ერთობას, ისევე როგორც ესოდენ ფართოდ გავრცელებული პარტიები უშლიან ხელს ერთმანეთს ქართველთა იდეურ გაერთიანებაში. თანაც, არ არის გამორიცხული, რომ

ამ რელიგიურ სექტებს, რომელთაც ცენტრები სხვა ქვეყნებში აქვთ, გამოიყენებენ ჩვენს პატარა ქვეყანაზე პოლიტიკური ზეგავლენის მოსახდენად. მით უმეტეს რომ, როგორც მათი უმრავლესობა მიიჩნევს, რელიგიური ყოველთვის წინ უნდა იდგეს ეროვნულზე, ზოგი მათგანი კი, საერთოდ იგნორირებას უკეთებს ეროვნულ ფაქტორს. ზოგის აზრით, ნაცია - ერი წარმოადგენს ადამიანთა მოქმედების შედეგს, რომელსაც ღმერთი უშვებს და არ კრძალავს, იგი განკუთვნილია ადამიანთა გარკვეული ჯგუფებისათვის, რომელიც გარკვეულ დროს არსებობს... ქრისტიანობას ეკუთვნის პირველობა და უმაღლესობა, რამდენადაც ღმერთის ქმედება სჭარბობს ადამიანის ქმედებას, იმდენად ქრისტიანობა აჭარბებს ეროვნულს.

აქ აქცენტები იმდენად ნათლად არის დასმული, რომ დამატებით განმარტებას აღარ თხოულობს.

პირადად ჩემთვის კი რელიგია იმდენად არის ძვირფასი, რამდენადაც იგი ერის სულს, მის მისწრაფებებს გამოხატავს, იმდენად, რამდენადაც ხელს უწყობს ეროვნულის დანერგვას და განმტკიცებას და თუკი იგი ამ ფუნქციას ვერ ასრულებს, ჩემთვის მისი მნიშვნელობა საგრძნობლად კნინდება.

ჩვენ დაგვხვდა ისეთი საქართველო და იმ ზომის საქართველო, რომელიც ჩვენმა წინაპრებმა დაიცვეს და დაგვიტოვეს; ხოლო ის, რასაც ჩვენ დავიცავთ და დავტოვებთ, ჩვენს შთამომავლობას დარჩება.

შესაბამისად, მიზანი ჩვენს ისტორიაში იმ ქართველი მებრძოლებისა, იმ 300 არაგველისა თუ 9 ძმა ხერხეულიძისა, იმ გმირობისა და თავდადებისა, რომელსაც ისინი ბრძოლაში იჩენდნენ, პირველ ყოვლისა, ჩვენი სამშობლოს და მამულის დაცვა იყო, რათა ყოფილიყო ცოცხალი ქართული სიტყვა, ქართული მეობა, ქართული სახელმწიფო, რათა არ დაგვეკარგა სამშობლო და სხვაგან არ ვყოფილიყავით თავშეფარებულნი, რადგან არავინ არ არის ამქვეყნად იმაზე უბედური და საცოდავი, ვისაც სამშობლო არ გააჩნია. ამ საქმეში კი რელიგიამ თავისი სიტყვა უნდა თქვას. ხმა ღვთისა და ხმა ერისა უნდა გაერთიანდეს ამ სანუკვარი მიზნის განსახორციელებლად.

გაზეთი კავკასიონი N14 (308) 27 იანვარი, 1996 წ.ჟურნალი ცისკარი

 N 7-8, 1995წ.

VII. ქვეყნისა და ეკლესიის ერთიანობისათვის

სიტყვა წარმოთქმული ბორჯომში მღვდელმსახურთა, მეცნიერთა და კანონმდებელთა ერთობლივ კონფერენციაზე "სახელმწიფო და მართლმადიდებლობა", რომელიც გაიმართა 1997 წლის 5 აგვისტოს ბორჯომ-

ახალქალაქის ეპარქიის, სამხარეო ადმინისტრაციისა და ბორჯომის გამგეობის ინიციატივით.

როდესაც ქვეყანა ისეთი საფრთხის წინაშე დგება, როგორიცაა საეკლესიო განხეთქილება, ჩვენ ვალდებულნი ვართ ბოლომდე გავარკვიოთ და გავიაზროთ, თუ საიდან იღებს იგი სათავეს, ვისგან მომდინარეობს, ვინ დგას მის უკან, რომელი ქვეყნისთვისაა სასარგებლო ასეთი ქმედება და , საერთოდ, რა ძალები მოქმედებენ ამ შემთხვევაში.

ძნელი დასაჯერებელია, რომ საქართველოს მონასტრებში გაბნეულმა რამდენიმე ბერმა მოახერხოს ასეთი მოძრაობის დაწყება: დაიპყროს პრესა, შეაღწიოს ტელევიზიაში, გაავრცელოს მაღალპოლიგრაფიულ დონეზე შესრულებული წერილები და მიმართვები, შეიძინოს მრავალრიცხოვანი მომხრე. ყოველივე ამის გაკეთებას, სხვა ამბებთან ერთად, საკმაო სახსრებიც სჭირდება. ბუნებრივად იბადება კითხვა, საიდან ეს ყველაფერი?

ახლა ჩვენში სრულიადაც აღარ მალავენ იმას, რომ ამ მოძრაობის უკან უცხო ინტერესი დგას. ასეთი შეხედულების სისწორე თვით ჩვენი ქვეყნის პრეზიდენტმაც აღიარა. ზოგის თქმით, ამბოხებული ბერების უკან რუსული ემიგრანტული ეკლესია დგას, სწორედ ის ეკლესია, რომელიც დღემდე არ ცნობს ჩვენს ავტოკეფალიას და რომლის წარმომადგენლები სრულიად დაუფარავად აფხაზეთშიც გამოჩნდნენ: სანამ თქვენი იურისდიქცია აღდგებოდეს, სხვა რელიგიურმა მიმდინარეობებმა რომ არ გვაჯობონ, მანამ აქ ჩვენ ვიქნებითო."(?!)

ზოგის აზრით ეს მოძრაობა უკვე 10-15 წელიწადია, მზადდება, მაგრამ კულმინაციას ახლა მიაღწია, როდესაც ჩვენი ქვეყნის წინაშე ესოდენ სერიოზული პრობლემებია წამოჭრილი.

მომენტი ისე იქნა შერჩეული, ისეთი ხმაური ატყდა, რომ თითქოს ეს არის ჩვენი ქვეყნისთვის ერთადერთი უმთავრესი პრობლემა და არა ის, რომ დარღვეულია საქართველოს ტერიტორიული მთლიანობა, ის, რომ სამასი ათასი ლტოლვილი უმძიმეს და უნუგეშო დღეშია უკვე ოთხი წელიწადია; ის, რომ მიმდინარეობს დიდი ბრძოლა, თუ სად გაივლის ნავთობსადენი, ხოლო მთლიანად ჩვენი ახალგაზრდა სახელმწიფოს წინაშე უამრავი სიძნელე დგას.

ამ მომენტში ასეთი საკითხების წინა პლანზე წამოწევა, ჩემი აზრით, არის ცდა, დაგვაშორონ ჩვენს სასიცოცხლო მიზნებს და იმათ, ვინც ჩვენ რეალურად გვეხმარება სახელმწიფოებრიობის განმტკიცებაში. თუ რა შეიძლება ამას მოჰყვეს, ძნელი მისახვედრი არ არის. უკვე გვაქვს ამის მაგალითი უკრაინაში, სადაც ერთიანი ეკლესია რამდენიმე ერთმანეთისადმი დაპირისპირებულ ეკლესიად დაიქსაქსა. ეს ფაქტი თუ მეტ-ნაკლებად ასატანია ისეთი დიდი სახელმწიფოსათვის, როგორიც უკრაინაა, სრულიად დაუშვებელი და დამღუპველია ჩვენი პატარა ქვეყნისათვის, რადგან იმის საფრთხე, რომ ეკლესია მოექცევა რომელიმე უცხო ქვეყნის გავლენის ქვეშ, იმაზე არანაკლებ საშიშია, რომ მტერმა შენი რომელიმე ძალოვანი სტრუქტურა ჩაიგდოს ხელში.

მაინც რა არის ეს ყბადაღებული ეკუმენიზმი, რომლის წინააღმდეგაც ასეთი შეურიგებელი ბრძოლა გამოაცხადეს ამბოხებულმა ბერებმა? ესაა სხვადასხვა მიმართულების ქრისტიანული ეკლესიების გასაერთიანებლად დაწყებული მოძრაობა, რომელსაც XIX საუკუნის დამლევსა და XX საუკუნის დასაწყისში ჩაეყარა საფუძველი. მისი მიზანი იყო, დაეძლიათ ის დოგმატიკური და კანონიკური განსხვავებანი, რომლებიც არსებობს ქრისტიანობის სხვადასხვა მიმართულებებს შორის და შეესაბამებინათ ეს მოძღვრება თანამედროვეობის პრობლემებთან. ეს მოძრაობა მაშინ დაიწყო, როდესაც მსოფლიოში იმძლავრა მატერიალიზმმა და ათეიზმმა და ქრისტიანობის არსებობას რეალური საფრთხე დაემუქრა. ერთ-ერთ მის დებულებაში ნათლად იყო ეს პოზიცია გამოხატული: " ჩვენ ვერთიანდებით ქრისტიანობის იდეის დასაცავად იერიშზე გადმოსული მატერიალიზმისა და ათეიზმის წინააღმდეგ ბრძოლაში." მართალია, ახლა ეს საფრთხე აღარ არსებობს, მაგრამ ცდა, რომ გაერთიანდეს ეკლესია - ქრისტეს დაშლილი სხეული ამ ქვეყანაზე, რატომ უნდა გამოცხადდეს მკრეხელობად, მით უმეტეს, რომ ამ ცდაში შენი პოზიციიდან არაფერს თმობ?

რაც შეეხება მსოფლიო ეკლესიათა საბჭოს, რომელშიც ქართული ეკლესია 1962 წლიდან არის გაერთიანებული, რატომ უნდა წარმოვიდგინოთ ეს ორგანიზაცია საშინელებად? ხომ კარგად გვახსოვს, თუ რას წარმოადგენდა ჩვენი ეკლესია იმ დროს. ეს იყო უფროსი ძმის", ერთმორწმუნე რუსეთისაგან დაწიხლული, შემდეგ კი კომუნისტური იდეოლოგიისაგან სრულ განადგურებამდე მისული ორგანიზაცია, რომელიც რუსულ ეკლესიას სრულ ბლოკადაში ჰყავდა და მისი ნებართვის გარეშე ნაბიჯის გადადგმაც არ შეეძლო. ასეთ პირობებში მსოფლიო ეკლესიათა საბჭო ქართული ეკლესიისათვის ერთგვარი სარკმელი იყო, რომლითაც იგი ევროპაში იყურებოდა. მართალია, ჩვენს დროში ვითარება შეიცვალა, ეს კავშირები ახლა თავისუფლად ხორციელდება, მაგრამ, სამაგიეროდ, სხვა პრობლემები გაჩნდა და ამ კავშირებს სხვა სასიცოცხლო დატვირთვა მიეცა.

რაც შეეხება ჩვენი ეკლესიის მსოფლიო ეკლესიათა საბჭოდან გამოსვლას, ეს, რასაკვირველია, თვით სამღვდელოებისა და მათი ხელმძღვანელების საქმეა, მაგრამ მთლიანობაში ეს ფაქტი მარტო საეკლესიო მოვლენა არ არის, რადგან იგი გავლენას ახდენს მთელი ქვეყნის ბედზეც, შესაბამისად, ამ გადაწყვეტილების შესახებ ყველამ უნდა იმსჯელოს.

 

 

სინოდის გადაწყვეტილებამ, გამოვიდეს მეს-იდან, ჩემზე პირადად ნაჩქარევი გადაწყვეტილების შთაბეჭდილება დატოვა. გასაგებია ქართველ იერარქთა სურვილი, რომ არ დაუშვან ეკლესიის გახლეჩა და სწრაფად დასძლიონ გათიშულობა, მაგრამ ამ გადაწყვეტილებამ, რომელსაც მოყვა მეამბოხე ბერების დასჯა, საზოგადოებაში არაერთგვაროვანი რეაქცია გამოიწვია. ზოგის აზრით, თუკი ბერები სამართლიანი მოთხოვნებით გამოდიოდნენ, რატომ უნდა დასჯილიყვნენ?

ისე, თავიდანვე ჩანდა, რომ ბერები ამ გადაწყვეტილებით არ დაკმაყოფილდებოდნენ და განდგომას გააგრძელებდნენ, რადგან, ბევრის აზრით, მათი მთავარი მიზანი კათალიკოსის წინააღმდეგ გალაშქრება და ეკლესიის ცხოვრებაში დესტაბილიზაციის შეტანა იყო. ასეც მოხდა. სინოდის გადაწყვეტილების შემდეგ მცირეოდენი დრო გავიდა და ბერები ახალი, უფრო

რადიკალური მოთხოვნებით გამოვიდნენ: მოითხოვეს, გაეწყვიტათ ევქარისტიული კავშირი ყველა მართლმადიდებელ ეკლესიასთან, რომელიც მეს-ის მუშაობაში მონაწილეობს. ცხადია, ამ მოთხოვნებს არავინ დასთანხმებია.

რა უნდა მოვიმოქმედოთ იმისათვის, რომ ქართულ ეკლესიას გათიშვა ავაცილოთ? კიდევ ვიმეორებ, ეს უპირველეს ყოვლისა ეკლესიის გადასაწყვეტი საქმეა და დარწმუნებული ვარ, რომ საეკლესიო იერარქების მიერ მოინახება ის გონივრული გადაწყვეტილება, რომელიც ასეთ უბედურებას თავიდან აგვაცილებს. მაგრამ, ჩვენი მხრივ, ეკლესიის მღვდელთმთავართ მოვუწოდებთ, აქტიური ურთიერთობა ჰქონდეთ მრევლთან,საზოგადოებასთან, ამ დარგის სპეციალისტებთან, რათა ისინი მოულოდნელად, უკვე მომხდარი ფაქტის წინაშე არ დააყენონ. ჩვენ მხოლოდ რჩევა შეგვიძლია, მაგრამ ეკლესიასთან ერთად ყველაფერს გავაკეთებთ იმისათვის, რომ მტერმა თავისი განზრახვა ვერ განახორციელოს და ქართული მართლმადიდებელი ეკლესიის ერთიანობა ვერ დაარღვიოს.

გაზეთი "საქართველოს რესპუბლიკა", #274 (2620), 04.10.1997 წ.

VIII. როგორ გვაქვს საქმე ღმერთთან, ანუ მართლა

დავუბრუნდით უზენაესს?

როგორ გვაქვს საქმე ღმერთთან, მის მიერ შექმნილ სამყაროსთან? რა ტრანსფორმაცია განიცადა ჩვენმა რწმენამ მას შემდეგ, რაც რელიგია აკრძალული ხილიდან ნებადართულ ფენომენად იქცა? რა და როგორ გვწამს, რა სწამს ჩვენს მომავალ თაობას, როგორია მისი რწმენის ხარისხი, როგორ უყურებს იგი წუთისოფელს" და რას ფიქრობს მარადიულობაზე? რა როლს ასრულებს რელიგია ჩვენს ცხოვრებაში, გვხდის თუ არა ჩვენ იგი უფრო სრულყოფილებსა და ზნეობრივებს? ამ, და კიდევ ბევრ სხვა საინტერესო საკითხებს ეხება წინამდებარე სტატია, რომელიც ივ. ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ჩატარებულ სოციოლოგიურ გამოკვლევას ეყრდნობა.

მას შემდეგ, რაც საქართველომ დამოუკიდებლობა მოიპოვა, უარი თქვა სოციალიზმის იდეებზე, და რელიგიურ ორგანიზაციებს თავისუფალი მოქმედების საშუალება მიეცათ, რწმენის პრობლემები სულ უფრო აქტუალური ხდება. ახლა ამ საკითხებზე ბევრს მსჯელობენ, ბევრიც იწერება, მაგრამ როგორი რელიგიური სურათი გვაქვს მთლიანობაში, ან რა და როგორი ხარისხით სწამთ საქართველოში, ნაკლებად ვიცით. ჩვენი სოციოლოგიური გამოკვლევა ამ ხარვეზის ნაწილობრივ შევსებას, კერძოდ კი, სტუდენტი ახალგაზრდობის რელიგიურობის ხარისხს და მასთან დაკავშირებულ სოციალურ პრობლემებთან მიმართების გარკვევას ისახავდა მიზნად.

შეცვლილ პირობებში ამ მეტად რთულ, ნაკლებად გამოკვლეულ საკითხებში კარგად რომ გავერკვეთ, ცხადია, წარსულსაც უნდა გადავხედოთ, ვნახოთ, თუ რა იყო

ადრე, საბჭოური იდეოლოგიის 70 წლიანი ბატონობის ხანაში, როცა ღმერთის რწმენისა და სხვა რელიგიური ღირებულებების შეცვლა ცადეს ათეისტური მოძღვრებით. თუმცა ამის გაკეთება იოლი საქმე არ არის, რადგან საბჭოურ ხანაში, საქართველოში, თუ მხედველობაში არ მივიღებთ ერთ ან ორ სოციოლოგიურ გამოკვლევას, რაც ქართული ტრადიციების კვლევასთან იყო დაკავშირებული და "მავნე ტრადიციებთან" ბრძოლის საჭიროების ეგიდით მიმდინარეობდა (რაც გარკვეულად შეეხო მოსახლეობის რელიგიურობის სფეროსაც), სხვა ღირსშესანიშნავი თითქმის არაფერი მომხდარა.

თუ მაინც ვილაპარაკებთ იმ პერიოდში ჩატარებულ ახალგაზრდობის რელიგიურობის კვლევაზე, უნდა ვახსენო ჩემ მიერ 1978 წელს თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტში ჩატარებული სოციოლოგიური გამოკვლევა (სულ გამოიკითხა 360 სტუდენტი), რომლის შედეგები აისახა ჩემს ბროშურაში თანამედროვე ახალგაზრდობა და რელიგია", რომელიც 1978 წელს დაიბეჭდა და ჩემსავე პატარა წიგნში რელიგია, ათეიზმი, ახალგაზრდობა", რომელიც ერთი წლის შემდეგ გამოქვეყნდა.

 

 

ცხადია, მაშინ სხვა დრო იყო, სხვა იდეოლოგია მოქმედებდა, სხვაგვარი ზეწოლა იყო ადამიანთა გონებასა და გულებზე. იმ პერიოდში არსებული პარტიული ორგანიზაციებისათვის, რომლებიც წარმართავდნენ ადამიანთა სულიერ ცხოვრებას, ამა თუ იმ ქალაქში, რაიონში თუ სოფელში თითოეული მორწმუნის არსებობის დაფიქსირება იდეოლოგიურ მარცხად აღიქმებოდა. ამიტომ, ასეთ პირობებში ობიექტური მონაცემების რეალური სურათის ჩვენებაზე ლაპარაკიც კი ზედმეტი იყო. ადამიანები, იმის გამო, რომ არ ევნოთ საკითარი კარიერისათვის, რელიგიურობის საკითხზე გულახდილ საუბარს, მით უმეტეს მის დაფიქსირებას, მაქსიმალურად გაურბოდნენ. პარტიული ორგანიზაციები კი ცდილობდნენ მიეჩქმალათ რელიგიურობის თუნდაც სულ მცირედი გამოვლინებაც კი, რადგან მას თვლიდნენ ადამიანთა ჩამორჩენილობის, გაუნათლებლობის და სიბნელის გამოხატულებად, უიდეობად და წარსულის უბადრუკ გადმონაშთად.

ასეთი დამალულ-დაფარული შეხედულებების ფონზე შედარებითი გულახდილობით გამოირჩეოდა ახალგაზრდობის ნაწილი, რომელიც საკუთარი რელიგიურობის დაფიქსირებით, მისი პოზიტიური მხარეების ჩვენება-აღიარებით, არსებულ ტოტალიტარულ რეჟიმს პროტესტს უცხადებდა. მაგრამ ასეთი ახალგაზრდების რაოდენობა იმ დროისათვის მაინცდამაინც დიდი არ იყო.

რელიგიით გატაცებული ახალგაზრდების არსებობას არც სოციალიზმის იდეოლოგები უარყოფდნენ. მათი აღიარებით, ამ ახალგაზრდების რელიგიურობას განსაზღვრავდა მრავალი ობიექტური თუ სუბიექტური მიზეზი, რაშიც მნიშვნელოვანი და გადამწყვეტი მნიშვნელობა ენიჭებოდა რელიგიური ორგანიზაციების აქტიურობას. ასეთ ახალგაზრდებს ახასიათებდნენ, როგორც ზერელე მორწმუნეებს, რომლებშიც აშკარად ჭარბობდა ზედაპირული, ზებუნებრივი წარმოდგენები.

იმდროინდელი ავტორები არარელიგიურ (ურელიგიო) ახალგაზრდებსაც რამდენიმე ჯგუფად ჰყოფდნენ. ამ ჯგუფების განმასხვავებელი ნიშანი იყო

სხვადასხვაგვარი დამოკიდებულება რელიგიისა და ეკლესიისადმი. ამგვარი კლასიფიკაციით ადამიანთა პირველ ჯგუფს წარმოადგენდნენ დარწმუნებული, ანუ მტკიცე ათეისტები.

მათ ძირითად დამახასიათებელ თვისებად რელიგიის აქტიურ უარყოფას და მასთან ბრძოლის აუცილებლობის შეგნებას ასახელებდნენ, რაც, მათი აზრით, გამაგრებული იყო სათანადო ცოდნით და რელიგიის მეცნიერული შეფასებით, რელიგიურის და მეცნიერულის აუცილებელი დაპირისპირებულობის აღიარებით.

მეორე ჯგუფში აერთიანებდნენ იმ ახალგაზრდებს, რომლებიც თავისი მრწამსით ახლოს იყვნენ მტკიცე ათეისტებთან (რაოდენობრივად საკმაოდ დიდ ჯგუფს ვარაუდობდნენ), მაგრამ ამ უკანასკნელებისაგან განსხვავებით მათი ათეიზმი სათანადოდ არ იყო განმტკიცებული ფილოსოფიური და მეცნიერული არგუმენტებით. მათი ინფორმაცია რელიგიის შესახებ, კლასიფიკატორთა მტკიცებით, როგორც წესი, ძალზე მწირი და ზედაპირული ხასიათისა იყო. ისინი გულახდილად აცხადებდნენ, ძალზე ცოტა რამ ვიცით რელიგიის შესახებო.

მესამე ჯგუფში აერთიანებდნენ იმ ახალგაზრდებს, რომლებიც რელიგიისადმი სრულ გულგრილობას იჩენდნენ. ეს ახალგაზრდები, მკვლევართა აზრით, ნაკლებად ერკვეოდნენ რელიგიის არსში, მის სიკეთესა თუ მავნეობაში. ასეთ ინდიფერენტულობას კი ისინი ზოგჯერ მიჰყავს რელიგიის დადებით აღქმამდე, საზოგადოებაში მისი ადგილისა და როლის გადაჭარბებით შეფასებამდეო, - ასკვნიდნენ ისინი.

ასეთი ადამიანების აზრით, ეკლესიას ეკუთვნოდა და ეკუთვნის პრიორიტეტი მეცნიერების, განათლების, ადამიანის სულიერი სამყაროს განვითარებაში. ამ ტიპის შეხედულებების წყალობით, გარკვეულ პირობებში, საზოგადოების ეს ნაწილი ხდებოდა წყარო, საიდანაც რელიგიური ორგანიზაციები ახალ შევსებას ღებულობდნენ.

ჩემს ბროშურასა და წიგნში. პრინციპში ვეთანხმებოდი ურელიგიო ახალგაზრდების ასეთ კლასიფიკაციას, განსაკუთრებით პირველი და მეორე ჯგუფის არსებობას, მაგრამ მესამე ჯგუფთან დაკავშირებით გამოთქმული მქონდა ასეთი მოსაზრება:

ჩვენი აზრით, გარკვეული შესწორება უნდა შევიტანოთ რელიგიისადმი ინდიფერენტულად განწყობილი ჯგუფის დახასიათებაში. თუ დავუკვირდებით, ძნელია, დაეთანხმო აზრს, რომ შეიძლება რელიგიისადმი ინდიფერენტულად გამოაცხადო ადამიანები, რომლებიც კაციბრიობის სულიერი კულტურის ჩამოყალიბებაში პრიორიტეტს რელიგიას აკუთვნებენ, რომლებიც თვლიან, რომ რელიგია აუცილებელია ადამიანთა ზნეობისათვის და მიუთითებენ რელიგიური რწმენის დიდ სიკეთეზე. ჩვენი აზრით, - ვასკვნიდი მე, - უფრო სამართლიანი იქნება, რომ ასეთი კატეგორიის ხალხი გაერთიანდეს რელიგიისა და ეკლესიისადმი თანამგრძნობთა ჯგუფში. შესაბამისად, ურელიგიო ახალგაზრდებში უნდა გამოვყოთ არა სამი, არამედ ოთხი ჯგუფი."

 

 

ზემოდასახელებული კლასიფიკაციის მიხედვით, გამოკითხულთა 26% აღმოჩნდა მტკიცე ათეისტი, მეორე ჯგუფში _ არამტკიცე ათეისტებში - 25%, ინდიფერენტულად განწყობილი იყო 20%, ხოლო გამოკითხულ სტუდენტთა 28%-ს ეკლესიისა და რელიგიისადმი აშკარა თანამგრძნობი პოზიცია ეკავა.

იმდროინდელ გამოკითხულთაგან მცირე ნაწილი (დაახლოებით 1%) დაუფარავად აცხადებდა, რომ მორწმუნეა და სწამს ღმერთი.

ცხადია, რომ ყველა ის, ვინც ღმერთის არსებობასა და მის შემწეობას აღიარებდა, ერთნაირად მორწმუნე არ იყო. იმ დროისათვის მთელ საბჭოთა კავშირში მიღებული იყო მორწმუნეთა რელიგიურობის შემდეგი კლასიფიკაცია:

1. ვისი შეგნებაც მნიშვნელოვნად იყო დამოკიდებული რელიგიაზე;

2. ისინი, ვის ცხოვრებაშიც რელიგიას დიდი ადგილი არ ეკავა, მაგრამ წარმოადგენდა მსოფლმხედველობის ნაწილს;

3. ისინი, ვისაც ფაქტობრივად ღმერთი არ სწამდა, მაგრამ ტრადიციისა და ინერციის ძალით იცავდნენ რელიგიურ წეს-ჩვეულებებს;

4. ვინც რელიგიას აღიარებდა ანგარებისა და გამორჩენის მიზნით.

ამ კლასიფიკაციიდან, აღნიშნული იყო ჩემს წიგნში
წერილები რელიგიისა და ათეიზმის შესახებ" (თბილისი, 1976, გვ. 198-199), პირველ და მეოთხე ჯგუფში შემავალნი შედარებით იშვიათად გვხვდებიან; გაცილებით ხშირია მეორე და მესამე ჯგუფში შემავალი ადამიანები.

დაახლოებით ასეთი იყო ახალგაზრდათა რელიგიურობის სურათი საქართველოში განვლილი 70 წლის მანძილზე, სანამ სოციალიზმის იდეები ბატონობდა. ახალ პირობებში შექმნილი რეალური სურათის გასარკვევად, 2000 წელს ჩატარდა სოციოლოგიური გამოკითხვა თბილისში, ივ. ჯავახიშვილის სახელობის სახელმწიფო უნივერსიტეტის საბიუჯეტო სწავლების ბაკალავრიატისა და მაგისტრატურის სტუდენტებს შორის.

გამოიკითხა 500 რესპოდენტი ყველა ფაკულტეტიდან, რომელთა შორის 62,8%(314) გოგონა იყო, ხოლო 37,2%(186) - ვაჟი. მათი ასაკი 17-დან 28 წლამდე მერყეობდა.

გამოკითხულთა აბსოლუტური უმრავლესობა ქართველი იყო. სხვა ეროვნების რესპოდენტთა შორის იყვნენ: ებრაელები, რუსები, ქურთები. გამოკითხულთა აბსოლუტური უმრავლესობა - 93% - დაუქორწინებელი იყო, 6% - დაქორწინებული, 0,4% - განქორწინებული, ხოლო 0,6% - ქვრივი. რესპოდენტთა 71% თბილისელი იყო, 29% საქართველოს სხვა ქალაქებიდან და რაიონებიდან.

 

 

444 სტუდენტმა (გამოკითხულთა 88,8%) თავი მორწმუნედ გამოაცხადა, 31 (6,2%), - არა, ხოლო 25-ს(5%) გაუჭირდა პასუხის გაცემა.

თუ ჩვენ ამ ციფრებს ადრინდელი გამოკვლევის მინაცემებს შევადარებთ, ნათლად დავინახავთ მორწმუნეთა კოლოსალურ ზრდას.

ცხადია, ასეთი მკვეთრი ცვლილებები ესოდენ მოკლე დროში ბუნებაში არ ხდება. თუ ეს ასეა, რით უნდა აიხსნას მორწმუნეთა ეს უზარმაზარი პროცენტი? ალბათ, მიზეზთა კომპლექსით, მათ შორის რელიგიის ნებადართულობით, მოდაში შემოსვლით, პრესტიჟულობით, რელიგიისა და ეროვნულის გადაჯაჭვით და ა.შ. ყოველივე ამას უნდა დაემატოს მასმედიის საშუალებების დიდი გავლენა მთლიანად მოსახლეობაზე და განსაკუთრებით ახალგაზრდობაზე.

გამოკითხულთა აბსოლუტური უმრავლესობა, რომელიც თავს მორწმუნედ თვლის - 97,5% (433 სტუდენტი 444-დან) - პასუხობს, რომ ის მართლმადიდებელია, დანარჩენები ისლამის, იუდაიზმის, კათოლიციზმის და ბაპტიზმის მიმდევრები არიან. ერთმა რესპოდენტმა უპასუხა, რომ სწამს უშუალოდ სამება, მაგრამ თავისი რელიგიური აღმსარებლობა არ მიუთუთებია, ხოლო კიდევ ერთს, მართალია, სწამს ღმერთი, მაგრამ თავს რომელიმე რელიგიურ აღმსარებლობას არ მიაკუთვნებს.

ცხადია, ვინც თავის თავს მორწმუნედ აცხადებს, ყველა როდია ჭეშმარიტად მორწმუნე. ბევრი ძალიან შორსაა იმ იდეალისგან, რასაც რელიგია ითხოვს თავისი მიმდევრისაგან, მაგრამ ყველას თავისი არგუმენტი გააჩნია, თუ რატომ გააკეთა ცხოვრებაში ესა თუ ის არჩევანი, ამიტომ, კითხვაზე, რატომ აირჩიეთ თქვენ მიერ მითითებული რელიგიური აღმსარებლობა?" - მორწმუნეთა ნახევარზე მეტი (61%) პასუხობს, რომ, მისი აზრით, ეს ერთადერთი ჭეშმარიტი რელიგიაა, 32,2%-ის არჩევანი განაპირობა მისი ერის ტრადიციებმა, 10,1% კი - მშობლების, ოჯახის ზეგავლენამ. სხვა პასუხების სიხშირეთა საერთო რაოდენობა მხოლოდ 2,0% შეადგენს. იმის მიუხედავად, რომ აღნიშნულ კითხვას მხოლოდ ის რესპოდენტები ჰპასუხობდნენ, რომლებიც თავს მორწმუნედ თვლიან, პასუხების სიხშირეთა ჯამი 100%-ს აჭარბებს, რადგან აღნიშნულ კითხვაზე რამდენიმე პასუხის გაცემა იყო დასაშვები.კითხვაზე -
დადიხართ თუ არა ეკლესიაში"? გამოკითხულთა 41,9% (186 რესპოდენტი) პასუხობს, რომ ხშირად დადის ეკლესიაში. 40,5% (180 რესპოდენტი) " იშვიათად. 13,1% (58) - მხოლოდ დიდი რელიგიური დღესასწაულების დროს. 0,9%-მა (4 რესპოდენტი) შეკითხვას არ უპასუხა. სხვა პასუხების სიხშირეები (რომელთა შორის ფიგურირებს: დავდივარ სულიერი კრიზისის დროს", "როცა ვახერხებ", არასისტემატურად", სასურველია, უფრო ხშირად დავდიოდე") კი 0,7%-ს არ აღემატება.

კითხვას - რამდენი ხანია, რაც მორწმუნე ბრძანდებით", რესპოდენტებმა ორგვარად უპასუხეს: ნაწილმა წელი დაასახელა (მათი პასუხების მიხედვით მორწმუნეობის საშუალო ხანგრძლივობა 8 წელი გამოვიდა), ნაწილმა კი მიუთითა, რომ ცნობიერების ასაკიდან~(12,1%), მონათვლის შემდეგ"(2,8%), ბავშვობიდან"(36,8%), დაბადებიდან"(18,3%), შეგნებულობის ასაკიდან~(17,6%), საკმაო ხანია"(2,8%), ბოლო წლებში"(0,3%). შეკითხვას 9,3%-მა არ უპასუხა (შენიშვნა: პროცენტები დათვლილ იქნა იმ რესპოდენტთა საერთო რიცხვიდან, რომლებმაც წელი არ დაასახელეს). თუ გავითვალისწინებთ, რომ იმ რესპოდენტთა

საშუალო ასაკი, რომლებმაც წელი მიუთითეს, დაახლოებით 20 წელია, მათი მორწმუნეობის საშუალო ხანგრძლივობა კი - 8 წელი, უნდა დავასკვნათ, რომ საშუალოდ მათ მიერ სარწმუნოების მიღება 12 წლამდე (ე.ი. ბავშვობის) ასაკში მოხდა. შესაბამისად, მორწმუნეთა დიდი უმრავლესობა რელიგიას ბავშვობის ასაკიდანაა ნაზიარები.

კითხვაზე ასრულებთ თუ არა საეკლესიო რიტუალებს", მორწმუნეთა მხოლოდ 16% პასუხობს, რომ რეგულარულად ასრულებს, 47,5% პასუხობს, რომ ზოგჯერ ასრულებს, 36,6% - იშვიათად, 5,2% - არასოდეს, 0,3% კი შეკითხვას არ უპასუხა.

რესპოდენტთა მეოთხედზე ნაკლებს (23,6%) ჰყავს მოძღვარი, 76,4% კი პასუხობს, რომ მოძღვარი არ ჰყავს. გამოკითხულთა 46,2% დადებითად პასუხობს კითხვას - უქადაგებთ თუ არა სხვა ადამიანებს, გახდნენ თქვენ მიერ არჩეული რწმენის ერთგულნი". რესპოდენტთა ზუსტად იგივე რაოდენობა საკუთარ სარწმუნოებას სხვებს არ უქადაგებს, 0,5% თვლის, რომ ეს შიგნიდან უნდა მოდიოდეს", 2,0% უქადაგებს, ოღონდ იშვიათად", 0,9% - გააჩნია, რა შემთხვევაში", 1,6% - საჭიროების შემთხვევაში", 1,4% - ხანდახან", 0,5% პასუხობს, რომ იცავს საკუთარ პოზიციას".

 

როგორც ჩვენი კვლევის დასაწყისში აღვნიშნეთ, რესპოდენტთა უმრავლესობა აცხადებს, რომ სწამს ღმერთი (88,8%), მაგრამ როგორია ეს რწმენა, როგორ წარმოუდგენიათ იგი?

 

 

ძველი გამოკვლევებისაგან განსხვავებით, სადაც ძალიან იშვიათად შეხვდებოდი ღმერთის ტრადიციულ განმარტებას და ჭარბობდა ისეთი პასუხები, რომლებშიც ღმერთი უპიროვნო ძალად იყო წარმოდგენილი, რომლის განსაზღვრასაც გამოკითხილთა უმრავლესობა ვერ ახერხებდა. ისინი ამბობდნენ, რომ სწამთ რაღაც, რომელიც ჩვენზე, ჩვენს გონებაზე ძლიერია და ადამიანისათვის შეუცნობადია", ზოგი მას ბედისწერას ან იღბალს არქმევდა, სხვათა აზრით: ამ ქვეყნად არსებობს რაღაც, არ ვიცი, ის ღმერთია თუ არა, მაგრამ რაღაცის არსებობა კი მწამს. ეს რაღაც გარკვეულ გავლენას ახდენს ჩვენს ცხოვრებაზე", ან ტრადიციული ღმერთი არ მწამს, მაგრამ მწამს წმინდა ნინო (ქართველთა განმანათლებელი), წმინდა გიორგი (ქრისტიანობის ღმერთი (?!)), ღვთისმშობელი მარიამი (დედა უბედურთა და მხსნელი კაცთა), ძე ღვთისმშობლისა ქრისტე (სამყაროს მხსნელად მოვლინებული კაცი)" და ა.შ.

ახლანდელ გამოკითხვაში უფრო იგრძნობა რელიგიური ლიტერატურის და საეკლესიო პირთა ქადაგების გავლენა, ბიბლიური ღმერთისკენ შემობრუნება, მისი ტრადიციული გაგება. ასე მაგალითად, რესპოდენტთა 53,1%-ისთვის ღმერთი სამყაროს შემოქმედი, მისი უფალია", 22,4%-ისთვის ზებუნებრივი ძალაა, რომელსაც ადამიანებმა ღმერთი უწოდეს", 16,9%-ისთვის ზნეობრივი იდეალია", 1,1%-ისთვის სიკეთის სათავეა", 0,9%-ისთვის სიყვარულია", 0,3%-ისთვის სრულყოფილება", 0,3%-ისთვის რწმენა", იმავე პროცენტისთვის აბსოლუტური გონი". სხვა პასუხების სიხშირეები 0,2%-ს არ აღემატება. კითხვაზე პასუხის გაცემა რესპოდენტთა 2,6%- გაუჭირდა. სიხშირეთა ჯამი 100%-ს აჭარბებს, რადგან დასაშვები იყო რამდენიმე პასუხის გაცემა.

მასობრივი ათეიზმის ხანაში, როგორც ცნობილია, რელიგიური ლიტერატურის კითხვა ფაქტობრივად აკრძალული იყო. რელიგიური ჟურნალ-გაზეთები თითქმის არ გამოდიოდა, ხოლო, რაც გამოდიოდა, იმდენად პატარა ტირაჟით იბეჭდებოდა, რომ იგი მასობრივ მკითხველამდე ვერ აღწევდა. მოსახლეობაში კი ასეთი ლიტერატურისადმი, როგორც აკრძალული ხილისადმი ლტოლვა აშკარად შეიმჩნეოდა. მოსალოდნელი იყო, რომ ასეთი ლიტერატურის ღიად გამოსვლის შემთხვევაში ინტერესი მის მიმართ დიდი იქნებოდა, მაგრამ გამოკვლევამ ასეთი დიდი ლტოლვა არ დაადასტურა.

 

 

რელიგიურ ლიტერატურას გამოკითხულთა მხოლოდ 6,6% ეცნობა, 84,4% - დროდადრო, ხოლო 9,0% - არასოდეს. ამასთან გამოკითხულთა 44% მხოლოდ ბიბლიას" ანიჭებს უპირატესობას, 28,3% - სახარებებს", 1,2% საპატრიარქოს გამოცემებს, 1,2% - ფსალმუნებს", 0,8% - წმინდანთა ცხოვრებას, 0,6% - ზოგად ლიტერატურას, სხვა პასუხების სიხშირე 0,2%-ს არ აღემატება. სიხშირეთა ჯამი 100%-ს სჭარბობს, რადგან დასაშვები იყო რამდენიმე პასუხის გაცემა.

ასეთი უმნიშვნელო, მცირე პროცენტი, შესაბამისად მცირე ინტერესი რელიგიური ლიტერატურისადმი შეიძლება აიხსნას რამდენიმე მიზეზით, მათ შორის აკრძალული ხილის სინდრომის დაკარგვით, ჟურნალ-გაზეთების ცუდი გაფორმებით თუ შინაარსობრივი უინტერესობით, ასეთი ლიტერატურის სიძვირით, მოსახლეობის დაბალი მსყიდველობითი უნარით და ა.შ. რელიგიური ტელე და რადიო გადაცემები ჩვენში შედარებით ახალი ხილია. ამისთვის მზად არც ტელევიზიაა და არც რელიგიური ორგანიზაციები. ამიტომ შეკითხვაზე უყურებთ თუ არა რელიგიურ ტელეგადაცემებს", მოსალოდნელი პასუხი მივიღეთ:

გამოკითხულთა მხოლოდ 5,0% უყურებს რეგულარულად რელიგიურ ტელეგადაცემებს, 68,4% - დროდადრო, 24,8% - არასოდეს, ხოლო 1,8%-მა შეკითხვას არ უპასუხა. ამასთან რესპოდენტთა 17,8% პირდაპირ ტელეტრანსლაციებს ანიჭებს უპირატესობას, 11,2% - მხატვრულ ფილმებს, 9,8% - ტელეარხ ევრიკას შესაბამის გადაცემებს, 1,9% - ქადაგებებს, 1,6% - ისტორიულ გადაცემებს, 1,3% - I არხს, 1,1% - დიალოგებს რელიგიურ თემაზე, 1,1% - გადაცემას მოძღვრის სიტყვა", 1,1% - მოძღვრის პასუხებს", სხვა პასუხების სიხშირე 1,0%-ს არ აღემატება, ხოლო 0,3%-მა შეკითხვას არ უპასუხა.

ადრე თუ გვიან საქართველოში შემოღწეული რელიგიური დენომინაციების გააქტიურებამ, რომლის გამოც ზოგი ტრადიციულად მართლმადიდებელი ოჯახი სხვა სარწმუნოებაზე მოექცა, დიდი ხმაური გამოიწვია. აღნიშნული ფაქტები გაიგივებულ იქნა თითქმის ეროვნების შეცვლასთან, რადგან ჩვენი ისტორიული წარსულის შედეგად ქართველობა მჭიდროდ იყო და არის დაკავშირებული მართლმადიდებლობასთან. შესაბამისად, მისი მიტოვება ეროვნულ ღალატად იქნა აღქმული. რელიგიური მრწამსის გამოცვლა საერთოდ არ არის იოლი საქმე და თუ ეს ხდება რელიგიური განათლების დაბალი დონის გამო, ეკონომიკური თუ ფსიქოლოგიური ზეწოლით, ეს კიდევ უფრო საგანგაშოა. სწორედ ამიტომ, კითხვარში

შეტანილ იქნა კითხვა - თუ გსმენიათ შემთხვევები, როდესაც ადამიანმა გამოიცვალა რელიგიური მრწამსი, თუ დიახ", მაშინ, თქვენი აზრით, იგი რამ გამოიწვია?"

რესპოდენტთა 86,2%-ს სმენია შემთხვევები, როდესაც ადამიანმა რელიგიური მრწამსი გამოიცვალა, 13,2%-ს - არა, ხოლო 0,6%-მა ამ შეკითხვას არ უპასუხა.

გამოკითხულთა ნაწილი - 15,8% - თვლის, რომ რელიგიური მრწამსის შეცვლის მიზეზი მერყევი, მცირე რწმენაა, 9,7%-ის აზრით, ეს რელიგიური განათლების დაბალმა დონემ განაპირობა, 9,3%-ს ამის მიზეზად სხვა რელიგიის (ან მიმდინარეობის) ჭეშმარიტებაში დარწმუნება მიაჩნია, 8,8%-მა ინტენსიური ფსიქოლოგიური ზეწოლის, აგიტაციის შედეგად ჩათვალა, 7,8% ეკონომიკურ დაინტერესებას ასახელებს, 5,3% - უნებისყოფობას, საკუთარ თავში დაურწმუნებლობას, 2,9% - რწმენის თავისუფლებას, 2,7% - ქორწინების სურვილს, 2,7% - ურწმუნობას. სხვა პასუხების სიხშირე 1,0%-ზე ნაკლებია. სიხშირეთა ჯამი 100%-ს აჭარბებს, რადგან დასაშვები იყო რამდენიმე პასუხის გაცემა.

დღეს, როდესაც ესოდენ მოდაშია დემოკრატია, როდესაც ამდენს ლაპარაკობენ სინდისის თავისუფლების შესახებ, როდესაც განსაკუთრებული ყურადღება ექცევა თითოეული ადამიანის უფლებას, აირჩიოს მისთვის სასურველი და მიმზიდველი რელიგია, ძალზე აქტუალური იყო კითხვა - თვლით თუ არა, რომ დღეს საქართველოში რწმენის თავისუფლებაა?" - რაზეც რესპოდენტთა 84,4%-მა უპასუხა დიახ, საქართველოში ნამდვილად არის რწმენის თავისუფლება."6,8%

ამ აზრს უარყოფს, 4,4%-ს უჭირს ამ კითხვაზე პასუხის გაცემა, 1,8%-ის აზრით ადგილი აქვს გარკვეულ ფსიქოლოგიურ ზემოქმედებას, 1,0% მიიჩნევს, რომ საქართველოში რწმენის თავისუფლება ფორმალურია. სხვა პასუხების სიხშირე 1,0%-ზე ნაკლებია.

ყველასათვის ცნობილია, რომ საქართველო მრავალეროვანი და მრავალრელიგიური ქვეყანაა. ეს ვითარება თავის დაღს ასვამს ჩვენს მრავალტანჯულ სამშობლოს. როდესაც ჩვენი საზღვრებმოშლილი, ეკონომიკურ და ფინანსურ კრიზისში მყოფი ქვეყანა დამოუკიდებლობისათვის იბრძვის, იქნებიან კი ამ საქმეში ეროვნული და რელიგიური უმცირესობები ჩვენი ქვეყნის ერთგულები, თუ იმ ქვეყნებს დაუჭერენ მხარს, რომლებშიც ამ რელიგიათა ცენტრებია განლაგებული? ეს საკითხი დღეს ძალზე აქტუალურია, რადგან საგანგებო ვითარების გამო ქვეყნის უსაფრთხოების საკითხები პირველ პლანზე იწევს. ამიტომ ძალზე მნიშვნელოვანი იყო კითხვა: თქვენი აზრით, მრავალი რელიგიური ორგანიზაციის არსებობა ჩვენი სახელმწიფოსათვის კარგია თუ ცუდი?"

თ ა ვ ი მ ე ო რ ე რელიგიური უმცირესობები საქართველოში

თავი მეორე

რელიგიური უმცირესობები საქართველოში

I. რელიგიური უმცირესობათა სპექტრი

ახლა მსოფლიოში ბევრს მსჯელობენ და დაობენ ეროვნულ და რელიგიურ უმცირესობათა შესახებ, მათ უფლებებსა და მოვალეობებზე. ეს საკითხები მით უფრო აქტუალური გახდა, რამდენადაც უმცირესობათა სახელი ხშირად უკავშირდება სეპარატისტულ მოძრაობას, რაც, თავის მხრივ, დიდი არეულობით ემუქრება კაცობრიობას. ეს საფრთხე მთელ მსოფლიოში და ჩვენშიც სავსებით რეალურია. სამწუხაროდ, რელიგიურ უმცირესობათა საკითხი საქართველოში ნაკლებადაა შესწავლილი როგორც ზოგადი, ისე იურიდიული თვალსაზრისით. სანამ არსებობდა საბჭოთა კავშირი და იყო ერთიანი მარქსისტული, მატერიალისტური იდეოლოგია, რომელიც რელიგიას მხოლოდ გადმონაშთის ფუნქციას უტოვებდა, ეს პრობლემები ნაკლებად იდგა; შესაბამისად, ნაკლებადაც სწავლობდნენ, მაგრამ მას შემდეგ, რაც ასეთმა იდეოლოგიამ არსებობა შეწყვიტა, მნიშვნელოვნად გაიზარდა რელიგიური კონფესიების როლი, იმატა მათმა გავლენამ საზოგადოებაში მიმდინარე სხვადასხვა პროცესებზე, მათ შორის ეროვნულ ურთიერთობებზეც.

რას ვგულისხმობთ საერთოდ რელიგიურ ერთობაში და რას აღნიშნავს რელიგიური უმცირესობის ცნება?

როგორც რუსი ავტორი ა. სუხოვი წერდა: რელიგია აერთიანებს ხალხს განსაკუთრებული რიგის ერთობაში - რელიგიაში. ამ ერთობაში ადამიანები ჯგუფდებიან რელიგიურ აღმსარებლობასთან მიმართების პრინციპით და მათ შორის მყარდება გარკვეული რელიგიური ურთიერთობები, რომლებიც გარკვეულ როლს ასრულებენ ისტორიაში (ხაზგასმა ჩემია


 თ. ფ.). მათი არსებობა და საქმიანობა გავლენას ახდენს სხვა ერთობებზეც. რელიგიური ერთობის გავლენამ სახელმწიფოზე შეიძლება მიგვიყვანოს თეოკრატიამდე, ან, თუ მისი გავლენის ხარისხი მნიშვნელოვანი არ არის, რელიგიური შეფერილობის ამა თუ იმ ხარისხის ინტენსივობის სახელმწიფო გაერთიანებამდე. მმართველობის თეოკრატიული ფორმა იყო დამახასიათებელი ძველებრაული სახელმწიფოსათვის, ტიბეტისათვის, ვატიკანისათვის. რელიგიური შეფერილობა განმასხვავებელი ნიშანია, მაგალითად, ისლამური თუ ქრისტიანული ქვეყნებისთვის.

 

რელიგიური ერთობის გავლენას განიცდიან ეთნიკური ერთობები. რასაკვირველია, ეს ეხება ისტორიის გარკვეულ მონაკვეთებს, როდესაც რელიგიურ ერთობას აქვს სათანადო ძალა და სიცოცხლისუნარიანობა. ფართოდ არის ცნობილი,

როდესაც რელიგიური ერთობა ხელს უწყობდა ქვეყანას გარეგანი მტრის მოგერიებაში. ანალოგიური როლი აქვთ რელიგიურ ერთობებს ზოგიერთ ნაციონალურ და ნაციონალურ-განმათავისუფლებელ მოძრაობაში. ამავე დროს რელიგიური ერთობის გაფართოების საბაბით ეწყობოდა დამპყრობლური ომები, ჯვაროსნული ლაშქრობები. რელიგიურ ერთობას მნიშვნელობა აქვს არა მარტო ეთნიკური ერთობის არსებობის პროცესში, არამედ ხანდახან თვით ეთნოგენეზისის პროცესშიც. ზოგიერთ ეთნიკურ ერთობას რელიგიური ერთობის ბეჭედი აზის თავისი ჩასახვის დროიდან. ისინი წარმოშობილნი არიან რელიგიური ერთობის ბაზაზე."

რელიგიური უმცირესობის ცნებაში ჩვენ ვგულისხმობთ მორწმუნეთა დიდ ან პატარა ჯგუფს, რომელიც ამა თუ იმ სარწმუნოების ირგვლივ არის გაერთიანებული და ეს სარწმუნოება სახელმწიფოში გაბატონებული (უმრავლესობა) არ არის.

სრულიად შესაძლებელია, რომ ერთ ქვეყანაში არსებული რელიგიური უმცირესობა მეორე ქვეყანაში გაბატონებულ ან მნიშვნელოვან რელიგიურ მიმდინარეობას წარმოადგენდეს. რელიგიური უმცირესობა შეიძლება იყოს ერთეროვანი ან მრავალეროვანიც.

რელიგიური უმცირესობის ბედი, მისი მდგომარეობა და ხარისხი ხშირ შემთხვევაში განსაზღვრულია ამა თუ იმ ქვეყნის ისტორიული ბედით, ტრადიციით, გეოგრაფიული მდებარეობით, გაბატონებული რელიგიის დამოკიდებულებით რელიგიური უმცირესობის რწმენისადმი, სახელმწიფოებრივი სტრუქტურების დამოკიდებულებით ამ რწმენისადმი.

სავსებით შესაძლებელია, რომ ზოგჯერ რელიგიური ჯგუფი ეთნიკურ ჯგუფად იქცეს. ასე მაგალითად, ეთნიკური ჩამოყალიბების ნიშნები შეიძინეს ამიერკავკასიაში რუსეთიდან გადმოსახლებულმა მალაკნებმა და დუხობორებმა, რომლებიც ადგილობრივი ხალხების გარემოცვაში აღმოჩნდნენ, გამოიმუშავეს თავისებური საზოგადოებრივ-ეკონომიკური ყოფა, შექმნეს სპეციფიკური ჩვეულებები, საკუთარი ფოლკლორი და გარკვეულად გადაიქცნენ ეთნიკურ ჯგუფებად.

 

 

როგორც იურისტები მიუთითებენ, დღემდე საერთაშორისო სამართალში არ არის ხელშეკრულება, რომელიც მიმართული იქნებოდა, კომპლექსურად გადაეწყვიტა, რელიგიურ უმცირესობათა ყველა უფლება-მოვალეობა, მაგრამ სამაგიეროდ, არსებობს საერთაშორისო შეთანხმებები, დოკუმენტები, რომლებიც უზრუნველყოფენ შესაძლებლობას, გამოხატონ და შეინარჩუნონ უმცირესობათა ეთნიკური, ენობრივი, კულტურული და რელიგიური თავისებურებანი.

აღნიშნულ დოკუმენტებს შორის უნდა დავასახელოთ 1966 წლის საერთაშორისო პაქტი სამოქალაქო და პოლიტიკური უფლებების შესახებ, სადაც ნათქვამია: იმ ქვეყნებში, სადაც არსებობენ ეთნიკური რელიგიური და ენობრივი უმცირესობები, იმ პირებს, რომლებიც მიეკუთვნებიან ასეთ უმცირესობებს, არ შეიძლება უარი ეთქვათ ამავე ჯგუფის სხვა წევრებთან ერთად ისარგებლონ თავისი კულტურით, აღიარონ თავისი რელიგია და შეასრულონ მისი წეს-ჩვეულებანი, ასევე ისარგებლონ მშობლიური ენით"(მუხლი 27).

1978 წელს მიღებულ კონვენციაში გენოციდის თავიდან აცილების და მასზე სასჯელის შესახებ ნათქვამია: ამ კონვენციის მიხედვით, გენოციდად ითვლება ის ქმედება, რომელიც ხდება იმ მიზნით, რომ მთლიანად ან ნაწილობრივ გაანადგუროს რომელიმე ნაციონალური, ეთნიკური, რასობრივი, თუ რელიგიური ჯგუფი" (მუხლი 2).

1975 წლის ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის თათბირის შემაჯამებელი აქტის მიხედვით: სახელმწიფოები - მონაწილენი ცნობენ იმ წვლილს, რომელიც შეუძლიათ შეიტანონ ეროვნულ უმციერესობებს ან რელიგიურ კულტურებს განათლების სხვადასხვა სფეროს თანამშრომლობაში. აპირებენ იმ შემთხვევაში, თუკი მათ ტერიტორიაზე არის ასეთი უმცირესობები ან კულტურა, ხელი შეუწყონ მათ წვლილს, მათი წევრების კანონიერი უფლებების გათვალისწინებით."

რელიგიურ უმცირესობათა შესახებ ვრცლად არის საუბარი ევროპის უშიშროებისა და თანამშრომლობის თათბირის მონაწილე სახელმწიფოების წარმომადგენელთა ვენის 1986 წლის შეხვედრის შემაჯამებელ დოკუმენტში, სადაც ნათქვამია:

მონაწილე ქვეყნები ...ადასტურებენ, რომ პატივისცემით მოეკიდონ ადამიანის უფლებებსა და ძირითად თავისუფლებებს, მათ შორის აზროვნების, სინდისის, რელიგიისა და მრწამსის თავისუფლებას ყველასათვის სქესის, ენისა და რელიგიის განურჩევლად" (მუხლი 11).

 

 

პიროვნების მიერ რელიგიისა თუ სარწმუნოების მიმდევრობის თავისუფლების უზრუნველყოფის მიზნით მონაწილე სახელმწიფოები სხვა ღონისძიებებთან ერთად: - მიიღებენ ეფექტურ ღონისძიებებს, რათა თავიდან აიცილონ და აღკვეთონ პირთა თუ გაერთიანებათა დისკრიმინაცია რელიგიის ან მრწამსის ნიადაგზე მოქალაქეობრივი, პოლიტიკური, ეკონომიკური, სოციალური და კულტურული ცხოვრების ყველა დარგში ადამიანის უფლებათა და პირად თავისუფლებათა ცნობის, განხორციელებისა და გამოყენების მიმართ და მორწმუნეთა და ურწმუნოთა შორის ნამდვილი თანასწორობის უზრუნველსაყოფად;

- ხელს შეუწყობენ სხვადასხვა გაერთიანების მორწმუნეთა შორის, აგრეთვე მორწმუნეთა და ურწმუნოთა შორის ორმხრივი შემწყნარებლობისა და პატივისცემის კლიმატს;

- მიანიჭებენ მათი თხოვნით მორწმუნეთა გაერთიანებებს, რომლებიც მისდევენ, ან მზად არიან მისდიონ თავიანთ სარწმუნოებას თავიანთი სახელმწიფოების კონსტიტუციურ ფარგლებში, სტატუსის ცნობას, რომელიც მათთვის არის გათვალისწინებული შესაბამის ქვეყნებში (მუხლი16,3);

- პატივს სცემენ ამ რელიგიურ გაერთიანებათა უფლებას დააარსონ და ჰქონდეთ ღვთისმსახურების ან შეკრებების თავისუფლად ხელმისაწვდომი ადგილები (16,3);

- გაერთიანდნენ ორგანიზაციებად თავიანთი საკუთარი იერარქიული და ინსტიტუციური სტრუქტურის შესაბამისად;

- აირჩიონ, დანიშნონ და გამოცვალონ თავიანთი პერსონალი და თავიანთი შესაბამისი მოთხოვნებისა და სტანდარტების, აგრეთვე მათსა და მათ სახელმწიფოს შორის ნებისმერი თავისუფლად მიღწეული მორიგების თანახმად;

- ითხოვონ და მიიღონ ნებაყოფლობითი საფინანსო და სხვა შეწირულობები;

- გამართავენ კონსულტაციებს რელიგიურ კულტებთან, დაწესებულებებთან და ორგანიზაციებთან რელიგიური თავისუფლებების მოთხოვნილებათა უკეთ გაგების მიღწევის მიზნით (16,5);

- პატივს სცემენ თითოეული ადამიანის უფლებას მიაღებინოს სხვას და მიიღოს რელიგიური განათლება თავის არჩეულ ენაზე ან ინდივიდუალურად ანდა სხვებთან ერთად (16,6);

- ამ კონტექსტში პატივს სცემენ, სხვა უფლებებთან ერთად, მშობლების თავისუფლებას უზრუნველყონ თავიანთი შვილების რელიგიური და ზნეობრივი აღზრდა თავიანთი საკუთარი მრწამსის შესაბამისად (16,7);

 

 

- ნებადართულად გამოაცხადებენ რელიგიური პერსონალის მომზადებას შესაბამის დაწესებულებებში (16,8);

- პატივს სცემენ მორწმუნეთა და რელიგიურ გაერთიანებათა უფლებას, შეიძინონ და გამოიყენონ საღვთო წიგნები, რელიგიური გამოცემები თავიანთ არჩეულ ენაზე ან სხვა საგნები და მასალები, რომლებიც განეკუთვნებიან რელიგიისა თუ სარწმუნოების მიმდევრობას და უპატრონონ მათ (16,9);

- ნებას დართავენ რელიგიურ კულტებს, დაწესებულებებსა და ორგანიზაციებს, აწარმოონ, იმპორტით მიიღონ და გაავრცელონ რელიგიური გამოცემები და მასალები (16,10);

-კეთილმოსურნედ განიხილონ რელიგიურ გაერთიანებათა წადილი, მონაწილეობდნენ საზოგადოებრივ დიალოგში, მათ შორის მასობრივი ინფორმაციის საშუალებათა მეშვეობით (16,11);

- მონაწილე სახელმწიფოები აღიარებენ, რომ ზემოხსენებული უფლებების განხორციელება, რომლებიც რელიგიის ან მრწამსის თავისუფლებას განეკუთვნებიან, შეიძლება ექვემდებარებოდეს მხოლოდ ისეთ შეზღუდვებს, რომლებიც კანონით არის დადგენილი და შეესატყვისება მათ ვალდებულებებს საერთაშორისო სამართლის დარგში და მათ საერთაშორისო ვალდებულებებს. ისინი უზრუნველყოფენ თავიანთ კანონებს და ადმინისტრაციულ წესებში მათი გამოყენებისას აზროვნების, სინდისის, რელიგიის ან მრწამსის თავისუფლების სრულ და ეფექტიან განხორციელებას (17).

ხოლო იმ დეკლარაციას, რომელიც მიღებულ იქნა ადამიანის უფლებების კომისიის მიერ 1992 წელს იმ პირთა უფლებების შესახებ, რომლებიც მიეკუთვნებიან ეროვნულ ან ეთნიკურ-რელიგიურ თუ ენობრივ უმცირესობას", ნათქვამია:

- იმ პირებს, რომლებიც ეკუთვნიან რელიგიურ უმცირესობებს, უფლება აქვთ:აღიარონ თავისი რელიგია და შეასრულონ რელიგიური რიტუალები...(2,1); აქტიურად მიიღონ მონაწილეობა რელიგიურ, საზოგადოებრივ, ეკონომიკურ და სახელმწიფოებრივ ცხოვრებაში (2,2);

- ყოველგვარი დისკრიმინაციის გარეშე თავისუფალი და მშვიდობიანი კონტაქტები ჰქონდეთ თავისი ჯგუფის სხვა წევრებთან. პირებს, რომლებიც ეკუთვნიან სხვა უმცირესობებს, ასევე შეუძლიათ დაამყარონ კონტაქტები სხვა ქვეყნის მოქალაქეებთან, რომლებთანაც ისინი დაკავშირებულნი არიან ეროვნული, ეკონომიკური, რელიგიური ან ენობრივი კავშირით(2,5);

 

 

- სახელმწიფო იღებს ზომებს, რათა შექმნას ხელსაყრელი პირობები იმისათვის, რათა პიროვნებებმა, რომლებიც მიეკუთვნებიან უმცირესობებს, გამოხატონ თავისი თავისებურებანი და განავითარონ ისინი... რელიგია, ტრადიცია, წეს-ჩვეულებები იმ შემთხვევების გარდა, როდესაც კონკრეტული საქმიანობა ხორციელდება ეროვნული კანონმდებლობის დარღვევით და ეწინააღმდეგება საერთაშორისო ნორმებს"(7,2).

ამასთან დაკავშირებით, განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება დებულების 87-ე მუხლს:

არაფერი ამ დეკლარაციაში არ შეიძლება ახსნილი იყოს, როგორც ნებართვა, განახორციელოს ნებისმიერი საქმიანობა, რომელიც ეწინააღმდეგება გაერთიანებული ორგანიზაციის პრინციპებს. სუვერენული თანასწორობის, ტერიტორიული მთლიანობის, სახელმწიფოს პოლიტიკური დამოუკიდებლობის პრინციპების ჩათვლით."

აი, ასეთია ძირითადად ის საერთაშორისო ნორმები და უფლებები, რომელთა საშუალებითაც ცდილობენ განსაზღვრონ, დააფიქსირონ და დაიცვან რელიგიურ უმცირესობათა ინტერესები მსოფლიოში.

რასაკვირველია, იმისათვის, რომ ეს აქტები, ნორმები და უფლებები ზედმიწევნით შესრულდეს, საჭიროა იდეალური პირობები. დღევანდელ არეულ, წინააღმდეგობებით სავსე მსოფლიოში კი ასეთი პირობები ძალზე იშვიათია. გარდა ამისა, გასათვალისწინებელია რელიგიის სპეციფიკაც. რელიგიათა უმრავლესობა ცდილობს ფართოდ გაავრცელოს თავისი მოძღვრება, რაც შეიძლება მეტ მორწმუნეს მოუყაროს თავი, დაამციროს სხვათა რწმენა და ქება-დიდება შეასხას საკუთარ მოძღვრებას. მიმდინარეობს დარვინისეული ბრძოლა რელიგიურ მიმდინარეობათა შორის არსებობისათვის, დამკვიდრებისათვის, გავრცელების არის გაფართოებისათვის, სხვათა დათრგუნვისათვის. ამ მხრივ განსაკუთრებით ცოდავენ ამა თუ იმ ქვეყანაში გაბატონებულ რელიგიათა მესვეურები. ასეთ პირობებში ძალზე ძნელია, ვილაპარაკოთ რელიგიურ უმცირესობათა უფლებების სრული დაცვის შესახებ.

როგორი ვითარებაა ამ მხრივ საქართველოში? ყველასათვის ცნობილია, რომ საქართველო არა მარტო მრავალეროვანი, არამედ მრავალრელიგიური ქვეყანაც არის. მართლაცდა, ოდითგანვე აქ მრავალი ეროვნების წარმომადგენელი ცხოვრობდა, რომელიც თავის სარწმუნოებასაც აღიარებდა. ბევრი რელიგიური კონფესია

 

 

საქართველოში სწორედ იმ შორეული პერიოდიდან იღებს სათავეს და დღემდე მოდის. ამა თუ იმ რელიგიური უმცირესობის რწმენის სიძლიერე, მდგომარეობა და გავლენა დაკავშირებული იყო მისი მიმდევრების სიმრავლესთან, შინა და გარე პოლიტიკურ ამბებთან, ქართული სახელმწიფოს და მართლმადიდებელი ეკლესიის მდგომარეობასთან, მის გავლენასთან ხალხის მასებში. ისტორიული პირობების შეცვლასთან ერთად, ეს გავლენა, როგორც მართლმადიდებელი ეკლესიისა, ისე რელიგიურ უმცირესობათა კონფესიებისა, იცვლებოდა. არც ის არის დასამალი, რომ გარეშე მტერი ძალზე ხშირად იყენებდა ამ რელიგიურ კონფესიებს, მათ რწმენას, თავისი გავლენის დასამკვიდრებლად საქართველოში. რუსეთის მიერ საქართველოს შეერთებამდე რაიმე სექტანტურ მოძრაობას ჩვენში ადგილი არ ჰქონია. დაძაბული გარეპოლიტიკური ვითარება, მუდმივი დაპყრობის საშიშროება და სხვა რელიგიის აღმსარებელი ხალხების ზეწოლა არ იძლეოდა იმ ფუფუნების საშუალებას, რომ ქართველებს შიდა რელიგიური ომი ან განხეთქილება ჰქონოდათ. არც სათანადო თეოლოგიური ლიტერატურა არსებობდა ამის შესახებ.

1801 წლიდან კი, მას შემდეგ, რაც საქართველო რუსეთმა დაიპყრო, საქართველოში გამოჩნდა სხვადასხვა პროტესტანტული თუ რუსული მართლმადიდებლობის ნიადაგზე გაჩენილი სექტა. მათი გამოჩენა დაკავშირებული იყო რუსეთის სურვილთან, იმპერიის ცენტრიდან მოეშორებინათ სხვაგვარად მოაზროვნე რელიგიური უმცირესობები. მეორე მხრივ, იმპერიის ახლადშემოერთებული ადგილები შემოემტკიცებინათ რუსული თუ რუსულენოვანი მოსახლეობით. მე-19 საუკუნეში ასე ჩნდებიან საქართველოში მენონიტები, მალაკანები, დუხობორები. როგორც წესი, ეს ხალხი, უმეტესად, არაქართული მოსახლეობისგან შედგებოდა.

იმპერიაში საქართველოს მოქცევის შემდეგ მნიშვნელოვნად გაიზარდა მიმოსვლა რუსეთის სხვადასხვა გუბერნიას შორის (საქართველოც ხომ ორ, თბილისისა და ქუთაისის გუბერნიად იქცა).

ამ გზებითა და საშუალებებით საქართველოში გეგმაზომიერად თუ სტიქიურად დიდი რაოდენობით შემოდის სხვადასხვა რჯულთმოძღვრების და რწმენის ხალხი. იქმნება ნაირნაირი რელიგიური თემები და მათი სალოცავები. ადრე თუკი ამ სალოცავებში მხოლოდ ჩამოსული ხალხი დადიოდა, თანდათანობით მის წირვა-ლოცვებში ადგილობრივი მოსახლეობაც იწყებს მონაწილეობას, მათ შორის ქართველებიც.

 

 

უკვე, საბჭოთა ხელისუფლების არსებობის პირობებში, მასობრივი ათეისტური იდეოლოგიის ბატონობისას, ე.წ. სექტანტურმა ორგანიზაციებმა, რომელთაც ჯერ კიდევ ცარიზმის დროს შეზღუდულ პირობებში მოქმედების გამოცდილება ჰქონდათ, მალე აუღეს ალღო ახალ ვითარებას და საკმაო წარმატებებსაც მიაღწიეს. მართლაცდა, რელიგიური უიდეობის და ურწმუნობის პირობებში ეს სექტები ჰგავდნენ უდაბნოში გაბნეულ პატარა ოაზისებს, სადაც მეტ-ნაკლებად შენარჩუნებული იყო როგორც რწმენა, ისე რელიგიური ცხოვრების წესი, და იქ, სადაც ოფიციალური ეკლესია მარცხს მარცხზე განიცდიდა, თანდათან კარგავდა მორწმუნეებს და ზოგჯერ გაქრობის ზღვარზეც იდგა, ასეთი კონფესიები ძალას იკრებდნენ და მრავლდებოდნენ.

უფრო გვიან, 1953 წელს, სტალინის გარდაცვალების შემდეგ, განსაკუთრებით კი 1956 წლის 9 მარტს თბილისში მოწყობილი ხოცვა-ჟლეტის შემდეგ საქართველოში შექმნილმა იდეურმა ვაკუუმმა, კერპების მსხვრევამ და სულიერმა დეპრესიამ, რასაც დაემატა სოციალისტური იდეის კრიზისი, ნოყიერი ნიადაგი შექმნა რელიგიური ძიებებისათვის, გამოიწვია სხვადასხვა ჯურის და რწმენის მიმდინარეობების გავრცელება და გააქტიურება.

მოგვიანებით, ჩვენი საუკუნის 60-70-80-იან წლებში იდეური ერთიანობის დაშლისა და ოფიციალური ეკლესიის სისუსტის პირობებში ჩვენი საზოგადოების მცირე, მაგრამ გარკვეულმა ნაწილმა აღმოსავლურ რელიგიებს მიაპყრო თვალი. მათ შორის უნდა აღინიშნოს ბუდიზმის არცთუ ისე მრავალრიცხოვანი მიმდევრები და კრიშნას ცნობიერების საზოგადოების წევრები, სხვაგვარად ვაიშნავები, რომლებიც საკმაო ხმაურით შემოიჭრნენ ჩვენს ცხოვრებაში და ცდილობენ თავისი გავლენის გავრცელებას. არიან სხვა, საქართველოში მანამდე უცნობი რელიგიური მოძღვრებების მცირერიცხოვანი მიმდევარნიც. მათ შორის, ევანგელისტები, ვაჰაბისტები, ბაჰაისტები, ახალსამოციქულო ეკლესია, საინტოლოგები და ა. შ.

ბოლო წლებში ძალზე გააქტიურდნენ იეღოვას (იეჰოვას) მოწმეები, რომლებიც ცდილობენ თითქმის მთელი საქართველოს მოცვას და მოსახლეობის თავის რჯულმოძღვრებაზე გადაყვანას.

სამწუხაროდ, ახლაც მთელი რიგი რელიგიური მიმდინარეობები, ანგარიშს არ უწევენ ქართულ მართლმადიდებელ ეკლესიას, თვლიან მას ბუტაფორიად, სიცოცხლის უნარს მოკლებულად, რომელიც ფაქტობრივად არაფერს არ აძლევს ადამიანის სულსა და გულს. აქტიურად ხდება მოსახლეობაში რელიგიური ინტერვენცია, რელიგიური ხელყოფა. ბევრი მათგანი საქართველოს ალბათ უპატრონო ბაღად მიიჩნევს, სადაც ყველას უნდა საკუთარი ნერგისა და თესლის ჩაგდება. ვინღა არ ცდილობს ამის გაკეთებას, ხსნის არმია" თუ ახალსამოციქულო ეკლესია", ინდუისტები თუ ბუდისტები, სხვადასხვა მიმართულების ქრისტიანები. მათი ემისრები მრავლად ჩამოდიან საქართველოში და ქველმოქმედებასთან ერთად თავიანთ რჯულთმოძღვრებასაც ავრცელებენ.და აი, რელიგიურ უმცირესობებთან მიმართებაში დავდექით ასეთი დილემის წინაშე: ერთი მხრივ, უნდა დავიცვათ დემოკრატია და შესაბამისად მტკიცედ შევასრულოთ სინდისის თავისუფლების საერთაშორისო სამართლით გათვალისწინებული ნორმები, მეორე მხრივ, რელიგიურ უმცირესობათა უფლებების დაცვამ არ უნდა გაგვიტაცოს, რათა ამით ხელი არ შევუწყოთ ცენტრიდანული ძალების განვითარებას და ქვეყნის დაშლა-დაქუცმაცების საქმეს.

რა კონკრეტული პრობლემის წინაშე ვდგავართ რელიგიურ უმცირესობებთან მიმართებაში? რამდენად შეესატყვისება საქართველოს, ქართველი ხალხის ინტერესებს ესოდენი რელიგიური დაქუცმაცება, რომლის მოწმეც გავხდით. ახლა ხომ ტრადიციული ქართველი მართლმადიდებლების გვერდით არიან ქართველი მუსლიმები, ქართველი კათოლიკეები, ქართველი ბაპტისტები, ქართველი იეღოველები, ქართველი ვაიშნავები და ა.შ. (მე, რასაკვირველია, არ ვეხები სხვა ეროვნების წარმომადგენლების მიერ თავიანთი მამაპაპური რელიგიის აღიარებას). თუკი მათთვის რელიგიური იდეალები პირველ ადგილზეა, ვის ერთგულობენ ისინი,

საქართველოს, თუ იმ ცენტრებს, საიდანაც მათი რელიგიური მიმდინარეობა იღებს საწყისს?

თვით ათეისტი კომუნისტების მმართველობის დროსაც იყო ჩუმი შეთანხმება, ჩემი აზრით სწორი პრინციპი, რომ სახელმწიფოს გარკვეული დოზით მხარი დაეჭირა იმ ტრადიციული რელიგიისათვის, რომლის სათავეც და ბოლოც ამ ქვეყანაში იყო. ახლაც ბევრი სვამს ასეთ კითხვას - სხვა ქვეყანაში მყოფი რელიგიური ორგანიზაცია რატომ უნდა განსაზღვრავდეს შენი ქვეყნის ქვეშევრდომთა რწმენას და, შესაბამისად, მოქმედებასაც? რატომ უნდა მიდიოდეს შენს რესპუბლიკაში აკრეფილი ფული სხვა ქვეყანაში?

 

 

იდეალურ შემთხვევაში, როდესაც შენს ქვეყანას არაფერი ემუქრება, არც მეზობელი და არც შორებელი, როდესაც არაფერს არ გედავებიან, არც ტერიტორიას და არც სხვა რაიმეს, ალბათ სრულად უნდა იქნას დაცული რელიგიურ უმცირესობათა ინტერესები,მათი უფლებები, ყველა ის საერთაშორისო სამართლებრივი ნორმა, რომელთა შესახებაც ზემოთ მქონდა საუბარი. მაგრამ, როდესაც ესოდენ გართულებულია სიტუაცია, როდესაც ქვეყნის ყოფნა-არყოფნის საკითხი დგას, როდესაც ქვეყანა უკანასკნელ ძალებს იკრებს იმისათვის, რომ როგორმე გაუძლოს მოზღვავებულ მტერს და დაიცვას თავისი ერთიანობა, თუკი რელიგიური უმცირესობანი, ისევე, როგორც ეროვნული უმცირესობანი, ასე თუ ისე დაარღვევენ ქვეყნის ინტერესებს იდეური თუ რელიგიური იდეალების მომიზეზებით, ჩვენ, ცხადია, ასეთ ამბავს არ უნდა შევურიგდეთ.

ჩვენ რაოდენობრივად მცირერიცხოვანი ხალხი ვართ, ჩვენი ქვეყანა იბრძვის დამოუკიდებლობისათვის, თავისი ხალხის, თავისი ერის კეთილდღეობისათვის. ამ საქმეში მას რელიგია მხარში უნდა ამოუდგეს, დაეხმაროს ნორმალურ ქვეყნად ჩამოყალიბებასა და დამკვიდრებაში.

ჟურნალი პოლიტიკა #1-3, 1995 წ.

ფილოსოფიური ძიებანი

 კრებული მეექვსე, თბილისი, 2002 წ.

II. ახალსამოციქულო ეკლესია

საქართველოს ისედაც საკმაოდ ჭრელ სარწმუნოებრივ რუკაზე გაჩნდა კიდევ ერთი რელიგიური მიმდინარეობა - "ახალსამოციქულო ეკლესია". თავისი მოძღვრებითა და კულტით იგი პროტესტანტულ მიმდინარეობას მიეკუთვნება და ჩვენში გერმანიიდან შემოვიდა. გასული წლის მარტში ერთი წელი შესრულდა საქართველოში მათ მიერ ჩატარებული პირველი ქადაგებიდან...

ჩემს შეკითხვაზე - თუ რას შეიძლება მივაწეროთ ახალსამოციქულო ეკლესიის გამოჩენა საქართველოში, იმას ხომ არა, რომ მართლმადიდებელი ეკლესია ან სხვა არსებული კონფესიები სათანადოდ ვერ უძღვებიან თავიანთ მოვალეობას და

ადგილობრივი ქრისტიანები ვერ ცხოვრობენ სათანადო რელიგიური სულიერებით? - ჩვენს რესპუბლიკაში ახალსამოციქულო ეკლესიის მისიონერებმა უარყოფითად მიპასუხეს.

განმეორებით, უკვე დაჟინებით და პირდაპირ დასმულ კითხვაზე _ მათ მიერ ქრისტიანული მოძღვრების სპეციფიკური ქადაგება მრავალსაუკუნოვანი ტრადიციების მქონე მართლმადიდებელი მრევლის წიაღში ხომ არ ნიშნავს სხვის ჯამში ცხვირის ჩაყოფას," რელიგიურ ხელყოფას , სხვაგვარად, მორწმუნეთა თავის მხარეზე გადაბირებას, რის გამოც ადრეულ საუკუნეებში სასტიკად ისჯებოდნენ? მათ მიპასუხეს თავიანთი პირველი მოციქულის რიჰარდ ფერის სიტყვებით: "ჩვენ არ ვაპირებთ ვინმესთვის რაიმეს წართმევას, პირიქით, ჩვენ იქით ვაძლევთ ადამიანებს იმედს. ჩვენ მოგვაქვს მათთვის ღვთიური სამყარო და იესოს აღთქმა: მოვიდეს ჩვენთან აღდგომის დღეს და დაამყაროს ათასწლოვანი მეუფება; ჩვენ ვესწრაფვით დიალოგს, ამასთან თავს ვიკავებთ რაიმე გამოთქმებისაგან, რომლებიც ეხება ადამიანთა პოლიტიკურ ან რელიგიურ რწმენას".

ცხადია, ამ პასუხმა ნაკლებად დამაკმაყოფილა, არც ჩემი ეჭვები გაფანტა ბოლომდე, მაგრამ მეტს აღარ ჩავკითხვივარ, რადგანაც ისედაც ნათელი იყო, რომ როდესაც ადამიანებს ხსნის ერთ გზას სთავაზობ, მათ სხვა გზაზე ხელის აღებას ურჩევ; როდესაც საკუთარ სამლოცველოში ეპატიჟები, თავისი ტაძრის უარყოფისაკენ მოუწოდებ. ტყუილად როდი ამბობდა ფრიდრიხ ნიცშე: თუ გინდა, რომ საკუთარი რწმენა განამტკიცო, სხვისი უნდა დაამციროო."

1. ცოტა რამ ისტორიიდან

ჩვენში ცოტა ვინმემ თუ იცის ახალსამოციქულო ეკლესიის წარმოშობის, მისი ისტორიის, მოძღვრებისა თუ საკულტო მხარის შესახებ. ცნობილია, რომ იგი პირველად მხოლოდ XIX საუკუნის პირველ მესამედში გამოჩნდა ინგლისსა და გერმანიაში. მაგრამ მის წარმოშობას სხვა საფუძველი და პრეისტორია ჰქონდა. როგორც ახალსამოციქულო ეკლესიის წარმომადგენლები ამტკიცებენ, მართალია, რეფორმაცია (რომელიც გერმანიაში ლუთერმა ჯერ კიდევ XVI საუკუნეში დაიწყო) და მისი თანამდევი რელიგიური ბრძოლები მოასწავებდა მკვეთრ შემობრუნებას ქრისტიანობის ისტორიაში, უპირველეს ყოვლისა ცდას, დაბრუნებოდნენ თავდაპირველ, ჭეშმარიტ ეკლესიას, მაგრამ მოციქულობა, როგორც ინსტიტუტი, რომლის მეოხებითაც შეიქმნა და დაფუძნდა ქრისტიანული ეკლესია, ამ მოვლენის შემდეგ არ იქნა აღდგენილი.

მათივე გადმოცემით, რეფორმაციის ამ ნაკლს ნათლად და მტკივნეულად განიცდიდნენ და შეიგრძნობდნენ ჭეშმარიტი მორწმუნენი, რომლებიც გულმხურვალედ შესთხოვდნენ უფალს, დაებრუნებინა მათთვის ის სულიერი ჯილდოები, რომლებიც ღმერთმა უბოძა ადამიანებს და რომლებიც დროთა ვითარებაში მათ დაკარგეს. და აი, უფალმა, როგორც იქნა, ისმინა მათი ვედრება და ინგლისში, კერძოდ, ოლბერსა და ლონდონში აღდგენილ იქნა ქრისტიანული ეკლესია თავდაპირველი სახით. ასეთი აღორძინება მოხდა სულიწმინდის ახალი

გარდმოვლენის შედეგად და იმდროინდელი ამბებისა თუ მომავლის შესახებ მორწმუნეთა წინასწარმეტყველების მეოხებით. აღსანიშნავია, რომ ეს წინასწარმეტყველებები ხდებოდა უცხო ენაზე, რომელიც თავდაპირველად არავის ესმოდა. უფალმა თავისი ნება განაცხადა სხვადასხვა გამოცხადებით და ავადმყოფთა განკურნებით. სულიწმიდის ეს გიგანტური ქმედებები, - აგრძელებენ თავიანთ აზრს ახალსამოციქულო ეკლესიის მიმდევრები, - დიდი მადლიერებითა და რწმენით აღიქვეს ნათელმოფენილმა ღვთისმსახურებმა და სხვადასხვა ეკლესიისა თუ რელიგიური თემის წევრებმა. თავისი დამოწმებით ისინი აღაფრთოვანებდნენ ირგვლივ მყოფთ, ზოგჯერ მთელ სამწყსოებს, რათა ისინი გამოხმაურებოდნენ ღვთის მიერ მოცემულ ნიშანს. ასე ერთიანდებოდნენ მორწმუნე ადამიანები სამწყსოებში. მათი უწმინდესი მისწრაფებანი მიმართული იყო ღმერთის მიერ ხელახლა ნაბოძები მადლის და სულიწმიდის ხელახალი გარდმოვლენისაკენ, რაც ნაანდერძევია საღმრთო წერილში გვიანდელი წვიმის" სახით...

ახალსამოციქულო ეკლესიის მესვეურთა მტკიცებით, ამ ვედრების განსახორციელებლად ღმერთმა ადამიანებს მოუვლინა მოციქულები. 1832 წლის 31 ოქტომბერსა და 7 ნოემბერს მძლავრი წინასწარმეტყველების შედეგად გამომჟღავნდა პირველი მოციქული - ჯონ ბეიტს კარდეილი ლონდონიდან. ამის შემდეგ, 1835 წლამდე ღმერთმა უხმო დანარჩენ 12 მოციქულსაც. სულიწმიდამ თავისი წინასწარმეტყველებით ნათელი მოჰფინა მოციქულთა მაღალ დანიშნულებას და ვინაიდან მოციქულები ისევე, როგორც ადრინდელ ქრისტიანობაში, წარმოადგენდნენ პირველ და უმაღლესი თანამდებობის პირებს სულის ხსნის საქმეში, რომლებსაც უნარი ჰქონდათ ლოცვით და ხელის შეხებით გადმოეცათ ადამიანებისთვის სულიწმიდის ძალა, მათ უნდა დაენიშნათ სხვა სასულიერო პირებიც.

სულიწმიდის მადლით მოფენილმა პირველმოციქულმა კარდეილმა ჯერ კიდევ 1832 წლის დეკემბერში დაიწყო პირველი სასულიერო პირების დანიშვნა. თანდათანობით, ღვთის სურვილის შესაბამისად, მან დანიშნა: ევანგელისტები, მოძღვრები, წინასწარმეტყველები, ეპისკოპოსები, ხუცესები, მღვდლები და დიაკვნები, მათ განემარტათ თანამდებობრივი მოვალეობანი, დაევალათ ზრუნვა სამწყსოებზე, რათა გაემრავლებინათ ისინი. ასეთი გზით შეიქმნა რელიგიური ორგანიზაცია, რომელიც თავისი ფორმით და შინაარსით თავდაპირველ ეკლესიას მოგვაგონებდა.

ახალსამოციქულო ეკლესიის ჩამოყალიბების მომდევნო ეტაპი გახდა 1835 წელს ღვთის მიერ ნაკურთხი მოციქულების შეკრება ალბარში. აქ მათ იდღესასწაულეს კურთხევის წლისთავი და დასახეს გეგმები ახალი მაღალი ამოცანების შესასრულებლად.

როგორც შეკრების მონაწილენი გადმოგვცემენ, ალბარში ისინი ყოველდღე ატარებდნენ ერთობლივ ღვთისმსახურებას, რისთვისაც გამოყოფილი ჰქონდათ ლოცვის საათები. ხოლო იმისათვის, რომ უკეთ ჩასწვდომოდნენ ღვთის სურვილს, დაწვრილებით სწავლობდნენ საღმრთო წერილს, ითვალისწინებდნენ ახალ ღვთაებრივ გამოცხადებებსაც. მსოფლიოს ქრისტიანული სამყაროს საერო და სასულიერო ხელმძღვანელებს მოუმზადეს და დაუგზავნეს ეპისტოლე სამოციქულო

დამოწმების სახით. ასეთი მოსამზადებელი სამუშაოს შემდეგ მათ გაშალეს მუშაობა ჯერ წინასწარმეტყველებით მინიშნებულ ადგილებში, ხოლო 1847 წლიდან უკლებლივ ყველა არსებულ სამწყსოში დაიწყეს სულიწმიდით იმ სულების აღბეჭდვა, რომლებიც კი ამისთვის მზად იყვნენ.

ახალსამოციქულო ეკლესიის გერმანელი წარმომადგენლების მტკიცებით, პირველი მოციქულები ინგლისში დიდი ენერგიით იღწვოდნენ, რათა სათანადო დონეზე მიეწვდინათ ღვთის სიტყვა ქრისტიანი ხალხებისთვის; მაგრამ თანდათანობით, რამდენიმე მოციქულის გარდაცვალების შემდეგ, ხარვეზებმა იჩინა თავი. 1860 წლისათვის პირველმოციქულისა და თორმეტი მოციქულისაგან ცოცხალი დარჩა მხოლოდ ექვსი. ისინი, ბუნებრივია, სათანადოდ ვეღარ უძღვებოდნენ დაკისრებულ საქმეს. ამიტომ ღმერთმა 1863 წელს მოუწოდა მოციქულებს და მათ სამწყსოებს გერმანიაში, ხელში აეღოთ ღვთის საქმე და გაეგრძელებინათ იგი. გერმანელთა აზრით, ინგლისელი მოციქულები შეცდნენ იმაში, რომ უარყოფდნენ მოციქულთა რანგში აყვანის ახალი მოწოდების შესაძლებლობას. ისინი დარწმუნებულნი იყვნენ, რომ მოესწრებოდნენ ქრისტეს ამქვეყნად მეორედ მოვლინებას. ასეთმა პოზიციამ ახალსამოციქულო ეკლესია მიიყვანა განხეთქილებამდე და მის წიაღში ორი შტოს აღმოცენებამდე. აქედან ინგლისური შტო უკანასკნელი ადგილობრივი მოციქულის გარდაცვალებასთან ერთად სრულიად ჩაკვდა იმ უბრალო მიზეზის გამო, რომ აღარავინ დარჩა, ვინც სულიწმიდით აღბეჭდვას მოახდენდა, ან ვინც სასულიერო პირებს სხვადასხვა თანამდებობაზე დანიშნავდა. სამაგიეროდ, უკეთ წავიდა საქმე გერმანიაში. ღმერთმა კეთილგანწყობით მიიღო გერმანელ მოციქულთა საქმიანობა და ამიტომ ღვთის საქმე მათ მიერ წარმატებით გავრცელდა როგორც გერმანიაში, ისე სხვა ქვეყნებშიც.

ამჟამად, ახალსამოციქულო ეკლესიის პირველმოციქულია რიჰარდ ფერი, რომლის რეზიდენცია შვეიცარიაშია. მის გარდა მსოფლიოში მოღვაწეობს 200-ზე მეტი მოციქული. მსოფლიოს მრავალ ქვეყანაში მორწმუნეთა რაოდენობა 8 მილიონამდეა. ახალსამოციქულო ეკლესია მიიჩნევს, რომ მისი ვალია, დაასრულოს ღვთის ნაკარნახევი საქმე და სულიწმიდით აღბეჭდოს დარჩენილი უკანასკნელი სულები.

2. მოძღვრებაახალსამოციქულო ეკლესია. რა არის ეს?" - ამ სახელწოდებით ციურიხში დაიბეჭდა და მსოფლიოს მრავალ ენაზე ითარგმნა დოკუმენტი, რომელშიც მოკლედ არის ჩამოყალიბებული ახალი მიმდინარეობის ძირითადი დოგმატები. ეს დოკუმენტი ქართულ ენაზეც არის თარგმნილი. ახალსამოციქულო ეკლესიის მოძღვრების ნათლად წარმოსადგენად აჯობებს სრულად მოვიყვანოთ იგი, მიუხედავად იმისა, რომ არცთუ ისე გამართული ქართულით არის თარგმნილი: პირველმოციქულთა თანადროულ თემთა მსგავსად.

ახალსამოციქულო ეკლესია ქადაგებს ქრისტესა და მის მოციქულთა ჭეშმარიტ მოძღვრებას.

ახალსამოციქულო ეკლესია წარმოიშვა სამოციქულო მსახურების აღდგენის შედეგად.

ახალსამოციქულო ეკლესია თავის ამოცანას ხედავს უშუალოდ სულის გადარჩენაში და სახარების ქადაგებაში.

ახალსამოციქულო ეკლესია თავს იკავებს ყოველგვარი პოლიტიკური მოღვაწეობისგან, თანახმად ქრისტეს სიტყვებისა - "მეფობა ჩემი არაამქვეყნიურია".

ახალსამოციქულო ეკლესიას ბუნებრივად მიაჩნია, რომ მის წევრებს ახსოვთ ქრისტეს სიტყვები: "მიეცით კეისარს კეისრისა!" და ასრულებენ თავიანთ მოქალაქეობრივ მოვალეობას. ყოველ ახალმოციქულურ ქრისტიანს უფლება აქვს, მონაწილეობდეს საზოგადოებრივ ცხოვრებაში.

ახალსამოციქულო ეკლესია თავისი ყოველი წევრისგან ელის საზოგადოებაში, ოჯახში თუ სამსახურში თავის თავზე აღებულ, თუ მათზე დაკისრებულ მოვალეობათა მიმართ კეთილსინდისიერ და პასუხისმგებლურ დამოკიდებულებას.

ახალსამოციქულო ეკლესია არ იღებს შენატანებს ან საეკლესიო გადასახადებს და არ ელის ფინანსურ დახმარებას სახელმწიფოსაგან. ყველა ხარჯი, მათ შორის ახალ ტაძართა მშენებლობისათვის, იფარება მის წევრთა ნებაყოფლობითი შემოწირულობით.

ახალსამოციქულო ეკლესია მთელს მსოფლიოში აერთიანებს ახალსამოციქულო თემებს. მთავარი ახალსამოციქულო ეკლესიისათვის არის პირველმოციქული, რომელსაც ყველა საეკლესიო საქმეში ეკუთვნის გადმწყვეტი სიტყვა. მისი რეზიდენცია იმყოფება ციურიხში (შვეიცარია). ახალსამოციქულო მრევლი, იქნება ეს ქვეყნის თუ რეგიონის, წარმოქმნის სამოციქულო ოლქს, რომელსაც ხელმძღვანელობს საოლქო მოციქული. საოლქო მოციქულის დავალებით ცალკეულ ადმინისტრაციულ სამრევლო ერთეულებს სათავეში უდგანან, ხელმძღვანელობენ მოციქულები, ეპისკოპოსები ან რაიონის ზედამხედველები. ყოველი მრევლის საქმეებს მართავს ზედამხედველი, რომელიც აღჭურვილია მღვდელმსახურის ხარისხითა და უფლებამოსილებით. მღვდელმსახურებს წარმოადგენენ: ეპისკოპოსები, პრესვიტერები, მოძღვრები, ევანგელისტები და მქადაგებლები. მათ ეხმარებიან დიაკვნები და უმცროსი დიაკვნები, რომლებიც მრევლის ყოველი წევრის სულზე ზრუნავენ. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ეძლევა ბავშვებზე და მოზარდებზე ზრუნვას.

ისევე, როგორც პირველსამოციქულო ეკლესიაში, მღვდელმსახურები აქაც არიან სხვადასხვა სოციალური ფენიდან გამოსული, ყოველგვარ რელიგიურ განათლებას მოკლებული ადამიანები. ისინი ასევე სხვადასხვა პროფესიის მქონენი არიან. სამსახურს ეწევიან უანგაროდ - გამონაკლისები აქ, ამ მხრივ, ძალიან ცოტაა.

ახალსამოციქულო ეკლესიამ, ისევე, როგორც პირველმოციქულთა დროს, იცის სამი წმინდა საიდუმლოება: წყალკურთხევა, წმინდა სული, წმინდა ზიარება.

წმინდა წყლით ნათლისღება პირველი ნაბიჯია ღმერთთან მიახლოების, მასთან შეერთების გზაზე. მოციქულის დავალებით ის შეიძლება ჩატარდეს მღვდელმსახურის მიერ.

წმინდა სულთან ზიარება - ეს არის წმინდა სულის მიღება მოციქულის წევრის ხელშეხების მეშვეობით.

წმინდა ზიარება იდღესასწაულება ყოველ კვირა დღეს. მას წინ უძღვის ცოდვათა მონანიება იესო ქრისტეს სახელითა და მოციქულის დავალებით.

გარდა ამისა, ახალსამოციქულო ეკლესიაში ლოცვა -კურთხევა სრულდება კონფირმაციის, ჯვრისწერის, დანიშვნის და ჯვრისწერის იუბილეებთან დაკავშირებით. ყოველივე ამის, ისევე, როგორც პანაშვიდის გადახდა ეკისრება მღვდელმსახურებს. მშობლების სურვილით ლოცვა -კურთხევის წეს-ჩვევა შეიძლება შესრულებულ იქნას ბავშვზე ჯერ კიდევ დაბადებამდე.

ახალსამოციქულო ეკლესიის ქრისტიანებს სწამთ:

ყოვლისშემძლე ღმერთის, რომელმაც შექმნა ქვეყანა და სუფევს მარად, სულის უკვდავების, სიცოცხლის არსებობისა ამ ქვეყნად სიკვდილის შემდეგ, ადამიანის თავისუფლებისა, მისი არჩევანისა - იწამოს თუ არა ღმერთი. ღვთის აღთქმის, ყოველი ადამიანის შესაძლო გადარჩენის შესახებ. ღვთის გადაწყვეტილებისა, რომ შეუნდობს და დაიფარავს ცოდვის ჩამდენს. ღმერთის გამოცხადებისა, მისი შვილის იესოს კაცის სახით მოვლენისა. ღვთის შვილის ჯვარზე გაკვრისა, თავისი თავის მსხვერპლად შეწირვისა, რითაც იესომ მისცა ხალხს საშუალება ღმერთთან შერიგებისა. ქრისტეს აღდგომისა და ამაღლებისა და მისი მითითება (ბრძანება) იქადაგონ მოციქულებმა ქრისტეს მოძღვრება და სახარება. წმინდა სულის მიღებისა მოციქულთა საშუალებით, როგორც წინაპირობა მამა ღმერთისა და მისი ძის(ძე ღვთისა) ერთიანობისა. ქრისტეს მოსვლისა, პირველის აღდგომისათვის, როცა ის წაიყვანს ყველა იმათ, ვინც იცხოვრა იესოს მოძღვრებით (იოანე 14,3). იესო ქრისტეს მიერ ათასწლოვანი მშვიდობიანი სამეფოს შექმნისა, სადაც ყველა ადამიანს საიქიოს და სააქაოს ექნება სიკეთე ბოროტების მოსპობის შედეგად. განკითხვის დღისა, როცა ყველას, ვინც არ მონაწილეობდა პირველ აღდგომაში, განკითხული იქნება თავისი საქმით. შეწყალებისა ღმერთთან მუდმივი სიახლოვის გზით."

3. ახალსამოციქულო ეკლესია საქართველოში

ახალსამოციქულო ეკლესიის წარმომადგენლები საქართველოში, როგორც უკვე აღვნიშნეთ, 1994 წლის მარტში გამოჩნდნენ. მანამდე ისინი უკვე მოღვაწეობდნენ ყოფილი საბჭოთა კავშირის რესპუბლიკებში, კერძოდ, რუსეთის ფედერაციაში - მოსკოვიდან დაწყებული, ციმბირითა და იაკუტიით დამთავრებული, უკრაინაში, ყაზახეთში, ლიტვაში, ესტონეთში და სხვა. 1992 წლის 10 იანვარს ახალსამოციქულო ეკლესია რეგისტრირებულ იქნა აზერბაიჯანში. ამავე წლის 22 იანვარს იუსტიციის მინისტრმა ორუჯევმა ჩრდილოეთ რაინ - ვესტფალიის მიწის მოციქულს კლაუს დიტერ კიონიგს, რომელიც ხელმძღვანელობს მისიონერულ საქმიანობას

აზერბაიჯანში, გადასცა სარეგისტრაციო მოწმობა. ამჟამად ბაქოში ყოველ ორ კვირაში ერთხელ იმართება ღვთისმსახურება. 1992 წლის მარტ-თებერვალში აქ სულიწმიდით აღბეჭდილ იქნა 83 სული.

ნებისმიერ ქვეყანაში ახალსამოციქულო ეკლესიის წარმომადგენლების შესვლისა და გავრცელების სცენარი საოცრად ჰგავს ერთმანეთს. მათი აქტივისტები შემთხვევით გაიცნობენ ხოლმე ამა თუ იმ ქვეყნის რომელიმე მოქალაქეს, მისი მეშვეობით ამყარებენ კავშირს ადგილობრივ საზოგადოებასთან და ასე ავრცელებენ თავიანთ რჯულთმოძღვრებას. ასე მოხდა, მაგალითად, სომხეთში, სადაც 1990 წელს ახალსამოციქულო ეკლესიის ერთ-ერთი წარმომადგენელი მივლინებით იყო ერევანში. აქ მან გაიცნო პიროვნება, რომელსაც საკმაოდ მაღალი თანამდებობა ეკავა თავის ქვეყანაში და ფლობდა გერმანულ ენას. შემდეგში, 1992 წელს, ამ პირმა ერევანში ძალზე სტუმართმოყვრულად მიიღო მოციქული ბერნდ კლიპერტი და ევანგელისტი ფლასნეკერი. გერმანელმა სტუმრებმა ისარგებლეს ამ კავშირით, იმოგზაურეს სომხეთში და მომხრეებიც გაიჩინეს. მათ შორის აღმოჩნდა იმ მანქანის მძღოლიც, რომელიც მოგზაურობაში თან ახლდა. იგი შემდეგში ახალსამოციქულო ეკლესიის ეპისკოპოსი გახდა. მათ აქტივში შევიდა ლინგვისტი პროფესორი ქალი, რომელიც გერმანიაში მოგზაურობისას გაიცნეს ამ ეკლესიის წარმომადგენლებმა და სხვა. როგორც მოციქული კუსერლოუ წერდა: ამ დაქუცმაცებული და დაგლეჯილი ძაფებისაგან ღვთაებრივი გარკვეულობით მოიქსოვა შესანიშნავი ქსოვილი, მხსნელი საქმისა სომხეთის მისიონერულ ქვეყანაში. ჩვენ მადლობელი ვართ ციური მამისა, რომლის საქებრადაც აღვავლენთ ლოცვას." ახალსამოციქულო ეკლესია სომხეთში რეგისტრირებულია 1994წელს.

საქართველოში ასეთივე ფუნქცია შეასრულა გერმანისტმა ზაზა კორსაველმა, რომლის ხელშეწყობითაც 1994 წლის მარტში საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის სალექციო დარბაზში, რომელიც მათ იქირავეს (შემდეგში იგი დავით აღმაშენებლის პროსპექტზე გადაიტანეს), გაიმართა პირველი წირვა - ლოცვა. მრევლი გასაგები მიზეზების გამო თავდაპირველად ძალზე მცირე იყო. ის შედგებოდა უმეტესად გერმანული კულტურით დაინტერესებული პირებისგან, შემთხვევით შემოსწრებული ცნობისმოყვარე ადამიანებისაგან, რომელთაც ყველგან შეხვდებით, ახალგაზრდებისაგან, რომელთაც უცხოელებთან ურთიერთობა იტაცებთ და ცუდი ყოფისა და უკიდურესი გაჭირვებისაგან თავმობეზრებული პირებისაგან, რომელთაც აღარ იციან, რა მოიმოქმედონ ან ხსნის რომელ ნაპირს მიადგნენ.

 

 

შემდგომში მათ შეკრებებზე ხალხმა იმატა. უფრო გვიან გამოჩნდნენ ახალსამოციქულო ეკლესიის მიერ მონათლული პირებიც. იმავე წლის ბოლოს სომხეთში და შემდეგ საქართველოში იმოგზაურა ამ ზონის მოციქულმა ბერნდ კლიპერტმა, რომელმაც ღვთისმსახურებასთან ერთად ნათლობაც შეასრულა. ღვთისმსახურებისას უხვად რიგდება სხვადასხვაგვარი ლიტერატურა, ლოცვები, საგალობლები, ფოტოები. ყველაფერი ეს ხდება გერმანულ, რუსულ, ინგლისურ ენებიდან მთარგმნელთა გამოყენებით. ბევრი ბროშურა და ლოცვა გადმოთარგმნილია ქართულ ენაზეც.

შავ კოსტუმებში, თეთრ პერანგებსა და ჰალსტუხებში გამოწყობილი, სუფთად გაპარსული ახალსამოციქულო ეკლესიის ღვთისმსახურები მუსიკალური

ინსტრუმენტების თანხლებით წარმართავენ ლოცვა-ვედრებას, ქადაგებას და სხვა რელიგიურ რიტუალებს. ჩამოსული მქადაგებლები შესაშური ენერგიით ამყარებენ კონტაქტს მოსახლეობასთან, დადიან ოჯახებში, ნათლავენ ბავშვებს, ცდილობენ ფართოდ გაავრცელონ თავიანთი მსოფლმხედველობა.

რაოდენობით ისინი, რასაკვირველია, ძალზე ცოტანი არიან, მაგრამ, მათი თქმით, თავდაპირველად იესო ქრისტესაც ძალიან ცოტა მომხრე ჰყავდა და მან ხომ ასეთი უზარმაზარი რელიგია შექმნა.

როგორც კი შეაგროვებენ მორწმუნეთა სათანადო რაოდენობას საქართველოში და საჭირო დოკუმენტაციას გააფორმებენ, ისინი აპირებენ, თხოვნით მიმართონ მთავრობას ოფიციალური რეგისტრაციის შესახებ, როგორც ეს სხვა რესპუბლიკებში გააკეთეს.

რა გამოვა ამ წამოწყებიდან, ახლა ძნელი სათქმელია. დამკვიდრდება თუ არა კიდევ ერთი უცხო რელიგიური მიმდინარეობა ადგილობრივ გაწამებულ, გასავათებულ და შეჭირვებულ მოსახლეობაში, ამის წინასწარმეტყველება აშკარად მიძნელდება. ჩემი აზრით, ეს სხვა ფაქტორებთან ერთად ალბათ იმაზეც იქნება დამოკიდებული, ქართული მართლმადიდებელი ეკლესია ასე უხმოდ და უბრძოლველად დაუთმობს თუ არა მათ თავისი მრევლის ნაწილს, როგორც ეს ადრე არაერთხელ მომხდარა.

გაზეთი კავკასიონი

 21. 03. 1995 წ.

ჟურნალი პოლიტიკა

 #1-2, 1996 წ.

III. მოციქული ბერნდ კლიპერტი საქართველოში

საქართველოს რელიგურ რუკაზე ახალი კონფესიის - ახალსამოციქულო ეკლესიის"- გამოჩენის შესახებ ჩვენ ერთხელ უკვე ვწერდით გაზეთ კავკასიონში" (21. 03. 1995 წ.) და ჟურნალ "პოლიტიკაში"(#1-2, 1996 წ.). სადაც აღვნიშნავდით, რომ ეს ქრისტიანული მიმდინარეობა თავისი მოძღვრებით და კულტით პროტესტენტულ მიმდინარეობას მიეკუთვნება და რომ იგი ჩვენში 1994 წლის მარტში შემოვიდა გერმანიიდან.

ახალსამოციქულო ეკლესია" XIX საუკუნის პირველ მესამედში წარმოიშვა ინგლისში, შემდეგ გადავიდა გერმანიაში, აქედან კი გავრცელდა მთელ მსოფლიოში. ეს მიმართულება იყო კიდევ ერთი ცდა, ქრისტიანული ეკლესია დაბრუნებოდა თავის თავდაპირველ სახეს, განთავისუფლებულიყო გვიანდელი დანაშრევებისაგან

და, პირველ რიგში, აღედგინათ მოციქულობა", როგორც უმნიშვნელოვანესი ინსტიტუტი ქრისტიანობისათვის, როგორც ეს იესოს დროს იყო და რის აღდგენაც რეფორმაციამაც კი ვერ მოახერხა.

ახალსამოციქულო ეკლესია" დღეისათვის უკვე გარკვეულ ძალას წარმოადგენს. მას მსოფლიოში 8 მილიონამდე მიმდევარი ჰყავს. ამჟამად მთელი დედამიწა დაყოფილია სამოციქულოებად, ხოლო მისი მისიონერები მსოფლიოს თითქმის ყველა კუთხეში მოქმედებენ, აქტიურად ცდილობენ თავისი მოძღვრების გავრცელებას. საქართველო, ისევე, როგორც სომხეთი, ბრაზილია და ალბანეთი ბერნდ კლიპერტის სამოციქულოში შედის. და აი, მოციქული თავის სამწყსოს 1995 წლის მიწურულს მეორედ ეწვია.

ეს ჩვენი მეორე შეხვედრა იყო. პირველი შეხვედრისაგან განსხვავებით, რომელიც თბილისში ახალსამოციქულო ეკლესიის" სამლოცველოში შედგა მარჯანიშვილის მოედანზე, მეორე, ფილარმონიის პირდაპირ მდებარე პატარა სასტუმრო მუზაში" გაიმართა. ჩამოსულთა შორის თვით მოციქულ ბერნდ კლიპერტის გარდა იყვნენ მღვდელი ფრანკ შაუერტე და მათი სტუმარი, აწ გადამდგარი (პენსიაზე მყოფი) მოციქული კუსელროუ.

მაგიდასთან, რომელთანაც ჩვენ ვისხედით, მოიტანეს ყავა, მოციქული თვითონ ეწეოდა და მეც შემომთავაზა სიგარეტი ელემი". ყოველივე ეს ნიშნავდა იმას, რომ ახალსამოციქულო ეკლესია", რომელსაც იგი წარმოადგენდა, არ აწუხებს თავის მრევლს ათასგვარი შეზღუდვებით და მკაცრი რეგლამენტაციით, იზუვერული წესებით თუ ფანატიზმით, რაც ესოდენ დამახასიათებელია ბოლო ხანს მთელ მსოფლიოში და ჩვენშიც გავრცელებული ბევრი რელიგიური მიმდინარეობისათვის, რომ იგი დემოკრატიული, მარტივი და ადვილად მისაღებია ყველასათვის.

ჩვენი საუბარი ურთიერთმოკითხვისა და ურთიერთთავაზიანობის გამოჩენის შემდეგ უშუალოდ საქმეს შეეხო. მოციქული ბერნდ კლიპერტი საქართველოში ჩამოსვლამდე ბრაზილიაში იყო. იგი ბევრს ლაპარაკობდა ამ ვიზიტის შესახებ და ჩიოდა იქაური მოსახლეობის დაბალი სულიერების გამო. მისი თქმით, საქართველოში და სომხეთში განუზომლად მაღალია სულიერება, ხოლო ხალხის მენტალიტეტი დაახლოებით ისეთივეა, როგორც თვით გერმანიაში. ჩემი ნება რომ იყოს, თქვა მოციქულმა, მხოლოდ საქართველოსა და სომხეთში ვიმუშავებდიო.

ჩემს შეკითხვაზე, თუ როგორი წარმატებები აქვს ახალსამოციქულო ეკლესიას" საქართველოში იმ წელიწად-ნახევარზე მეტი დროის განმავლობაში, რაც იგი ჩვენში არსებობს, მოციქულმა მიპასუხა, რომ შედეგები მაინცდამაინც ძალზე დიდი და შთამბეჭდავი არ არის, მაგრამ მაინც არის. ესაა, პირველ რიგში, მონათლული რამდენიმე ათეული ადამიანი, შექმნილია გარკვეული აქტივი, მათ შორის არიან ინტელიგენციის წარმომადგენლებიც, რომლებიც მონაწილეობენ ახალი მოძღვრების და კულტის პროპაგანდაში, გახსნილი აქვთ სამი საკვირაო სკოლა ბავშვებისათვის ვერცხლის ქუჩაზე, ე.წ. აფრიკაში" და სან-ზონაში. გარკვეულ დახმარებას უწევენ გაჭირვებულ ადამიანებს, დაინტერესებულ მოზარდებს თუ უფროსებს ურიგებენ რელიგიურ ლიტერატურას და ა.შ. როგორც თვით გერმანელებმა აგვიხსნეს, ისინი არ ჩქარობენ თავისი რჯულთმოძღვრების სწრაფ

გავრცელებას; ამჯობინებენ, რომ იყოს მცირე, მაგრამ თავის რწმენაში მტკიცედ დაჯერებული მრევლი, ვიდრე ბევრი, მაგრამ მერყევი ადამიანი. ჩვენ საერთოდ არა ვართ მრავალრიცხოვანი მიმდინარეობა მსოფლიოში და ალბათ არც ახლო მომავალში ვიქნებითო, დაასკვნა ბერნდ კლიპერტმა.

ნომერ პირველი ამოცანა ახალსამოციქულო ეკლესიისათვის" საქართველოში, რასაკვირველია, ეს მისი დაკანონება და რეგისტრაციაა. აქამდე, მოციქულის თქმით, ამის საშუალებას არ იძლეოდა კონსტიტუციის მიუღებლობა. ახლა კი, ვინაიდან პარლამენტმა მიიღო ახალი კონსტიტუცია და მასში არის მუხლი სინდისის თავისუფლების შესახებ, ეცდებიან, ეს პროცესი დააჩქარონ; საკანონმდებლო ორგანოები ჰპირდებიან მათ ამ საქმეში ხელის შეწყობას.

საქართველოში ახალსამოციქულო ეკლესიის" მიერ მონათლულთა ეროვნული შემადგენლობა ჭრელია. მათ შორის არიან: ქართველები, რუსები, სომხები, გერმანელები და ა.შ. აქედან ზოგ მათგანს წმინდა რელიგიური მომენტი იზიდავს, ზოგს კი გაჭირვება და რაიმე დახმარების მიღების სურვილი უბიძგებს.

კითხვაზე, თუ როგორ მიმდინარეობს მათი მუშაობა მუსლიმ მოსახლეობასთან საქართველოში და მთელ კავკასიაში, ბერნდ კლიპერტმა მიპასუხა, რომ თავდაპირველად მუსლიმებთან მუშაობა ძალზე კარგი და შედეგიანი იყო, განსაკუთრებით აზერბაიჯანში, მაგრამ ბოლო წლებში, ყველგან აშკარად შეიმჩნევა ისლამის როლის გაძლიერება, პანისლამისტური იდეების პოპულარობა და ასეთ პირობებში ის ადამიანებიც კი, რომლებიც დაახლოებულნი იყვნენ
ახალსამოციქულო ეკლესიის" მისიონერებთან, ახლა ღიად გაურბიან მათთან კონტაქტს. რაც შეეხება ჩრდილოეთ კავკასიას, იქ იმდენად დაძაბული, რთული და სპეციფიკური ვითარებაა, რომ ჯერჯერობით ჩვენ არ გადაგვიდგამს რაიმე რეალური ნაბიჯი მუშაობის გასაშლელადო... სომხეთში, მოციქულის თქმით, დაახლოებით ისეთივე პრობლემებია, როგორც საქართველოში, იქაც დგას ჩვენი ეკლესიის დაკანონების და რეგისტრაციის საკითხი, რაც, ვფიქრობ, მალე დადებითად უნდა გადაწყდესო.

ჩვენი საუბარი შეეხო ეკუმენიზმსაც, სხვადასხვა მიმართულების ქრისტიანული ეკლესიების გამაერთიანებელ მოძრაობას. როგორც ცნობილია, ეკუმენისტურ მოძრაობას დასაბამი ჯერ კიდევ 1910 წელს მიეცა ქალაქ ედინბურგში მსოფლიო მისიონერულ კონფერენციაზე. მისი მიზანი იყო, ქრისტიანული ეკლესია უფრო ეფექტურად დაპირისპირებოდა იმ დროისათვის საკმაოდ ფართოდ გავრცელებულ თავისუფალმოაზროვნულ და ათეისტურ იდეებს, განემტკიცებინა ქრისტიანული რწმენა. ეკუმენისტური მოძრაობა თავდაპირველად დიდ წინააღმდეგობას წააწყდა, მაგრამ მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ მდგომარეობა მკვეთრად შეიცვალა. ამ მოძრაობამ ფართო ნაბიჯები გადადგა წინ. მის მიმართ ინტერესი გამოიჩინეს არა მარტო პროტესტანტულმა, არამედ სხვა მიმართულების ქრისტიანულმა ეკლესიებმაც.

ჩემი შეკითხვის არსი იმაში მდგომარეობდა, რომ გამერკვია, თუ როგორ უყურებს შედარებით გვიან წარმოქმნილი "ახალსამოციქულო ეკლესია", ასევე საკმაოდ გვიან შექმნილ გამაერთიანებელ მოძრაობას. ჩემს ამ შეკითხვაზე

მოციქულმა მოკლედ მიპასუხა, რომ, სამწუხაროდ, ეკუმენიზმის ბევრი მონაწილე ამ მოძრაობაში საკუთარი რელიგიური ორგანიზაციების გამაგრებაზე და ინტერესებზე უფრო ზრუნავს, ვიდრე საერთო, გამაერთიანებელ იდეაზე. ამიტომ, მისი მისამართით ბერნდ კლიპერტს დიდი იმედები არ გამოუთქვამს.

 

 

ჩვენი შეხვედრის და მსჯელობის მთავარი თემა მაინც ეროვნულის და რელიგიურის ურთიერთმიმართების გარკვევა გახდა. საკითხი იმის შესახებ, თუ რა როლი უნდა შეასრულოს ზოგადად ნებისმიერმა რელიგიურმა კონფესიამ, კერძოდ კი ახალსამოციქულო ეკლესიამ", ამა თუ იმ ერის წინაშე არსებული პრობლემების გადაწყვეტაში. დაისვა კითხვა ე.წ. ნაციონალური რელიგიების" შესახებ (მაგალითად დასახელდა იუდაიზმი), რელიგიურისა და ეროვნულის პირველადობის შესახებ და ა.შ.

ამ შეკითხვებმა მოციქულ ბერნდ კლიპერტის გაკვირვება გამოიწვია. მან მიპასუხა, რომ ის და მისი ეკლესია ცდილობენ ზეეროვნული პოზიციებით გამოვიდნენ და გაათავისუფლონ მორწმუნენი ნაციონალური შეზღუდულობისა და კარჩაკეტილობისაგან. რაზეც მე ვუპასუხე, რომ ზეეროვნული პოზიცია, სხვაგვარად ნეიტრალობა, ერის წინაშე მდგარი ამოცანების გადაწყვეტაში ისეთი ფუფუნებაა, რომლის უფლება ალბათ შეიძლება თავის თავს მისცეს დიდმა ერმა, დიდმა სახელმწიფომ, იმათ, ვისაც თავისი ეროვნული მეობა და სახელმწიფოებრივი ინტერესები დაცული და დაბალანსებული აქვთ. მაგრამ ასეთი ფუფუნების უფლება აშკარად არა აქვთ პატარა ერებს, რომლებიც იბრძვიან თავისი ეროვნული მეობის შენარჩუნებისათვის და რომ, რელიგია ამ საქმეში ყოველთვის დიდ როლს ასრულებდა და მომავალშიც უნდა შეასრულოს; რომ იგი იყო და არის ის დროშა, რომლის ირგვლივაც ირაზმებოდა მთელი ერი.

ბერნდ კლიპერტმა ყურადღებით მოისმინა ჩემი მოსაზრება და მიპასუხა, რომ იცნობს ჩვენი ქვეყნის ისტორიას, მის თანამედროვე პრობლემებს და კარგად ესმის ის, რასაც მე ვამბობ, მაგრამ ამით თავისი სათქმელი ამოწურა, რადგან ახალსამოციქულო ეკლესიის" მოძღვრება ამ საკითხების შესახებ არაფერს ამბობს.

მოციქული ბერნდ კლიპერტი დაახლოებით ორმოცი წლის, მაღალი, წარმოსადეგი და სიმპათიური მამაკაცია. იგი უფრო მეტად სპორტსმენს ჰგავს, ვიდრე სასულიერო პირს. მოციქული ძალზე გასაგებად და გონივრულად მსჯელობს, კარგად ერკვევა თეოლოგიის საკითხებში. ერთი სიტყვით, იგი ახალსამოციქულო ეკლესიის" ერთ-ერთი ღირსეული წარმომადგენელია. მხოლოდ ეს არის, რომ ჩვენი საუბარი გერმანულად მიმდინარეობდა და იესოს იმ თორმეტი მოციქულისაგან განსხვავებით, რომლებზედაც სულიწმიდა იყო გადმოსული და სხვადასხვა ენებზე შეეძლოთ ქადაგება, მოციქული ბერნდ კლიპერტი ქართულად ვერ ლაპარაკობს...

გაზეთი ლიტერატურული საქართველო

 

19-26 იანვარი, 1996 წ.

IV. კრიშნაიზმი

ნეტარ იყვნენ გლახაკნი სულითა, რამეთუ მათი არს სასუფეველი ცათა, ნეტარ იყვნენ მშვიდნი, რამეთუ მათ დაიმკვიდრონ ქვეყანა." - ასეა ნათქვამი ბიბლიაში, მაგრამ ახლა პოპულარულია არამზადების ფილოსოფია, რომლებიც აცხადებენ, რომ თითოეული არის ღმერთი და მაშ რატომ იყოს ის ღვთის მოშიში და მორჩილი?

შრილა პრაბჰუპადა

მე მათ აღვუთქვი, რომ მხოლოდ სიმართლეს დავწერდი. მხოლოდ შიშველ ფაქტებს, შეულამაზებელ ამბებს აღვწერდი. თუმცა, არც ის დამიმალავს, რომ ჩემს შეხედულებებსაც მათი მოძღვრების შესახებ დაუფარავად გამოვთქვამდი. ვაიშნავთა ჯგუფის რამდენიმე წარმომადგენელი, რომლებიც ჩემთან სრულიად შემთხვევით, თავიანთი რელიგიური წიგნების გასავრცელებლად მოვიდა და შემდეგ საუბარში ჩაება, ამ ამბავს მოწონებით და იმედით შეხვდა. მეორე ნაწილი კი, რომელსაც თავის თავზე ჰქონდა გამოცდილი საბჭოთა ხელისუფლების ზრუნვის" მთელი მშვენიერება", აკრძალვა, დევნა და ციხეებში ჯდომაც, ამ დაპირებას სკეპტიკურად შეხვდა.

ისინი აღელვებულნი ლაპარაკობდნენ თავის პრობლემებზე, იმ უსამართლო დევნაზე, რომელსაც მიმართავდნენ მათი ორგანიზაციის მიმართ არა მარტო ოფიციალური ხელისუფლების წარმომადგენლები, არამედ უკანასკნელ ხანს მართლმადიდებელი ეკლესიის მესვეურნიც.

იმ დროისათვის, მე ჯერ კიდევ ძალიან ცოტა ვიცოდი კრიშნას ცნობიერების საერთაშორისო საზოგადოების" შესახებ. წაკითხული არ მქონდა მათი მოძღვრების უმთავრესი წიგნები. ჩემთვის გაუგებარი იყო ის ზეაწეული, აღტყინებული ტონი, ის ენთუზიაზმი და თავისი მოძღვრების უპირატესობის რწმენა, რომელსაც ისინი დაუფარავად და ხაზგასმით გამოთქვამდნენ. ჩემი მაშინდელი შთაბეჭდილებით მათი აღგზნებული ენთუზიაზმი მივამსგავსე პირველ ქრისტიანთა ენთუზიაზმს, ხოლო მე, როგორც გვიან მივხვდი, ალბათ გამოვდიოდი რომაელი ხელისუფლის როლში, რომელიც გაოცებით უყურებდა პირველ ქრისტიანთა საოცარ მოქმედებას და მათი ქადაგება სრულ უაზრობად და სიმახინჯედ მიაჩნდა. მათი შემხედვარე გაკვირვებული ვფიქრობდი, თუ როგორ შეიძლებოდა მრავალსაუკუნოვან ქრისტიანულ ტრადიციებზე აღზრდილ კაცს ერთბაშად დაევიწყებინა თავისი რწმენა, მამაპაპური ტრადიციები, წეს-ჩვეულებები და ასეთ დონეზე ეერთგულა ჩვენთან ახლადმოვლენილი რელიგიური მოძღვრებისათვის.

გარეთ ოთხმოციანი წლების დასასრული იდგა, საბჭოთა კავშირში უკვე დაწყებული იყო გორბაჩოვისეული პერესტროიკა", რომელმაც საფუძვლიანად, დადებითად შემოატრიალა დამოკიდებულება რელიგიისადმი. ფაქტობრივად აკრძალული და ფარულად მოქმედი რელიგიური ჯგუფები იატაკქვეშეთიდან გამოვიდნენ. რწმენისათვის დევნილი ადამიანები ციხეებიდან გაათავისუფლეს. უკვე

ნაკლებად იყო მათი ხელახლა დარბევისა და დაჭერის საშიშროება. საბჭოთა ხელისუფლების არსებობის სამოცდაათი წლის მანძილზე პირველად შეიქმნა რელიგიის აღორძინებისათვის ხელსაყრელი სიტუაცია.

რაც შეეხება საქართველოს, აქ მიმდინარე სხვა პროცესებთან ერთად, ეროვნული მოძრაობაც იკრებდა ძალას, რომელსაც რელიგიური შეფერილობა ჰქონდა. ხშირად იმართებოდა მიტინგები, შიმშილობები, სხვადასხვა გამოსვლები. ძირითადად დომინირებდა იმპერიისაგან გამოყოფის და საქართველოს დამოუკიდებლობის ლოზუნგები. მომიტინგეებისა და მოშიმშილეების უმრავლესობას სანთლები ეჭირა ხელში. რეფრენად ჟღერდა: "ჩვენთან არს ღმერთი!", რაც იმაზე მიგვანიშნებდა, რომ საქართველოში მიმდინარე ამბები, მომიტინგეთა აზრით, უფლის სასურველი საქმე იყო და ვინაიდან საქართველო ღვთისმშობლის წილხვედრი ქვეყანა იყო, მასზე ღმერთი განსაკუთრებით ზრუნავდა. საქართველოს განთავისუფლების საქმეში ეროვნულ მოძრაობას მართლმადიდებელი ეკლესია დასაყრდენად მიაჩნდა. თავის მხრივ, აქამდე სხვებზე შევიწროებულმა ქართულმა მართლმადიდებელმა ეკლესიამაც ხმა ამოიღო, იგი ერთგვარად შეეცადა, დაეკავებინა ის პოზიცია, რომელიც მას საუკუნეების მანძილზე ეკავა - ეროვნული იდეოლოგიისა და ერის გამაერთიანებლისა. და ამ დროს, სხვა არატრადიციული რელიგიების გამოჩენამ, რომლებმაც მისი მორწმუნეების გადაბირება დაიწყეს, მართლმადიდებელი ეკლესიის დიდი აღშფოთება გამოიწვია. მალე თავი იჩინა ურთიერთდაპირისპირებების ფაქტებმა. რელიგიურ ორგანიზაციებს, რომელთაც აქამდე ურთიერთმტრობისაგან აკავებდა საერთო მტრის - ათეისტური მსოფლმხედველობის არსებობა, ახლა ეს წინაღობა მოეხსნათ და ისინი აშკარად დაუპირისპირდნენ ერთმანეთს. თითოეული მათგანი ხომ საკუთარ მსოფლმხედველობას და ცხოვრების წესს აცხადებდა ერთადერთ სწორ და ჭეშმარიტ გზად. ახალ პირობებში რელიგიურმა ორგანიზაციებმა დაუფარავად მიიტანეს იერიში ერთმანეთზე.

პირველ გაცნობას ჩემი პირველი მოწვევა და ვიზიტი მოჰყვა ვაიშნავთა სამლოცველოში. სამლოცველო ალბათ ძალზე ხმამაღლაა ნათქვამი. ცხადია, იგი ნაკლებად ჰგავდა ვაიშნავთა მიერ ინდოეთში - ბომბეიში, მაიპურში (კალკუტის მახლობლად) და ვრინდავანდში აშენებულ ტაძრებს, რომლებიც ათეულობით მილიონი დოლარი დაჯდა. მაშინდელი თბილისური სამლოცველო წარმოადგენდა მორწმუნეთა მიერ დაქირავებულ პატარა კერძო სახლს ვეძისის უბანში, რომელიც შემოსასვლელის, ორი ოთახისა და სარდაფისაგან შედგებოდა.

შესასვლელში ფეხსაცმელები გავიხადეთ. ოთახებში ნოხები იყო დაგებული. ისმოდა ინდური მუსიკა. წინა ოთახში შეგეძლოთ შეგეძინათ ვაიშნავთა წიგნები, ჟურნალები, კალენდრები კრიშნას გამოსახულებით, ინდური ვეგეტარიანული სამზარეულოს რეცეპტები, ქვემოთ კი, სარდაფში - მზადდებოდა პრასადი", ღვთის წყალობა", სპეციალური რეცეპტით შემზადებული საჭმელი, რომელიც ხორცეულის, თევზეულის, კვერცხისა და ვაიშნავთათვის აკრძალული სხვა პროდუქტების გარეშე იყო გაკეთებული და შედგებოდა ბრინჯის, ბოსტნეულის, უმეტესად ჭარხლის, სტაფილოსა და ხილისაგან. ხილისაგან იყო დამზადებული წვენიც. მეორე, უფრო მოზრდილ ოთახში თვით სამლოცველო იყო მოთავსებული. საკურთხეველზე ფარდა იყო ჩამოფარებული და იქვე იყო კრიშნას, პრაბჰუპადას და სხვა ჰურუებისსურათები. სამლოცველოში საკმევლის მძაფრი სუნი იდგა. ლოცვის დაწყების წინ ისმოდა ჩვეულებრივი საუბარი. რომელიღაც სტუმარი ცდილობდა ეკამათა ერთგულებთან." როგორც გავარჩიე ბიბლიიდან მოტანილი სიუჟეტით ის ცდილობდა რაღაცის დამტკიცებას, გარკვეული პარალელების გავლებას. მეორე კუთხეშიც ისმოდა კითხვები, მასზე მრავალმნიშვნელოვანი ღიმილი და პასუხები ... შემდეგ დაიწყო ლოცვა, რომელშიაც მონაწილეობდა მუსიკალური ინსტრუმენტები: ინდური გარმონი - ვინა, კარატალები (ხელის პატარა, სპილენძისაგან გაკეთებული თეფშები), მრიდანგი (დოლი), ლოცვას უძღვებოდა ერთ-ერთი ინიცირებული, როგორც შემდეგ ამიხსნეს, სოხუმიდან ჩამოსული ბერძენი, სახელად ადიტი, მასაც დხოტი (ინდური ტანსაცმელი) ეცვა, კისერზე კრიალოსანი ჰქონდა, ხელში მუსიკალური ინსტრუმენტი ეჭირა. იგი თავის ერთგულებს სთავაზობდა ქადაგების თემას, ლოცვის რიტმს, მანტრების წარმოთქმის რიგს, დანარჩენები მიჰყვებოდნენ მას. ლოცვა შედგებოდა ღვთის სახელის გაუთავებელი ხსენებისაგან:

ჰარე კრიშნა, ჰარე კრიშნა,

კრიშნა, კრიშნა, ჰარე, ჰარე!

ჰარე რამა, ჰარე რამა,

რამა, რამა, ჰარე, ჰარე!

 

ლოცვას თან სდევდა დამსწრეთა რიტმული ტაში. ერთგულები თანდათან ექსტაზში შედიოდნენ. მათი აღგზნებული სახეები სულ უფრო და უფრო დაძაბული ხდებოდა ...

მე დამაინტერესა ვაიშნავთა ეროვნულმა შემადგენლობამ. იგი საკმაოდ ჭრელი აღმოჩნდა. მათ შორის იყვნენ: რუსები, ბერძნები, სომხები, ნაწილი ქართველი იყო, თუმცა აქ ამას არავინ აქცევდა ყურადღებას. მთავარი მათთვის კრიშნას უმაღლეს ღვთაებად აღიარება და თაყვანისცემა იყო.

გაკვირვებით ვუყურებდი ქართველ ჭაბუკებსა და გოგონებს, რომელთა წინაპრებიც მართლმადიდებელი ქრისტიანები იყვნენ, როგორი თავდადებით, ენთუზიაზმითა და ერთგულებით ემსახურებოდნენ კრიშნას, მათთვის და მათი მამა-პაპისთვის უცხო რწმენას, ტრადიციებსა და ადათებს. საოცარი ის იყო, რომ კრიშნას თაყვანისცემით გართულები არავითარ ყურადღებას აღარ აქცევდნენ იმას, რაც იმ დროს თბილისის ქუჩებში და საერთოდ, მთელ საქართველოში ხდებოდა. მათთვის ეროვნული მოძრაობა თითქოს საერთოდ არ არსებობდა. უფრო გვიან, ერთმა ერთგულმა, რომელიც 1990 წლის 23 ივნისს (მთვარის კალენდრით) სოხუმში გამართულ რათაიატრას დღესასწაულის შესახებ მიყვებოდა, მითხრა, რომ შეტაკება ჰქონდათ არაფორმალებთან", რომლებიც მათ კოსმოპოლიტობას აბრალებდნენ. მისივე თქმით, მათთან ინდოეთიდან ჩამოსული იყო ჰურუ - ჰოპალა კრიშნა გოსვამი, რომელმაც არ გვირჩია საბჭოთა კავშირიდან გასვლა, სულერთია თქვენ რუსეთი არ

გაგიშვებთ და ამას დიდი სისხლისღვრა მოჰყვებაო. ჩემს შენიშვნაზე - ვაიშნავთა მოძღვრების გავრცელებისათვის ალბათ უკეთესია ერთიანი დიდი ქვეყანა იყოსთქო - ერთგულმა დადებითად მიპასუხა: ამ ქვეყანაში ისეთი მდგომარეობაა, რომ საჭიროა ვაიშნავას მოძღვრების გავრცელება და სწრაფადაც ვრცელდება კიდევაცო. ახლა ჩვენ არ ვჩანვართ, მაგრამ მომავალში გამოვჩნდებითო," - დაამატა მან.

შესვენებისას, ლოცვასა და ლოცვას შორის მოიტანეს პრასადი. ხელის წრიული მოძრაობით იგი ჯერ კრიშნას შესთავაზეს, მერე ჩვენ მოგვაწოდეს. არ დავმალავ, ძალზე უგემური მეჩვენა. დამამშვიდეს, შეუჩვეველი ხარო. დატოვებაც არ შეიძლებოდა. თუ დატოვებ, სახლში უნდა წაიღო და ფრინველებს უწილადოო. დიდი გაჭირვებით შევჭამე.

ლოცვა 4 საათს გაგრძელდა. ფეხზე წამომდგარმა მუხლები ძლივს გავმართე. ერთგულები ერთმანეთს დაემშვიდობნენ და ქუჩაში ხალხს შეერივნენ. ვხედავდი, როგორი საოცარი უპირატესობის გრძნობით მიდიოდნენ, რადგან დღეს მათ კარგად ასიამოვნეს კრიშნა თავისი ლოცვით, ეს კი ერთგულის ყველაზე დიდი მოვალეობაა.

შთაბეჭდილებით დატვირთულმა მე დიდხანს ვიბორიალე ქუჩებში, ვეცადე, გავრკვეულიყავი ჩემს გრძნობებში, გამეანალიზებინა ახლახან ნანახი და განცდილი. ის ბიბლიური დებულება, რომ ამქვეყნად ყველაფერი ადამიანისთვის არის შექმნილი - ცხოველიც, ფრინველიც, მცენარეც, ადრევე მაფიქრებდა. ბევრი მიტეხია თავი ვაჟა-ფშაველაზე, მის მინდიაზე, მიფიქრია სულთა გადასახლების შესაძლებლობაზე. ის აზრი, რომ ცხოველებიც ისეთივე ნაწილი არიან ღმერთისა, როგორიც ადამიანები, ვაიშნავებთან კატეგორიულად ჟღერდა. ისინი ვერაფრით ვერ შეგუებოდნენ იმ აზრს, რომ იესო ქრისტე ხორცს ჭამდა. მათი აზრით, ის, ვინც ხორცს ჭამს, წარმოადგენს მოსიარულე გასტრონომს, რომელიც შთანთქავს უამრავ ცხოველს, რომელთაც ადამიანივით სული გააჩნიათ და რომელიც წინა გარდასახვაში, შეიძლება, სულაც მისი ნათესავი ყოფილიყო.

მეორე მხრივ, თავს იმით ვიმშვიდებდი, რომ თუ ეს ასეა, მაშინ ღმერთი რატომ უშვებს იმას, რომ ერთი სახეობის ცხოველები მეორეთი იკვებებიან. ამასთან დაკავშირებით ასეთი ამბავი გამახსენდა: ერთხელ ჩემმა მეგობარმა უნივერსიტეტის ბიოლოგიის ფაკულტეტის ერთ-ერთ ლაბორატორიაში შემიყვანა, სადაც ქვეწარმავლებზე ატარებდნენ ცდებს და მაჩვენა უზარმაზარი მახრჩობელა გველი. მის გვერდით გალიაში ცოცხალი კურდღელი იყო მოთავსებული. ჩემი მეგობრის თქმით, იგი მეორე დღეს უნდა ჩაეყლაპებინათ გველისათვის, რათა მისი შიმშილი კარგა ხნით დაეკმაყოფილებინათ. იმ დღის შემდეგ სულ იმ კურდღლის ბედზე ვფიქრობ...

უფრო გვიან მე წავიკითხე იური ნაგიბინის მშვენიერი მოთხრობა პატარა ლურჯი ბაყაყის ნაამბობი", სადაც ლაპარაკია სულთა გადასახლებაზე. მოთხრობილია მომდევნო გარდასახვაში ბაყაყად ქცეული ადამიანის ტრაგედია, რომელსაც ადამიანური ცნობიერება შერჩა. მისი შეხვედრა ცოლთან, რომელიც შემდგომ ცხოვრებაში შვლად იქცა, მათი ურთიერთშეხვედრით გამოწვეული სიხარული და ბოლოს ორივეს საშინელი სიკვდილი. ერთისა ბრაკონიერების ტყვიით, მეორისა კი - ცეცხლზე შამფურზე აგებული მწვადის სახით. სულ ბოლოს

მწერლის მიერ გამოთქმული საყვედური ღმერთის მიმართ: ვის სჭირდება სისასტიკე განწმენდის გარეშე? რა შეუძლია ასწავლოს მან მსოფლიო სულს? რას ფიქრობდა ღმერთი, როდესაც ჩამჩით ურევდა თავისავე ადუღებულ წვნიანს. თუკი შენ არ გინდა, ან არ შეგიძლია გაიმეორო იობის სასწაული, მაშინ, ღმერთო, განარიდე შენი ხელი სამყაროს, მხეცობა აქ უშენოდაც ეხერხებათ."

კიდევ ვიმეორებ, ეს ჩემი პირველი შთაბეჭდილება იყო. მე კიდევ დიდი დრო დამჭირდა იმისათვის, რომ ვაიშნავთა მოძღვრებაში ასე თუ ისე გავრკვეულიყავი. ამ შეხვედრიდან რამდენიმე წელი გავიდა. ამ დროის მანძილზე უფრო საფუძვლიანად გავეცანი ვაიშნავთა სარწმუნოებას, მის რელიგიურ წიგნებს და ასევე იმ დოკუმენტებს მათ შესახებ, რომლებიც ჩემს ხელში სხვადასხვა გზებითა და საშუალებებით მოხვდა, მაგრამ ამაზე უფრო ქვემოთ. ახლა კი თვით კრიშნას ცნობიერების საერთაშორისო საზოგადოების" შექმნის შესახებ.

1. ცოტა რამ ისტორიიდან

კრიშნას ცნობიერების საერთაშორისო საზოგადოების" დამაარსებელი ე.ჩ. ბჰაქტივედანტა სვამი პრაბჰუპადა დაიბადა 1896 წელს ინდოეთში, კალკუტაში. 1922 წელს იგი პირველად შეხვდა თავის სულიერ მოძღვარს, შრილა ბჰაქტისიდჰანტა სარასვატი გოსვამის. ეს უკანასკნელი ცნობილი მეცნიერი და მრავალი ვედური ინსტიტუტების დამაარსებელი იყო. შრილა პრაბჰუპადა მალე მისი მოწაფე ხდება. 1933 წელს იგი ინიცირებულ იქნა ქ. ალაჰაბადში. მომდევნო წლებში დიდ მუშაობას ეწევა ვედური სიბრძნის ინგლისურ ენაზე გავრცელებისათვის, წერს თავის კომენტარებს უძველეს ინდურ რელიგიურ წიგნებზე. 1944 წელს შრილა პრაბჰუპადა იწყებს ინგლისურენოვანი ორკვირეული ჟურნალის, უკან, ღმრთეებასთან", გამოცემას (ჟურნალი დღესაც გამოდის დასავლეთში 50-ზე მეტ ენაზე).

1950 წელს იგი ტოვებს ოჯახს და სახლდება წმინდა ქალაქ ვრინდავანდში, სადაც ცხოვრობს ტაბარ რადჰა - დამოდარაში და ეწევა სამეცნიერო და ლიტერატურულ საქმიანობას. იგი ცხრა წელი ვანაპრასთჰას (ოჯახიდან განდგომილის) წესით ცხოვრობდა, ხოლო 1959 წელს მან მიიღო სრული აღკვეცის აღთქმა (სანიასა), რის შემდეგაც იგი აგრძელებს მუშაობას შრიმად - ბჰაგავიტამის" მრავალტომეულის თარგმანზე, სხვა ნაწარმოებებზე, თარგმანებსა თუ კომენტარებზე.

1965 წელს შრილა პრაბჰუპადა ჩადის აშშ-ში, ნიუ-იორკში. როგორც მისი ბიოგრაფოსები აღნიშნავენ, მას იმ დროისათვის არავითარი მატერიალური სახსრები არ გააჩნდა. მიუხედავად ამისა, ერთი წლის შემდეგ, მან მაინც შეძლო დაეარსებინა კრიშნას ცნობიერების საზოგადოება". მის ქადაგებას ამერიკაში სრულიად მოულოდნელად დიდი წარმატება ხვდა წილად. იგი დარჩა ამერიკაში 1977 წლის 14 ნოემბრამდე. ამ დროის მანძილზე მისი ხელმძღვანელობით კრიშნას ცნობიერების საზოგადოება" მსოფლიო გაერთიანებამდე გაიზარდა. მასში უკვე შედიოდა ასზე მეტი აშრამი, სკოლა, ტაძარი, ინსტიტუტი და სასოფლო-სამეურნეო ერთობა.

გარდა აშშ-სა, აღსანიშნავია მისი მოღვაწეობა თვით ინდოეთში, სადაც რამდენიმე დიდი საერთაშორისო კულტურული ცენტრი შექმნა, კერძოდ, დასავლეთ ბენგალიაში, ბომბეიში, ხოლო ვრინდავანდში აშენდა კრიშნა -ბალარამის მშვენიერი ტაძარი და სასტუმრო.

ბიოგრაფოსები განსაკუთრებით აღნიშნავენ მის მრავალრიცხოვან წიგნებს ვედური ფილოსოფიის, რელიგიისა და კულტურის დარგში, რომლებიც თარგმნილია მსოფლიოს მრავალ ენაზე და იმ ფაქტს, რომ, მიუხედავად ჭარმაგი ასაკისა, მან მოასწრო 12 წლის მანძილზე მსოფლიოსთვის თოთხმეტჯერ შემოევლო ლექციებითა და თავისი მოძღვრების ქადაგებით.

1977 წელს შრილა პრაბჰუპადა გარდაიცვალა. მას შემდეგ ჰარე კრიშნას" მოძრაობის ხელმძღვანელობა გადავიდა მისი მიმდევრების ხელში. მათ მთელი მსოფლიო 11 ზონად დაყვეს. თითოეულ ზონას გამოცდილი ჰურუები ჩაუყენეს სათავეში. დააარსეს 108 მონასტრის ტიპის დასახლება, გამოსცეს რჯულთმოძღვრების 80 წიგნი, რომლებიც ეყრდნობოდა ძველინდური ბჰაგავატ-გიტას" კომენტარს.

გაიჩინეს ათასობით მიმდევარი და მოწაფე. ევროპულ ზონას სათავეში ჩაუდგა სულიერი მასწავლებელი ხარიკეშა სვამი ვიშნუპადა, სხვაგვარად რობერტ კომპანიოლა, იტალიური წარმოშობის აშშ-ს მოქალაქე, რომელსაც რეზიდენცია შვეციაში აქვს.

საბჭოთა კავშირში კრიშნას ცნობიერების საზოგადოების" წარმომადგენლები 1971 წელს გამოჩნდნენ. ეს ფაქტიც დაკავშირებულია სვამი პრაბჰუპადას მოგზაურობასთან მოსკოვში, სადაც იგი პროფესორ გ. კოტოვსკის შეხვდა. მისი საბჭოთა კავშირში ყოფნის დროს ინდოელი დიპლომატის შვილმა 22 წლის მთარგმნელი ანატოლი პინაევი გააცნო პრაბჰუპადას მოსამსახურეს შიამასუნდრას. უფრო გვიან პინაევი შეახვედრეს პრაბჰუპადასაც. განსაზღვრული დროის შემდეგ პინაევი ინიცირებულ იქნა და მიიღო სასულიერო სახელი ანანტა შანტი (რაც სანსკრიტზე ანანტა" - ნეტარებას, შანტი" - მშვიდობას, მშვიდობიანს ნიშნავს). ინიცირების შემდეგ ანატოლი პინაევი ამტკიცებდა, რომ მთელი მისი ადრინდელი ცხოვრება წარმოადგენდა მხოლოდ მზადებას ამ უდიდესი მოძღვრების აღქმისათვის.

1978-82 წლებში ვიშნუპადას და მისი მდივნის კირტირაჯის აქტიური საქმიანობის შედეგად ვაიშნავთა ჯგუფები შეიქმნა მოსკოვში, კიევში, ტალინში, ერევანში, თბილისში, სოხუმში, კრასნოდარში. ამ ჯგუფების მეთაურები იყვნენ: კრიატსკი, კურკინი, კიტანინა, კისლოვა, ლერნერი, ლევისი, რომლებიც გასამართლებულ და დასჯილ იქნენ 1982-1983 წლებში რსფსრ სისხლის სამართლის კოდექსის 227-ე მუხლით.

როგორც ვარაუდობენ, პირველი კრიშნაიტური ჯგუფები იქმნებოდნენ ბიოველების შემსწავლელი წრეების, იოგთა სექციების, ა. სპირკინის ბიოელექტრონიკის ლაბორატორიის და ჯანმრთელობის ზოგიერთი ჯგუფის ბაზაზე. საბჭოთა კავშირში მათ საოცრად ნოყიერი ნიადაგი პოვეს და კრიშნაიზმი (ვაიშნავთა მოძღვრება) სწრაფად გავრცელდა.

უკვე 1988 წლის მაისში მოსკოვში რეგისტრირებულ იქნა საბჭოთა კავშირში პირველი ოფიციალური კრიშნას ცნობიერების საზოგადოება", 1989 წელს - რიგასა და ვილნიუსში, 1990 წელს - სოხუმში, კაუნასში, ლენინგრადში. ზოგიერთი მონაცემით, კრიშნას ერთგულთა რაოდენობა 400 ათას კაცს უდრის, ზოგი ცნობით, უფრო ნაკლებს - 150 ათასს. ზუსტი ციფრი დღესაც არ არსებობს.

1991 წლის 4 ივლისს კომსომოლსკაია პრავდა" იტყობინებოდა, რომ საბჭოთა კავშირში სულიერი ურთიერთობისათვის თავის მოწაფეებთან ჩამოვიდა კრიშნას ცნობიერების საერთაშორისო ორგანიზაციის" ჰურუ ხარიკეშა სვამი შრი ვიშნუპადა, რომ ენთუზიაზმით სავსე საბჭოთა კრიშნაიტების 150 ათასიანი არმიის წარმომადგენლებმა გაარღვიეს ბარიერი აეროპორტ შერემეტიევო 2-ში". ის, ვინც სასტუმროში ვერ მოხვდა, დედაქალაქის სამხრეთ-დასავლეთის ტყეებს მოედო. სამი დღის შემდეგ იგივე გაზეთი აქვეყნებს ინტერვიუს ჩამოსულ სტუმართან, სადაც ვიშნუპადა ამბობს, რომ საბჭოთა კავშირს კრიშნას ცნობიერება" ხანძარივით მოედო. ამას მოწმობს განდობილთა 150 ათასიანი არმია.დასავლეთის სამყარო, - თქვა მან, - შენდება მატერიალურ ღირებულებებზე. ადამიანები ცხოვრობენ უფრო მშვიდი, დინჯი და ზომიერი ცხოვრებით, ვიდრე სსრკ-ში და ამჯობინებენ იფიქრონ არა ღმერთზე, არამედ თავის თავზე.

საბჭოთა ადამიანებს კი არაფერი არ აკავშირებთ მატერიალურ ცხოვრებასთან, მათ არ სჯერათ, რომ შეუძლიათ მისი გაუმჯობესება, ამიტომ სულიერად ისინი უფრო მდიდრები არიან.

მე ვფიქრობ, რომ ისინი, ვინც იღებენ "კრიშნას ცნობიერებას", შეიძლება დავყოთ რამდენიმე კატეგორიად: ერთნი უხერხულობას განიცდიან ამ მეტად მატერიალურ სამყაროში, სხვები თავს ვერ ართმევენ სხვადასხვა პრობლემებს, ან ავად არიან და დახმარების იმედი დაკარგეს, მაგრამ მთავარი მათ შორის ჩვენთვის არიან ისინი, ვინც ეძებს სულიერი ცხოვრების გზას და ცოდნას."

კითხვაზე - თუ რით შეუძლიათ მათ დაეხმარონ ადამიანს - ჰურუმ უპასუხა: ჩვენ შეგვიძლია, გავუწიოთ ადამიანებს გარკვეული მატერიალური დახმარება, მივცეთ მათ საცხოვრებელი ჩვენს ერთ-ერთ ცენტრში, ვუზიაროთ მათ საკვები და ტანსაცმელი და, რაც მთავარია, გავხადოთ ისინი ღმერთისადმი მიმართული მსახურების მონაწილე, რათა ადიდონ კრიშნა და იფიქრონ კაცობრიობის ხსნისათვის. ჩვენ ამით ადამიანს თვითრეალიზაციის საშუალებას ვაძლევთ."

კიდევ ერთ კითხვაზე, თუ საიდან აქვთ მათ ამდენი ფული, რითაც 400-მდე ქალაქში გახსნეს თავისი ცენტრები, მილიონიანი ტირაჟებით გამოუშვეს წმინდა ლიტერატურა და პლაკატები, ვიშნუპადამ პასუხის გაცემას თავი აარიდა. მან განაცხადა, რომ იგი მოძღვარია და არა ეკონომისტი.

ვაიშნავთა მოძღვრება საქართველოში 1982 წელს შემოდის და ასევე სწრაფად ვრცელდება. საქართველოში კრიშნაიზმის გავრცელების სურათს ნათლად გვიხატავს ერთი ცნობა, რომელიც ამოღებულია ქ. სოხუმის სახალხო სასამართლოზე განხილული სისხლის სამართლის საქმიდან: 1986 წლის 3 თებერვალს, - ნათქვამია

მასში, - ქ, სოხუმის სახალხო სასამართლომ განიხილა სისხლის სამართლის საქმე. ბრალდებული - მოქ. ი. ე. ჯიჯავაძე, დაბადებული 1956 წ. ქ. ბათუმში, ქართველი, უპარტიო, უმაღლესი განათლებით, უცოლო, მცხოვრები ქ. სოხუმის ჯღუბურიას ქ. #8-ში. გათვალისწინებულია საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 233-ე მუხლის II ნაწილით.

წინასწარი გამოძიებით და საქმის მასალებით, რომლებიც განხილულ იქნა სასამართლო სხდომაზე, დადგინდა, რომ ქ. სოხუმში 1982 წლიდან მოქმედებდა არალეგალური რელიგიურ-სექტანტური ჯგუფი, რომელშიც აქტიურ როლს თამაშობდა ბრალდებული ი. ე. ჯიჯავაძე. ეს ჯგუფი წარმოადგენდა ვიშნუიტური მიმართულების ნეოინდური სექტის ფილიალს საზელწოდებით კრიშნას ცნობიერების საერთაშორისო საზოგადოება."

კრიშნაიტური ჯგუფი ქ. სოხუმში შეიქმნა საზღვარგარეთის ცენტრის, მისი ხელმძღვანელის ვიშნუპადას მითითების შესაბამისად და საბჭოთა კავშირის სექტის ფილიალის აქტიური წევრის ე. ა. ლერნერის მონაწილეობით. ეს უკანასკნელი გასამართლებული იყო 1983 წელს რსფსრ-ს სისხლის სამართლის კოდექსის 227-ე მუხლით. ასრულებდა რა მისიონერულ ქმედებას ვიშნუპადას მითითებით, იგი 1981 წლის დეკემბერში მოსკოვიდან გადავიდა სოხუმში, სადაც გაიცნო ბრალდებული ი. ე. ჯიჯავაძე, ო. მ. ნაჭყებია, რ. ვ. რუხაძე, პაპასკირი და სხვები. ლერნერმა მათ გააცნო კრიშნაიტების სარწმუნოება და კულტი, ასწავლა მანტრების (ლოცვების) კითხვა, აჩვენა კრიშნაიტური რიტუალები, გადასცა კრიშნაიტური რჯულთმოძღვრული და საკულტო ლიტერატურა, პრაბჰუპადას, ვიშნუპადას, კრიშნას და სხვების საკულტო გამოსახულებები. ამის შემდეგ ნაჭყებიამ, ჩარგაზიამ, შახლაჯიანმა და ჯიჯავაძემ, რომლებიც შედიოდნენ სოხუმის კრიშნაიტურ ჯგუფში, თვითონ დაიწყეს ზემოხსენებული ლიტერატურისა და რწმენის გავრცელება აფხაზეთში. კრებები იმართებოდა მათ ბინებზე.

სასამართლო სხდომებზე განხილული მასალები მოწმობენ, რომ კრიშნაიტების სოხუმის ჯგუფი, რომელსაც ხელმძღვანელობდა ი. ე. ჯიჯავაძე, ახორციელებდა თავის მოღვაწეობას საზღვარგარეთის ცენტრის, მისი ხელმძღვანელების ვიშნუპადასა და კირტირაჯის საინსტრუქციო წერილების შესაბამისად.

სასამართლო სხდომაზე ექსპერტის სახით დაკითხულ იქნა ფილოსოფიურ მეცნიერებათა კანდიდატი ფ. ი. გარკოვენკო, რომელმაც აჩვენა, რომ ჯიჯავაძისგან ამოღებული ლიტერატურა და პროკლამაციები, რომელთაც ის ავრცელებდა, მიეკუთვნება კრიშნაიტურს და ატარებს ანტისაზოგადოებრივ ხასიათს, გარდა ამისა მავნეა ადამიანთა ჯანმრთელობისათვის.

 

 

ბრალდებულმა ჯიჯავაძემ აჩვენა, რომ ის დააკავეს ქ. კიევში ვ. ა. პეტრენკოსთვის ლიტერატურის გადაცემის დროს.

ამგვარად, - ნათქვამია ცნობაში, - გამოძიებით შეგროვილი მასალებით სავსებით დამტკიცებულია ი. ე. ჯიჯავაძის დანაშაული და ქ. სოხუმის სახალხო სასამართლოს განაჩენით, მას მიესაჯა სამი წლით თავისუფლების აღკვეთა საერთო რეჟიმის შრომა-გასწორების კოლონიაში სასჯელის მოხდით.

ამასთან, ქ. სოხუმის სახალხო სასამართლომ თავისი განსაზღვრებით საჭიროდ ჩათვალა აღეძრა საქმე საქართველოს სისხლის სამართლის

კოდექსის 233-ე მუხლის ნიშნებით აქტიური მონაწილეების, კრიშნაიტური კრებების ორგანიზატორების ო. შ. ნაჭყებიას, ნ. ა. ჩარგაზიას, ა. შ. შახლაჯიანის მიმართ. გამოძიების ჩატარება დაევალა აფხაზეთის ასსრ-ს პროკურატურას.

სასამართლო გამოძიების დროს ცალკეული პირების მიმართ არ იქნა მოპოვებული საკმარისი სამხილი სისხლის სამართლის პასუხისმგებლობაში გადასაცემად, როგორც სექტანტური ჯგუფის ორგანიზატორები და კრიშნაიტური იდეოლოგიის გამავრცელებლები.

მაგრამ, სასამართლომ თავისი კერძო განჩინებით აცნობა იმ ორგანიზაციების ხელმძღვანელობას, სადაც აღნიშნული კრიშნაიტური სექტის წევრები მუშაობდნენ იმ მიზნით, რომ ჩატარებულიყო პროფილაქტიკური ღონისძიებები."

ეს დოკუმენტი კარგად გვიჩვენებს, თუ საიდან, როგორ, რა გზებით შემოვიდა კრიშნაიზმი სოხუმში. აღსანიშნავია, რომ კრიშნაიზმი ასეთივე გზებით ვრცელდებოდა საქართველოს სხვა მხარეებში და მის დედაქალაქ თბილისშიც.

იმ მიზეზებისა და სულისკვეთების გასაგებად, რომლის მეოხებითაც ვაიშნავთა რიგებში ხვდებიან ქართველი ჭაბუკები და ქალიშვილები, აუცილებელია, ზოგიერთ მათგანს მაინც მოვუსმინოთ.

თ. ბურდული, 31 წლის მხატვარი:

მატერიალური სამყაროს კანონზომიერებათა შესაბამისად, ადამიანი ხან ბედნიერად გრძნობს თავს, ხან უბედურად, ზოგჯერ კი დეპრესიაშია და იტანჯება მატერიალურ სამყაროში არსებული ტკივილებით. ეს ტკივილები განსაკუთრებული სიმძაფრით ვლინდება ობლობისა და გაჭირვების ჟამს. ეს კი, ჩემი აზრით, ის მამოძრავებელი საფუძველია, რომელიც ადამიანს მძებნელის მდგომარეობაში აყენებს.

ასეთი მძებნელი კაცის მდგომარეობას საკმაოდ ადრე ვეზიარე. მართალია, სრულყოფილად არ მქონდა გარკვეული საძებარი ობიექტი, მაგრამ ვიცოდი, სიმართლე და ჭეშმარიტება უნდა დამედგინა: ვინ ან რამ შექმნა ყველა და ყველაფერი? რა ხდება სიკვდილის მერე? და სხვა.

ბევრი ქექვისა და წიგნების შრიალის შემდეგ მივადექი ინდოეთს. იოგას, ბუდიზმს და სახარებას თითქმის ერთდროულად დავეწაფე. მივხვდი იმას, რომ ყოველივე სწავლება პრაქტიკისათვის არსებობდა. პრაქტიკით სადამდე მივიდოდა კაცი, ესეც რომ გამეგო და დავრწმუნებულიყავი, დავადექი რაჯა-იოგას გზას. გარკვეული დროის შემდეგ სხვა სახის იოგაც მოვსინჯე, შემდეგ კიდევ სხვა სისტემას გავეცანი. ასე გაგრძელდა მანამდე, სანამ ჰურუს, ანუ სულიერი მოძღვრის აუცილებლობის საკითხი არ დადგა, სამწუხაროდ, ჩემთვის ჰურუ არსად იყო.

ასეთ ვითარებაში აღმოვჩნდი ბეთანიაში. ვიფიქრე ქრისტიანულ მოძღვრებას ჩავუღრმავდები და მოძღვარსაც ვნახავ-მეთქი. ისე მოხდა, რომ ზუსტად იმ დღიდან, როცა მე მივედი, ათონის ტიპიკონით დაიწყეს წირვა-ლოცვის დაყენება ბერებმა. იოგაში ნავარჯიშევს თავიდან არ გამჭირვებია, მაგრამ შემდეგ გამიჭირდა, რადგან სულიერი მოძღვარი ვერ აღმოვაჩინე და მონასტრის სიტუაციამაც არ დამაკმაყოფილა. გადავწყვიტე, ჩუმად უკანვე დავბრუნებულიყავი სახლში. მით უმეტეს ვიგრძენი, რაღაცას ვაშავებდი დედაჩემისა და ჩემი ახლობლების წინაშე. თითქოს რაღაც ვალს სჭირდებოდა მოცილება მათ წინაშე და შემდეგ ალბათ უნდა შევდგომოდი ამ გზას.

ასე მოვხვდი რაჯნეშის მიმდევართა რიგებში. საკმაოდ ეფექტური მედიტაციური სისტემებიც მოვსინჯე და არც ამას მოუცია ჩემთვის საჭირო შედეგი. რაჯნეშისაგან დაღლილი და დანგრეული ბოლოს ვაიშნავებს მივადექი. პირველ დღესვე ვიგრძენი კრიშნას ძალა და მადლი. ყველაფერი შეიცვალა ჩემ სასიკეთოდ..."

ზაზა გაბათაშვილი - თბილისელი, წარმოშობით დიდი ლილოდან, 22 წლის, დაამთავრა თბილისის 166-ე საშუალო სკოლა, დიდუბის პანთეონის წინ, დაამთავრა თოიძის სამხატვრო სასწავლებელი. ძმა - ჯიმშერ გაბათაშვილი, ასევე ვაიშნავი, სწავლობს ნიკოლაძის სამხატვრო სასწავლებელში.

...მართალი გითხრათ, არ მომწონდა საეკლესიო შეკრებები, რადგან ეს მხოლოდ ნიღაბი იყო. დღესასწაულის დროს თითქოს სალოცავად მიდიან, სინამდვილეში კი ღრეობენ. ამ ამბავმა გამრიყა ამ ხალხისგან, მათთან ურთიერთობისაგან. საზოგადოების ასეთ ნიღაბს ვერ ვიტანდი, ინტუიციით ვხვდებოდი, რომ ეს იყო თავის მოტყუება, ერთი ამხანაგის როლს თამაშობს, მეორე ახლობლისა... დავიწყე ლაო-ძის კითხვა. ბევრი რამ ვერ გავიგე, ახლა ვიცი, რომ ასეთ რამეს აუცილებლად სჭირდება სულიერი მასწავლებელი. შემდეგ ხელში ჩამივარდა ბჰაგავატ-გიტა", მოვისმინე ჰარე კრიშნა მაჰამანტრა. როგორც პრაბჰუპადა ამბობს, ყველა პიროვნებამ თავის თავზე უნდა გამოცადოს მისი ეფექტი - თუ რაოდენ სასიამოვნოა, სასიკეთოა ადამიანისთვის, როგორ ცვლის იგი მას. ეს მე ყველაფერი საკუთარ თავზე გამოვცადე."

თ. ბ. (მხატვარი): დედა ეკლესიაში მუშაობდა, მაგრამ, სამწუხაროდ ვერ ვნახე მღვდლებში სიწმინდე, ვეღარ წარმომედგინა, სადღა უნდა მეძია ღმერთი. დავიწყე ძიება... ვფიქრობდი, ნუთუ მარტო კუჭის მსახურებისთვის მოვედით ამქვეყნად? მრავალი კითხვა მებადებოდა. სამხატვრო აკადემიაში რომ შევედი ჯარში სამსახურის შემდეგ, იქ ვერავინ გამცა ჩემს კითხვებზე დამაჯერებელი პასუხი. მეტი გაგება, სითბო და სიყვარული მწყუროდა. აკადემიის მეექვსე კურსზე მივხვდი, რომ დიდ სიკეთეს ვერ მოვუტანდი საკუთარ თავს. დავიწყე იოგური კვება და ვარჯიში. ბინას ვქირაობდი. ერთი დიასახლისი მყავდა, კარგი ჭამა უყვარდა, კარგ ხორცსა და კარგ საჭმელს აკეთებდა. ვეღარც უარს ვეუბნებოდი, ხორცი შემზიზღდა, მარხვის პერიოდი გავიხსენე. 40 დღე ვიმარხულე. ვნახე, რომ თავი გამისუფთავდა. უკვე ათი წელია, ხორცი არ მიჭამია. ამასობაში ყველა სახის მედიტაცია მოვსინჯე. მრავალ რელიგიურ წიგნსაც გავეცანი და მივხვდი, რომ მატერიალური სამყაროს იქით, მართლაც, არსებობს რაღაც. ერთი წელია, რაც ვაიშნავებთან მოვედი, დავმშვიდდი, ცხოვრებას აზრი მიეცა და ახლა ისე მგონია, რომ აქ ძალზე დიდხანს ვარ."

ნუკრი ჩიკვაიძე - თბილისელი, დაიბადა 1961 წელს, დაამთავრა 156-ე საშუალო სკოლა:
ვმუშაობდი მშენებლობაზე, მერე სკოლაში, დარაჯად. იმას, თუ რაზე მუშაობ, მნიშვნელობა არა აქვს, მთავარია, რომ თავისუფალი დრო გქონდეს, რომ იცხოვრო ნამდვილი სულიერი ცხოვრებით. ამის გაგება და შესაძლებლობა მხოლოდ კრიშნას რწმენამ მომცა."

კიდევ ბევრი აზრის მოტანა შეიძლებოდა, მაგრამ ეს ჩვენს თვითმიზანს არ წარმოადგენს. საერთოდ ვაიშნავებთან სხვადასხვა მიზეზებითა და სურვილებით მოდიან. ბევრ მათგანს ერთმანეთისაგან სრულიად განსხვავებული ცხოვრება აქვს გავლილი, მაგრამ მათ ყველას აერთიანებს ერთი სურვილი - ჩასწვდნენ და გაერკვნენ იმ უცნაურ სამყაროში, რომელშიც ისინი დაიბადნენ და ცხოვრობენ, გაიგონ სიცოცხლის აზრი და უფრო ზნეობრივად იცხოვრონ. არის სხვა მიზეზებიც, რომელთა შესახებაც ზემოთ ვილაპარაკეთ და ზოგსაც შემდეგ ვიტყვით, მაგრამ მანამდე გაკვრით მაინც უნდა შევეხოთ ვაიშნავთა მოძღვრებას.

2. მოძღვრება

რას ეყრდნობა ვაიშნავთა მოძღვრება? რა არის მისი ფილოსოფიური საფუძველი? იგი უპირველეს ყოვლისა ეყრდნობა უძველეს ინდურ საღმრთო წერილს" - ვედებს და მათში გამოთქმულ სიბრძნეს. როგორც თვით კრიშნაიზმის მიმდევრები თვლიან, ვედები მსოფლიოში ყველაზე აღიარებული წმიდა წერილია". ის ოთხ ნაწილადაა დაყოფილი: სამა, იაჯურ, რიგ და ათჰარვა ვედა. ვედების შინაარსი ჩვეულებრივი ადამიანისათვის ძნელი შესაცნობია, ამიტომ ოთხი ვედა მაჰაბჰარატად" წოდებულ ისტორიულ ეპოსსა და თვრამეტ პურანაშია განმარტებული. რამაიანაც" ისტორიული ეპოსია, რომელიც ყველა საჭირო ცნობას გვაწვდის ვედებიდან. ამრიგად ოთხი ვედა, თავდაპირველად ვალმიკისეული რამაიანა", "მაჰაბჰარატა" და პურანები, ვედურ ლიტერატურად არის კლასიფიცირებული. უპანიშადები - ოთხი ვედის ნაწილებია. მთელი ვედური ლიტერატურა შეჯამებულია ბჰაგავად - გიტაში", რომელიც ყველა უპანიშადის კვინტენსენციად და ვედანტა - სუტრების" წინარე განმარტებად არის მიჩნეული. აქედან გამომდინარე, ვედების არსის შესწავლა შეიძლება მხოლოდ ბჰაგავად - გიტადანაც", ვინაიდან მისი მთხრობელია ღმერთების უზენაესი პიროვნება, უფალი შრი კრიშნა, რომელიც ანტიმატერიალური სამყაროდან ეშვება მატერიალურ სამყაროში, რათა უმაღლესი სახის ენერგიაზე სრული ცნობები მოგვაწოდოს."

კრიშნაიზმის მიმდევრებისათვის ფუძემდებლურია ვედური ლიტერატურის შრილა პრაბჰუპადას მიერ გაკეთებული კომენტარები. როგორც ამ დარგის მკვლევარები მიუთითებენ, შრილა პრაბჰუპადამ უარყო ცნობილი მოაზროვნეების ტილაკის, აურობინდო გხოშის, მაჰათმა განდის და სხვათა ადრინდელი კომენტარები. ასევე მან უარყო ახალი დროის კომენტარებიც და თავის წიგნში ბჰაგავატ - გიტა, როგორც ასეთი" მან მოგვცა ამ წიგნის გააზრების თავისი ვარიანტი, ცადა თანამედროვე ჟღერადობა მიეცა ძველი ვედური სიბრძნისათვის, პასუხი გაეცა იმ კითხვებზე, რომლებიც ადამიანებს ებადებათ ჩვენს დროში.

 

 

ვაიშნავთა მოძღვრების მიხედვით, სამყაროს შემოქმედი და უმაღლესი პირი არის ღმერთი კრიშნა. იგი არის უმაღლესი დამატკბობელი ღმერთი, რომელიც ყველა ცოცხალი არსების მეგობარია. ყოველივე ირგვლივ მისი ენერგიებისაგან არის შექმნილი:
ო, არჯუნა! - ნათქვამია ბჰაგავატ _-გიტაში 7;7, - მე ვარ ტრანსცენდენციის უმაღლესი პრინციპი და არაფერი არ არსებობს, რომ აღმემატებოდეს, ყოველივე ძევს ჩემს ენერგიებზე ისე, ვით ძაფზე ასხმული მარგალიტები."

ბიბლიაში, პრაბჰუპადას აზრით, ღმერთი დახასიათებულია, როგორც დიდი, მრისხანე, შეუბრალებელი არსება, ის ვისიც უნდა გეშინოდეს, ყოვლადძლიერი, მარადიული მამა, ალფა და ომეგა და ა.შ. მაგრამ არსად არ არის პირადად ღმერთის აღწერა. მაშ ვინ არის ღმერთი? - კითხულობს ვაიშნავთა მოძღვრების შემქმნელი, - რაში მდგომარეობს მისი დიდება, როგორი ნიშნები აქვს, როგორია მისი გრძნობები? როგორ გამოიყურება მისი სამეფო, თვითონ როგორ გამოიყურება, როგორი თვისებებისა და ხასიათისაა, როგორ ქმნის იგი, როგორ შედის იგი თავის ქმნილებებში, როგორია ღმერთისა და ცოცხალი არსებების ურთიერთობა, რა როლს ასრულებენ ეს არსებები, როგორ მოევლინა ღმერთი მატერიალურ სამყაროს და როგორ გამოიყურება იგი მის საზღვრებს გარეთ? - ყველა ეს კითხვა და ბევრი სხვაც, პრაბჰუპადას აზრით, ბიბლიაში ან ღიად რჩება, ან მათზე დამაჯერებელი პასუხი არ არის გაცემული იმის გამო, რომ ძველი ებრაული კულტურა არ იყო სათანადოდ მომზადებული და საკმაოდ პროგრესული. ამის დასტურად შრილა პრაბჰუპადას მოაქვს ადგილი იოანეს სახარებიდან(16;12), სადაც იესო ქრისტე მიმართავს თავის მოწაფეებს: კვლავ ბევრი რამ მაქვს თქვენთვის სათქმელი, მაგრამ ამჟამად ვეღარ იტვირთავთ." ძველ აღთქმაში, - აგრძელებს პრაბჰუპადა, აღწერილია, რომ იუდეველებს ესმით ღმერთის ხმა, იგი ეცხადება მათ ხან სული წმიდის (მტრედის), ხან ღამით ცეცხლოვანი სვეტის სახით, ხან დღე - ღრუბლის სახით, მაგრამ იგი არასდროს სჩვენებია ხალხს თავისი ნამდვილი სახით. მართალია, ქრისტე მოევლინა ხალხს, მაგრამ იგი გამოეცხადა მათ როგორც ღმერთის ერთგული, მისი საყვარელი შვილი, მაგრამ როგორც შვილი და არა როგორც მამა, რომლის მძლავრი ხმა ზეციდან ისმის.~

 

 

პრაბჰუპადას აზრით, რაზეც ბიბლია დუმს, იმაზე პასუხს გვაძლევს ვედური ნაწერები. ვედები, რომელნიც მაღალგანვითარებული სულიერი კულტურის საფუძველზე, ბიბლიაზე გაცილებით უფრო ადრე წარმოიქმნა, ამ უკანასკნელს იმით სჯობს, რომ იგი გვიხსნის ღმერთის სახეს, მის ნიშნებს და ტრანსცენდენტურ თამაშებს, თვით პიროვნებას, ღმერთის თვისებებს. რასაკვირველია, სიტყვები უძლურია, მთლიანი წარმოდგენა მოგვცეს ღმერთის დიდებაზე, მაგრამ ვედები სთავაზობენ ადამიანს ცოდნას იმის შესახებ, თუ როგორ მოიპოვოს მან ჭეშმარიტი თავისუფლება... ამრიგად, ვედებში არის ჭეშმარიტი ღმერთის - კრიშნას - აღწერილობა და მისი ტრასცენდენტური მოღვაწეობა. ვედები არ ისაზღვრებიან მხოლოდ ცარიელი მტკიცებით, რომ ღმერთი - ეს შრი კრიშნაა, არამედ აღწერენ, თუ როგორ გამოიყურება იგი და როგორია მისი საქმეები. ინდოეთის ტაძრებში თაყვანს სცემენ ღმერთის ტრანსცენდენტურ გამოსახულებას.

ბიბლია, - წერს პრაბჰუპადა, - იეღოვას და ქრისტეს უწოდებს უმაღლეს ღმერთს, ხოლო ვედური ლიტერატურა (ბჰაგავატ-გიტა, ბრაჰმა-სამხიტა, შრიმად-ბჰაგავატამი)

მიუთითებს, რომ უფალს ჰქვია კრიშნა, რაც ნიშნავს ყოვლის მიმზიდველს, რამა ნიშნავს სიხარულით სავსეს, ხოლო ჰარე ნიშნავს სიხარულის ენერგიას.

კითხვაზე, თუ რატომ ეძლევა ღმერთის ყველა სახელიდან უპირატესობა კრიშნას, პრაბჰუპადა პასუხობს: თუმცა ღმერთის ყველა სახელი ერთნაირად კარგია, მაინც კრიშნას სახელი უმნიშვნელოვანესია, რადგან იგი ნიშნავს თავდაპირველს, საწყის პიროვნებას. თუმცა ღმერთი ერთია, მაგრამ მისი გარდასახვები უამრავია. ისევე, როგორც ერთ სანთელს შეუძლია აანთოს უამრავი სანთელი, მაგრამ პირველი მაინც რჩება პირველად.

კრიშნა, ვაიშნავთა მიხედვით, ყოვლადძლიერი და ყველაფრის შემძლებელია. მისი ენერგია არასოდეს ილევა, არც დედამიწა არსებობს კრიშნას გარეშე, ისიც მისი ენერგიაა, ენერგია კი არ უნდა დააშორო მის წყაროს, ისევე როგორც არ შეიძლება სითბო დააშორო ცეცხლს. კრიშნა გვაძლევს ყველაფერს, ჩვენც განუყოფელი ნაწილები ვართ ღვთაების, ამიტომ ღმერთის გარეშე არაფერს წარმოვადგენთ. ჩვენ უნდა აღვადგინოთ კავშირი ღმერთთან და მხოლოდ ამით შევიძენთ ღირებულებას.

 

 

კრიშნა არის მატერიალურ და სულიერ ენერგიათა განმგები.

თვით სიტყვა კრიშნაც" უმაღლეს გამგებელს ნიშნავს. მის მიერ შექმნილი სამყაროც ორი ნაწილისაგან - მატერიალურისა და სულიერისაგან - შედგება. მატერიალური სამყარო შედგება ხარისხობრივად უდაბლესი ენერგიისაგან, რაც რვა მატერიალურ პრინციპად იყოფა: მიწა, წყალი, ცეცხლი, ჰაერი, ეთერი, ჭკუა, გონება და ეგო.

რაც შეეხება სულიერს, იგი ანტიმატერიალური, ხარისხობრივად უმაღლესი ენერგიისაგან არის წარმოქმნილი. ეს არის სასიცოცხლო ძალა, სული ცხოველი, ადამიანის არსი, რომელსაც სანსკრიტზე ჯივა" ჰქვია. როგორც ვაიშნავები თვლიან, სწორედ ეს ჯივა" არის მარადიული სული, რომელიც არასოდეს არ ქრება. როგორც ბჰაგავატ-გიტაშია" ნათქვამი: ისე, როგორც სული გადასახლდება ბავშვის სხეულიდან ყმაწვილის, იქიდან კი მოხუცის სხეულში, ასევე ის სიკვდილისას გადადის სხვა სხეულში. ეს ცვლილება არ აწუხებს იმას, ვინც გააცნობიერა თავისი სულიერი ბუნება."

 

ამ პროცესს ინკარნაცია ჰქვია. პრაბჰუპადას მიხედვით, როდესაც სული შეიძენს სხეულს, მაშინ ხდება იგი მისაწვდომი ჩვენი გაგებისათვის. ჩვენ ვხედავთ, როგორ შედის იგი დედის საშოში. როგორც კი სული შედის საშოში, ბავშვის სხეული ვითარდება. ამიტომ გასაგებია, რომ ბავშვი იბადება არა მარტო სექსუალური ურთიერთობისაგან (სხვაგვარად ქალი დაორსულდებოდა ყოველი სქესობრივი აქტის შემდეგ). სანამ არ არის სულიერი ნაწილი, მატერიალური სხეული არ ვითარდება. ძნელი არ არის, გაიგო, რომ სულიერი ნაწილი ავითარებს სხეულს, ძვლებს და საერთოდ, მთლიანად მატერიალურ სხეულს.

როგორც უკვე აღვნიშნეთ, ინკარნაცია _ შემდგომი გარდასახვა, - შესაძლებელია არა მარტო ადამიანის სახით, არამედ ცხოველთა სახითაც. ტანჯვის ზომა გამოიხატება დაბადებაში, ავადმყოფობაში, სიბერეში, სიკვდილში. ეს ცხოვრების

ტანჯვაა. თავიდან რომ ავიცილოთ ტანჯვის ეს ოთხი ფორმა, უნდა განვშორდეთ სხეულს. ამაშია პრობლემა.

თუკი სული ღმერთის ნაწილია, მაშ, როგორ მოხვდა იგი მატერიალურ სამყაროში? ამ კითხვაზე ვაიშნავები ასე პასუხობენ: სულს გააჩნია გარკვეული თავისუფლება. ამ თავისუფლებით ცუდად ისარგებლა ჯივამ", მოინდომა დამოუკიდებლობით დატკბობა, ასე მოხვდა იგი მატერიალურ სამყაროში. მისი სხვადასხვა გონის მოდუსის - სატვას (სათნოების), რაჯას (ვნების) და ტამასი (უგუნურების) - გავლენის ქვეშ
ჯივა" სრულიად ივიწყებს თავის ღვთაებრივ საწყისს და ხვდება კარმის გავლენის ქვეშ, შედის მიზეზობრივ-შედეგობრივ კავშირში, ბედის ტრიალში. ვაიშნავთა აზრით, სამყაროში არსებობს 8 400 000 ბიოლოგიური სახე (აქედან 900 000 მოდის წყლის ცხოველებზე, 2 000 000 - მცენარეებზე და ა.შ.) და დაცემული სული თითოეულ მათგანში უნდა დაიბადოს.

ადამიანის ფორმას მიღწეულ ჯივას" უჩნდება შანსი განთავისუფლდეს ამქვეყნიური უბედურებისაგან, სანსარისაგან და დაუბრუნდეს ღმერთს, მოხვდეს უმაღლეს სულიერ პლანეტაზე ვაიკუნთხზე (კრიშნალუკა). მაგრამ იქ რომ მოხვდე, ამისათვის აუცილებელია ვაიშნავი, კრიშნას ერთგული იყო.

ადამიანის სული ყოველთვის ერთი და იგივეა, მაგრამ ამავე დროს ინდივიდუალურიცაა. რაც შეეხება ადამიანის სხეულს, ისიც ქმნილებაა, ისიც შექმნილია იმ პრინციპით, რითაც მთელი სამყარო. ვაიშნავთა აზრით, ეს მექანიზმი მოქმედებს ყველგან, ცხოველისა თუ ადამიანის სხეულში, თვით კოსმიურ გამოვლინებაშიც. ვიმეორებ, ეს მექანიზმი ყველგან ერთგვარია. ვინაიდან ადამიანის გრძნობები სრულყოფილი არ არის, ამიტომ მათ არ შეუძლიათ მოგვცენ სრულყოფილი ცოდნა.

ადამიანის ამქვეყნიური ცხოვრება განკუთვნილია განწმენდისათვის. თუკი გინდა გახდე კეთილმორწმუნე, უნდა განავითარო ტრანსცედენტური თვისებები. მაგრამ რაკი თქვენ გაქვთ დემონური თვისებები, მაშინ კიდევ უფრო გაიხლართებით მატერიალურ არსებობაში. სამწუხაროდ, თანამედროვე პირობებში ჩვენმა ცივილიზაციამ არ იცის თუ რა არის განთავისუფლება და რას ნიშნავს გახლართვა მატერიალურ სამყაროში.

კითხვაზე, თუ რა არის ადამიანის ცხოვრებაში ჭეშმარიტი აზრი და მიზანი, პრაბჰუპადა პასუხობს: ...დაბრუნდე სახლში, უკან ღმერთთან, ეს არის ცხოვრების ჭეშმარიტი მიზანი. წყალი, - განაგრძობს იგი, - რომელიც ორთქლდება ზღვისაგან, წვიმად იღვრება მიწაზე და მისი ჭეშმარიტი მიზანია შეუერთდეს მდინარეს და მის წყლებთან ერთად დაუბრუნდეს ზღვას. მაგრამ ჩვენ ისე დავშორდით ღმერთს და ისე გავიხლართეთ მატერიალურ სამყაროში, რომ გვიჭირს თავი დავაღწიოთ ასეთ მდგომარეობას. ამიტომ, მართალია, სიცოცხლის აზრი მდგომარეობს იმაში, რომ შევიცნოთ ღმერთი, მაგრამ ჩვენ გამოვიგონეთ იმდენი დამატებითი ამოცანა, რომ ჭეშმარიტი მიზანი გვერდზე გადავდეთ. ამაშია ჩვენი ცივილიზაციის შეცდომა.

დიდი სულები, იოგი - ერთგულები, არასოდეს არ უბრუნდებიან ამ წარმავალ ცხოვრებას, რომელიც ტანჯვით არის სავსე, იმიტომ რომ მათ მიაღწიეს უმაღლეს

სრულყოფილებას. ის, ვინც მოდის ჩემთან უკან აღარ ბრუნდება. სად? - ამ სამყაროში, ეს ყველამ იცის, მაგრამ ხალხი გასულელებულია თავისი ლიდერებისა და ბელადების მიერ. მატერიალური სიცოცხლე - ეს არის ტანჯვით სავსე ცხოვრება. ღმერთი ამბობს, რომ ეს სამყარო ტანჯვის ადგილია და რომ იგი გარდამავალია. მაშ, რა უნდა ვქნათ? ბჰაგავატ-გიტაში" ნათლად არის ამის შესახებ თქმული: ის ბრძენნი, ვინც ჩვენში (კრიშნაში - თ. ფ.) ხედავს ყოველგვარი მსხვერპლშეწირვისა და ასკეზის საბოლოო მიზანს, ყველა პლანეტისა და ნახევრადღმერთის მბრძანებელს, ყველა ცოცხალი არსების კეთილისმყოფელს, მფარველსა და მწყალობელს, თავისუფლდება მატერიალური ტანჯვისაგან."

ვაიშნავთა მოძღვრებაში მთავარი მოქმედი პირი არის ის, ვინც ამქვეყნად უნდა ადიდოს კრიშნას სახელი. ეს არის მორწმუნე, რომელსაც ვაიშნავები ერთგულს ეძახიან. ერთგული, მათი განმარტებით, არის ის, ვინც ყოველთვის ასიამოვნებს კრიშნას. ეს არის მისი ერთადერთი საზრუნავი, ერთადერთი საქმე. სრულყოფილი სული აქვს მხოლოდ სრულყოფილ ერთგულს. სრულყოფილი სული, პრაბჰუპადას განმარტებით, ეს არის ის, ...ვინც მთელ თავის დროს უძღვნის კრიშნას ცნობიერების საქმიანობას. ამაშია სრულყოფილება, ესაა ტრანსცენდენტური მდგომარეობა. იყო სრულყოფილი - ნიშნავს, იმოქმედო შენი საკუთარი საწყისის შესაბამისად. როგორც ბჰაგავატ-გიტაშია" ნათქვამი, თითოეულს შეუძლია მიაღწიოს სრულყოფილებას, თუკი შეასრულებს მისთვის გათვალისწინებულ მოვალეობას." ეს არის სრული სრულყოფილება - სამსიდხი. სიდხი" ნიშნავს სრულყოფილებას", სამ ნიშნავს მთლიანად". ბჰაგავატ-გიტაში" ნათქვამია, რომ ის, ვინც უკან ბრუნდება სახლში, აღწევს აბსოლუტურ სრულყოფილებას მაშინ, როცა ის აცნობიერებს, რომ ის მატერიალური სხეული კი არ არის, არამედ - სულიერი სული. ამას ჰქვია ბრაჰმაბხუტა-ბრაჰმანის შეცნობა, ესაა სრულყოფილება, ხოლო შემდგომი საფეხურია სამსიდხი. მას შემდეგ, რაც ადამიანი მიუძღვნის თავის თავს ერთგულ მსახურებას, ვინც დაკავებულია ერთგული სამსახურით, მან უკვე შეიცნო ბრაჰმანი და ეძახიან სამსიდხს."

კრიშნას ყველაფერი აქვს, მას არაფერი სჭირდება, მაგრამ იმისათვის, რომ მისდამი სიყვარული გამოიხატოს, ერთგული ვალდებულია, სანამ საკვებს მიიღებდეს, მანამდე უფალს შესთავაზოს პრასადი.

ერთგულმა კრიშნას უნდა შესთავაზოს საუკეთესო საჭმელი. თუკი მას შესთავაზებს მესამეხარისხოვან რაიმეს, ამით ვერ შეასრულებს თავის მოვალეობას. ვაიშნავთა აზრით, ეს პროდუქტები სიფრთხილით უნდა შეირჩეს. სასურველია რძის ნაწარმი, შაქარი, ხილი, ბოსტნეული, ნიგოზი და მარცვლეული. მიუღებელია ხორცი, კვერცხი, თევზი, ხახვი, ნიორი, სოკო, ყავა, კაკაო, შოკოლადი და კოფეინის შემცველი ჩაიც. სასურველია, საკვები კრიშნას ერთგულმა მოამზადოს. უნდა დაცულ იქნას სისუფთავე, რადგან ბინძური რაიმეს შეთავაზება კრიშნასათვის წარმოუდგენელია. კეთების პროცესში არ შეიძლება საჭმლის გასინჯვა, რადგან ის კრიშნასთვის მზადდება, ამიტომ პირველად მან უნდა გასინჯოს. კრიშნასთვის საჭმლის შეთავაზების წესი ასეთია: უნდა გადმოიღო თითოეული კერძის მცირე ულუფა თეფშზე, ხოლო წვენი - ჭიქაში. ყველაფერი ეს კრიშნას სურათის წინ უნდა დაიდოს და ერთგულმა უნდა წარმოთქვას: "ჩემო ძვირფასო უფალო კრიშნა, გთხოვ, მიიღე

ჩემი მოკრძალებული ძღვენი". თუ საჭმელს სიყვარულითა და ერთგულებით არ შევთავაზებთ, უფალი მას არ მიიღებს.

საკვების აღების წინ სამჯერ უნდა წარმოითქვას ჰარე კრიშნა მაჰამანტრა, ლოცვის წარმოთქმის შემდეგ საჭმელი საკურთხეველზე კიდევ უნდა იდგეს 10-15 წუთი, სანამ მას უფალი არ მიირთმევს. ეს დრო ერთგულმა კირტანასათვის უნდა გამოიყენოს. შემდეგ შეიძლება ჭამო პრასადი. ამ საკვებს სულიერი თვისებები აქვს.

სანამ მორწმუნეს ერთი პრასადი მოსწონს, მეორე კი არა, მანამ ის ჯერ კიდევ არ არის სრულყოფილი ერთგული. სრულყოფილი ერთგული არ ირჩევს პრასადს. ის, რაც შეთავაზებულია კრიშნასთვის, ყველაფერი ნექტარივითაა.

იმისათვის, რომ ადამიანმა წარმატებას მიაღწიოს სულიერ წინსვლაში, ვაიშნავთა აზრით, აუცილებელია ოთხი პრინციპის დაცვა:

1. არ ვჭამოთ ხორცი, თევზი, კვერცხი (ხახვი, ნიორი, სოკო);

2. უარი ვთქვათ ინტოქსიკაციის ყველა სახეობაზე (ალკოჰოლი, თამბაქო, ნარკოტიკები, ჩაი, ყავა, კაკაო, შოკოლადი):

 

 

3. მონაწილეობა არ მივიღოთ აზარტულ თამაშებში;

4. სქესობრივი კავშირი დასაშვებია მხოლოდ კანონიერ მეუღლესთან შთამომავლობის გაჩენის მიზნით.

განსაკუთრებულ ყურადღებას იპყრობს მეოთხე პრინციპი, ვაიშნავთა დამოკიდებულება ოჯახის, ქალის, სექსისადმი. ვედური სისტემის მიხედვით, მამაკაცისა და ქალის კავშირი მატერიალური ცხოვრების ძირითადი პრინციპია. ეს კავშირი იზრდება და აიძულებს ადამიანს, ააშენოს სახლი, შეიძინოს მიწა, გააჩინოს შვილები, იყოლიოს მეგობრები და ნაცნობები, იშოვოს ფული. ყოველივე ეს ქმნის მატერიალურ სხეულთან მჭიდრო კავშირის ილუზიას, რომ ის, რაც დაკავშირებულია სხეულთან, თვით ადამიანისაა. და თუკი ადამიანებს სურთ, თავი დააღწიონ ამ ილუზიას, განშორდნენ მატერიალურ სამყაროს, მამაკაცისა და ქალის ურთიერთობა ნულამდე უნდა დაიყვანონ. ეს არის იდეალი. ამიტომ ვედური სისტემის მიხედვით, სექსზე საერთოდ უნდა ავიღოთ ხელი. მთელ ამ სისტემას ჰქვია ვარნაშრამა-დხარმა. სოციალური სისტემა, - წერს შრილა პრაბჰუპადა, - რომელიც მიღებულია ინდოეთში ვარნებისა და აშრამების სახელწოდებით დაყოფილია ოთხ კლასად და სულიერი განვითარების ოთხ სტადიად: ბრახმაჩარია (მოწაფეობა უცოლობის დაცვით), გრხასტხა (ოჯახური ცხოვრება), ვანაპრასტხა (საერო ცხოვრებაზე უარის თქმა) და სანნიასა (სრული განდგომა), ხოლო საზოგადოების ოთხი კლასია - ბრაჰმანები (ინტელექტუალური კლასი), ქშატრიები (ადმინისტრატორების), ვაიშები (ვაჭრები და ფერმერები), შუდრები (მუშები).

ამრიგად, - აგრძელებს პრაბჰუპადა, - ამ სისტემით ის პრინციპები, რომლებიც არეგულირებენ ადამიანის ცხოვრებას, იმდენად სრულყოფილია, რომ თუკი ადამიანს აქვს მისწრაფება მატერიალური ტკბობისაკენ, ამის მიუხედავად, იგი, ბოლოს და ბოლოს, მაინც აღწევს განთავისუფლებას და ბრუნდება სახლში, უკან, ღმერთთან.

ასეთია ეს მეთოდი. სექსი საჭირო არ არის, მაგრამ რამდენადაც ჩვენ დაკავშირებული ვართ მასთან, არსებობს მისი განმსაზღვრელი მარეგულირებელი პრინციპები."

პრაბჰუპადას თქმით, სექსი საჭიროა მხოლოდ ბავშვების გასაჩენად და არა იმისათვის, რომ შევისწავლოთ სქესობრივი ურთიერთობის ფსიქოლოგია.

როდესაც მთავრდება ოჯახური ცხოვრების პერიოდი, ვაიშნავთა აზრით, დგება ვანაპრასტხი. ეს ნიშნავს, რომ ადამიანი მიდის ოჯახიდან. ცოლი და ქმარი ცალცალკე ცხოვრობენ. მათ შორის აღარ არის ფიზიკური სიახლოვე. შემდეგ, როდესაც სრულიად განთავისუფლდება ოჯახური ცხოვრებისგან, ადამიანი ღებულობს სანნიასას."

3. მედიტაცია

ვაიშნავთა სულიერ ცხოვრებაში დიდი ადგილი უკავია მედიტაციას. მათივე განმარტებით, მედიტაცია არის კრიშნას ცნობიერებაში ჩაძირვა რათა მიაღწიო ოთხხელიანი ფორმის ვიშნუს გულამდე. ისინი მიუთითებენ წყაროსაც - ბჰაგავატ-გიტას" თავს, სადაც ეს პროცესი ასეა აღწერილი:

ჯერ უნდა მონახო განმარტოებული, განათებული ადგილი, დაჯდე იქ განსაკუთრებულ პოზაში, შემდეგ უნდა განთავისუფლდე ყველა სურვილისაგან, ყოველგვარი აზრობრივი ტკბობისაგან, პირველ რიგში სექსუალურისაგან და ჩაიძირო მედიტაციაში... ჭეშმარიტი მედიტაცია ძალიან ძნელი შესასრულებელია ჩვენს - კალის - საუკუნეში. ეს შესაძლებელი იყო მხოლოდ სატია-იუგას პერიოდში, როდესაც ადამიანები 100 000 წელს ცხოვრობდნენ. მაგალითად ვალმიკი მუნი -
რამაიანას" ავტორი, მედიტირებდა 60 000 წელი, სანამ სრულყოფილებას არ მიაღწია. დღევანდელ კალი-იუგას ეპოქაში, შეცდომების ოკეანის ეპოქაში, რომელიც 5 000 წლის წინ დაიწყო, როდესაც ადამიანის სიცოცხლე ზოგჯერ 60 წელსაც კი არ აღწევს, არ არსებობს განთავისუფლებისა და თვითშემეცნების სხვა გზა, გარდა უფლის სახელის გალობისა. ვაიშნავთა ფილოსოფიით, ღმერთის სახელი თვით ღმერთის ტოლფასია. ამიტომ მისი წარმოთქმით ვაიშნავი უშუალოდ ღმერთს მიმართავს და უკავშირდება.

უფლის სადიდებლად უხსოვარი დროიდან არსებობდა მრავალი მანტრა, მათ შორის აღსანიშნავია მაჰა-მანტრა" - დიადი საგალობელი", ან სხვაგვარად განთავისუფლების დიდი სიმღერა". იგი სრულდება ნებისმიერ მარტივ მელოდიაზე და ასე ჟღერს:

ჰარე კრიშნა, ჰარე კრიშნა,

კრიშნა, კრიშნა, ჰარე, ჰარე!

ჰარე რამა, ჰარე, რამა,

რამა, რამა, ჰარე, ჰარე!"

არსებობს მანტრების კითხვის ორი სახე: კოლექტიური და ინდივიდუალური, ამ უკანასკნელს ჯაპა მალაზე (კრიალოსანზე) მანტრის კითხვას უწოდებენ. კრიალოსანს 109 მძივისგან აკეთებენ(108 ჩვეულებრივი და 1 დიდი მძივისგან, იგი კრიშნას განასახიერებს). მძივებს გამძლე ძაფზე ააცვამენ. ყოველი მძივის შემდეგ ძაფს გაკვანძავენ. თითო მანტრის წაკითხვის შემდეგ თითო მძივს ჩამოდიან. ერთგული ვალდებულია 16 წრე გააკეთოს კრიალოსანზე (16X108-ჯერ წარმოთქვას მაჰა-მანტრა), დაიცვას ოთხი მარეგულირებელი პრინციპი და რეგულარულად იკითხოს "ბჰაგავატ-გატა როგორც ასეთი". ვაიშნავთა აზრით, მაჰა-მანტრა ამშვიდებს ადამიანს, ათავისუფლებს მას არასასურველი აზრებისგან, იგი მიმართულია კრიშნასკენ და ამით სრულდება მედიტაციის ძირითადი მიზანი. როგორც აღვნიშნეთ, არსებობს მედიტაციის სხვა სახეებიც (ხატხა-იოგა, რაჯა-იოგა და ა.შ.), მაგრამ, დღეისათვის, ყველაზე მარტივ და ამავე დროს ეფექტურ მეთოდად ითვლება მაჰა-მანტრის ჰარე-კრიშნას წარმოთქმა.

კითხვაზე, თუ როგორ მოქმედებს ადამიანზე მაჰა-მანტრის წარმოთქმა, ვაიშნავები პასუხობენ, რომ არის მისი ზემოქმედების სამი საფეხური:

1. პირველ საფეხურზე იწმინდება გონების სარკე. გონების აქტიურობა გამოიხატება იმაში, რომ ასახავს შთაბეჭდილებას და ფიქრის შემდეგ რაღაცას იღებს ან უარყოფს. გონება უხსოვარი დროიდან კონტაქტშია მატერიასთან, შერყვნილია მის მიერ და მოგვაგონებს დამტვერილ სარკეს, რომელსაც დაკარგული აქვს უნარი ნათლად ასახოს ყველაფერი...

2. მეორე საფეხურზე ადამიანი თავისუფლდება მატერიალური არსებობის სიმპტომებისგან: სურვილებისა და ჩივილებისგან. თითოეული ჩვენი წამი ხომ მოშხამულია რაიმე სურვილით ან შეძენილის დაკარგვით...

3. ამ საფეხურზე ადამიანის გონება გამსჭვალულია მუდმივი ბედნიერების შეგრძნებით. მას უკვე აღარაფერი უშლის ხელს. ეს ასეა აღწერილი ბჰაგავატ-გიტაში": სრულყოფის სტადიაში, რომელსაც ტრანსი ან სამადხი ჰქვია, ადამიანის გონება იოგას ვარჯიშების წყალობით მთლიანად ეთიშება მატერიალურ გონებრივ მოქმედებას. ეს საფეხური ხასიათდება ადამიანის უნარით შეიცნოს თავისი არსი სუფთა გონებით, იხაროს და ინეტაროს საკუთარ თავში. ამ სასიხარულო მდგომარეობაში ადამიანი განიცდის უსაზღვრო ტრანსცენდენტურ გრძნობას. ამ დონეზე განმტკიცებული, ის არასოდეს არ გადაიხრება ჭეშმარიტებისაგან და როდესაც მიაღწევს მას, ხვდება, რომ არ არის ამაზე უფრო დიდი მოგება. ის, ვინც ასეთ მდგომარეობაშია, არასოდეს შედრკება თვით უმძიმესი უბედურების წინაშე. ჭეშმარიტად, ეს არის ნამდვილი თავისუფლება ყოველგვარი ტანჯვისაგან, რომელიც წარმოიქმნება მატერიალურთან შეხებისას."

 

 

ასეთ როლს თამაშობს ღვთის სახელი ადამანის ჭეშმარიტი თავისუფლების მოპოვების საქმეში.

4. კრიშნაიზმი და სხვა რელიგიები

ერთი შეხედვით კრიშნაიზმი შემწყნარებლურად ეკიდება სხვა რელიგიებს, ცნობს მათ არსებობას, მათ დამაარსებლებს თუ შემქმნელებს ღვთის მიერ გამოგზავნილებს უწოდებს. ასე მაგალითად, როდესაც შრი პრაბჰუპადას ჰკითხეს, თუ რას ფიქრობს ის იესო ქრისტეზე, მან უპასუხა: ის ჩვენი ჰურუა, იგი ქადაგებდა ღმერთის ცნობიერებას, ამრიგად ის ჩვენი სულიერი მასწავლებელია... მართლაც, - აგრძელებს იგი, - ნებისმიერი, ვინც ღმერთის დიდებას ავრცელებს, მიღებულ უნდა იქნას როგორც ჰურუ. ჩვენ არ უნდა ვიფიქროთ მასზე, როგორც ჩვეულებრივ ადამიანურ პიროვნებაზე. საღმრთო წერილები ამბობენ, რომ თითოეული, ვინც სულიერ მასწავლებელს განიხილავს, როგორც ჩვეულებრივ ადამიანს, აქვს ჯოჯოხეთური აზროვნების წესი. იესო ქრისტე რომ ჩვეულებრივი ადამიანი ყოფილიყო, ის ვერ გაავრცელებდა ღმერთის ცნობიერებას."

პრაბჰუპადას აზრით, ბუდა, ქრისტე მუჰამედი - ყველა ისინი ღმერთის მიერ არიან გამოგზავნილები და მის დავალებას ასრულებენ. მათ უკან უფალი დგას და ეს უფალი კრიშნაა.

თუ დავაკვირდებით, ვნახავთ, რომ პრაბჰუპადა, ერთის მხრივ, თითქოს ქება-დიდებას ასხამს იესო ქრისტეს და, მეორე მხრივ, კი აკრიტიკებს მის მიერ ნაქადაგებ რელიგიას. პრაბჰუპადას მიხედვით, ქრისტე, მართალია, შეეწირა ადამიანთა ცოდვებს, მაგრამ ამან ნაყოფი არ გამოიღო, ვინაიდან: ვინც თავის თავს ქრისტიანებს უწოდებს, დაადგინეს: დაე, ქრისტემ იტანჯოს, ჩვენ კი ამ დროს ყოველგვარ სისულელეებს გავაკეთებთ. ასეთი ჭკვიანები" არიან: მათ შესთავაზეს იესო ქრისტეს, ხელი მოეწერა კონტრაქტისათვის, რომლის მიხედვითაც ის თავის თავზე აიღებდა მათ შეცდომებს, ისინი კი რაც უნდა, იმას გააკეთებდნენ. ქრისტემ, მართლაც თავის თავზე აიღო მათი შეცდომები, მაგრამ ამან მისი მიმდევრები ცოდვისაგან ვერ შეაჩერა. ისინი ისევ ისე სცოდავენ!"

მეორე ადგილას პრაბჰუპადა წერს: იესო ქრისტე მზადაა წარუძღვეს ადამიანებს, მაგრამ უბედურება ისაა, რომ არავის სურს, წაყვეს მას. ისინი თვლიან, რომ იესო ქრისტემ ხელი მოაწერა კონტრაქტს მათ ცოდვებზე. ასეთია მათი ფილოსოფია. ისინი ყოველნაირად სცოდავენ, მათ ნაცვლად კი საწყალმა იესო ქრისტემ უნდა გასცეს პასუხი. ასეთია მათი რელიგია. ამიტომ ისინი ამბობენ: ჩვენ ძალიან კარგი რელიგია გვაქვს, ჩვენი ცოდვებისთვის მოკვდება იესო ქრისტე." მართლა კარგია ასეთი რელიგია? მათ ხომ ერთი წვეთი სიბრალული არა აქვთ იესო ქრისტესადმი. იგი მოკვდა ჩვენი ცოდვებისათვის, მაგრამ კვლავ რატომ უნდა შევცოდოთ?"

ვაიშნავთა მტკიცებით, ქრისტე მოგვიწოდებდა, თავი აგვერიდებინა მკვლელობებისათვის, მისმა მიმდევრებმა კი რა ქნეს? მათ მეცნიერულად მოწყობილი სასაკლაოები მოაწყვეს, სადაც მილიონობით ცხოველს უღებენ ბოლოს. ისინი ფიქრობენ, რომ ცხოველებს არა აქვთ სული და ამაში ცუდი არაფერია და თუ ეს მაინც ცოდვა არის, სულერთია, იესო ქრისტე გვიხსნისო თავისი მსხვერპლით. ის დაიტანჯება ჩვენთვის, ჩვენი შეცოდებისათვის. ფაქტობრივად, - აგრძელებენ ვაიშნავები, - ის, ვინც ხელმძღვანელობს იესო ქრისტეს მაგალითით, აუცილებლად მიაღწევს განთავისუფლებას, მაგრამ უბედურება ისაა, რომ ძალიან ძნელია, ნახო ადამიანი, რომელიც სინამდვილეში ასრულებდეს მის დარიგებებს.

მე აქ არ შევუდგები იმის ჩვენებას, თუ როგორ ამახინჯებენ და საოცრად ამარტივებენ ვაიშნავები ქრისტიანულ მოძღვრებას, როგორ ცდილობენ, აჩვენონ ქრისტიანობის უეფექტობა, უშედეგობა, აჩვენონ, რომ თავისი არსებობის ოცი საუკუნის მანძილზე მან ზნეობრივად ვერ გარდაქმნა ადამიანი, რომ მისი მიმდევრები მხოლოდ სიტყვით არიან იესო ქრისტეს ერთგულები და ა.შ. ვიტყვი მხოლოდ იმას, რომ ისინი ასევე ექცევიან სხვა რელიგიებსაც, ამასთანავე მიუთითებენ თავისი მოძღვრების უნიკალურობაზე, აბსოლუტურ ჭეშმარიტებაზე. და ბოლოს, ისინი მიდიან იმ დასკვნამდე, რომელზედაც უნდა მისულიყვნენ: კრიშნა, - წერს შრილა პრაბჰუპადა, - ღმერთია და მოითხოვს: დატოვე ყველა სხვა რელიგია და მიერთგულე მე", მაგრამ ადამიანებმა ვერ გაუგეს მას.ამიტომ კრიშნა კიდევ მოვიდა ჰურუს როლში და ასწავლიდა, თუ როგორ გამხდარიყვნენ მისი ერთგულები..."

და თუ ყოველივე ეს ასეა, მაშინ რაღა გზა რჩებათ ქრისტიან მღვდლებს? პრაბჰუპადას თქმით, ფაქტობრივად, მხოლოდ ერთი - მათ შეუძლიათ ითანამშრომლონ კრიშნას მოძრაობასთან. ამისთვის კი საჭიროა, რომ ქრისტე ძველებურად ადიდონ, მაგრამ შეწყვიტონ ცხოველთა კვლა, რაც შეესატყვისება ქრისტიანულ მოძღვრებასაც. თუ ამასაც გააკეთებთ, - აგრძელებს შრილა პრაბჰუპადა, - ნახავთ, როგორ შეიცვლება თქვენი ცხოვრება.."

*

* *

რა არის კრიშნაიზმი, რატომ გაჩნდა იგი? კანონზომიერი მოვლენაა თუ შემთხვევითი მოძრაობა, რომელიც ჩვენს ქვეყანაში მოდამ შემოაგდო; რა ფესვები გააჩნია მას, რელიგიაა თუ რაიმე ეგზოტიკური ახალგაზრდული მოძრაობა, როგორი მომავალი აქვს მას? ეს და მრავალი სხვა კითხვა ისმის ამ მოძრაობის მიმართ არა მარტო სხვაგან, არამედ ჩვენშიც - საქართველოში.

მართალია, ბევრი მეთვალყურე თვლის, რომ არ შეიძლება ჰარე კრიშნას მოძრაობის გადაჭარბებული შეფასება არც დასავლეთში და არც ყოფილ საბჭოთა კავშირში, რომ მონაცემები მის შესახებ ძალზე გაზვიადებულია, მაგრამ ის ფაქტი მაინც უნდა აღინიშნოს, რომ იგი ძალზე სწრაფად და ხმაურით გავრცელდა მრავალ ქვეყანაში და მათ შორის ჩვენთანაც.

თუკი მაინც მოვძებნით მისი ესოდენ სწრაფი გავრცელების მიზეზებს, ეს, უპირველეს ყოვლისა, არის მძიმე ეკონომიკური მდგომარეობა, ღრმა იდეოლოგიური კრიზისი, არსებული რელიგიური ორგანიზაციების ავტორიტეტის დაცემა, ტრადიციული ზნეობრივი ღირებულებების გაუფასურება, სულიერი დაუკმაყოფილებლობა, ყოფითი სახის პრობლემები და სხვა.

მე ამ წერილში მაზნად არ დამისახავს, შემეფასებინა კრიშნაიზმი, გამერკვია მისი ჭეშმარიტება თუ მცდარობა, მე არ ვაქებ და არც ვლანძღავ ამ მოძღვრებას, არც

ვაიშნავთა მიერ სხვა რელიგიათა, რბილად რომ ვთქვათ, არასწორ ინტერპრეტაციათა მხილებას ვცდილობ; როგორც შესავალში ვთქვი, მე მათ წარმომადგენლებს აღვუთქვი, ობიექტურად, პოზიტიურ პლანში გადმომეცა ვაიშნავთა მოძღვრება, რომლის შესახებაც მოსახლეობაში ათასი უაზრობა და ლეგენდა დადის. შევეცადე ვაიშნავთა მოძღვრება ძირითადად მათივე წიგნების (პრაბჰუპადას თუ სხვა ერთგულების), მათი მიმდევრების აზრებით გადმომეცა. რამდენად შევძელი მცირე მასალაში ამის გაკეთება, თვითონვე განსაჯონ. მე მხოლოდ ერთი კუთხიდან, საქართველოს ეროვნული ინტერესებიდან გამომდინარე, მკითხველებს და თვით ვაიშნავებს მინდა გავუზიარო კითხვები, რომლებიც გამიჩნდა ამ მოძღვრების რიტუალური მხარეებისა და თვით მორწმუნეებზე დაკვირვებისას:

1. რამდენად მისაღებია ჩვენი პატარა ქვეყნისათვის, საქართველოსათვის, რომელიც ოდითგანვე იბრძვის თავისი დამოუკიდებლობისათვის, რომლის საუკეთესო შვილები ამ მიზნისათვის ბრძოლაში დაეცნენ, მოძღვრება, რომელიც ამბობს, რომ არავითარი მნიშვნელობა არა აქვს ეროვნულობას, რომ მსჯელობა: მე სხეული ვარ, რამდენადაც იგი გარკვეულ ადგილას იმყოფება, შესაბამისად ეს ჩემი სამშობლოა. მე ამერიკელი ვარ, მე - ინდოელი, მე - გერმანელი, მე ესა ვარ, მე სხეული ვარ. ეს ჩემი ქვეყანაა. მე ყველაფერს შევწირავ ჩემს სამშობლოს და საზოგადოებას, ეს ილუზიაა. ადამიანი, რომელიც ასეთი ილუზიის ქვეშ იმყოფება, სიკვდილის მომენტში ღებულობს სხვა სხეულს. ახალი სხეული უკეთესი იქნება, თუ უარესი, განსაზღვრულია კარმით".

ამ დებულებიდან გამომდინარე ლოგიკურია ასეთი მსჯელობა: რა მნიშვნელობა აქვს ჩვენს ქართველობას, ჩვენს ბრძოლას, ჩვენს ისტორიას, თუკი ხვალ მე არ ვიცი ვინ ვიქნები, კორეელი თუ ვიეტნამელი, რუსი თუ გერმანელი? თუ ეს მართლა ასეა, რა მნიშვნელობა აქვს მთელ ჩვენს ისტორიას, შრომას და გარჯას?

2. რა უნდა მოხდეს ისეთი, რომ ჩვენმა ხალხმა უღალატოს თავისი არსებობის წესს, საუკუნეების მანძილზე დადგენილ სარწმუნოებას, ადათებსა და წეს-ჩვეულებებს, ვაზის კულტურას, ქართულ სუფრას და გადავიდეს ცხოვრების გაცილებით ასკეტურ წესზე, უარი თქვას ერთი ჭიქა ღვინის, თვით ჩაის და ყავის დალევაზეც?

3. როგორ შეეგუება ჩვენი ხალხი ოჯახზე ამა თუ იმ სახით უარის თქმას (ვანაპრასტხა, სანნიასა); ბერ-მონაზვნობა რასაკვირველია, ქრისტიანობაშიც არის, მაგრამ ლაპარაკია მასობრივ მოვლენაზე, როდესაც ადამიანი მიდის ოჯახიდან, ტოვებს ცოლს, შვილებს შვილიშვილებს?

4. რამდენად შეესატყვისება საქართველოს, ქართველი ხალხის ინტერესებს ესოდენი რელიგიური დაქუცმაცება. ახლა ხომ ქართველი მართლმადიდებელიც არის, კათოლიკეც, ბაპტისტიც, იეღოველიც, ძველმართლმადიდებელიც, ადვენტისტიც, მუსლიმი და ახლა ვაიშნავიც. თუ მათთვის რელიგია პირველ პლანზეა, ვის ერთგულებენ ისინი?

5. ჩვენი შეხედულებით ვაიშნავთა მოძღვრება მნიშვნელოვნად ანელებს მოქალაქეობრივ-პატრიოტულ აქტიურობას და ეს ფაქტი თუ მეტ-ნაკლებად ასატანია

დიდი ერებისათვის, იგი მთლიანად ხომ არ დაღუპავს საქართველოსთანა პატარა ქვეყანას?

კიდევ მრავალი კითხვა ჩნდება, მაგრამ ამჯერად ამით მინდა დავკმაყოფილდეთ და სანამ ამ კითხვებზე პასუხს მივიღებდე, პატარა დასკვნის სახით ასეთი რამ მინდა გავახსენო ამ მოძღვრების თავგადადებულ ქართველ მიმდევრებს: ერთხელ რუსეთიდან ამერიკაში ემიგრირებულ ცნობილ ებრაელ რუსულენოვან პოეტს ბროდსკის, რომელიც ძალზე გატაცებული იყო აღმოსავლური სარწმუნოებით, ჰკითხეს აზრი ამ რელიგიების შესახებ. ბროდსკიმ უპასუხა, რომ ეს გატაცება დიდი ხანია უკვე წარსულს ჩაბარდა, რომ იგი დაუბრუნდა იუდაიზმს, რომელიც, მისი აზრით, წარმოადგენს თუმცა ვიწრო, მაგრამ ძლიერ ნაკადს მსოფლიო კულტურაში. იოსებ ბროდსკის პასუხში ნათლად ჩანს პოეტის შემობრუნება და ერთგულება ებრაული ეროვნული სახელმწიფოს იდეისადმი, რომელიც იუდაიზმის გარეშე წარმოუდგენელია. ხომ არაფერს გვეუბნება ჩვენ ეს ფაქტი?

და კიდევ ერთი: ძალიან მიჭირს, შევეგუო იმას, რომ მცხეთაში, რამდენიმე ათეული მეტრის დაშორებით სვეტიცხოვლის ტაძრიდან, სადაც ჩემი ნაცნობი ვაიშნავის ოჯახში დაიბადა ბიჭი, რომელსაც ბალარამა (კრიშნას ძმის სახელი) დაარქვეს; სანუგეშოდ ისღა გვრჩება, რომ ბებია და პაპა მას ოჯახში გურამს ეძახიან...

*

* *

ეს წერილი რამდენიმე წლის წინ დაიწერა. მას შემდეგ დიდი ცვლილებები მოხდა საქართველოში. ქვეყანა დაადგა დამოუკიდებელი სახელმწიფოს აღმშენებლობის გზას. საქართველო ცდილობს დაიცვას რელიგიურ უმცირესობათა შესახებ საერთაშორისო სამართლის ნორმებით გათვალისწინებული კანონები. ჩვენში ახლა აღარ არიან აკრძალული სექტები. ამ პირობებით კარგად ისარგებლეს დევნილმა რელიგიურმა დენომინაციებმა და აქტიური საქმანობა გააჩაღეს, მრავალი ფილიალიც გახსნეს ქვეყნის სხვადასხვა ნაწილში. გაცხოველდა ურთიერთობა რელიგიურ ცენტრებთან. საქართველოში ახლა სხვადასხვა რელიგიური მიმდინარეობის უამრავი სასულიერო პირი ჩამოდის.

თბილისში, კაჭარავას ქუჩის #16-ში, შამპანური ღვინის ქარხნის მახლობლად, ვაიშნავებმა ააშენეს ვედური კულტურის დიდებული სამსართულიანი ცენტრი, რომელშიც კრიშნას ერთგულები ყოველდღე ორჯერ აღავლენენ ლოცვას თავისი ღვთაებისადმი. ვაიშნავთა სხვა საქმიანობიდან, ვედური ცოდნის გავრცელებასთან ერთად, უნდა აღინიშნოს აფხაზეთში მიმდინარე სამწუხარო ამბების დროს გაჭირვებულთათვის სოხუმში უფასო სასადილოს გახსნა, ხოლო ცოტა მოგვიანებით ლტოლვილთათვის - თბილისში. ასეთი ღონისძიება მათთვის ახალი არ არის; ასე გააკეთეს მათ მსოფლიოს ბევრ ქვეყანაში, სადაც კი გაჭირვება იყო, ასევე მოიქცნენ ისინი სომხეთში დიდი მიწისძვრის შემდეგაც. ამ უკანასკნელ ხანს აჟიოტაჟი მათი

მოძღვრების შესახებ საქართველოში ერთგვარად ჩაცხრა. იგი ერთგვარად გადაფარა იეღოვას მოწმეების" დენომინაციის კიდევ უფრო ხმაურიანმა კამპანიებმა. მაგრამ საქართველოს ცის ქვეშ დღესაც გასაგონად გაისმის ვაიშნავთა მაჰა-მანტრა - ჰარე კრიშნა.

ფილოსოფიური ძიებანი", კრებული I, თბილისი, 1997წ.

V. ბაპტიზმი

თუკი ჩემს ქრისტიანობას იმ სახით არ დამანებებ, როგორც აქამდე მიცვნია, შემიძლია სულაც ათეიზმისკენ გადავიხარო.

გოეთე

იმ მძიმე, უკომპრომისო და უშეღავათო ბრძოლაში, რომელიც მიმდინარეობდა და მიმდინარეობს პოსტსაბჭოურ სივრცეში ადამიანთა გონებისა და რწმენისათვის, გავლენის გავრცელების არეალისათვის მონაწილე რელიგიურ მხარეთა შორის მნიშვნელოვანი ადგილი უკავია სახარებისეულ ქრისტიან-ბაპტისტთა დენომინაციას, რომელიც ჩვენში ჯერ კიდევ XIX საუკუნიდან გავრცელდა.

ბოლო რამდენიმე ათწლეულში საქართველოში კრიშნაიტურმა, შემდეგ კი იეღოველთა ხმაურიანმა შემოსვლამ, ერთი შეხედვით, თითქოს გადაფარა და გააფერმკრთალა ბაპტისტ მქადაგებელთა ენერგიული ხმა, მაგრამ სინამდვილეში ეს ასე სულაც არ არის. ბაპტისტთა რაოდენობას მისი მომხრეები 100 მილიონამდეც კი ვარაუდობენ, საქართველოში კი ზუსტ ციფრს, 17 000- ს, ასახელებენ. 5 მილიონიანი საქართველოსათვის ეს ციფრი თითქოს დიდი არ უნდა იყოს, მაგრამ, თუ მხედველობაში მივიღებთ იმ ფაქტს, რომ თითოეული ბაპტისტი მოქმედი მორწმუნეა, თავისი მოძღვრების აქტიური დამცველი და გამავრცელებელი, მაშინ ეს ციფრი საკმაოდ სოლიდურად გამოიყურება.

ბაპტიზმი ჩვენში თითქოს კარგად არის ცნობილი და შესწავლილი. თავის დროზე მისი მოძღვრების, კულტის და მქადაგებლური საქმიანობის შესახებ საბჭოურ ლიტერატურაში უამრავი სამეცნიერო და პოპულარული მასალა იყო გამოქვეყნებული. ამ მხრივ გამონაკლისი არც საქართველოა, ჩვენც მოგვეპოვება ქართულ ენაზე გამოცემული რამდენიმე ბროშურა. ათეიზმის ბატონობის ხანაში კი მისი მოძღვრების კრიტიკის პოზიციებიდან დაცულ იქნა რამდენიმე დისერტაციაც, მაგრამ დღეს, ცხადია, საქართველოში ბაპტიზმი ის აღარ არის, რაც იყო. რელიგიურმა თავისუფლებამ ჩვენს რესპუბლიკაში და მისგან მომდინარე სარწმუნოებრივმა პლურალიზმმა ბევრი რამ შეცვალა.

 

 

მარტო იმ ფაქტის აღნიშვნა, რომ კომუნისტური წესწყობილების დროს ბაპტისტებს ჰქონდათ 13 რეგისტრირებული სამლოცველო, დღეს კი მათი რიცხვი 60-ს უდრის, ის ფაქტი, რომ მათ აქვთ ბიბლიის შემსწავლელი კოლეჯი 2 წლიანი პროგრამით, სემინარია 6 წლიანი პროგრამით, რომელიც უკვე 5 წელია, რაც არსებობს, გაზეთი უფლის ხმა", ჟურნალი ბეთლემი", ახალგაზრდული გაზეთი ჩვენ ", ბიულეტენი ექო", რადიო მეგობარი", ძალზე გააქტიურებული საერთაშორისო ურთიერთობანი, სხვა უამრავი რამ, მათლად მიგვითითებს იმაზე, რომ ბაპტისტები ადგილზე არ დგანან და საკმაოდ მიზანსწრაფულად მიიწევენ წინ.

რა იქნება შემდეგ, რა პერსპექტივები აქვს ბაპტიზმს საქართველოში? რა ადგილს დაიკავებს იგი ქართველთა თუ საქართველოში მცხოვრები სხვა ეროვნების ხალხის ცნობიერებასა და ცხოვრებაში? სანამ ამ საკითხების შესახებ ვრცლად ვისაუბრებდეთ, მანამ ერთი წუთით მაინც თვალი გადავავლოთ ბაპტიზმის ჩასახვისა და განვითარების ისტორიას, მის მოძღვრებას, დოგმატურსა და რიტუალურ თავისებურებებს. ვნახოთ მოსახლეობაში მისი გავრცელებისა და პოპულარობის მიზეზები.

1. ბაპტიზმის ისტორიიდან

სახელწოდება ბაპტიზმი" წარმომდგარია ბერძნული სიტყვისაგან ბაპტიზო", რაც ქართულად ნიშნავს ვნათლავ წყლით". ქრისტიანობის ეს მიმართულება რეფორმაციული ქრისტიანობის რადიკალური ფრთის ნაირსახეობას წარმოადგენს. მისი პირველი ორგანიზაცია 1609 წელს შეიქმნა ჰოლანდიაში ანგლიკანური ეკლესიისაგან დევნილ კონგრეგაციონალისტ ინგლისელ პირებს შორის. აქედან იგი სწრაფად გავრცელდა თვით ინგლისში, ამერიკასა და სხვა ქვეყნებში. როგორც რელიგიის მკვლევარები აღნიშნავენ, ბაპტიზმის წარმოშობა, თეოლოგიური მოტივების გარდა, განპირობებული იყო წვრილი ბურჟუაზიის ერთი ნაწილის მისწრაფებით სახელმწიფოსაგან გამოეყო ეკლესია და გამოეცხადებინა რჯულთშემწყნარებლობა.

პროტესტენტული სარწმუნოების მიმდევართა ტრადიციის მიხედვით, ბაპტისტურ რჯულთმოძღვრებას საფუძვლად უდევს მხოლოდ საღმრთო წერილი. კათოლიციზმისა და მართლმადიდებლობისათვის ძალზე მნიშვნელოვანი საღმრთო გადმოცემა და სხვა გვიანდელი თეოლოგიური თხზულებანი მასში მთლიანად უარყოფილია.

ინგლისელ ბაპტისტთა შორის გამოყოფენ ორი ტიპის მორწმუნეებს: კერძო და საერთო ბაპტისტებს. პირველთა აზრით, იესო ქრისტეს მიერ ადამიანთა ცოდვების გამოსყიდვა შეეხო ადამიანთა მხოლოდ რჩეულ ნაწილს, მეორეთა რწმენით კი - ყველას.

წარმოდგენა ღმერთზე, ამ კონფესიის თეორეტიკოსთა მსჯელობით, ორთოდოქსულია. ისინი აღიარებენ სამების დოგმატს და იესო ქრისტეს უფლობას და მაცხოვარებას.

ადამიანთა ცხოვრება კი ორი ნაწილისაგან შედგება: ამქვეყნიური და იმქვეყნიური ცხოვრებისაგან. აქედან პირველი დროებითი, ხანმოკლე და სწრაფად წარმავალია, მეორე კი - მარადიული. პირველი მხოლოდ მოსამზადებელი ადგილია, მეორე კი - საბოლოო მიზანი.

მათი მოძღვრების მიხედვით, ადამიანი დახსნილია ღვთის მადლით, რწმენის მეშვეობით. ამდენად, ადამიანი მართლდება არა საქმით, არამედ რწმენით, მაგრამ საქმესაც დიდ მნიშვნელობას ანიჭებენ.

ბაპტიზმში მორწმუნის პირად რწმენასთან ერთად დიდი მნიშვნელობა ენიჭება იესო ქრისტეს გამომსყიდველ მსხვერპლს. მათ სწამთ იესო ქრისტეს მეორედ მოვლინება და საშინელი სამსჯავრო, რომლის მეოხებითაც მართლმორწმუნენი სამოთხეში მოხვდებიან, ცოდვილნი კი - ჯოჯოხეთში.

2. ბაპტიზმის თავისებურებანი

კათოლოციზმისა და მართლმადიდებლობისაგან განსხვავებით ბაპტიზმმა მნიშვნელოვნად გაამარტივა თავისი რჯულთმოძღვრება და კულტი. უარყო საღმრთო ტრადიცია, უარი თქვა სამღვდელოებაზე, როგორც შუამავალზე ღმერთსა და ადამიანს შორის და გამოაცხადა საყოველთაო მღვდლობის პრინციპი, რომლის მიხედვითაც ყოველი მორწმუნე მღვდელია. მან მნიშვნელოვანწილად უარი თქვა მდიდრულ წირვა-ლოცვაზე და მის ნაცვლად სამლოცველოში ღმერთის თაყვანსაცემად პოპულარულ მელოდიებზე რელიგიური ჰიმნების გალობა შემოიღო იონიკის, აკორდეონის, ორღანის თუ სხვა ინსტრუმენტების თანხლებით. ამ დენომინაციის ღვთისმსახურებაში დიდი მნიშვნელობა ენიჭება ქადაგებას. მართლმადიდებლობისა და კათოლიციზმისაგან განსხვავებით ბაპტიზმმა 7 საიდუმლო 2-მდე - ნათლობასა და ზიარებამდე - დაიყვანა. დენომინაციის რიტუალებიდან ძალზე დიდი მნიშვნელობა ენიჭება ნათვლას, რომლის მეოხებითაც მორწმუნე ეკლესიის წევრი ხდება. ბაპტისტები თავის ხალხს მოწიფულ ასაკში ნათლავენ. ეს ტრადიცია მათ გადმოტანილი აქვთ მენონიტებისაგან. ასეთ ნაგვიანებ ნათლობას ისინი იმ მოტივით ამართლებენ, რომ ეს რიტუალი შეგნებულად და ნებაყოფლობით უნდა შესრულდეს და არა მექანიკურად.

 

 

ბაპტისტები მორწმუნეს ნათლავენ ბუნებრივ პირობებში: ოკეანეში, ზღვაში, მდინარეში. თუ ასეთი რამ მათ სიახლოვეს არ არის, მაშინ ისინი აკეთებენ ხელოვნურ წყალსაცავს, რომელსაც ბაპტისტერიას (ბაპტისტერიუმს) უწოდებენ.. ნათლობის შემდეგ მონათლულს ეძლევა მონათვლის დამადასტურებელი მოწმობა და თუ იგი სხვა ადგილას გადავიდა საცხოვრებლად, მან იქაურ თანამორწმუნეებს უნდა წარუდგინოს ეს მოწმობა.

მორწმუნე ბაპტისტების უპირველეს მოვალეობად ითვლება თავისი რელიგიის გავრცელება. ამ მიმართულებით ისინი აქტიურად მუშაობენ. წელიწადში თითოეულმა მორწმუნემ დენომინაციას უნდა შემატოს ერთი ან ორი ახალი წევრი. ამიტომ შემთხვევითი არ არის, რომ ისინი თავიანთ თავს ადამიანთა
სულებზე მებადურებს

 უწოდებენ.

ქრისტიანობის ეს მიმდინარეობა თავისი მრევლისგან მოითხოვს უარის თქმას თამბაქოს მოწევაზე, სპირტიან სასმელებზე. ისინი ერთმანეთს ძმებსა და დებს უწოდებენ; ამავე დროს ერთმანეთს თვალს ადევნებენ და ცდილობენ გაარკვიონ, რამდენად შეესატყვისება მათი ძმებისა და დების ქცევა იმ იდეალს, რომელსაც ბაპტისტები უხატავენ თავიანთ მრევლს.

მართლმადიდებლური და კათოლიკური დღესასწაულებიდან ისინი ზეიმობენ მხოლოდ იმ დღესასწაულებს, რომლებიც ბიბლიიდან მომდინარეობენ: შობას, აღდგომას, ხარებას, ფერისცვალებას, ამაღლებას, სულთმოფენობას. გარდა ამ დღეებისა მათ აქვთ საკუთარი დღესასწაულებიც. ესაა ერთობის დღე, სამკლის დღე, განსაკუთრებით ზეიმით აღინიშნება ნათლობა.

ბაპტისტურ თემს სათავეში უდგას პრესვიტერი, რომელსაც ირჩევენ თემის კრებაზე. იგი, თავის მხრივ, უნდა დაამტკიცოს თემის წინამძღოლმა. სრულდება ხელდების, ანუ ხელდასხმის რიტუალი. გარდა ამისა მათ რწმენაში დიდ როლს, ასრულებს მართლმადიდებლური და კათოლიკური ზიარების ნაირსახეობა - პურისტეხა.

მართლმადიდებლობისა და კათოლიციზმისაგან განსხვავებით წესჩვეულებათა შესრულებას ქრისტიანობის ამ მიმდინარეობაში ავტომატურად არ მოაქვს იმქვეყნიური ნეტარება. იგი მხოლოდ ეხმარება მორწმუნეებს განუმტკიცოს ღვთისადმი რწმენა.

ბაპტისტები მრევლის დაინტერესებისა და ახალი მორწმუნეების შესაძენად აწყობენ სიყვარულის საღამოებს (სერობებს), ქმნიან ახალგაზრდულ ჯგუფებს, აწყობენ საბავშვო ბანაკებს, ფართო ყურადღებას უთმობენ თვითშემოქმედებას და ა.შ.

XIX საუკუნის 60-იან წლებში ბაპტიზმი გერმანიიდან რუსეთში გავრცელდა. მისი პირველი მიმდევრები გერმანელი კოლონისტები იყვნენ. ნიადაგი მისი გავრცელებისათვის მომზადებული იყო შტუნდისტების (პროტესტანტი მქადაგებლების მიერ რუსეთის გერმანელ კოლონისტებში 1861 წლის შემდეგ გავრცელებული არატრადიციული მიმდინარეობების საერთო სახელწოდება) საქმიანობით. თავდაპირველად ახალი მიმდინარეობა უკრაინასა და კავკასიაში გავრცელდა, შემდეგ კი სხვა მხარეებშიც. ბაპტისტების სოციალურ შემადგენლობაში შედიოდა სოფლის შეძლებული ფენები, ქალაქის წვრილი ბურჟუაზია. მათ მომხრეები ჰყავდათ ღარიბ გლეხობასა და მეშჩანთა ფენებშიც.

დენომინაციის ძლიერმა ორგანიზაციამ, ფართო მისიონერულმა მუშაობამ, რელიგიური სასწავლებლების გახსნამ, სპეციალური კურსების შექმნამ, ჟურნალებისა თუ სხვა ლიტერატურის გავრცელებამ, მალე ბაპტიზმი რუსეთის ერთ-ერთ უძლიერეს მიმდინარეობად აქცია.

დენომინაციას სათავეში ჩაუდგნენ მდიდარი ვაჭრები, რომლებიც თანხებს არ იშურებდნენ თავისი რჯულთმოძღვრების გავრცელებისათვის.

თანამედროვე სახარებისეული ქრისტიან-ბაპტისტთა ორგანიზაცია თანდათან ჩამოყალიბდა. 1944 წელს ბაპტისტებს შეუერთდნენ სახარებისეული ქრისტიანები,

1945 წელს ორმოცდაათიანელების ნაწილი, ხოლო 1963 წლიდან მენონიტების ნაწილი.

1961 წელს ბაპტიზმს გამოეყო ე.წ. საინიციატივო ჯგუფები", რომელთაც იმდროინდელი ხელისუფლების მიმართ აშკარა მტრული პოზიცია დაიკავეს.

ბაპტიზმი საქართველოში, როგორც უკვე ითქვა, XIX საუკუნიდან ვრცელდება. თავდაპირველად მისი წევრები უმეტესად მალაკნები - რუსები და უკრაინელები - იყვნენ. XX საუკუნის 20-იანი წლებიდან, განსაკუთრებით კი მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ, მის შემადგენლობაში ჩვენ ვხვდებით ადგილობრივ მოსახლეობასაც: ქართველებს, სომხებს, ოსებს. თბილისი იქცა ბაპტიზმის ამიერკავკასიის ცენტრად. ბაპტისტური ეკლესიები იყო თბილისში, ქუთაისში, ბათუმში, სოხუმში და სხვა ქალაქებსა თუ სოფლებში, წირვა-ლოცვაც სხვადასხვა ენაზე მიმდინარეობდა.

3. ბაპტისტთა პრობლემები საქართველოში

გორისკენ მიმავალ რაფის" ტიპის ათკაციან მანქანაში მძღოლის გარდა ოთხი კაცი ვიჯექით. აქედან ერთი თვით მასპინძელი იყო. სახარებისეულ ქრისტიან-ბაპტისტთა პრეზიდენტი საქართველოში, ეპისკოპოსი მალხაზ სონღულაშვილი, ორი სტუმარი ინგლისის ოქსფორდის უნივერსიტეტიდან - ღირსი პროფესორი გრენვილ ოვერტონი, პროფესორი, დოქტორი ივან ჯონსონი და მე, რომელსაც ქრისტიან-ბაპტისტთა კონფესია პროვინციაში კარგა ხანს არ მენახა.

ჯერ კიდევ თბილისში შეხვედრისას, საუბარი გვქონდა რელიგიის მდგომარეობაზე მსოფლიოში, ინგლისში, სხვადასხვა დენომინაციებზე, მათ როლზე კაცობრიობის ცხოვრებაში, შემდეგ ეს საუბარი მანქანაში გაგრძელდა, რომლის მთავარი თემა უკვე უშუალოდ ბაპტიზმი იყო. ვილაპარაკეთ მის მიზანსა და დანიშნულებაზე, გავრცელების არეალზე და ბოლოს ამ დენომინაციის ადგილზე საქართველოში.

ჩემს შეკითხვაზე, თუ რაში მდგომარეობს ბაპტიზმის ძალა, მსოფლიოში მისი პოპულარობის მიზეზი, პროფესორმა გრენვილ ოვერტონმა მიპასუხა, რომ ეს ერთობ ძნელი კითხვაა, იგი დიდ დროს და ვრცელ პასუხს მოითხოვს, მაგრამ, თუ მოკლედ ჩამოვაყალიბებთ, პირველ რიგში ის პრინციპები უნდა გავიხსენოთ, რასაც სახარებისეულ-ქრისტიან ბაპტისტთა კონფესია მთლიანად ეფუძნება. ესაა: ბიბლიის ავტორიტეტი, მორწმუნეთა ნათლისღება, საყოველთაო მღვდლობა, ადგილობრივი ეკლესიის ავტონომია, სახელმწიფოსა და ეკლესიის გამიჯვნა. აქედან გამომდინარე ჩვენს მოძღვრებაში მთავარია მორწმუნეთა უშუალო კავშირი უზენაესთან, ფიქრი და ზრუნვა ადამიანთა ამქვეყნიურ სოციალურ პრობლემებზეც და ბოლოს, ცდა, ეკლესიას დავუბრუნოთ ის სურნელი, რომელიც თავდაპირველ ქრისტიანულ ეკლესიას ჰქონდა.

უმთავრესი, რისი შეთავაზებაც შეუძლია ჩვენს ეკლესიას მორწმუნეთათვის, ეს არის უფრო მეტი სიახლოვე მაცხოვართან, მისი უკეთ შეცნობა. სამწუხაროდ, ზოგიერთი ტრადიციული ეკლესია ისე გაება დოგმატების ლაბირინთებში, რომ

მათში იესოს ჭეშმარიტი სახის დანახვა ერთობ გაძნელდა. თავის მხრივ, ჩვენი ეკლესია თავისუფალია ბევრი დოგმისაგან, რაც მნიშვნელოვნად აიოლებს ადამიანის უშუალო კონტაქტს იესოსთან.

შემდეგი ჩემი შეკითხვა უკვე ტრადიციული იყო, რასაც საქართველოში თავისი მოძღვრების საქადაგებლად ჩამოსულ ყველა არატრადიციული დენომინაციის წარმომადგენლებს ვუსვამ ხოლმე: ითვალისწინებენ თუ არა ისინი, თუ როგორ ქვეყანაში მოხვდნენ, აცნობიერებენ თუ არა ტრადიციული მართლმადიდებელი ეკლესიის ფუნქციას პატარა ქვეყანაში, მის როლს ქვეყნის ფიზიკური და სულიერი გადარჩენის საქმეში. ითვალისწინებენ თუ არა იმას, რომ საუკუნეთა მანძილზე ქართველობა და ქრისტიანობა (ამ შემთხვევაში მართლმადიდებლობა) იდენტურ ცნებებად აღიქმებოდა, რომ იგი იყო ის ფარი, რომელიც საუკუნეების მანძილზე იცავდა ქართველთა ეროვნულ მეობას და ცნობიერებას გადაგვარებისა და გაუცხოებისაგან. ითვალისწინებენ თუ არა ისინი მტრული ქვეყნების და ქრისტიანობისადმი დაპირისპირებული რელიგიების გარემოცვაში მოხვედრილი პატარა ქვეყნის მენტალიტეტს, და ბოლოს, იციან თუ არა მათ, რომ ქრისტიანობა(მართლმადიდებლობა) მათთვის მარტო რელიგია კი არ იყო, არამედ ყოველივე ის, რასაც ქართველობა ერქვა...

ჩემს ამგვარ შეკითხვა-მტკიცებაზე სტუმრებმა საკმაო ცოდნა და ინფორმირებულობა გამოამჟღავნეს. ძირითადად დამეთანხმნენ საქართველოში მართლმადიდებლობის როლის ასეთ შეფასებაში, აღნიშნეს, რომ მათ ესმით ეს პრობლემები, მაგრამ ახლა სხვა დროა, მსოფლიო სხვა პირობებში ცხოვრობს. თანამედროვე პლურალურ საზოგადიებაში კი, სადაც პიროვნების თავისუფლება პირველ პლანზე იწევს, ადამიანს უნდა ჰქონდეს საშუალება განახორციელოს თავისი უფლებები, აირჩიოს მისთვის შესაფერისი და მისაღები რწმენა, რომ ამ საკითხში არავითარი ძალდატანება არ უნდა იყოს...

ჩემს შენიშვნაზე, რომ ძალდატანება სხვადასხვა სახით შეიძლება იყოს შეფარული, ეკონომიკური, პროპაგანდისტული თუ სხვა, სტუმრებმა გვიპასუხეს, რომ ბაპტისტებს ეს არ ეხებათ, რადგან ისინი პროზელიტიზმს (სხვა სარწმუნოების თუ მიმდინარეობის მორწმუნეების გადმობირებას) არ მიმართავენ. ამ პასუხზე მე გამეღიმა, მაგრამ ამჯერად აღარაფერი მითქვამს... სინამდვილეში რა მდგომარეობაა ამ მხრივ საქართველოში?

როგორც უკვე აღვნიშნეთ, ბაპტისტური კონფესია საქართველოში აღმავლობის გზაზეა. მორწმუნეთა რაოდენობა აშკარად იზრდება. მათ მოახერხეს რელიგიური სწავლების სათანადო დონეზე დაყენება, ფართოდ გაშალეს პროპაგანდისტული მუშაობა. მართალია, ისინი ირწმუნებიან, რომ არ მიმართავენ პროზელიტიზმს, სხვისი სამწყსოდან ცხვრის გატაცება" მათთვის თითქოს მიუღებელია, რომ ბაპტისტური დენომინაცია, მათი მტკიცებით, ყველა მიმდინარეობის ეკლესიებთან და მორწმუნეებთან მშვიდობიან თანაარსებობას ქადაგებს, მაგრამ ეს ყოველთვის ასე როდია. ბაპტისტთა რიგების ზრდა ყოველთვის როდი ხდება მხოლოდ ამ მიმდინარეობის მაღიარებელი ოჯახების წევრთა გამრავლების ხარჯზე, და ეს, ალბათ, ბუნებრივიც არის, რადგან ისინი, როგორც ნებისმიერი რელიგიური მიმდინარეობა, თვლიან, რომ ნაპოვნი აქვთ ერთადერთი ჭეშმარიტი გზა ხსნისაკენ,

ამიტომ ცდილობენ, რაც შეიძლება მეტმა ადამიანმა იპოვოს და აღიაროს ეს გზა, მოიპოვოს მარადიული სასუფეველი. აქედან გამომდინარე, სადაც არ უნდა იყოს ბაპტისტი, რა მდგომარეობაში და ვითარებაში, ყველგან ცდილობს თავისი მოძღვრების გავრცელებას, ახალი წევრებისა და თანამოაზრეების შემომატებას.

ბაპტიზმის პოპულარობას მთელ მსოფლიოში და ჩვენთანაც, ალბათ, ის ფაქტიც უწყობს ხელს, რომ ისინი თავისებურად წყვეტენ ეროვნული კუთვნილების საკითხს. მათ ერთიან ორგანიზაციასთან ერთად ეროვნული ნიშნით ჰყავთ დაჯგუფებული ხალხი. თითოეულ ეროვნებას (ან ამ ეროვნების ენაზე მოლაპარაკე ადამიანს) საშუალება აქვს, თავის ენაზე შეასრულოს ღვთისმსახურება, იკითხოს რელიგიური ლიტერატურა, მიმართოს მაცხოვარს. ამ მხრივ, საქართველო თვალსაჩინო მაგალითია იმისა, თუ როგორი უნდა იყოს ბაპტისტური ორგანიზაცია მრავალეროვან სახელმწიფოში. საქართველოში არის ბაპტისტთა ქართული, რუსული, სომხური, ოსური ჯგუფები. თითოეულ მათგანს აქვს თანაბარი საშუალება თავის მშობლიურ ენაზე იქადაგოს, შეასრულოს რელიგიური რიტუალები და იკითხოს სათანადო ლიტერატურა. ცხადია, ყოველივე ეს არ გამორიცხავს ზოგად რელიგიურ იდეალებსა და მისწრაფებებს. საერთო მიზანი კი ღმერთის თაყვანისცემა, მისი პატივისცემა და ადამიანთა სულიერი ხსნაა...

ახალ ვითარებაში საქართველოში მოქმედი ყველა არატრადიციული დენომინაციისათვის ძალზე მნიშვნელოვანია ურთიერთობა ქართულ მართლმადიდებელ ეკლესიასთან. ჩვენი საუბარი ამ თემაზე სტუმრებმა ღიმილით, დასავლეთში გავრცელებული ანეკდოტით დაიწყეს, მკითხეს


 ვიცი თუ არა მე, რა განსხვავებაა ტერორისტებსა და მართლმადიდებლებს შორის?

 

 ჩემი უარყოფითი პასუხის შემდეგ, მცირეოდენი შეყოვნების შემდეგ, კითხვას თვითონვე უპასუხეს


 ტერორისტებთან მოლაპარაკება და შეთანხმება შეიძლებაო

 

...

ამ მოკლე, მაგრამ გესლიან ანეკდოტში ნათლად ჩანს მათი წარმოდგენა მართლმადიდებლობაზე, როგორც უკიდურეს კონსერვატიულ ძალაზე, რომელთანაც მოლაპარაკება, საერთოს ნახვა ან რაიმეს შეთანხმება ძალიან ძნელია ან თითქმის შეუძლებელია. ის, რასაც მართლმადიდებლები თავის ღირსებად და უპირატესობად თვლიან, კერძოდ, შეუვალ ერთგულებას იმ მემკვიდრეობისადმი, რაც მაცხოვარმა, მოციქულებმა და ეკლესიის მამებმა ერთხელ და სამუდამოდ დაგვიტოვეს, მათ მის დამღუპველ ნაკლად მიაჩნიათ.

ეს ყველაფერი მაინც ხუმრობით ითქვა, მაგრამ შემდეგ მათ სერიოზულად გამოთქვეს თავისი შეშფოთება მართლმადიდებელი ეკლესიის მხრიდან ბაპტისტთა მიმართ გამოხატული მტრული პოზიციის გამო...

მათ, ცხადია, აწუხებთ მართლმადიდებელი ეკლესიის ასეთი დამოკიდებულება. აწუხებთ, რომ საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქმა ილია II ისინი, ბევრი სხვა არატრადიციული დენომინაციის მსგავსად, სექტად მოიხსენია. ცხადია, არ სიამოვნებთ, რომ მართლმადიდებლურ პრესაში მათზე იწერება და ქვეყნდება მასალები, როგორც ანტიქრისტიანულ სექტაზე. მათ საყოველთაო აღშფოთებას იწვევს ის ფაქტიც, რომ ბაპტისტებს აყენებენ ისეთი აბეზარი და ბევრისათვის მიუღებელი დენომინაციის გვერდით, როგორიცაა იეღოვას მოწმეები.

ბაპტისტთა მტკიცებით: არ შეიძლება სექტად იწოდებოდეს ის რელიგიური მიმდინარეობა, რომელსაც 100 მილიონამდე ერთმორწმუნე ჰყავს და ფაქტობრივად რომის კათოლიკური ეკლესიის შემდეგ, გავრცელების არეალის მიხედვით, მეორე ადგილი უკავია ქრისტიანულ სამყაროში

. გარდა ამისა, განაგრძობენ ისინი, ჩვენ ტრადიციული ქრისტიანული მოძღვრების ერთგულები ვართ. ის, რაც ქრისტიანობაში მთავარია


 სამების დოგმატი, იესო ქრისტეს ღვთაებრიობა


 არის ჩვენი მიმდინარეობის საძირკველი. ასე რომ, ვერც ღვთისმეტყველების მიხედვით და ვერც რაოდენობის მიხედვით სექტას ვერ ვუწოდებთ ჩვენს ეკლესიას. ვერც კარჩაკეტილობაში დაგვდებს ვინმე ბრალს. ჩვენი მორწმუნეები დედამიწის ყველა კუთხეში აქტიურ მონაწილეობას ღებულობენ კულტურულ, სოციალურ და პოლიტიკურ ცხოვრებაში

 

.

სხვათა თქმით


 ადრინდელ გამოჩენილ ბაპტისტ პოლიტიკურ მოღვაწეთა შესახებ რომ აღარაფერი ვთქვათ, უხერხულია ამერიკის შეერთებული შტატების ახლანდელი პრეზიდენტის ქლინთონისა და ვიცე-პრეზიდენტის ელ გორის სექტანტებად გამოცხადება.

 

მიუხედავად იმისა, რომ თავის გამოსვლებში და ინტერვიუებში ბაპტისტთა ხუცესები არაერთხელ მიუთითებენ, რომ მათ და მართლმადიდებლობას საერთო მიზნები აქვთ, პირველ რიგში კი ის, რომ გავაცნოთ ხალხს ღმერთი, ყველაფერი გავაკეთოთ იმისათვის, რომ ჩვენ ხალხს შორის იყოს მშვიდობა, სიტკბო, სიყვარული

, ისინი მაინც თავგამოდებით იცავენ იმ თავისებურებებს, რომელიც მათ მოძღვრებას გააჩნია.

მათი თქმით, ბაპტისტები ძირითადად სახარებების შინაარსს ეყრდნობიან, მის გარეგნულ მხარეს ნაკლებ ყურადღებას უთმობენ, რადგან ეს უფრო შეესატყვისება თავდაპირველი ეკლესიის სულისკვეთებას. მათივე მტკიცებით, სამოსელი, რომელსაც მართლმადიდებელი სასულიერო პირები იცვამენ, ისეთია, როგორც ეს ძველ აღთქმაში არის აღწერილი, ხოლო ახალ აღთქმაში ასეთი ტანსაცმლის შესახებ არაფერია ნათქვამი. შესაბამისად, ბაპტისტებიც ახალი აღთქმის მიხედვით იცვამენ. იესო ქრისტეც ხომ ჩვეულებრივი ტანსაცმლით დადიოდა და არავისაგან განირჩეოდა...

ჩვენ, ბაპტისტები, - ამბობენ ისინი, - თაყვანს ვცემთ ჯვარს არა როგორც საგანს, არამედ როგორც ჯვარცმულ იესო ქრისტეს, რადგან სწორედ იესო ქრისტეა ჩვენი მხსნელი და არა ჯვარი. ამდენად ჩვენ პატივს ვცემთ ჯვარს, მაგრამ არ ვატარებთ. თითოეულ ჩვენგანს უნდა ახსოვდეს იესო ქრისტეს მიერ ჯვრიდან ნათქვამი სიტყვები, ვინაიდან ისინი და არა ჯვარია ადამიანის მხსნელი.

საგურამოში, ერთი ახალგაზრდა ბაპტისტის თქმით, ილია ჭავჭავაძის სახლ-მუზეუმში ინახება ის ტყვიები, რომლითაც საქართველოს მამა მოკლეს, და განა შეიძლება ეს ტყვიები, რომლებმაც სიცოცხლე მოუსწრაფეს და დააობლეს საქართველო, თაყვანისცემის საგანი გახდეს? ჩვენ არც სანთლის დანთებას ვუშლით ვინმეს, - აღნიშნავენ ისინი, - და ღმერთმა დაგვიფაროს იმის მტკიცებისაგან, თითქოს ეს ცოდვაა. მათეს სახარებაში წერია: შენ ხარ სანთელი ამა ქვეყნისა. და ჩვენი

აზრით, თითოეული ადამიანი უნდა ანათებდეს სანთელივით და იწვოდეს სხვათა ბედნიერებისათვის.

გთხოვთ ცუდად ნუ გაგვიგებთ, ჩვენ ყველა წმინდანს: ნინოს, პეტრეს, პავლეს, დედა ღვთისმშობელ მარიამს... დიდ პატივს მივაგებთ, მაგრამ თაყვანს არ ვცემთ. ათ მცნებაში ხომ ნათქვამია: მე ვარ უფალი ღმერთი შენი და არა იყვნენ შენდა ღმერთნი უცხონი, ჩემს გარეშე.

როგორც აღვნიშნეთ, ამ განსხვავებებს ბაპტისტთა ლიდერები მცირეოდენს

 უწოდებენ, მაგრამ, სამწუხაროდ, ეს მცირეოდენი

 

 

 რამ, დაუძლეველი და გადაულახავი ზღუდე შეიქმნა მათ შორის.

თავისი კათალიკოსობის პირველ წლებში, თავის ქვეყანაზე შეყვარებული, პატრიოტულად განწყობილი ილია მეორე შეეცადა ერთიანი რწმენის ქვეშ გაეერთიანებინა ქართველები, მათ შორის ქართველი ბაპტისტებიც. მაგრამ ეს ცდა, სამწუხაროდ, წარუმატებლად დამთავრდა.

რელიგიურმა დოგმებმა, როგორც მართლმადიდებლების, ისე ბაპტისტების მხრიდან, იმძლავრეს და ეს გაერთიანება არ მოხერხდა, თუმცა სურვილი ორივე მხრიდან იყო. მე თვითონ მოწმე ვარ ბაპტისტი მქადაგებლის ბოლღაშვილის გამოსვლისა სიონის ტაძარში, მახსოვს გამოხმაურებები მის გამოსვლაზეც, მაგრამ ერთიან შეხედულებამდე ისინი ვერ მივიდნენ. ეროვნულმა ინტერესმა ამ ვითარებაშიც ისევე უკან დაიხია მძლავრი რელიგიური ფაქტორის წინაშე. სარწმუნოებრივი ნიუანსები მაინც უფრო მნიშვნელოვანი აღმოჩნდა და ეს სრულებითაც არ იყო შემთხვევითი. როგორც შემდგომმა პროცესებმა გვიჩვენა, ზედმიწევნით ერთგულება რელიგიური დოგმებისადმი სულის ხსნის აუცილებელ პირობად გამოცხადდა, ხოლო მისგან ოდნავ გადახვევაც კი მკრეხელობად ჩაითვალა. არც ერთი მათგანი არ შეელია, არ დათმო თავისი შეხედულებები. თითოეულმა მათგანმა ახალი აღთქმის დოგმების თავისებური განმარტებები შემოგვთავაზა და თავისი ინტერპრეტაცია ერთადერთ ჭეშმარიტებად გამოაცხადა.

4. ცვლილებები ქართულ ბაპტიზმში

უკვე ვთქვით, რომ ბაპტიზმი დღეს ის აღარ არის საქართველოში, რაც ადრე იყო. რასაკვირველია, ეს განცხადება რელიგიური დოგმატების შეცვლას არ გულისხმობს, არამედ შეგუებას ახალ გარემოსა და პირობებისადმი. პოსტსაბჭოურ სივრცეში რელიგიის მდგომარეობის სასიკეთოდ და სასარგებლოდ შეცვლამ ახალი მიზნები და ამოცანები დაუყენა ბაპტისტ დენომინაციას და საბრძოლველად განაწყო.

რა იქნება მომავალში, რა პერსპექტივები აქვს სახარებისეულ ქრისტიან-ბაპტისტთა მიმდინარეობას საქართველოში?

მათ კარგად აუღეს ალღო იმ ფაქტს, რომ ისინი ადამიანის გონებისა და გულებისათვის დაწყებულ ბრძოლაში წარმატებას ვერ მიაღწევენ, თუკი არ დაუახლოვდებიან და არ შეეგუებიან იმ ტრადიციებს, ადათ-წესებს, ჩვეულებებს,

რომელიც ამა თუ იმ ხალხშია გავრცელებული. ამ მხრივ, აღსანიშნავია, საქართველოში მათ მიერ გადადგმული ნაბიჯი ადგილობრივი ტრადიციების გაზიარებისათვის. ასე მაგალითად, სრულიად წარმოუდგენელი იყო ბაპტიზმის წარმატება ვაზისა და ღვინის ქვეყანაში, თუკი იგი გამოვიდოდა ყოველგვარი სპირტიანი სასმელის აკრძალვისა და ქართული სუფრის ტრადიციის უგულვებელყოფის მოწოდებით. ამიტომ, დენომინაცია, ადგილობრივი პირობების გათვალისწინებით, გარკვეულ დათმობაზე წავიდა. ცხადია, აქ ლოთობის დაშვებაზე არ არის საუბარი, მაგრამ ისინი რომ არ უგულვებელყოფენ ქართულ სუფრას, სადღეგრძელოებს და მასზე შესმული სასმელიც არ მიაჩნიათ ცოდვად, უკვე ფაქტია. ბაპტისტები ასევე ცდილობენ მეტ-ნაკლებად დაიცვან სხვა ტრადიციებიც, რომელიც ჩვენი ხალხისათვის არის დამახასიათებელი. ყოველივე ეს მიზნად ისახავს იმას, რომ ვინც ამ სარწმუნოებას პირველად შეუდგება, ერთბაშად გაუცხოებულად არ იგრძნოს თავი.

ის ფაქტიც, რომ ბაპტისტებმა თავისი ცენტრალური ეკლესიის თავზე თბილისში ჯვარი აღმართეს, ძალზე ბევრის მთქმელია... ბოლო წლებში მნიშვნელოვნად შეიცვალა ბაპტისტთა განათლების დონეც. თუკი ადრე ეს დენომინაცია უმეტესად თვითნასწავლ ენთუზიასტებს ეყრდნობოდა, ახლა მათ თანდათანობით ცვლის თეოლოგიურად განსწავლული, უცხო ენათა მცოდნე ხალხი. ამ მხრივ, მარტო სახარებისეულ ბაპტისტთა პრეზიდენტის მალხაზ სონღულაშვილის დასახელებაც იკმარებდა. 1963 წელს დაბადებული ეპისკოპოსი ჯერ კიდევ 1994 წლის 28 ოქტომბერს აირჩიეს პრეზიდენტად, ხოლო 1998 წელს მეორედ. მან განათლება, თბილისის გარდა, შვეიცარიასა და ინგლისში მიიღო. ამჟამად, ოქსფორდში ემზადება სადოქტორო დისერტაციის დასაცავად. აღსანიშნავია, რომ მან თანამედროვე უცხო ენების ცოდნასთან ერთად, შესანიშნავად იცის ე. წ. მკვდარი ენები


 ძველი ებრაული და ძველი ბერძნული, რომელიც ესოდენ საჭიროა თეოლოგიური მოღვაწეობისათვის. იგი ბიბლიის თანამედროვე ენაზე ამეტყველების ერთ-ერთი ავტორია. ამავე დროს არის მსოფლიო ბიბლიური საზოგადოების წევრი და ცდილობს თავისი აქტიური წვლილი შეიტანოს მოსახლეობის ევანგელიზაციის გზაზე. ჩვენში უკვე ცნობილია მის მიერ პოპულარულად გადმოცემული ბიბლიური მოთხრობები, რომელშიაც იგი ახალგაზრდა თაობას გასაგებ ენაზე განუმარტავს ძველი აღთქმის შინაარსს. გამოსაცემად მზადა აქვს ახალი აღთქმის შინაარსიც.

 

 

 

ასევე ახალგაზრდაა და პერსპექტიული სახარებისეულ ბაპტისტთა გენერალური მდივანი მერაბ გაფრინდაშვილი. მწყობრშია ძველი თაობაც, რომლებმაც თავის მხრებზე მოიტანეს ბაპტიზმი. მათ შორის არის ხუცესი გურამ ქუმელაშვილი, რომელიც ბაპტისტურ გაზეთს რედაქტორობს. უნდა ვახსენოთ აწ გარდაცვლილი ხუცესი ნოდარ კვირიკაშვილიც, რომელიც საბჭოთა კავშირის არსებობის დროს ამიერკავკასიის სახარებისეულ-ბაპტისტთა თემს ხელმძღვანელობდა.

5. ღვთისმსახურება

გორში ვართ. სახარებისეულ ქრისტიან-ბაპტისტთა სამლოცველო აქ, ცხადია, ისე შთამბეჭდავად და მდიდრულად არ გამოიყურება, როგორც, ვთქვათ, თბილისის

ცენტრალური ეკლესია, რომელიც დიდუბეში კედიას (ყოფილი კახოვკის) ქუჩაზე მდებარეობს. აქ, გორის გარეუბანში, ადრე რომელიღაც ქარხნის თუ ფაბრიკის (რომელიც ახლა არ მოქმედებს) ადმინისტრაციული შენობა ყოფილა და ბაპტისტებს შეუძენიათ. გარემო ძალზე უბრალო და ღარიბულია, მაგრამ მორწმუნეთათვის ამას არა აქვს გადამწყვეტი მნიშვნელობა. მთავარია იყოს რწმენა, ღვთის შეცნობის ჭეშმარიტი სურვილი და ერთგულება მაცხოვრისადმი, სიყვარული თანამორწმუნე დებისა და ძმებისადმი.

დარბაზში ასიოდე ადამიანი გველოდება. უმეტესად თავწაკრული ქალებია, შედარებით მცირეა მამაკაცთა რიცხვი, არიან ახალგაზრდებიც. კედლებზე არის წარწერები: იესო დღეს ცოცხალია, იესო დღეს აღსდგა, ის ჩვენთან არის, იესო ცხოვრობს ჩვენში. მორწმუნენი სკამებზე სხედან. ცოტა წინ საქადაგებელი კათედრაა. მარცხნივ, ცალკე ზის 17-18 ადამიანისაგან შემდგარი გუნდი, რომელიც ღვთის სადიდებელ სიმღერებს ასრულებს.

ჩვენი შესვლისას ყველანი ფეხზე წამოდგნენ, მოწიწებით მიესალმნენ თავის ეპისკოპოსსა და პრეზიდენტს, სტუმრებს, რომლებიც ჩვენს გარდა, საქართველოს სხვა ქალაქებიდანაც იყვნენ ჩამოსულები! ეროვნული შემადგენლობა ძირითადად ქართულია. ადრე აქ საკმაოდ ყოფილან ოსები, მაგრამ ქართულ-ოსური კონფლიქტის შემდეგ მათი რიცხვი ძალიან შემცირებულა. დარბაზში არ არის არც ორღანი, არც იონიკა, ერთი უბრალო, საკმაოდ შელანძღული პიანინო დგას, რომლის თანხლებითაც სრულდება მთელი ღვთისმსახურება. ფეხზე წამომდგარი გუნდი პროფესიულ დონეზე ასრულებს მაცხოვრის სადიდებელ სიმღერებს, მაგრამ მთავარი მაინც ქადაგება და რწმენის გამამაგრებელი ცხოვრებისეული მაგალითების მოტანაა. აქ ქადაგებს ყველა, უბრალო მორწმუნედან და ადგილობრივ პრესვიტერიდან დაწყებული, ეპისკოპოსით და სტუმრებით დამთავრებული. როგორც წესი, მოქადაგენი ასახელებენ ახალი აღთქმის რომელიმე თავს და მუხლს


 რომაელთა მიმართ 12: 12,18


 აცხადებს ხანში შესული მამაკაცი: იხარეთ იმედში, მომთმენნი იყავით გასაჭირში, ლოცვაში მდგრადნი. თუ თქვენის მხრივ შესაძლებელია, ყველა ადამიანთან მშვიდობიანად იყავით.

 

ებრაელთა მიმართ 13:14,


 აცხადებს მეორე მორწმუნე, - ეცადეთ იქონიოთ ყველასთან მშვიდობა და სიწმინდე, ურომლისოდაც ვერავინ იხილავს უფალს.

 

შემდეგ ამას მოჰყვება მარკოზის სახარება 16:15;

გადით მთელ წუთისოფელში და ყოველ ქმნილებას უქადაგეთ სახარება

 და ა. შ.

თითოეულ ამ დებულებას მოჰყვება შესატყვისი კომენტარი, ახსნა-განმარტება და ცხოვრებისეული მაგალითები, საჭირო შეგონებანი, მოწოდება - ყოველმხრივ გამოხატონ დიდი სიყვარული მაცხოვრისადმი.

შემდეგ სიტყვას ამბობს ინგლისელი სტუმარი. იგი მიესალმება დებსა და ძმებს, ისიც მიუთითებს მაცხოვრის თაყვანისცემის აუცილებლობაზე. დიდი სიმპათიით ლაპარაკობს თავის შთაბეჭდილებებზე საქართველოში. სათანადო პარალელებს

ავლებს ქართველი და ინგლისელი ბაპტისტების ცხოვრებას შორის, მადლობას იხდის მათ პატივსაცემად გუნდის მიერ ინგლისურ ენაზე ქრისტეს სადიდებელი საგალობლების შესრულების გამო.

სულ ბოლოს ქადაგება წარმოთქვა სახარებისელ ქრისტიან-ბაპტისტთა ეპისკოპოსმა და პრეზიდენტმა, რომელმაც თავის შთამბეჭდავ სიტყვაში მოიწონა გორელ ბაპტისტთა საქმიანობა, მათი მზადყოფნა მარადჟამს მისდიონ მაცხოვრის მაგალითს, სათანადოდ დააფასონ ქრისტეს მიერ ადამიანთათვის შეწირული მსხვერპლი, უყვარდეთ მოყვასი, რის დასტურადაც შეკრების შემდეგ მოინახულეს კიდეც ლოგინად ჩავარდნილი თანამოძმე.

შეკრებაზე საინტერესო იყო ერთი ნიუანსიც; ბაპტისტებმა გვერდი ვერ აუარეს რეალობას, ხალხის სიმპათია-ანტიპათიებს, ადგილზე გავრცელებულ ღირებულებებს. მართლაც, გორი ხომ სტალინის გარეშე არ მოიაზრება. ის არის მრავალი აქ მცხოვრებისათვის სიამაყის საგანი. ეს ყველასათვის არის ცნობილი, მაგრამ თუ მორწმუნეთა შეკრებაზე მას ასეთი აპლომბით ახსენებდნენ, ნამდვილად არ ველოდი: გორელებო!


 მიმართა მორწმუნეებს ქუთაისიდან ჩამოსულმა ბაპტისტმა,


 თქვენთან დაიბადა დიდი პიროვნება, იოსებ სტალინი. შემდეგ მქადაგებელმა ამ პიროვნების საქმიანობის და დიდების თავისებური გაშიფვრა სცადა, მაგრამ მთავარი მაინც ნათქვამი იყო


 დიდი პიროვნება.

 

სტალინისადმი ინტერესს ვერც უცხოელები გადაურჩნენ. დიდი ყურადღებით დაათვალიერეს მისი სახლ-მუზეუმი, მისთვის იუბილეზე მირთმეული საჩუქრები, მათ შორის სასულიერო პირებისაგანაც. სარკინიგზო ვაგონი, რომლითაც იგი მგზავრობდა, სხვა ექსპონატები. ჩვენს ხუმრობაზე: აი, როგორ კადრებს უშვებდნენ ჩვენთან სასულიერო სასწავლებლები და თქვენთან როგორ არის საქმე ამ მხრივო

?


 სტუმრებმა ღიმილით მიპასუხეს - მოვიფიქრებთ და გეტყვითო. მაგრამ პასუხი მაინც ვერ მივიღე. ალბათ, შესატყვისი შემთხვევა მათ არ ჰქონიათ...

 

სახარებისეულ ქრისტიან-ბაპტისტთა ქადაგებიდან იმ ფიქრით გამოვედი, თუ რა უნდა ირწმუნოს, რა გზას უნდა დაადგეს ადამიანი დღევანდელ საქართველოში, ქვეყანაში, რომელიც ესოდენ რელიგიურმა ქაოსმა მოიცვა. თითოეულ რელიგიურ მიმდინარეობას თუ დენომინაციას თავისი მოძღვრებისა და ცხოვრების წესის განუსაზღვრელი რწმენა აქვს. მართალია, ზოგი მათგანი ხანდახან ლაპარაკობს ერთიან ქრისტიანობაზე, ეკლესიაზე, როგორც ქრისტეს ერთიან სხეულზე ამქვეყნად, ზოგი იმასაც ამტკიცებს, რომ გამარჯვება რომელიმე ერთ მიმდინარეობას არავითარ შემთხვევაში არ უნდა დარჩეს, არამედ ერთიან ქრისტიანობასაო, მაგრამ საქმე საქმეზე რომ მიდგება, არაფრის დათმობას არავინ არ აპირებს. რაც შეეხება ქართულ მართლმადიდებელ ეკლესიას, მან ხომ კატეგორიულად შეაქცია ზურგი ეკუმენურ მოძრაობას, რადგან მასში საკუთარი, ჭეშმარიტი რწმენის შერყევის საფრთხე დაინახა.

საინტერესოა, ამ მხრივ, თვითონ რას ფიქრობენ, რა გამოსავალს ხედავენ სახარებისეულ ქრისტიან-ბაპტისტთა მესვეურები საქართველოში, ისინიც ხომ ქართველები არიან და არც მათთვის არის უცხო ეროვნული სულისკვეთება.

მათი ზოგიერთი წარმომადგენლის მტკიცებით: ქრისტიანობა არის ერთი და განუყოფელი, რომელიც აღიარებს წმიდა სამების დოგმატს, იესო ქრისტეს ღვთაებრიობას, მის დამხსნელ და მაცხონებელ როლს. ამას აღიარებს თითქმის ყველა ეკლესია. არსებობს განსხვავებული ტრადიციები, რომელიც სამების დოგმატის ერთგვარ სამოსელს წარმოადგენს. ჩვენს წინაშეა კათოლიკური ეკლესია, რომლის დოგმატია სამება კათოლიკური სამოსელით. მართლმადიდებლური, რომლის დოგმატია ასევე სამება, მხოლოდ მართლმადიდებლური სამოსელით, ასევე ბაპტისტური და სხვა.

გარდა ამისა, თავის ერთ-ერთ პოლემიკურ წერილში (გაზ. მაცნე

 17-23 დეკემბერი 1977 წელი) სახარებისეულ-ბაპტისტთა ეპისკოპოს-პრეზიდენტი მალხაზ სონღულაშვილი იმოწმებდა თბილისში სტუმრად მყოფი მართლმადიდებელი თეოლოგის და მეცნიერის, ეპისკოპოს კალისტო ვეარის თბილისის უნივერსიტეტში წაკითხულ ლექციაზე გაკეთებულ განცხადებას, რომ მართლმადიდებლურმა ეკლესიებმა უნდა იმეგობრონ და ითანამშრომლონ იმ პროტესტანტულ ეკლესიებთან, რომელნიც სამების დოგმატს და იესოს ღვთაებრიობას აღიარებენ.

თუკი ის, რასაც თავის დროზე სრულიად საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი ილია II ცდილობდა


 გაეერთიანებინა ყველა ქართველი ერთი რწმენის ქვეშ, არ ხერხდება, ეგებ ღირდეს ვიფიქროთ ასეთ ალიანსზე მაინც, ვიფიქროთ იმ ადამიანებთან კავშირზე, რომელთათვისაც ქართული სიწმინდეები მართლმადიდებლებივით ძვირფასია.

 

როგორც იგივე ეპისკოპოს-პრეზიდენტი მალხაზ სონღულაშვილი წერდა: ბაპტისტისათვის მართლმადიდებლური ეკლესია ისეთივე წმინდაა, როგორც საკუთარი. მისთვის სვეტიცხოველი, გელათი, ალავერდი, სიონი მშობლიურია და ყველა მართლმადიდებელ ეკლესიაში შედიან სალოცავად. ასე რომ, მათთვის მთავარია ქრისტიანობა და მის დაყოფა-დანაწევრებას არ ცნობენ.

რა შეფასება შეიძლება ასეთ განცხადებას მიეცეს? რამდენად გულწრფელია ეს სურვილი, სწრაფვა ასეთი ალიანსისადმი? ეგებ ეს, უბრალოდ, შიშია იმის გამო, რომ მართლმადიდებლობა საქართველოში სულაც სახელმწიფო რელიგიად არ გამოცხადდეს და სხვა რელიგიურ მიმდინარეობათა მრევლი მეორეხარისხოვან მოქალაქეებად არ იქცნენ. ან ეგებ ეს გავლენის შესუსტების შიშია? მოსაზრებები ამ მოვლენის შესახებ ალბათ ბევრნაირი შეიძლება იყოს. მაგრამ როგორი პასუხიც არ უნდა გაეცეს ამ კითხვას, მისი სათანადოდ შეუფასებლობა და გაუთვალისწინებლობა არასგზით არ შეიძლება. რა მოხდება მაშინ, თუკი ასეთი ურთიერთდაახლოების სურვილს მართლმადიდებელი ეკლესია ხელს ჰკრავს და წინ აღუდგება? ასეთ შემთხვევაში მოსალოდნელი არასასურველი შედეგის გათვალისწინება ძნელი არ არის. ჩვენი უცხოელი სტუმრების სიტყვებით რომ ვთქვათ: თუ მართლმადიდებელი ეკლესია საქართველოს ტერიტორიაზე იქნება ყველას მიმართ ისეთი შეურიგებელი, როგორიც ახლა არის (უმეტესად იგულისხმება არატრადიციული დენომინაციები


 თ. ფ.), იგი დაბადებს საშინელ ოპოზიციას, რომელიც, საბოლოო ჯამში, წალეკავს კიდეც მას. მაგრამ, იმ შემთხვევაში, თუკი ისინი, საკითხს ასე დააყენებენ, რომ ჩვენ ვართ მთავარი რელიგიური ორგანიზაცია

 

საქართველოში, მაგრამ თქვენც გაქვთ არსებობის უფლება ამ ქვეყანაში, ჩვენ მას მხარში ამოვუდგებით...

 

მე სასულიერო პირი არა ვარ. ალბათ, უფლება არა მაქვს ამ საკითხებზე კატეგორიულად ვიმსჯელო და ვილაპარაკო, მაგრამ, ვინაიდან ამ გადაწყვეტილებების შედეგები მთელ ჩვენს მოსახლეობაზე ახდენს გავლენას, ჩემს მოსაზრებასაც გამოვთქვამ. დღევანდელ ვითარებაში გამოსავალი მეც ასეთი ალიანსების შექმნაში უფრო მეხატება...

მე კარგად მესმის, რომ ასეთი წინადადებებითაც კი, ზომაზე მეტად თავგადადებული მართლმადიდებლის რისხვას დავიმსახურებ, რადგან მათ ასეთ თანამშრომლობაზე სიტყვის გაგონებაც არ უნდათ, მაგრამ რა ვუყოთ სინამდვილეს, რომელიც სხვაგვარ მოქმედებას გვაკარნახობს. მით უმეტეს, რომ ზოგიერთი რეალისტურად მოაზროვნე მართლმადიდებელი ღვთისმეტყველი ასეთი ალიანსის საჭიროებას აღიარებს. იქნებ ეს მართლაც გამოსავალი იყოს, თუნდაც იმ მტრული დენომინაციებისაგან თავდასაცავად, რომელთაც არაფერი ეროვნული და არაფერი ქართული არ გააჩნიათ. ეგებ ვიფიქროთ, ხომ არაა ეს გზა რელიგიური თანხმობისაკენ და ხელისშემწყობი ქართველთა ერთიანობისათვის.

ჩვენ დავიღალეთ კუთხეებად, პარტიებად და რელიგიურ კონფესიებად დაყოფილი საქართველოსაგან. ჩვენ დავიღალეთ რელიგიური შუღლისა და გათიშულობისაგან, თვით შიდა საკონფესიო ბრძოლებისაგან, რითაც მტერი შესანიშნავად სარგებლობს. ალბათ უკვე დროა, გაცილებით აჯობებს, გაერთიანებასა და კავშირებზე ვიფიქროთ...

ამოსავალი წერტილი ყოველი ჩვენთაგანისათვის ამ საქმეში, ალბათ, ის უნდა იყოს, თუ ვის და როგორი სარგებლობის მოტანა შეუძლია ჩვენი გაჭირვებული და გაუბედურებული სამშობლოსათვის, მისი ხალხის გადარჩენისათვის. საქართველოს საკეთილდღეოდ რატომ არ უნდა ვისარგებლოთ იმ არხებით, რომლებიც თუნდაც ბაპტისტებს გააჩნიათ...

 

 

სახარებისეულ


 ქრისტიან ბაპტისტთა 17 ათასიანი კონფესია საქართველოში წარმოადგენს ძალას, რომელსაც სათანადო ანგარიში უნდა გაეწიოს.

 

ფილოსოფიური ძიებანი

 კრებული N3, 1999 წ

 

1 2 3 4 5
გვერდის მისამართი : ბიბლიოთეკა / რელიგია / ფანჯიკიძე თეიმურაზ / რელიგიური პროცესები საქართველოში XX-XXI საუკუნეთა მიჯნაზე